Puberteti

3,705 views

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
3,705
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
506
Actions
Shares
0
Downloads
27
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Puberteti

  1. 1. Puberteti ,crregullimet e tij Kozeta Mustafaraj
  2. 2. Puberti• . Puberti eshte procesi I ndryshimeve fizike nepermjet te cilave trupi I femijes maturohet ne trup adult I afte per riprodhimi seksual dhe fertilizim .
  3. 3. Ndryshimet fizike• ndryshimet trupore – Ndryshimet hormonale – Rritje e organeve dhe sistemeve – ndryshime te organeve sexuale dhe zhvillimi te karakteristikave seksuale sekonadre – ndryshime ne shperndarjen e mases muskulore , yndyrnave dhe mases kockore
  4. 4. Arritjet e pubertetit• Permasat dhe pamje adulti• Ndarje e qarte ndermjete gjinive• Aftesia per tu riprodhuar
  5. 5. Kur nis e gjithe kjo ?• Fetal• Neonatal• Prepubertal• Pubertal• Post menopauzal
  6. 6. sekretimi hormonal pergjate jetes
  7. 7. Proceset e zhvillimit pubertalRritje e sekretimit teGnRH ne SNQ Rritje te LH and FSH hipofizar pergjigjja Gonadike r ndaj FSH dhe LH P4 E2 Prodhimi Gonadik steroideve Rifillimi I meiozes 18-20mm
  8. 8. Zhvillimi normal • Zakonisht ndodh rreth moshes 8 dhe 13 vjecRritja Thelarke Adrenarche max shpjetesis gjatesise Menarche 9.6 vj 10.9 vj 11.2 vj 11.5 vj 12.7 vj
  9. 9. Stadifikimi Tanner per vajzat1 Tanner 1: pa ndyshime Tanner 2: qime te paketa te erreta pergjate2 labiumeve Tanner 3: qime te3 pigmentuara te dendura ne pubis Tanner 4: konfigurim4 adult I pakez Tanner 5: konfigurim5 adult me perhapje ne brendesi te kofsheve
  10. 10. Zhvillimi norma mashkullor Koha e perfundimit Pb = 2- 4.5 vj , mes =3.25 vj Zgjatja max = 10.5-16 vj Fortesia max = 13-17 vj Penis= 11-13.5 vj Testis= 10-14.5 vj qimezimi pubik Tanner 2= 10-15 vjSperling 2nd Edition
  11. 11. Cfare percaktohet si zhvillim jonormal?• Puberteti i vonuar – Mungesa e zhvillimit te cdo shenje deri ne moshen 13 vj – vonesa e menarkes mbi 2 vjet nga shperthimi I Pb• Pubert i parakoheshem – Shfaqja e cdo shenje te PB para moshes 8 vjec te vajzat dhe 9 vjec te djemte
  12. 12. Puberti i vonuar• Klasifikohet : – hipogonadizem hypergonadotropik – hipogonadizem Hypogonadotropik – Eugonadism
  13. 13. Hipogonadizmi Hypergonadotropik• Shkaqet : – Insuficience Ovariale – disgenezi gonadike – anomali Karyotypike –zakonisht XO – Kimoterapi – Rrezatim – Kirurgji – Galactozemi
  14. 14. Hipogonadizmi Hypogonadotropik• I rikthyeshem – Vonese konstitucioanle ( me e shpeshte ) – frenimi qendror • humbje peshe ,sem kronike , anorexia – Prolactinoma – Hypotiroidizmi – Hiperplazi kongenitale adrenale
  15. 15. Hipogonadizmi Hypogonadotropic• I parikthyeshem – sindromo Kallman’s ( me shpesh ) – Hypopituitarizmi – Demtime te SNQ
  16. 16. Eugonadizmi ne vajza• Anomali strukurore – MRKH sindr – Septum vaginal – himen Imperforuar• anomali Kariotipike – Pandjeshmemria Androgenike
  17. 17. anamneza• Mosha e fillimite Pb nese ka• Anamneza Neonatale• Gjendja mjekesore• Nderhyrje kirurgjikale• Medikamente /KT erapi /RT• Anamneza femiljare
  18. 18. Egzaminimi objektiv• Prania e qafes se trashur ?• Stadifikimi Tanner i gjirit dhe i org genitale• Galaktorhea?• Prania e org genitale te jashtem normale ?• Prania e ndonje mase rektale• Tyromegali?
  19. 19. Te dhenat lab &imazheri• Lab – FSH (nese eshte i larte behet kariotypi) – TSH – PRL• Imazheri – Ekografi Pelvike – MRI +/- – Mosha kockore
  20. 20. Trajtimi• Nese i larte FSH (>10) – Behet Karyotipi , dhe me pas shihen shkaqe te tjere – Nese eshte Turner’s, per te hyre ne Pb duhet HRT – Nese POF pa anomali kromozomike niset HRT • Mbetet per tu pare rritja e qimeve pubike• Per vlera te uleta deri normale FSH (<5) – Perjashtohen semundje sistemike – Perjashtohen Tumore CNQ (MRI ) – Mund te behet testi I stimulimit GnRH – pritet dhe shihet zhvillimi I mepassshem ose mund te niset HRT per te hyre ne PB
  21. 21. Pb Parakohshem• GnRH vartes (qendror , i vertet apo komplet – Maturimi I parakohshem i axit Hp-hf (HPO)• GnRH I pavaraur (Pseudo, Periferik apo Inkomplet) – sekretimi I Gonadotropin i pavarur nga axi HPO
  22. 22. Pb I parakoheshem ne djem• Zakonisht me shkaqe SNQ• Me rralle idiopathik
  23. 23. Pb parakohshem ne vajza • Idiopatik =50-85% – Mosha : 2% <3 vj, 38% 3-7vj 60% 7-8vj – Karakteristikat : qimet pubike -67%, shpjetesia e rritjes >2SD-46%, mosha kockore e perparuar >2vj-33%, zhvillimi I gjoksit -47% Rritje te permasave uterine -54.6%, E2>15pg/mL-40% • Me origjine cerebrale =7%Prete, Couto-Silva, Trivin, Brauner. BMC Pediatrics 2008;8(27):doi:10.1186/1471-2431-8-27
  24. 24. Puberteti i parakohshem• Pavaresisht origjines qendrore apo periferik zhvillimi mund te jete isosexual ose heterosexual• Zhvillimi mund tejete i pjesshsem ose total – Thelarke (gynecomastia ne djemte ) – Adrenarke – Menarke
  25. 25. Puberteti jo I plote• Gonadik• Adrenal• Ektopik• Exogjen• Hypothyroidism
  26. 26. Anamneza• Koha e shfaqjes te shenjave pubertale – Normal tempo origjin qendrore – Rapid tempoTumore• Anamneza familjare• Medikamente• ROS: dhimbje ,ndryshime neuroogjike , dhimbje koke, ndryshime vizive
  27. 27. Egzaminimi objektiv• Vlersimi I gjatesise dhe peshes !• Fusha vizive• Anomali te lekures ?• Thyromegaly?• stadifikimi Tanner• Organet genitale normale ?
  28. 28. Egzaminimet lab– LH, FSH– Estradiol– HCG– TSH– DHEAS, testosterone, 17OHP– Testi I stim GnRH ose ACTH
  29. 29. Te dhenat imazherike– Mosha kockore– MRI e trurit– Ekografi Pelvike– Ekografi e testeve– CT abdomeni
  30. 30. Parametrat ekografik• Rap corpus U / cervix = 1:1• Gjatesia mesatare uterine = 3.28cm• Volumi ovarial Prepubertal = < 1cc3 ( tre diametrat x0.5233 )1. Carpenter and Rock. Pediatric and Adolescent Gynecology. 2nd Edition.2. Sanfilippo, Muram, Lee, Dewhurst. Pediatric and Adolescent Gynecology. 1994.
  31. 31. Trajtimi• Se pari trajtohen shkaqet e rikthyeshem• konsult Endokrinologu• Administrimi I Lupron per rastet GnRH vartes – Intramuscular, subkutan ose intranasal ne varesi te Peshes trupore • 7.5 mcg (<55lbs) • 11.25 mcg (55-85 lbs) • 15 mcg (>85lbs) – Efektet : mund te ndalohet kur arrihet pesha trupore e pershtatshem , mentruacioni vjen 1-2 vjet pas pushimit nuk ka ulje te desitetit mineral kockor fertiliteti nuk ndryshon
  32. 32. Shenja te Pb te izoluar• Telarke – Zakonisht idiopatike ,mund te ndodh ne IUGR Unilateral ose bilateral• Adrenarke e parakohshme – Si rrjedhoj e aktivizimit androgjenik te hershem – Ne disa grupe etnik , femij obez apo probleme nerurologjike – Rritin riskun per PCOS – Mund te jene femije me IUGR apo SGA• Menarke e parakohshme – Eshte diagnoz perjashtimi ! • Duhen perjashtuar : infeksion , trauma, tumore, trupa te huaj – Rastet e verteta jane idiopathike
  33. 33. Skema analitike per PB e parakohshem. Mosha Normal kockore I vonuar Kerkohen i shkaqe pershpjetuar tiroidieneMonitorohetmosha Vlera hormonale tekockore&eko larta Shkaqe Vleresohenpelvike qendrore - shkaqe hormonale MRI te Vlera Ho uleta ose kokes normale Nese ka njolla Café-au-lait ,kontrollohet skeleti Pseudoprecoc Eko te ovareve /testeve , MRI te trurit, CT abdomen, egz lab per hiperplazi adrenale te lindur
  34. 34. Edvard Munch 1894

×