Download to read offline
More Related Content
Η εκμάθηση των αρχαίων και νέων ελληνικών από την νηπιακή ηλικία ως μέθοδος πρόληψης της δυσλεξίας
- 1. ΘΕΜΑ : Ηεκμάθηση των αρχαίων και νέων ελληνικών από την νηπιακή ηλικία ως μέθοδος πρόληψης της δυσλεξίας. Πως εμφανίζεται η δυσλεξία και ποια είναι τα συμπτώματα της ; Πως ένας εναλλακτικός τρόπος εκμάθησης των αρχαίων και νέων ελληνικών και της ετυμολογίας των λέξεων μπορεί να καθυστερήσει ή και να αποτρέψει την προδιάθεση ; Μάθημα : Αρχές και Μέθοδοι Ποιοτικής Έρευνας Εξάμηνο : Θερινό 2015 (Α’) Υπεύθυνος καθηγητής : Δρ. Xαράλαμπος Βρασίδας Διδάσκουσα : Δρ. Αβρααμίδου Λούση Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας : Ξάνθη Χριστίνα (U152N0312 )
- 2. 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή …………………………………………………….3 2.Ορισμός Δυσλεξίας ………………………………………….3 3. Προέλευση – Εμφάνιση – Συμπτώματα ……………………..4 4. Διάγνωση – Θεραπεία ……………………………………….6 5. Διδασκαλία των νέων και αρχαίων ελληνικών ως μέθοδος πρόληψης ………………………………………………………………….7 6. Βιβλιογραφία ……………………………………………….10
- 3. 3 Εισαγωγή Η παρούσα εργασίααφορά την εκμάθηση των αρχαίων και νέων ελληνικών από την νηπιακή ηλικία ως μέθοδο πρόληψης της δυσλεξίας. Το πόνημα χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, θα αναλυθούν οι πρώιμες ενδείξεις που μας προδίδουν την εμφάνιση της δυσλεξίας από την νηπιακή ηλικία, καθώς και αναλυτικά τα συμπτώματά της. Στο δεύτερο, θα παρουσιαστεί το γιατί ένας εναλλακτικός τρόπος εκμάθησης των αρχαίων και νέων ελληνικών και γενικότερα της ετυμολογίας των λέξεων μπορεί να καθυστερήσει ή και να αποτρέψει αυτή την προδιάθεση. Ορισμός Δυσλεξίας Ο ευρύτατα διαδεδομένος όρος « δυσλεξία » χρησιμοποιείται για να υποδηλώνει εκείνες τις μαθησιακές δυσκολίες της ανάγνωσης και ορθογραφημένης γραφής, οι οποίες αφενός μεν δεν συνδέονται με άλλες οργανικές ή διανοητικές διαταραχές, αφετέρου δε, είναι ειδικές και προκαθορίζονται οργανικά (Critchley 1970, Naidoo 1972)1 . Είναι όπως αναφέρεται συνήθως μια δυσκολία νευροβιολογικής και νευροαναπτυξιακής φύσης με κληρονομική προδιάθεση και επηρεάζει τις γνωστικές διεργασίες του εγκεφάλου2 . Βέβαια ο ορισμός της δυσλεξίας εξακολουθεί να είναι σε αρκετά σημεία ασαφής, λόγω του ότι η γνώση μας για τη φύση της διαταραχής σε κλινικό, αιτιολογικό και παθολογικό επίπεδο, είναι εν πολλοίς ελλιπής ακόμα. Έτσι η δυσλεξία εξακολουθεί να ορίζεται συνοπτικά ως «σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειμμα ή ψυχιατρική διαταραχή και οι ευκαιρίες για εκπαίδευση είναι επαρκείς»3 Ετυμολογικά ο ελληνικός όρος « δυσλεξία » είναι σύνθετος από το μόριο δυσ- , που δηλώνει δυσκολία και τη λέξη λόγος, που στα αρχαία ελληνικά σημαίνει « λέξη » κι επομένως ο όρος αυτός αναφέρεται απλά σε « δυσκολία με λέξεις »4 Η δυσλεξία εντοπίζεται σε όλον τον κόσμο ανεξάρτητα από πολιτισμούς ή γλώσσες και επηρεάζει περίπου το 8% του πληθυσμού, το οποίο βιώνει ένα σύνδρομο που σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να αναστείλει την διαδικασία της σχολικής μάθησης με το 2-4% του πληθυσμού να επηρεάζεται σοβαρά από αυτή τη διαταραχή. 5 1 Κώστας Πόρποδας Ph.d, Δυσλεξία. Η ειδική διαταραχή στη μάθηση του γραπτού λόγου, Έκδοση: Εκπαιδευτήρια «Μορφωτική» 2 Ελληνική Εταιρεία Δυσλεξίας 3 Wagner RK, Torgesen JK The nature of phonological pro cessing and its causal role in the acquisition of reading skills. Psychological Bulletin 1987, 101: 192-212. 4 Cruickshank,W.M (1986), Dyslexia : Its Neuropsychology and Treatment.Chichester : John Wiley,xii- xvi 5 Ο.π, 2
- 4. 4 Προέλευση – Εμφάνιση– Συμπτώματα Το 1861 ο Γάλλος χειρουργός Broca άρχισε μια ερευνητική προσπάθεια και μελέτη που επρόκειτο να αποτελέσει τη βάση για τη μελέτη πολλών γλωσσικών δυσκολιών. Aνακάλυψε ότι υπάρχει μια περιοχή του εγκεφάλου, η οποία ευθύνεται σε αποκλειστικό βαθμό για την ομαλή και ορθή λειτουργία του προφορικού λόγου στους ανθρώπους, κάτι που επέστησε την προσοχή και το ερευνητικό ενδιαφέρον των μελετητών σε όλο τον κόσμο. Ξεκίνησαν λοιπόν να ερευνώνται οι διάφορες γλωσσικές παθήσεις για να επισημανθούν με απόλυτη σαφήνεια οι περιοχές εκείνες του εγκεφάλου που ευθύνονται για τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Έτσι το 1865 πια, εξακριβώθηκε ότι οργανικές βλάβες στη μεσαία περιοχή του κυρίαρχου εγκεφαλικού ημισφαιρίου μπορούσαν να προξενήσουν όχι μόνο ημιπληγία αλλά και δυσκολίες στη γλωσσική επικοινωνία.6 Όταν αναφερόμαστε σε μαθησιακές δυσκολίες και ειδικά στη δυσλεξία εξετάζουμε κυρίως παιδιά που πηγαίνουν τουλάχιστον για κάποιους μήνες σχολείο. Παρ’ όλ’ αυτά, υπάρχουν κάποια στοιχεία βάσει των οποίων παιδιά προσχολικής και νηπιακής ηλικίας έχουν αυξημένες πιθανότητες αν όχι σίγουρα, να αναπτύξουν μαθησιακές δυσκολίες τύπου δυσλεξίας.7 Σύμφωνα με τους Χ. Καρπαθίου, Μ. Μάρρα και Β. Δάλλα και τα στοιχεία που έχουν συλλέξει από το Νευροψυχολογικό- Νευρογλωσσολογικό εργαστήριο του ειδικού ερευνητικού και θεραπευτικού Ινστιτούτου Αθηνών ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ, ένα παιδί στην προσχολική του ηλικία είναι δυνατό να εμφανίζει κάποια χαρακτηριστικά συμπτώματα τα οποία μπορούν να προϊδεάσουν τους ειδικούς. Αυτά είναι ποικίλα και αναφέρονται στην αντίληψη, κινητικότητα, γνωστική ανάπτυξη και νευρολογική κατάσταση του ατόμου.8 Η έλλειψη φωνολογικής αντίληψης όπως και η δυσκολία φωνολογικής επεξεργασίας θεωρούνται από πολλούς επιστήμονες ως ο πρωταρχικός παράγοντας της Δυσλεξίας.9 Πιο συγκεκριμένα, πολύ συχνά παρατηρείται μια κάποια καθυστέρηση στις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον λόγο και την έναρξη της ομιλίας. Κατά γενική ομολογία, τα παιδιά αρχίζουν να λένε τα πρώτα τους λόγια περίπου ενός χρόνου και τις πρώτες τους φράσεις στους δεκαοκτώ μήνες με δύο χρόνια. Τα νήπια που ρέπουν προς τη δυσλεξία είναι πιθανό να μην έχουν πει τις πρώτες τους λέξεις στους δεκαοκτώ μήνες, ούτε μέχρι τα δεύτερά τους γενέθλια. Μια φαινομενικά αθώα καθυστέρηση ομιλίας μπορεί να είναι ένα πρώιμο προειδοποιητικό σήμα ενός μελλοντικού προβλήματος ανάγνωσης, ιδιαίτερα σε μία οικογένεια που έχει ιστορικό σε δυσλεξία.10 6 Δυσλεξία/Dyslexia, Chrysostomos Karpathiou, V.Dalla – M.Marra, Εκδόσεις «Έλλην»,1994 7 Εγκόλπιο Παθολογίας του Λόγου στο Παιδί Προσχολικής Ηλικίας, Χ.Εμμ.Καρπαθίου, Μ.Μάρρα,Β.Δάλλα, Εκδόσεις «Έλλην», 1994 8 Ο.π , 7 9 Ελληνική Εταιρεία Δυσλεξίας 10 Sally Shaywitz, Overcoming Dyslexia:A New and Complete Science-Based Program for Reading,2003
- 5. 5 Μία από τιςπρώτες ενδείξεις είναι, όταν το παιδί προσπαθεί να αρχίσει να μιλάει. Τότε μπορούν να γίνουν αντιληπτές δυσκολίες στην προφορά – που κάποιες φορές αναφέρονται σαν να μωρουδίζει το νήπιο - οι οποίες συνεχίζονται πέρα από το συνηθισμένο χρόνο. Προσπάθειες από το παιδί να εκφέρει για πρώτη φορά λέξεις ή να πει μεγάλες και δύσκολες μπορούν να αποκαλύψουν προβλήματα στην άρθρωση. Τα παιδιά αυτής της ηλικίας αρέσκονται στο να παίζουν παιχνίδια με ήχους και με λέξεις γεμάτες ρυθμό και αντλούν μεγάλη χαρά από να ακούν και να επαναλαμβάνουν ήχους. Τα δυσλεξικά παιδιά από την άλλη πλευρά έχουν πρόβλημα διείσδυσης του ήχου στη δομή των λέξεων και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι λιγότερο ευαίσθητα στο ρυθμό. Ευαισθησία στο ρυθμό προϋποθέτει συνειδητοποίηση ότι οι λέξεις μπορούν να σπάσουν σε μικρότερα κομμάτια από ήχο και ότι διαφορετικές λέξεις μπορούν να μοιραστούν ένα κοινό ήχο. 11 Επιπρόσθετα, στη λεκτική έκφραση του παιδιού είναι δυνατό να υπάρχουν έντονες συγχύσεις γραμμάτων, οι οποίες εντοπίζονται κυρίως ανάμεσα σε αυτά που είναι όμοια ηχητικά όπως - φ - και - θ -, - β- και -δ - , -π- και -τ- , -κ- με -γ- και -χ- . Έτσι, το αυτοκίνητο θα ακουστεί αθτοκίνητο, το θέλω σαν φέλω, η θάλασσα σαν φάλασσα, η λέξη τίποτα σαν πίποτα κλπ.12 Ακόμα τα συγκεκριμένα παιδιά παρουσιάζουν προβλήματα στη χρήση των χρόνων των ρημάτων. 13 Επίσης ανάλογη καθυστέρηση είναι αρκετά συχνή να υπάρξει και στη κινητική εξέλιξη του νηπίου ιδίως όσον αφορά τις κινήσεις των άνω άκρων και των δαχτύλων, αλλά και στη βάδιση ιδιαίτερα όταν αναμένεται να προκύψει μετέπειτα μια σοβαρή δυσλεξία. Το βάδισμα ενδέχεται σε πολλές των περιπτώσεων να συμβεί στην κανονική ηλικία του παιδιού, αλλά να παραπέμπει σε μια αδέξια προσπάθεια να ισορροπήσει. Παρ’ όλη την αδέξια κίνηση το παιδί επίσης είναι δυνατό να παρουσιάσει υπερκινητική συμπεριφορά και αδυναμία προσήλωσης σε συγκεκριμένα αντικείμενα ή γεγονότα, λόγω της έντονης αυτής κινητικότητας. Έτσι το συγκεκριμένο παιδί δίνει συχνά την εντύπωση ότι αφαιρείται με αποτέλεσμα να μη τελειώνει εύκολα κάτι που ξεκινά να κάνει. Γι’ αυτούς τους λόγους παρουσιάζει δυσκολίες όσον αφορά στις ομαδικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα σε αυτές που απαιτείται αφοσίωση και συγκέντρωση. 14 Εύλογο επακόλουθο όλης αυτής της συμπτωματολογίας είναι το εν λόγω παιδί να παρουσιάζει σημάδια ματαίωσης, χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης. Αντιλαμβάνεται ότι σε κάποιους τομείς ίσως υστερεί σε σχέση με τους συνομηλίκους του και το αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων του, ίσως φαντάζει υποδεέστερο των συμμαθητών του και αυτό του γεννά περαιτέρω αισθήματα ανασφάλειας.15 11 Ο.π 10 12 Ο.π. 6 13 Ο.π 7 14 Ο.π 6 15 Ο.π 6
- 6. 6 Διάγνωση – Θεραπεία «Πώςθα την αναγνωρίσω;» και «τι θα πρέπει να κάνω γι’ αυτό;» είναι οι δύο πιο θεμελιώδεις ερωτήσεις, τις οποίες κάθε δάσκαλος θα κάνει σχετικά με την αναπτυξιακή δυσλεξία. Δυστυχώς είναι δύο ερωτήσεις, στις οποίες οι ερευνητές έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει να δώσουν πειστικές απαντήσεις. Σίγουρα οι εξειδικευμένοι καθηγητές δεν δυσκολεύονται στο να αναγνωρίσουν πότε ένα παιδί έχει ένα αναγνωστικό πρόβλημα. Το πρόβλημα ξεκινά στην προσπάθεια να ξεχωρίσουν το δυσλεκτικό παιδί από ένα ευρύ φάσμα από άλλα παιδιά που δεν κατάφεραν να κάνουν επαρκή πρόοδο στην εκμάθηση ανάγνωσης. Επιπρόσθετα, φαντάζει αρκετά προβληματικό το γεγονός να περιμένει κανείς να φτάσει το παιδί σε τέτοια ηλικία, ώστε να γίνει εμφανής η δύο ή περισσότερα χρόνια καθυστερημένη ανάπτυξη της ανάγνωσης, χωρίς να υπάρχει προφανής πνευματική, κοινωνική ή συναισθηματική αιτιολόγηση. Σίγουρα επομένως υπάρχουν κάποιοι καλοί λόγοι για να μεθοδευθεί η έρευνα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να γίνει αντιληπτή επιστημονικά η δυσλεξία ως έννοια αλλά και η καταπολέμησή της. Ο πρώτος είναι ότι σημερινά στοιχεία από εξαιρετικές κλινικές έρευνες στη γνωστική ψυχολογία υποδεικνύουν ότι η αναπτυξιακή δυσλεξία είναι αποτέλεσμα δυσλειτουργίας σε μια ή περισσότερες γνωστικές διαδικασίες που απαιτούνται για την ανάγνωση. Ο δεύτερος είναι ότι ενώ μπορούμε να δεχθούμε ότι σε κάποιο βαθμό κάθε παιδί είναι μοναδικό θα είναι υποκριτικό να δείχνουν ότι οι επανορθωτικές προσεγγίσεις που λήφθηκαν για κάθε παιδί είναι μοναδικές. Οι συμβατικές μέθοδοι διάγνωσης δυσλεξίας στο παιδί που αποτυγχάνει στην ανάπτυξη της ανάγνωσης έχουν παραμείνει βασικά απαράλλακτες τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Περιληπτικά αυτές αφορούν τον καθορισμό : α) ότι η αναγνωστική ηλικία του παιδιού είναι σημαντικά πιο πίσω σε σχέση με την χρονολογική ηλικία (συνήθως δυο χρόνια πριν), β) ότι η εξυπνάδα του παιδιού δεν είναι κάτω από το μέσο όρο, γ) ότι δεν υπάρχουν κοινωνικές, συναισθηματικές, εκπαιδευτικές αιτίες που να συμβάλλουν στην αναγνωστική δυσκολία, δ) ότι το παιδί δεν πάσχει από απώλεια ακοής, από εγκεφαλική βλάβη ή άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας και ε) ότι το παιδί παρουσιάζει κάποια θετικά σημάδια διαταραχής όπως προβλήματα λόγου, προβλήματα με τη διαδοχική μνήμη κλπ.16 Ενώ η συστηματική προσχολική αγωγή των κανονικών νηπίων άρχισε πριν από έναν αιώνα, η προσχολική αγωγή για τα νήπια με ειδικές ανάγκες άρχισε να αναπτύσσεται ως ξεχωριστός τομέας από τη δεκαετία του ’70. Η τελευταία λοιπόν είναι απαραίτητο να παρέχεται σε ειδικά νηπιαγωγεία, γιατί αν η φυσική και αυθόρμητη γονική στάση και αγωγή δεν αρκεί για το κανονικό παιδί, για το παιδί με ειδικές ανάγκες, είναι περισσότερο από αναγκαία η πιο συστηματική και εξατομικευμένη εκπαίδευση, καθώς η οικογένεια βρίσκεται σε αδυναμία να χειριστεί κατάλληλα το νήπιο με μαθησιακές δυσκολίες.17 Πρώτο και βασικό μέλημα της θεραπευτικής παιδαγωγικής είναι η ορθή 16 C H Singleton, the early diagnosis of development dyslexia, department of psychology, the university of Hull 17 Κιτσαράς Δ.Γιώργος, Προσχολική Παιδαγωγική, Εκδόσεις : Αθηνά, 2001
- 7. 7 διάγνωση, δηλαδή οακριβής προσδιορισμός της μορφής της γλωσσικής διαταραχής και των αιτιών που τη δημιούργησαν. Είναι σήμερα παραδεκτό ότι όσο πιο νωρίς γίνεται η διάγνωση της διαταραχής και ο εντοπισμός των αιτιών , τόσο πιο αποτελεσματική είναι η παιδαγωγική επίδραση που ακολουθεί. Γι’ αυτό το κέντρο βάρους των ειδικών παιδαγωγικών προσπαθειών βρίσκεται στην προσχολική και στην πρώτη σχολική ηλικία, γιατί μέχρι τότε εκδηλώνονται οι περισσότερες γλωσσικές διαταραχές. Παράλληλα με τις πρώτες παιδαγωγικές ενέργειες, επιβάλλεται η απομάκρυνση, η αναστολή ή τουλάχιστον ο περιορισμός των αιτιών που επέδρασαν στην εμφάνιση της διαταραχής. Για την επιτυχία της ενέργειας αυτής πρέπει να ενημερώνονται οι γονείς σχετικά με τη σοβαρότητα του προβλήματος και να τους προσφέρεται η κατάλληλη για κάθε περίπτωση παιδαγωγική βοήθεια.18 Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος δεν είναι η θεραπεία, αλλά η πρόληψη, γι΄ αυτό απαιτείται η ευρεία ενημέρωση του κοινού σχετικά με τα αίτια των διαταραχών του λόγου και τις επιπτώσεις που έχουν στην ανάπτυξη της προσωπικότητας. Περισσότερο όμως πρέπει να είναι ενημερωμένοι οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων, ιδιαίτερα οι νηπιαγωγοί, γιατί στο νηπιαγωγείο εκδηλώνονται πιο έντονα αυτές οι διαταραχές, ώστε να είναι σε θέση να τις εντοπίζουν.19 Ο πιο βασικός λόγος για τον οποίο η θεραπεία του «δυσλεξικού συνδρόμου», όρος που έχει καθιερωθεί στις περιπτώσεις που αναφερόμαστε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, 20 είναι πάρα πολύ σημαντική είναι το γεγονός ότι το συγκεκριμένο αυτό παιδί δε θα περάσει την πραγματικά μεγάλη ταλαιπωρία στην μετέπειτα σχολική και όχι μόνο ζωή του είτε σε μαθησιακό είτε σε ψυχικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο. Επιπλέον θα λέγαμε ότι με τη θεραπεία της δυσλεξίας στην προσχολική ηλικία, θα αποφευχθούν και άλλα επικίνδυνα παθολογικά στοιχεία, τα οποία πιθανόν να επιδεινωθούν, αν δεν γίνει η θεραπευτική προσέγγιση στις συγκεκριμένες ηλικίες.21 Διδασκαλία των νέων και αρχαίων ελληνικών ως μέθοδος πρόληψης Πριν από μερικά χρόνια προσπαθήσαμε να δούμε, ποια ήταν η συμμετοχή της γλωσσολογικής δομής μιας γλώσσας στα φαινόμενα, τα οποία ονομάζουμε δυσλεξία. Έγινε λοιπόν αρχικά μία μελέτη των φωνηέντων και των συμφώνων, όσον αφορά μερικές χαρακτηριστικές γλώσσες και να κάνουμε μία σύγκριση με τα δεδομένα της δυσλεξίας, τα οποία έχουμε τη δυνατότητα να βρούμε από τη διεθνή βιβλιογραφία. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 μελετήθηκαν από τον Χ. Εμμ. Καρπαθίου η Αγγλική, η Γερμανική, η Γαλλική, η Ελληνική και η Ιαπωνική γλώσσα, ώστε να βρεθεί κατά πόσο το ποσοστό των φωνηέντων και των συμφώνων που χρησιμοποιούν οι ομιλητές των γλωσσών αυτών μπορεί να συνδέεται με την εμφάνιση της 18 Στασινός Π. Δημήτρης, Δυσλεξία και Σχολείο, Η Εμπειρία ενός Αιώνα, Gutenberg – Παιδαγωγική Σειρά 19 Μηνάς Νιτσόπουλος , Βοηθείστε το παιδί σας, Εφαρμοσμένη Ψυχολογία, Εκδοτική Ομάδα, 1987 20 Ο.π 6 21 Chrysostomos Karpathiou, Θεραπεία της Δυσλεξίας, Εκδόσεις «Έλλην», 1995
- 8. 8 μαθησιακής αυτής δυσκολίας.Στο συμπέρασμα το οποίο κατέληξαν οι ερευνητές ήταν ότι όσο πιο μεγάλο ποσοστό των φωνηέντων σε μία γλώσσα (ενδεικτικά αναφέρουμε : ελληνική 24%, γαλλική 16%,γερμανική 13% ), τόσο πιο πολύ μειώνονταν τα ποσοστά δυσλεξίας των φυσικών ομιλητών της ( Ελλάδα 4%, Γαλλία 9%, Γερμανία 11%). Αντίθετα, όσο πιο πολύ αυξανόταν η χρήση συμφώνων, τόσο ανέβαιναν τα ποσοστά της. Το σημείο το οποίο εστίασαν, μιλώντας αποκλειστικά για την ελληνική γλώσσα ήταν ότι οι λέξεις οι οποίες πλέον χρησιμοποιούνται και έχουν υποστεί φωνολογική αλλοίωση έχουν ως αποτέλεσμα την καλλιέργεια της δυσλεξίας. Περισσότερο, αυτό που έγινε αντιληπτό ήταν ότι το πέρασμα από την καθαρεύουσα στη δημοτική γλώσσα συνέβαλλε στο να χαθεί η μουσικότητα και η αρμονία της γλώσσας των προγόνων μας, άρα και τα ευεργετικά της αποτελέσματα στην πρόληψη μαθησιακών δυσκολιών. 22 Με αυτά ως δεδομένα, οι προοπτικές του γλωσσικού μαθήματος, όπως αυτές καθορίζονται στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών κατά τα πρώτες τάξεις του δημοτικού και που θα έπρεπε να ήταν και ο στόχος των νηπιαγωγών, είναι το παιδί «να αξιοποιεί το φυσικό τρόπο εκμάθησης της γλώσσας, διευθετώντας έτσι τα πράγματα, ώστε εκτίθεται σε συστηματικά διαβαθμισμένες αντιστοιχίες γλωσσικών ερεθισμάτων».23 Σύμφωνα με τον Θανόπουλο Θεόδωρο, σχολικό σύμβουλο ΠΕ, όσον αφορά στην διαδικασία κατάκτησης της γλώσσας, ο δάσκαλος – νηπιαγωγός θα πρέπει να στρέψει τις προσπάθειές του στην κατάκτηση της έννοιας του συμβόλου και μετά να περάσει στην τεχνική εκμάθησης της γλώσσας. Συνοδοιπόρος σε αυτό το εγχείρημα θα πρέπει να είναι το παιχνίδι, η ενασχόληση με μεγάλες πολύχρωμες κάρτες που περιέχουν συνδυασμό λέξης και σχεδίου. Πρωταρχικός στόχος είναι η εκμάθηση των φωνηέντων από πρότυπες λέξεις. Χαρακτηριστική είναι η δραστηριότητα, του να προσπαθούν τα νήπια να βρουν λέξεις που ξεκινούν ή καταλήγουν σε ένα συγκεκριμένο γράμμα.24 Τη συστηματική διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας προτείνουν με μία γρήγορη ματιά στη βιβλιογραφία ξένοι καθηγητές, ως θεραπεία σε δυσλεκτικά παιδιά. Σύμφωνα με την θεωρία, του Καθηγητού της Φιλολογίας Eric Havelock η οποία στηρίζεται στον Πλάτωνα, το αρχαίο Ελληνικό αλφάβητο προκάλεσε σωρεία αφηρημένων εννοιών στον Αρχαίο Ελληνικό κόσμο, λόγω ενεργοποίησης του εγκεφάλου των χρηστών του. 22 O.π, 6 23 Ο.ΕΔ.Β. Νεοελληνική Γλώσσα, Βιβλίο για το Δάσκαλο, Τάξη Α,Β,Γ. 24 Θανόπουλος Γ. Θεόδωρος : «Τεχνικές διδασκαλίας του Γλωσσικού µαθήµατος στα παιδιά µε ιδιαίτερες µαθησιακές δυσκολίες και εκπαιδευτικές ανάγκες», ΑΧΑΪΚΕΣ ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ, Πάτρα 1997
- 9. 9 Tα επιστημονικά αποτελέσματατα οποία υποστηρίζουν την θεωρία του Havelock είναι τα εξής: 1. Η περιοχή Broca, που βρίσκεται στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου, ενεργοποιήθηκε λίγο περισσότερο, λόγω του Ελληνικού αλφαβήτου, διότι χρησιμοποιήθηκαν επιτυχώς φωνήεντα σε γραφή για πρώτη φορά. 2. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος προγραμματίστηκε ξανά ριζικώς. 3. Η πιο πάνω αναφερθείσα συγκλονιστική μεταβολή στην λειτουργία του εγκεφάλου προκάλεσε μία ουσιώδη αλλαγή στην ψυχολογία των χρηστών του αλφαβήτου από την οποία προέκυψε η ανάγκη επικοινωνίας των πολιτών δια της λειτουργίας του θεάτρου.25 Στον συνεδριακό τόμο των τετρακοσίων σελίδων, έκδοση Springer του 1988 παρουσιάζονται συμπεράσματα τα οποία επιτείνουν την σημασία των αποτελεσμάτων της έρευνας του Ηavelock, πλήθους κορυφαίων επιστημόνων φιλολόγων, γλωσσολόγων και άλλων ειδικοτήτων, πλην Ελλήνων αντιστοίχων ειδικοτήτων. Επιμελητές της έκδοσης ήταν ο Καθηγητής της Ιατρικής Charles Lumsden του Πανεπιστημίου του Τορόντο και ο Διευθυντής του Κέντρου Θεωρίας της Επικοινωνίας «Marchal McLuhan», Derrick De Kerckhove. Οι δημοσιευμένες έρευνες της επιστημονικής ομάδας του Ιωάννη Τσέγκου παρουσιάζονται στο βιβλίο «η εκδίκηση των τόνων». Σε αυτές, αλλά και σε νεότερες έρευνες 1999-2010, αποδείχθηκε ότι οι μετρήσιμοι δείκτες της Λεκτικής Νοημοσύνης και της Αφαιρετικής Σκέψης με αποδεκτές τεχνικές επιταχύνθηκαν σε ομάδα 25 μη- δυσλεξικών παιδιών (στο διάστημα από τα 8 έως τα 12 τους χρόνια), ενώ αντίθετα επιβραδύνθηκαν σε ισάριθμη ομάδα μη –δυσλεξικών παιδιών τα οποία δεν διδάχθηκαν εκτός του σχολικού προγράμματος επιπλέον δύο ώρες την αρχαία ελληνική γλώσσα. Αξιοσημείωτο είναι ότι και οι δύο ομάδες διδάχθηκαν ακριβώς την ίδια εξ αρχής καθορισμένη ύλη στο κανονικό σχολικό ωράριο.26 Εντύπωση προκαλεί η Αυστραλή πανεπιστημιακή ερευνήτρια Kate Chanock η οποία σε σύγγραμμά της όχι απλώς υποστηρίζει τα ευρήματα των παραπάνω ερευνών, αλλά περιγράφει πως με την παραπάνω μέθοδο εκμάθησης Αρχαίων Ελληνικών μετέτρεψε έναν Άγγλο δυσλεξικό σε μη – δυσλεξικό.27 Άξιο προβληματισμού είναι το γεγονός ότι τα μεν παιδιά της Αγγλίας στην περιοχής της Οξφόρδης, κατόπιν πανεπιστημιακής παρέμβασης, ήδη πλέον μαθαίνουν αρχαία ελληνικά, επιπρόσθετα στο κανονικό τους εβδομαδιαίο πρόγραμμα, ενώ στην Ελλάδα, αντιστρέφοντας την κατάσταση, περισσότερες ώρες εβδομαδιαίως καταλαμβάνει η εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας και όχι της αρχαίας ελληνικής. 25 Alphabet and the Brain, Έκδοση Springer, 1988 26 Τσέγκος Κ. Ιωάννης, Παπαδάκης Ν. Θαλής, Βεκιάρη Δήμητρα, « Η εκδίκηση των τόνων. Η επίδραση των ‘’αρχαίων ελληνικών’’ και του ‘’μονοτονικού’’ στην ψυχοεκπαιδευτική εξέλιξη του παιδιού.» ( Συγκριτική Μελέτη), Ενναλακτικές Εκδόσεις, 2006 27 Kate Chanock «Help for a dyslexic learner from an unlikely source: the study of Ancient Greek», Literacy, 2006
- 10. 10 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Κώστας Δ.Πόρποδας, « ΔΥΣΛΕΞΙΑ: Η ειδική διαταραχή στη μάθηση του γραφτού λόγου », εκδοση: Εκπαιδευτήρια «Μορφωτική», Αθήνα 1981 2.William M. Cruickshank, « Disputable Decisions in Special Education », University of Michigan Press, 1986 3. Δημήτρης Π. Στασινός, « Δυσλεξία και σχολείο: η εμπειρία ενός αιώνα», εκδοσεις GUTENBERG, Αθήνα 2003 4. Wagner RK, Torgesen JK, « The nature of phonological pro cessing and its causal role in the acquisition of reading skills », Psychological Bulletin, 1987 5. Επιστημονικό Περιοδικό « Εγκέφαλος », τεύχος 42, τομος β’ , 2005, Κωτσόπουλος Σ.Ι: « Δυσλεξία: Νεότερα ευρήματα για την αιτιολογία, παθογένεια και θεραπευτική αντιμετώπιση» 6. Χρισόστομος Εμ. Καρπαθίου & Μαρία Μαρρά – Βάνα Δάλλα, « Εγκόλπιο Παθολογίας του λόγου στο παιδί προσχολικής ηλικίας », εκδόσεις «ΕΛΛΗΝ» , 1994 7. ChrysostomosKarpathiou- V.Dalla- M.Marra, « ΔΥΣΛΕΞΙΑ DYSLEXIA » εκδόσεις « ΕΛΛΗΝ»,1994 8. Γιώργος Κιτσαράς, « Προσχολική Παιδαγωγική », Εκδόσεις Αθήνα 2001 9. ChrysostomosKarpathiou, « Θεραπεία της Δυσλεξίας- ΤherapyofDyslexia », εκδόσεις « ΕΛΛΗΝ », 1995 10. Ιωάννης Τσέγκος, «Η Εκδίκηση των Τόνων », Εναλλακτικές εκδόσεις ,2005 11. Kate Chanock, «Help for a dyslexic learner from an unlikely source: the study of Ancient Greek », Literacy, 2006 12. Τσέγκος Κ. Ιωάννης, Παπαδάκης Ν. Θαλής, Βεκιάρη Δήμητρα, « Η εκδίκηση των τόνων. Η επίδραση των ‘’αρχαίων ελληνικών’’ και του ‘’μονοτονικού’’ στην
- 11. 11 ψυχοεκπαιδευτική εξέλιξη τουπαιδιού.» ( Συγκριτική Μελέτη), Ενναλακτικές Εκδόσεις, 2006 13. «Alphabet and the Brain» , Έκδοση Springer, 1988 14. Θανόπουλος Γ. Θεόδωρος : «Τεχνικές διδασκαλίας του Γλωσσικού µαθήµατος στα παιδιά µε ιδιαίτερες µαθησιακές δυσκολίες και εκπαιδευτικές ανάγκες», Αχαϊκές Εκδόσεις , Πάτρα 1997