บทยรรยายแสงเทียนแด่แม่1 โดย ฟอง อภิวณฺโณ

1. แสงเทียนแด่แม่
วันนีรู้ สึกบรรยากาศดีมาก อย่ างน้ อยทีสุด พวกเราทั้งหลายได้ แสดงออกถึงความมีวฒนธรรมเคารพใน
้ ่ ั
สิ่งทีควรเคารพยิงขึน ช่ วงต่ อไปนีเ้ ข้ าใจว่ าลูก ๆ ทุกคนทีน่ารักทั้งหลายของคุณพ่ อคุณแม่ คงพร้ อมทีจะเปิ ดใจรับ
่ ่ ้ ่ ่
พระธรรมกันแล้ ว
พวกเรามีคุณแม่ กนทุกคนใช่ ไหม เคยรู้ จกแม่ ไหม เคยน้ อยใจไหมว่ าแม่ ไม่รักเราเลยในบรรดาพีน้อง
ั ั ่
ทั้งหมด เคยมีความรู้ สึกไหมว่ าแม่ ไม่ เคยให้ อะไรเราเลย ใครไม่ รู้ สึกอย่ างนีนบว่ าดีแล้ ว บางคนรู้ สึกโง่ ๆ ว่ าแม่ ไม่ รัก
้ ั
เราไม่ เคยให้ อะไรเราเลย ขอถามหน่ อยว่ า แม่ ให้ นิวน้ องเรามากีนิว สิบนิวเท่ ากัน เรามีหัวหรือเปล่ า มีตากีข้าง จมูก
้ ่ ้ ้ ่
ไม่ บิ่นปากไม่ แหว่ งหูไม่ หนวก ตาไม่ บอดครบเหมือนน้ องใช่ ไหม แล้ วไหนบอกว่ าแม่ ไม่ ให้ อะไรเราเลย รายการคืน
นีเ้ ป็ นรายการ “แสงเทียนแด่แม่ ” เพือบูชาพระคุณแม่ คืนนีจะพูดเรื่องเกียวกับแม่ เท่ านั้น
่ ้ ่
คําว่ า “แม่” เป็ นคําทีไพเราะทีสุดในโลก
่ ่
คําว่ า “แม่” เป็ นคําทีศักดิ์สิทธิ์ทสุดในโลก
่ ี่
คําว่ า “แม่” เป็ นคําทียงใหญ่ ทสุดในโลก
่ ่ิ ่ี
คําว่ า “แม่” เป็ นคําทีไพเราะทีสุดในโลก ไพเราะอย่ างไร
่ ่
คืนนั้นตอนตีสามยีสิบนาที ลมพัดใบไม้ เกรดกราด พระจันทร์ กาลังโผล่ ออกมา ขณะนั้นมีเสียงเด็ก
่ ํ
ร้ องไห้ หมาหอนลัน สมภารต้ องสะดุ้งตืนมากลางดึก เปิ ดประตูออกมา ไม่ รู้ ว่าแม่ คนไหนใจร้ ายคลอดลูกแล้ วมา
่ ่
ทิงไว้ บังเอิญเป็ นเด็กชาย สมภารเลยรับเลียงเด็กคนนีไว้แต่ เล็กจนโต ท่ านบอกว่ าตังแต่ มลูกคนนี้ รู้ สึกรักลูก และ
้ ้ ้ ่ ี
รู้ สึกรักแม่ เป็ นทวีคูณ ทีนมปัญหาว่ า ี้ ี
คําแรกทีเ่ ด็กต้ องเรียกก่ อนคําอืน คือคําว่ า “แม่” ใครเป็ นแม่ ตกลงนุ่งเหลืองห่ มเหลือง องค์ ทเี่ ป็ นสมภาร
่
คือ แม่
คําทีสองรองจากคําว่ า แม่ คือ คําว่ า “พ่ อ” ใครเป็ นพ่ อ ตกลงให้ รองสมภาร
่
เป็ นพ่ อ มีเณรอยู่ 4 - 5 องค์ ให้ เป็ นพีเ่ ณร มีโยมชีอยู่ 4 - 5 คนให้ เป็ นโยมย่ าโยมยาย
ตอนอายุ 3 ขวบ แม่ จริงมาแอบดูลูก ตอนนีลูกอายุ 12 ขวบ ในทีสุดแม่ ทนไม่ ได้ หน้ าด้ านมาขอลูกคืน
้ ่
จากสมภาร สมภารพอมาเห็นแม่จริงพ่ อจริงมาขอลูกคืน ก็ต้องจําใจให้ ไป แต่ เด็กกลับชี้หน้ าบอกว่าน้ าคนนีไม่ ใช่ ้
แม่ หนู แม่ หนูองค์นี้ น้ าผู้ชายไม่ ใช่ พ่อหนู พ่ อหนูองค์นี้ เพราะเด็กอยู่กบสมภารและรองสมภารมาตลอด แม่ ไม่ มี ั
สิทธิ์จะมาเอาหนูไป
คําว่ าแม่ เป็ นคําทีไพเราะทีสุดในโลก ใครมีแม่ อยู่ต่างจังหวัดยกมือขึน ถามจริง ๆ สิ้นเดือนชื่อพ่ อ ชื่อแม่
่ ่ ้
เพราะไหม เวลาเขียน จ.ม. ไปขอสตางค์ จากท่ าน “กราบเท้ าคุณพ่ อคุณแม่ ทเี่ คารพ” จริง ๆ แล้ วเวลาเรากลับบ้ าน
เคยกราบท่ านบ้ างไหม บางคนเขียนโกหกหลอกลวงคุณพ่ อคุณแม่ไปเทียวก็มี ่
คําทีสอง คําว่ า “แม่” เป็ นคําทีศักดิ์สิทธิ์ทสุดในโลก เวลาไปไหนไปกับแม่ สบายทีสุด จะไปทีไหนแต่ละที
่ ่ ี่ ่ ่
กราบ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้ วมายืนตรงระลึกถึงคุณพ่ อคุณแม่ พ่ อจ๋ าแม่ จ๋าขอบารมีค้ ุมครองลูกด้ วย
ลูกจะมาบรรยายธรรมทีโรงเรียนนี้ ไปไหนไปกลับแม่ ปลอดภัยทีสุด ตอนสอบกลับไปอยู่บ้านกับแม่ 7 วัน สอบ
่ ่
เสร็จตั้งใจว่ าจะสึก พอกลับมาทราบว่ าสอบได้อนดับหนึ่งเลยยังไม่ สึก เรียนต่ อปริญญาโท ไปไหนไปกับแม่ สบาย
ั
แม้ กระทังจะตาย ทําอะไรเพือแม่นีแล้ วสบาย ใครจะสอบไม่ ต้องไปบนพระพรหมที่ไหน ให้ บนกับแม่ เพราะพ่ อ
่ ่ ้
แม่ คอพระพรหมของบุตร อย่ าไปเทียวบนพระพรหมเอราวัณหรือพระพรหมทีไหนเสียเวลาเปล่ า
ื ่ ่
คําทีสาม คําว่ า “แม่” เป็ นคําทียงใหญ่ ทสุดในโลก ทําไมพระจึงให้ พวกเธอมานังกับพืนนี้ ขอให้ เธอภูมใจ
่ ่ ิ่ ี่ ่ ้ ิ
ว่ า กําลังนั่งบนพืนอาสนะของพระพุทธเจ้ า พระองค์ ประสู ติ ตรัสรู้ และแสดงธรรมส่ วนใหญ่ บนดิน แม้ ปรินิพาน
้

2. ก็บนดิน พืนแผ่นดินนีให้ ประโยชน์ แก่ สรรพสัตว์ ท้งหลาย เราจึงเรียกว่ า “แม่ ธรณี” ยิงใหญ่ ในพืนแผ่นดินเรียกว่ า
้ ้ ั ่ ้
“แม่ธรณี” ยิงใหญ่ ในแผ่นนําเรียกว่ า “แม่ คงคา” ใหญ่ ในกองทัพเรียกว่ า “แม่ ทพ” ใหญ่ ในขวดเรียกว่ า “แม่ โขง”
่ ้ ั
ขอโทษนะใหญ่ ในซ่ องเรียกว่ า “แม่ เล้ า” แต่ถ้าใหญ่ ในเล้ าเรียกว่ า “แม่ ไก่” ไปนครปฐมเรียกว่ า “แม่ หมู” เหม็นทั้ง
ทุ่ง ขนาดใหญ่ ในเตาในครัวเรายังเรียกว่ าแม่ ครัว ถ้ าใหญ่ ให้ ดต้องมีคาว่ าพระนําหน้ าด้ วยเสมอ เพราะพระแปลว่ า ี ํ
ประเสริฐ ยิงใหญ่ ในพืนแผ่นดินเรียกว่ า “แม่ ธรณี” ใหญ่ ในพืนนําเรียกว่ า “พระแม่ คงคา” วันที่ 12 สิงหาคม เป็ น
่ ้ ้ ้
วันเกิดของ “พระแม่ เจ้ า” ชาวไทย แม้ แต่ข้าวทีเ่ รารับประทานก็ยงเรียกว่ า “แม่ โพสพ” ั
เอาละตั้งใจให้ ดี ปี นีอายุเท่ าไรแล้ว เลียงแม่ ได้ หรือยัง ดูให้ ดี ขอสัมภาษณ์ ลูกคนนีอายุเท่ าไร 14 ปี ครับ
้ ้ ้
เลียงคุณแม่ ได้ หรือยัง ยังครับ แล้วจะเลียงคุณแม่ เมืออายุ เท่ าไร เมื่อทํางานได้ แล้ ว
้ ้ ่
ทีบ้านมีตู้เย็นไหม มีครับ เคยแช่ อะไรให้ คุณแม่ บ้าง นําเย็นครับ แล้ วแม่ แช่ อะไรให้ เราบ้ าง ขนมของกิน
่ ้
และผลไม้ ครับ นี่คอความรักในตู้เย็น ลูกนั้นมีค่าเท่ ากับนําเปล่ าส่ วนแม่ น้นมีค่าเท่ ากับสิ่งทีลูกต้ องการ
ื ้ ั ่
ขอสัมภาษณ์ อกสักคน ปี นีอายุเท่ าไรแล้ ว 13 ปี ครับ ปี นีเ้ ลียงแม่ ได้ หรือยัง ยังครับ แล้ วเมือไรจึงเลียงได้
ี ้ ้ ่ ้
18 ปี แม่ จ๋าคอยอีก 5 ปี นะ ถ้ าแม่ ไม่ ตายลูกคงได้ เลียงแม่ เอานํามาถือคนละแก้ ว เดียวจะพิสูจน์ อะไรหน่ อย ทีบ้านมี
้ ้ ๋ ่
ตู้เย็นไหม มีค่ะ เคยตักนํา เย็น ๆ ให้ คุณแม่ ไหม เคยคะ
้
วันนีคุณแม่ มาไหม ไม่ ได้ มา ไม่ เป็ นไร เดียวพระอาจารย์ จะหาแม่ใหม่ ให้ โน่ นคุณแม่ นั่งเมือยอยู่ทางโน้ น
้ ๋ ่
นั่งมานานแล้ ว ลูกเดินไปคุกเขาต่อหน้ าคุณแม่ แม่ จ๋าดืมนําเย็นก่ อนซิค่ะ แม่ จ๋าวันนีแม่ เหนื่อยเพือหนู โตขึนหนูจะ
่ ้ ้ ่ ้
ไม่ ให้ แม่ เหนื่อยเพือหนูอกต่ อไปเลย ถามแม่ ดใจไหม เออดีใจ เอาละกลับบ้ านได้
่ ี ี
เอ้ าทีนีผู้ชายบ้ าง ถามลูกเคยตักนําเย็นให้ คุณพ่ อไหม เคยครับ คุณพ่ อทํางาน
้ ้
อะไร รับราชการ ท่ านเหนื่อยไหม เหนื่อยครับ คุณพ่อมีลูกกีคน 4 คนครับ ดีหมดทุก ่
คนไหม ไม่ ครับ ในบรรดาลูก 4 คน ใครดือทีสุด ผมครับ ยิงลูกดือเท่ าไร ยิงทําให้ พ่อ
้ ่ ่ ้ ่
แม่ ตกนรกมากเท่ านั้น มีลูก 4 คน ถ้ าลูกดือหมดทุกคนพ่อแม่ตกนรกกีขุม 4 ขุมครับ
้ ่
ถามเวลาเราเอานําไปให้ คุณพ่ อ คุณพ่ อดีใจไหม ดีใจครับ ฟังให้ ดนะ คนเรามี 2 ส่ วน คือ กายกับใจ ถ้ าเอา
้ ี
นําไปให้ คุณพ่อ คุณพ่ออิมใจไหม อิมใจ ถ้ าท่ านดืมนํานีอมกายไหม อิมกาย ท่ านอิมทั้งกายทั้งใจ เลียงพ่ อเลียงแม่
้ ่ ่ ่ ้ ้ ิ่ ่ ่ ้ ้
ได้ หรือยัง เลียงได้ แล้ ว ต้องคอยอีกหลายปี ไหม ไม่ ต้องคอย
้
ฟังให้ ดนะ ลูกหิวในสิ่งทีอมปากอิมท้ องจากแม่ เวลาแม่ ไปตลาดถามแม่ ว่าอย่ างไร แม่ มขนมไหม พ่ อมี
ี ่ ิ่ ่ ี
อะไรมาฝากลูกบ้ าง ลูกหิวในสิ่งทีอมปากอิมท้ อง แม่ หิวสิ่งเดียวจากลูกนั้นก็คอความดี เราทําให้ พ่อแม่ ได้ ไหม ได้
่ ิ่ ่ ื
ต้ องรอไหม ไม่ ต้องรอ เอ้ าถ้ าถามอีกทีเลียงพ่ อเลียงแม่ ได้ หรือยัง ได้ แล้ วครับ (ค่ ะ) ปี นีอายุเท่ าไรถามจริง แม่ เลียง
้ ้ ้ ้
เรามาตั้งแต่ ตนเท่ าฝาหอย สิ่งน้ อยทีแม่ ขอสามอย่ างจากลูก จะให้ แม่ ได้ ไหม ได้ ครับ (ค่ ะ) เอาพนมมือขึน สิ่งทีแม่
ี ่ ้ ่
ขอคือ
ยามแก่ เฒ่ าหมายเจ้ าเฝ้ ารับใช้
ยามป่ วยไข้ หมายเจ้ าเฝ้ ารักษา
ยามเมือถึงคราวตายวายชีวา หวังเจ้ าปิ ดตาเมือยามตาย
่ ่
แม่ ขอเพียง 3 อย่ างเท่ านั้น เอาละต่ อไปตั้งใจให้ ดนะ ตรงนีอะไร เทียนครับ (ค่ ะ) สีอะไร สีขาวครับ (ค่ ะ )
ี ้
นี่เธอเห็นเองนะ นี่เล่ มที่ 1 เห็นเองนะ ต่ อไปเล่ มที่ 2 ต่ อไปเล่ มที่ 3 ยังมีเล่ มที่ 4 เล่ มที่ 5 ยังมีอก เล่ มที่ 6 ยังไม่ หมด ี
เล่ มสุ ดท้ ายศักดิ์สิทธิ์กว่ าเพือน จะต้ องลนให้ นาน ๆ หน่ อย เล่ มที่ 7 ทุกคน ดูให้ ดนะ ตั้งใจฟังให้ ดพร้ อมทุกคน
่ ี ี

3. จากจุดหนึ่งของชีวตคืนนั้นนานแสนนานจนจําความไม่ ได้ เป็ นคืนทีคุณยายฝันเห็นดวงเดือนดวงดาวที่
ิ ่
ลอยสกาวบนท้ องฟา แล้ วยายก็ไขว่ คว้ าเอาดวงเดือนดวงดาวมาใส่ มือตน รุ่ งขึนนั้นมีคนทํานายความฝันว่ า ยาย
้ ้
นั้นมีบุคคลทีสองเกิดขึนในท้ องของท่ านแล้ ว บุคคลนั้นก็ คือแม่ ของเรานั่นเอง 8-9 เดือนทีเ่ คลื่อนคล้ อยลูกน้ อยคือ
่ ้
แม่ ของเราได้ อาศัยคุณยายเป็ นดินแดนเกิด จนกระทัง 8-9 เดือน แม่ กเ็ คลือนคล้ อยออกจากท้ องของคุณยาย
่ ่
เมือแม่ โตขึนแม่ เริ่มมีความรัก แม่รักคุณตาคุณยายมากทีสุดในโลก เพราะท่ านให้ ความรักความอบอุ่นแก่
่ ้ ่
แม่ เสมอมา จนกระทังแม่ โตเป็ นสาว สมควรทีจะมีครอบครัว แม่ กมคนรักคือคุณพ่ อของเราในขณะนี้ แม่ รักคุณ
่ ่ ็ ี
พ่ อมากทีสุดในโลกเช่ นกัน แต่ แล้วเมือท่ านแต่ งงานอยู่กนกันนานพอสมควร แม่ กมความฝันเหมือนคุณยาย แต่ จะ
่ ่ ิ ็ ี
เป็ นฝันดีฝันร้ าย ต้ องถามลูกในทีประชุมตรงนีก่อนว่ า
่ ้
วันนีลูกดีสําหรับแม่ ดีสําหรับพ่อหรือไม่ ดีทสุดจนกระทังประเทศชาติต้องการ เรามีชีวตอยู่เพือโลก
้ ี่ ่ ิ ่
เพือสังคมหรือไม่ หากเป็ นเช่ นนั้นแม่ คงจะฝันดีแทนทีจะฝันร้ าย ก่ อนทีเ่ ราจะเกิดมา แต่ หลายคนทีนั่งอยู่ในทีนี้
่ ่ ่ ่
บางคนเกิดมาเลวสําหรับแม่ เลวทีสุดสําหรับพ่ อ เลวจนกระทังสังคมและประเทศชาติไม่ ต้องการ เป็ นก้ อนเลือด
่ ่
เลว ๆ ทีแม่ อุตส่ าห์ เบ่ งออกมาและมีแต่ ความร้ อนสําหรับชีวตของแม่
่ ิ
ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่ ต้องนําตาตก ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่ ต้องร้ องไห้ ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่ ต้องเสียใจ
้
นั่นแหละคือก้ อนเลือดอันร้ อนระอุในหัวใจในชีวตของแม่ ถ้ าหากเป็ นเช่ นนั้นแม่ คงฝันร้ าย แทนทีจะฝันดี ก่ อนที่
ิ ่
ลูกจะถือกําเนิดในร่ างกายของแม่ ลูกหญิงลุกขึนยืนตอบดัง ๆ ซิว่า เธอเกิดมาจากไหน ท้ องแม่ ค่ะ แล้ วเธอก่อนที่
้
เข้ าสู่ ท้องแม่น้ัน เธอมาจากไหน ไม่ ทราบค่ ะ เอาละนั่งลง
ดูให้ ดนะทีมอพระอาจารย์ มไม้ขดอยู่ก้านหนึ่ง เทียนไม่ เคยรู้ ว่าก้ านไม่ ขีดนีมาจากไหน ทํามาจากไม้
ี ่ ื ี ี ้
อะไรทํามาจากป่ าไหนเทียนไม่ เคยรู้ สารทีตดอยู่ทปลายไม้ ขีดนั้น เทียนก็ไม่ เคยรู้ เช่ นกันว่ าก้ านไม้ ขีดนีทามาจาก
่ ิ ี่ ้ ํ
โรงงานไหน บริษัทไหนเทียนก็ไม่ เคยรู้ แต่ หากว่ าเราต้ องการไฟเทียน เราขีดไม้ขีดทุกครั้งจะติดทันที เมืออยู่ใน ่
ท่ ามกลางความมืด ดูเถิดว่ าเทียนนั้นไม่ เคยรู้ ว่า ไฟทีจะมาติดอยู่ปลายเล่ มเทียนของตนเองเกิดขึนได้ อย่ างไร
่ ้
เราเองก่ อนทีจะมาเกิดในท้ องของแม่ แม่ กไม่ เคยรู้ ว่าเรามาจากสวรรค์ หรือ
่ ็
ขุมนรกชั้นไหน เทียนดวงแรกนีไม่ ถูกจุด แต่ พอจุดดวงทีสอง อุปมาว่ าเมือแม่ ยงสาวยังสดสะครางสะคราว ลิน
้ ่ ่ ั ้
ไม่ ให้ ไต่ ไรไม่ ให้ ตอม แม้ แต่ คณพ่ ออันเป็ นทีรักก็ไม่ ยอมให้ แตะต้อง แต่ เมือแต่ งงานอยู่กนกับพ่ อ แม่ มลูกคนแรก
ุ ่ ่ ิ ี
ร่ างกายของแม่ กทรุดโทรม เหมือนกับเทียนดวงแรกทีจุดขึนก็ฉันนั้น
็ ่ ้
ดวงเทียนดวงแรกมีความหมายอีกประการหนึ่งก็คอ เหมือนกับท้องแม่ ทยงสาวเรียกว่ า ท้ องสาวสําหรับ
ื ี่ ั
แม่ เคยแต่ เป็ นเด็กหญิงเคยแต่ เป็ นนางสาว แต่ เมือถึงคราวเป็ นแม่ แม่ วตกกังวลทุกสิ่งทุกอย่ าง ทําอย่ างไรดีนะกับ
่ ิ
ลูกคนแรก จะทะนุถนอม กล่ อมเลียงดูลูกคนนีในท้องจะดีประการใด ทําอย่ างไรหนอชีวตแม่ เมือถึงคราวคลอด
้ ้ ิ ่
แม่ บางคนกรี๊ดร้ องออกมาเข็ดแล้ว เจ็บพอแล้ ว ไม่มอกแล้ ว ลูกคนทีสองสําหรับแม่ เธอก็รู้ ดยามทีคนไข้ ไป
ีี ่ ี ่
โรงพยาบาลต้ องการคลอดลูก หากอยู่ด้วยเครื่องมือแพทย์ มีเครื่องมือทีทาคลอดอย่ างดี กรรไกรอย่ างดี มีดอย่ างดี ่ ํ
หากลูกคลอดธรรมดาไม่ ได้ หมอช่ วยผ่าตัดให้ ช่ วงนั้นเองคําว่ าเจ็บเข้ ากระดูกดํา สําหรับแม่ เกิดขึน ไม่ มใครรู้ ้ ี
หรอก ว่ า คําว่ าเจ็บเข้ ากระดูกดํานั้นเจ็บเพียงไร อยู่ในมือหมอโรงพยาบาล โชคดีทมหมออยู่ขณะนั้น แต่ เธอรู้ ไหม ี่ ี
หากอยู่ต่างจังหวัดชนบท มือของหมอตําแย มีดของหมอตําแยอันคมกริบคืออะไรรู้ ไหม เล็บของหมอตําแยนั้นเอง
ขอโทษเล็บของหมอได้ กรีดไปตามผนัง ได้ กรีดไปตามตะเข็บช่ องคลอดของแม่ เพือให้ ลูกได้ คลอดออกมา นี่มด ่ ี
หมอทีเ่ จ็บสุ ดของหมอตําแย หมอตําแยบางคนเอาอะไรรู้ ไหม เกลือสินเธาว์ เม็ด โต ๆ ทีสุดเอามากรีดตามผนัง ่
ช่ องคลอดของแม่ เพือให้ ลูกได้ คลอดออกมาได้ ตรงนีเ้ องเจ็บเข้ ากระดูกดําของแม่ จงเกิดขึน
่ ึ ้

4. พระอาจารย์ เคยถามว่ าคลอดลูกเป็ นฉันใด แม่ บอกว่ าคลอดลูกทั้งทีเหมือน
กับตกยอดไม้ ทสูงแสนสู ง ตกจากภูเขาตกจากตึก มันปวดร้ าวมันหนักหน่ วงทั้งชีวตแม่ มีแม่อยู่คนหนึ่งหูหนวก
ี่ ิ
แต่ ขอโทษทีเวลาถ่ ายเบานั้นแม่ อ้นไว้ ไม่ อยู่ ทําไมแม่ จงหูหนวก ลูกสาวของแม่ ตอบว่ าทีแม่ หูหนวกเพราะว่ าตั้งแต่
ั ึ ่
คลอดลูกคนที่ 4 ทําไมหรือลูก เพราะแรงทีแม่ เบ่ งนั้นเอง จนกระทังลมออกมาทางหูของแม่ แม่มลูก 7 คน แต่ แม่
่ ่ ี
เริ่มหูหนวกตั้งแต่ มลูกคนที่ 4 อีกอย่ างหนึ่งเวลาถ่ ายเบานั้นแม่อ้นไว้ ไม่ อยู่ เพราะการคลอดลูกมากนั้นเอง ทําให้ แม่
ี ั
ต้ องเสียประสาททีควบคุมตัวเองไม่ ได้ นี่คอชีวตแม่ ท้ องสาวสําหรับแม่บางคนร้ องกรี๊ด ๆ ออกมาเจ็บพอแล้ วเข็ด
่ ื ิ
พอแล้ วไม่ มลูกคนทีสองอีก
ี ่
ขอถามตรงนี่ใครเป็ นลูกคนทีสองยกมือขึนสู ง ๆ เอามือลง แต่ ก่อนจะถึงลูกคนทีสอง พระอาจารย์ อยาก
่ ้ ่
ให้ ดูอะไรเห็นไหม ลมทีพกแรงพยายามดับเปลวเทียนให้ ได้ แต่ เทียนทําหน้ าทีอย่ างไร ยอมเอาไส้ ของตนเองบดบัง
่ ั ่
เปลวเทียน เพือไม่ ให้ ดบมอดมลายหายไป แม่ ของเราก็ยอมเอาชีวตแลกกับชีวตลูกฉันนั้น ลูกคนทีสองดูเถิด แม่ ไม่
่ ั ิ ิ ่
เคยรู้ เลยว่ าดวงจิตชีวตลูกมาจากไหน อย่ างไรก็ตามแม่ ยอมรับดวงจิตชีวตลูกได้ ทุกดวง
ิ ิ
ตอบให้ อาจารย์ ชื่นใจหน่ อยซิ จบ ป.6 จะเข้ า ม.1 ต้ องสอบไหม สอบครับ จบ ม.6 จะเข้ ามหาวิทยาลัย
ต้ องสอบไหม สอบค่ ะ แม้ จะเข้ าทํางานก็ต้องสอบ ใครเป็ นลูกคนที่ 3 ของแม่ ยกมือขึน เอามือลง ดูให้ ดี ไม้ ขดที่ ้ ี
พระอาจารย์ ขีดแล้ วพุ่งไปข้ างหน้ าดูเหมือนอะไร ผีพ่ ุงใต้ ถ้ าลงหลังคาบ้ านใครแล้ วเขาห้ ามทัก ถ้ าทักแล้ วไปเกิดที่
ไหน ท้ องมาขีเ้ รื้อนด้ วย ดูให้ ดซิตดไม่ ตด เอาใจช่ วยหน่ อย เอาติดแล้ ว ใครแกล้ งแม่ เป็ นคนที่ 4 ยกมือ มีหลายคน
ี ิ ิ
ช่ วยหน่ อย ติดแล้ ว ไหนลองดูซิคนที่ 5 ติดไม่ ตด ใครโชคดีเกิดมาเป็ นคนสุ ดท้ องยกมือ เอามือลง
ิ
ตั้งใจดูให้ ดนะ ดวงเทียนดวงนี้ ทีถูกจุดขึน พระอาจารย์ ถามว่ า ชีวตของแม่ และลูกนั้นใครมีค่ามากกว่ า
ี ่ ้ ิ
กัน คําตอบนั้นก็คอแม่ ดวงเทียนนีถูกจุดขึนแล้ วดับลง แต่ขอให้ มเี ล่ มเทียนยังอยู่เท่ านั้นชีวตก็ยงสามารถจุดให้
ื ้ ้ ิ ั
ติดต่ อไปได้ แม่ ของเราก็เหมือนกัน บางคนมีลูกเพียงคนแรกเท่ านั้นพอตั้งท้องจะคลอดลูกคนแรก ลูกของแม่ต้อง
อาภัพ ลูกของแม่ ต้องตายลง แต่บางคนอาภัพทั้งแม่ ท้งลูก พอถือกําเนิดลูกคนแรกเท่ านั้นแม่ ต้องตายทั้งกลม คือ ั
ตายทั้งแม่ ท้งลูก
ั
ดวงเทียนดวงนีพระอาจารย์ ดดลงไปแล้ วไม่ สามารถจุดให้ ตดได้ฉันใด แม่ ของเราหากสู ญสิ้นจิตวิญญาณ
้ ี ิ
ก็ไม่ สามารถให้ กาเนิดลูกได้ฉันนั้น ชีวตของแม่ จงมีค่ามากกว่ าลูก อยากให้ ดูดวงเทียนดวงสุ ดท้ ายมีอะไรเกิดขึน
ํ ิ ึ ้
ดวงเทียนดวงนีก่อนทีจะดับลง แสงจะสว่ างวาบขึน แล้ วไส้ ของตนเองจะโอนเอน ๆ แล้ วล้ มลง แสงจะสว่ างวาบ
้ ่ ้
ขึน แล้ วไส้ ของตนเองจะโอนเอน ๆ แล้ วล้ มลง แสงทีสว่ างขึนเพราะนําตาเทียนเหลืออยู่มาก ไส้ เทียนเหลืออยู่ยาว
้ ่ ้ ้
และเป็ นโอกาสสุ ดท้ ายแล้ ว แต่พอแสงสว่ างวาบขึนไส้ ตนเองล้ มลงอุปมาฉันใด แม่ เราก็ฉันนั้น ้
ตลอดชีวตของแม่ เมือถึงโอกาสสุดท้ าย เมือส่ งลูกให้ สว่ างวาบ ในทีสุด แม่ เองก็ล้มลงเช่ นทีปลายนิวของ
ิ ่ ่ ่ ่ ้
พระอาจารย์ นี้ เหลือแต่นําตาเทียนครึ่งหยดกับไส้ เทียนดํา ๆ ฉันใดหากถึงวาระสุ ดท้ ายของแม่ น้ัน แม่ จะเหลือเพียง
้
กองกระดูกและเถ้ าถ่ าน ให้ ลูกน้ อยถือโกฏิไปรับกระดูกของแม่ จากเชิงตะกอนฉันนั้น
ย้ อนไปอีกครั้ง เทียนก่ อนทีจะดับจะสว่ างขึนแล้ วไส้ ของตนเองจะเอนล้ มลงฉันใด แม่ ของเราก็ฉันนั้น ปี
่ ้
นีการศึกษาของพวกลูกเจริญขึนสู งขึน แต่ หากมองย้ อนหลังเหลืออะไรบ้ าง แม่ ยงทํางานทีหนักแสนหนักเหนือย
้ ้ ้ ั ่ ่
แสนเหนื่อยเพือลูกแต่ ละคน คุณครู ทมาร่ วมกิจกรรมกับเราวันนี้ แต่ ละคนมีชีวตมีหลักฐานมีงานทําแล้ ว แต่ หาก
่ ี่ ิ
มองย้ อนไป บุคคลทีสนับสนุนท่ านนั้นอาจจะเหลือเพียงหนังหุ้มกระดูกหรือเหลือเพียงกระดูกในโกฏิน้อย ๆ ให้ ลูก
่
ได้ บูชาเท่ านั้น

5. นักเรียนจบชั้น ม.3 จบ ม.6 ชีวตกําลังรุ่งเรืองขึน แต่ หากมองย้ อนหลัง หลายคนแม่ของเราอาจจะเหลือ
ิ ้
เพียงแค่ เหมือนปลายนิวพระอาจารย์ นี้ ไส้ เทียนจะเหลือเพียงแต่ นาตาครึ่งหยด ดวงเทียนจะเหลือเพียงนําตาครึ่ง
้ ํ้ ้
หยดกับไส้ เทียนดํา ๆ ฉันใด สุ ดท้ ายแม่ เราจะเหลือเพียงแค่ กองกระดูกให้ เรามาชื่นชมบูชาเท่ านั้นเอง ดูเถิดอะไร
เกิดขึน เทียนแต่ ละดวงมีปรัชญาของเทียนว่ า
้
เปลวเทียนละลายแท่ ง เพือเปล่ งแสงอันอําไพ
่
ชีวตมลายไป
ิ เหลือสิ่งใดเอาไว้ แทน
เปลวเทียนละลายแท่ ง เพือเปล่ งแสงอันอําไพ
่
ชีวตของแม่ มลายไป
ิ เหลือลูกทีดหรือเลวเอาไว้ แทน
่ ี
นักเรียนดูให้ ดี นําตาเทียนหยดนําตาเทียนย้ อย เพือให้ ดวงเทียนน้ อย ๆ ยังความสว่ างไสวอยู่ฉันใด ชีวต
้ ้ ่ ิ
แม่ ย่อมถ่ ายเลือดทีละหยดถ่ ายเหงือทีละย้ อย เพือให้ เทียนดวงน้ อย ๆ คือชีวตของลุกยังความสว่ างไสวในโลกฉัน
่ ่ ิ
นั้น จุดเทียนแต่ ละครั้งดับเทียนแต่ ละคราเคยได้ ธรรมะอะไรหรือไม่ ตั้งใจดูให้ ดี อยากจะให้ เห็นภาพนี้ เทียนดวงนี้
เมือถูกดับลง ควันเทียนจะลอยล่องจางหายไปกับกระแสลม ควันเทียนไม่ มวนลอยกลับมาหาเล่ มเทียนฉันใด หาก
่ ีั
ถึงวาระสุ ดท้ ายในชีวตของแม่ แม่ตายเมือไรจิตวิญญาณของแม่ ไม่มวนล่ องลอยมาหาร่ างของแม่ ฉันนั้น
ิ ่ ีั
ถามเมือกีว่าเลียงแม่ เลียงพ่ อได้ หรือยัง บางคนยังลังเลสงสัยว่ าเลียงพ่ อเลียงแม่ ไม่ ได้ รอแต่ จะเลียงเมือ
่ ้ ้ ้ ้ ้ ้ ่
นั้นเมือนี้ แท้ จริงคือการรอว่ าแม่ตายก่ อนจึงค่ อยเลียง เพราะบางคนมีความคิดว่ า ฉันเป็ นเศรษฐีมชีวตอยู่ยงไม่ เคย
่ ้ ี ิ ั
สนใจแม่ เลย แม่ ยงมีชีวตอยู่ไม่ เคยสนแม่ เลย แต่ พอแม่ ตายลงเขาจะทําอะไรบ้ าง เขาเอาใส่ โลงทองอย่ างดีไปเก็บไว้
ั ิ
ทีวด นิมนต์ พระมาสวด 7 วัน 7 คืน ด้ วยคิดว่ าวิญญาณของแม่ จะได้ ขนสวรรค์ พ่ อแม่ ตายลงเราทําอะไรบ้ าง เอา
่ั ึ้
ข้ าวต้ มถ้ วยเดียว นําเปล่ าครึ่งแก้ว ผลไม้ อก 2-3 ลูกวางไว้ ทข้างโลงศพของแม่ แล้ วไปเคาะทีโลงศพของแม่ ป๊อก ๆ
้ ี ี่ ่
แม่ จ๋าลุกขึนมากินข้ าวเถิด แม่ จ๋าลุกขึนมากินข้ าวเถิด แม่ จ๋าพระมาแล้ วฟังพระสวดนะแม่
้ ้
เมือแม่ เรามีชีวตอยู่เราได้ ยนคํากรอกหูว่า ลูกหิวไหม ลูกกระหายไหม ลูกต้องการอะไร แม่ จะหามาให้ มี
่ ิ ิ
สักกีคนทีจะถามแม่ คนนีว่า แม่ หวไหม แม่ กระหายไหม แม่ ต้องการอะไร ลูกจะหามาให้ มีแต่ แม่ เท่ านั้นทีถามลูก
่ ่ ื ้ ิ ่
พวกเราต้ องรอให้ แม่ ตายก่ อน
หรือ ทั้งหมดนั่งตัวให้ ตรงสายตาทั้งหมดจับจ้ องมาทีดวงเทียนดวงนี้ ่
ตั้งใจให้ ดนะ ดูให้ ดี เทียนทุกเล่ มทีถูกจุดขึนหลอมละลายตัวและมอดดับลงไปในทีสุดฉันใด สักวันหนึ่ง
ี ่ ้ ่
กาลเวลาก็จะพรากชีวตแม่ ลาลับไม่ มวนกลับฉั นนั้น ฟังให้ ดนะเปลวไฟแห่ งเทียนยิงร้ อนเท่ าไร เทียนก็จะหลอม
ิ ีั ี ่
ละลายเร็วไปฉันนั้น ลูกยิงเลวเท่ าใดแม่ กยงตายเร็วเท่ านั้น ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่ นําตาตก ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่
่ ็ ิ่ ้
ร้ องไห้ ใครบ้ างทีเ่ คยทําให้ แม่ เสียใจ ต่ อหน้ าดวงเทียนดวงนีดูให้ ดี ดวงตาทุกคู่จบจ้ องมาทีดวงเทียนทั้งหมดนีแล้ ว
้ ั ่ ้
รําลึกถึงใบหน้ าของแม่ ให้ ได้ นีดกแล้ วแม่ อยู่ไหนไม่ รู้ แม่ คงคอยลูกคอยการจบของลูกคอยการกลับมาของลูก
่ ึ
ตลอดเวลาทีส่งลูกน้ อยเรียนนั้น แม่ ต้องทนทุกข์ ยากลําบากจนกว่ าชีวตแม่ จะหาไม่
่ ิ
ดูเถิดเทียนเล่ มทีสองกําลังจะมอดมลายไป ชีวตของแม่ กฉันนั้น ใครบ้ างทีเ่ คยโกงเงินพ่ อมาใช้ โกงเงินแม่
่ ิ ็
มาใช้ สนุกสนานให้ กบตนเอง นั้นแหละคือการโกงหยาดเหงือของแม่ ผู้บังเกิดเกล้ าของเรา ตั้งใจให้ ดี ดวงตาทุกคู่จบ
ั ่ ั
จ้ องมาทีดวงเทียนทั้งหมดนีแล้ วรําลึกถึงใบหน้ าของแม่ ให้ ได้ ใครเคยเถียงแม่ ด่าแม่ กระทังแม่ของตนเอง แม่ ผู้
่ ้ ่
บังเกิดเกล้ า เรายังเถียงได้ ดูเถิดเปลวเทียนละลายแท่ ง เพือเปล่ งแสงอันอําไพ ่ ชีวตของแม่ มลายไป เหลือ
ิ
ลูกทีดหรือเลวเอาไว้แทนคุณ
่ ี
ถึงแม่ จนทนได้ ไม่ ทุกข์ หนัก เท่ าลูกรักประพฤติตนเป็ นคนชั่ว
ลูกกีคนทนเลียงได้ ไม่ หมองมัว
่ ้ ไม่ โศกเศร้ าเท่ าลูกตัวชั่วระยํา
มีไม้ เท้ าใช้ ยนยึดกันร่ าง
ั คลําหาทางแกว่ งกวัดสัตว์ร้ายหนี
ป้ องกันตัวติดตนพ้ นทวี ดีกว่ ามีลูกรั้นอกตัญํู

6. ขอฝากเจ้ าไว้ ตรงนีอกทีว่า
้ี แม่ มค่าเกินสุ ดพรรณนา
ี
เปรียบพ่ อแม่ เช่ นโคมทองของชีวต ช่ วยชี้ทศช่ วยนําทางช่ วยสร้ างสรรค์
ิ ิ
ให้ ความรักความรู้ ชูชีวน
ั ลูกจงหมันกตัญํูรู้แทนคุณ
่
ขอฝากดวงใจอันเป็ นทีรักแด่พ่อ ขอฝากดวงใจอันเป็ นทีรักแด่แม่ จากลูกทีรักทุกคน
่ ่ ่
- ฟอง อภิวณโณ –
บทสรภัญญะบูชาพระคุณบิดามารดา
ข้ าขอกราบไหว้ คณ ุ พระบิดาและมารดา
เลียงลูกเฝ้ ารักษา
้ แต่ ก่อนมาจึงเป็ นคน (ซํ้า)
แสนยากลําบากกาย ไม่ คดยากลําบากตน
ิ
ในใจให้ กงวล ั อยู่ด้วยลูกทุกเวลา (ซํ้า)
ยามกินถ้ าลูกร้ อง จะต้ องวางวิงมาหา
่
ยามนอนไม่ เต็มตา พอลูกร้ องก็ต้องดู (ซํ้า)
ตัวเลือดยุงไรมด จะกวนกายรีบอุ้มชู
อดกินอดนอนสู้ ทนลําบากหนักไม่ เบา (ซํ้า)
คุณพ่ อแม่ มากนัก เปรียบนําหนักยิงภูเขา
้ ่
แผ่นดินทั้งหมดเอา เปรียบคุณท่ านไม่ เท่ าทัน (ซํ้า)
เหลือทีจะแทนคุณ
่ ของท่ านนั้นใหญ่ อนันต์
เว้ นไว้ แต่ เรียนธรรม เอามาสอนพอผ่อนบุญ (ซํ้า)
สอนธรรมทีจริงใจ ่ รู ปไม่ เทียงไว้ เป็ นทุน
่
แล้ วจึงแสดงตน ให้ เห็นจริงตามทํานอง (ซํ้า)
นั่นแหละจึงนับได้ ว่ าสนองซึ่งคุณนา
ใช้ ข้าวทีป้อนมา
่ และนํานมทีดมกิน (ซํ้า)
้ ่ ื่