Download as PDF, PPTX
Uploaded byVasilis Sotiroudas
Greek language abroad framework
Το Θεσμικό Πλαίσιο της Ελληνόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Εξωτερικό. Ένα Παράδειγμα προς Αποφυγή
More Related Content
Similar to Greek language abroad framework
Greek language abroad framework
- 1. Το Θεσμικό Πλαίσιοτης Ελληνόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Εξωτερικό. Ένα Παράδειγμα προς Αποφυγή Σωτηρούδας Βασίλειος (Bsc, Med) π. Συντονιστής Εκπαίδευσης Αλβανίας Υπ. Διδάκτορας Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας
- 2. Περιεχόμενα • Διασπορά • ΕλληνόγλωσσηΕκπαίδευση στο Εξωτερικό • Θεσμικό Πλαίσιο • Συμπεράσματα
- 3. Διασπορά • Ο ορισμόςτου όρου διασπορά (diaspora) είναι ένα πολύ δύσκολο έργο (Sideri, 2008). Στις κοινωνικές επιστήμες είναι σχετικά πρόσφατος, ενώ πριν τη δεκαετία το 1980 εντοπίζονται ελάχιστες σχετικές αναφορές (Anteby-Yemini & Berthomière, 2005) • Ένας ορισμός της διασποράς εκτιμάται ότι αποδίδει επαρκώς το περιεχόμενο του όρου, ορίζει τη διασπορά ως «το γεωγραφικό διασκορπισμό εθνοτικών ομάδων, οι οποίες αποκομμένες, αλλά όχι οπωσδήποτε αποξενωμένες, από την ομάδα προέλευσης/αναφοράς τους, ή τον εθνοτικό κορμό, ζουν ως εθνοτικές ομάδες ή εθνοτικές μειονότητες στα πλαίσια μιας πολιτισμικά διαφορετικής κοινωνίας, κινούνται μεταξύ δύο ομάδων αναφοράς και δύο πολιτισμικών συστημάτων και ως εκ τούτου διαμορφώνουν κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες την ταυτότητά τους» (Δαμανάκης, 2004)
- 4. Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στοΕξωτερικό • Ως ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό ορίζεται «…η δραστηριότητα που αναπτύσσεται στο εξωτερικό για τη διδασκαλία (δια) της ελληνικής γλώσσας, κυρίως σε άτομα με ελληνική καταγωγή, καθώς και για την εμπέδωση της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας» (Τίγκας, 2014) • Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εσωτερικό, μπορεί να απευθύνεται και σε μη ελληνόγλωσσους (π.χ. αλλοδαποί μαθητές), ενώ η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό απευθύνεται κυρίως σε ελληνόγλωσσα άτομα, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται το μη ελληνόγλωσσο κοινό
- 5. Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στοΕξωτερικό • Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δεσμούς των Ελλήνων της διασποράς με το εθνικό κέντρο. Επιπλέον, προσφέρει τη δυνατότητα σε οποιανδήποτε αλλογενή/αλλοδαπό ενδιαφερόμενο, να μελετήσει στοιχεία της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, καθίσταται προφανής η σημασία της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό μέσα στο συνολικό εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Το ελληνικό κράτος για πάνω από πενήντα χρόνια, υποστηρίζει με διάφορους τρόπους την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, διαθέτοντας πόρους και ανθρώπινο δυναμικό
- 6. Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στοΕξωτερικό • Προκειμένου να ρυθμίσει τα αναφυόμενα ζητήματα, η ελληνική πολιτεία έχει προβεί σε ένα πλήθος νομοθετικών παρεμβάσεων. Στην ουσία πρόκειται για μία συνεχιζόμενη διαδικασία, που εκκινεί πάντα από την ίδια αφετηρία, που είναι η ρύθμιση των προβλημάτων που εντοπίζονται ότι υπάρχουν. Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο έχουν δημιουργήσει ένα δαιδαλώδες καθεστώς λειτουργίας, που είναι πολύ αμφίβολο εάν και κατά πόσο τελικά επιτυγχάνει το στόχο του.
- 7. Θεσμικό Πλαίσιο • Ηπρώτη απόπειρα ρύθμισης των θεμάτων της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό σημειώνεται την περίοδο της δικτατορίας όπου με το Ν.Δ. 695/1970 μεταξύ άλλων καθορίζονταν οι φορείς παροχής ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό και οι εκπαιδευτικοί που μπορούσαν να διδάξουν στις σχολικές μονάδες του εξωτερικού • Στο Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975, κατοχυρώθηκε η υποχρέωση που έχει το ελληνικό κράτος να μεριμνά για τους απόδημους Έλληνες . Την ίδια χρονιά εκδόθηκαν τα Π.Δ. 161/1975 και Π.Δ. 583/1975 όπου καθορίζονταν αρχικά οκτώ θέσεις Εκπαιδευτικών Συμβούλων για την Εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων στο εξωτερικό
- 8. Θεσμικό Πλαίσιο • Έναχρόνο αργότερα, με το Ν.419/1976 άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα πολύ-νομοθεσίας και επικάλυψης αρμοδιοτήτων, καθώς στο άρθρο 84 προβλέπονταν η σύσταση επτά θέσεων Μορφωτικών Συμβούλων, χωρίς σαφής αρμοδιότητες, στις Πρεσβείες της Ελλάδας στη Βόννη, τη Λευκωσία, το Κάιρο, το Λονδίνο, το Παρίσι, τη Ρώμη και την Ουάσιγκτον • Ένα χρόνο αργότερα, με το Π.Δ. 730/1977 καταργήθηκαν τα Π.Δ. του 1975 που όριζαν τις 16 έδρες των Εκπαιδευτικών Συμβούλων και δημιουργήθηκαν 25 θέσεις Εκπαιδευτικών Συμβούλων στο εξωτερικό.
- 9. Θεσμικό Πλαίσιο • Μετο Ν.1288/1982 ιδρύθηκε στο τότε Υπουργείο Προεδρίας της Κυβέρνησης η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού (Γ.Γ.Α.Ε.) η οποία απέκτησε συγκεκριμένες αρμοδιότητες με το Π.Δ. 104/1983. Η Γ.Γ.Α.Ε. υπήχθη τελικά στο Υπουργείο Εξωτερικών με το Π.Δ. 155/1993 • Την ίδια χρονιά, με το Ν.1304/1982 εισήχθη στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ο θεσμός του Σχολικού Συμβούλου καθώς και οι θεσμοί του Συμβούλου Εκπαίδευσης και του Συντονιστή Συμβούλων Εκπαίδευσης εξωτερικού.
- 10. Θεσμικό Πλαίσιο • Οιδιατάξεις που αφορούσαν τους Συμβούλους Εκπαίδευσης Εξωτερικού και το Συντονιστή Συμβούλων Εκπαίδευσης, καθυστέρησαν να εφαρμοσθούν τρία χρόνια, μέχρις ότου να εκδοθούν το 1985 οι σχετικές κοινές υπουργικές αποφάσεις, ενώ τον ίδιο χρόνο, εκδόθηκε ο Ν.1566/1985 όπου μεταξύ άλλων προβλέπονταν η απώλεια της οργανικής θέσης στην ημεδαπή για όσους εκπαιδευτικούς αποσπώνταν στο εξωτερικό • Ο Ν.1867/1989 προέβλεπε την ίδρυση Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (Σ.Α.Ε.) στα πλαίσια της Γ.Γ.Α.Ε. Ωστόσο, η συγκρότηση και λειτουργία του Σ.Α.Ε. έγινε έξι χρόνια αργότερα, αποδεικνύοντας για άλλη μία φορά τις παθογένεια της ελληνικής διοίκησης
- 11. Θεσμικό Πλαίσιο • ΣτοΣύνταγμα της Ελλάδας του 2001 κατοχυρώθηκε συνταγματικά η λειτουργία του Σ.Α.Ε. γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού για το ελληνικό κράτος. Ωστόσο, η λειτουργία του Σ.Α.Ε. το 2010, μετά από 15 χρόνια λειτουργίας κατέστη ανενεργή. • Με το Ν.2413/1996, επιχειρήθηκε μία συνολική ρύθμιση των θεμάτων της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης. Επρόκειτο για ότι πιο σημαντικό είχε νομοθετήσει το ελληνικό κοινοβούλιο για τους Έλληνες της διασποράς. Για πρώτη φορά έγινε απόπειρα μετατόπισης από το προηγούμενο ελλαδοκεντρικό εκπαιδευτικό μοντέλο σε ελληνοκεντρικό εκπαιδευτικό μοντέλο, καθώς ελήφθησαν υπόψη οι διαπολιτισμικές συνθήκες των κοινωνιών που διαβίωναν οι Έλληνες της διασποράς
- 12. Θεσμικό Πλαίσιο • Στοσυγκεκριμένο Νόμο θεσπίστηκε ο θεσμός του Μορφωτικού Εκπαιδευτικού Ακολούθου, ενώ με το Ν.419/1976 είχαν ήδη θεσπιστεί επτά θέσεις Μορφωτικών Ακολούθων, με αρμοδιότητες επικαλυπτόμενες με τις αρμοδιότητες των Συντονιστών Εκπαίδευσης. Ασφαλώς επρόκειτο για άλλη μία «καινοτομία» της ελληνικής διοίκησης. • Στο άρθρο 23 προβλέπονταν ότι η διάρκεια καταβολής του επιμισθίου στους αποσπασμένους εκπαιδευτικούς στο εξωτερικό θα ήταν πενταετής
- 13. Θεσμικό Πλαίσιο • Σεσυνέχεια του Ν.2413/1996 υπήρξαν άλλες 12 αποφάσεις για αλλαγές στις έδρες των Συντονιστών εκπαίδευσης και τις περιοχές ευθύνης τους, μέσω ίδρυσης νέων και κατάργησης ή αλλαγής υφιστάμενων. • Η Κ.Υ.Α. 2/11827/0022/05-04-2000 προέβλεπε αύξηση στο ύψος του ειδικού επιμισθίου εξωτερικού το οποίο λάμβαναν οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί στο εξωτερικό • Η ευνοϊκή οικονομική συγκυρία της εποχής επέτρεψε την έκδοση της Κ.Υ.Α. 2/46460/0022/23-06-2005 που προέβλεπε νέα αύξηση στο επιμίσθιο που λάμβαναν οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί στο εξωτερικό.
- 14. Θεσμικό Πλαίσιο • Ωστόσο,η οικονομική κρίση στην οποία περιήλθε η χώρα από το 2009 και μετά, όπως ήταν αναμενόμενο επηρέασε και το ύψος του καταβαλλόμενου επιμισθίου εξωτερικού στους αποσπασμένους εκπαιδευτικούς. Η Κ.Υ.Α. 2/20801/0022/19-03-2012 προέβλεπε σημαντικότατη περικοπή στο ύψος του επιμισθίου εξωτερικού • Το 2001 ικανοποιώντας προφανώς πιέσεις των συνδικαλιστικών ενώσεων των εκπαιδευτικών, εκδόθηκε η Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) Φ.821/Σ275/Ζ1/3228/05- 09-2001 όπου για πρώτη φορά στο Συμβούλιο Επιλογής Συντονιστών Εκπαίδευσης Εξωτερικού οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών αποτελούσαν την πλειοψηφία του Συμβουλίου καθώς καταλάμβαναν τις έξη από τις δέκα θέσεις. Η ρύθμιση αυτή «διορθώθηκε» αργότερα με το Ν.4027/2011
- 15. Θεσμικό Πλαίσιο • Ηοικονομική κρίση στην Ελλάδα που ξεκίνησε το 2009 αλλά και παθογένειες του Ν.2413/1996 οδήγησαν στην αναπροσαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό με το Ν.4027/2011 . Η βασική κατεύθυνση του νέου νομοθετήματος γίνονταν προδήλως φανερή στο πρώτο άρθρο, όπου ως σκοπός, μεταξύ των άλλων, αναφέρονταν και «η διδασκαλία, καλλιέργεια και προώθηση της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού σε πολίτες της ελληνικής διασποράς και του κόσμου».
- 16. Θεσμικό Πλαίσιο • Τομειωμένο ενδιαφέρον για απόσπαση στο εξωτερικό από εκπαιδευτικούς της ημεδαπής, προκάλεσε την προσθήκη στο άρθρο 35 του Ν.4186/2013 , με βάση την οποία προβλέπονταν η διατήρηση της οργανικής θέσης στην ημεδαπή για όσους εκπαιδευτικούς θα αποσπώνταν στο εξωτερικό επί πενταετία και η απώλεια της οργανικής τους θέσης μόνο σε περίπτωση παράτασης της απόσπασής τους πέραν της πενταετίας και μόνο εάν η παράταση γίνονταν για προσωπικούς ή οικογενειακούς λόγους • Η διάρκεια ισχύος του Ν.4027/2011 με τις τροποποιήσεις του, δεν έμελλε να διαρκέσει για πολύ, καθώς το ύστερα από μόλις μία πενταετία, εκδόθηκε ο Ν.4415/2016 που καθιέρωσε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό
- 17. Θεσμικό Πλαίσιο • ΟΝ.4415/2016 όπως τροποποιήθηκε από τους Ν.4653/2020, Ν.4692/2020, Ν.4763/2020 και Ν.4777/2021, είναι το νομοθέτημα που καθορίζει σήμερα το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό. • Για ανεξήγητο λόγο και σε πλήρη αντίθεση με οποιαδήποτε πολιτική ενίσχυσης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό, ο Ν.4415/2016 επανάφερε σε ισχύ τις διατάξεις του Ν.1566/1985 για απώλεια της οργανικής θέσης όσων εκπαιδευτικών αποσπώνται στο εξωτερικό. Προσέθεσε με άλλα λόγια ένα ακόμα αντικίνητρο για απόσπαση στο εξωτερικό. Οι αντιδράσεις που προκλήθηκαν προκάλεσαν την τροποποίηση της συγκεκριμένης διάταξης με το άρθρο 94 του Ν.4547/2018 , με βάση το οποίο διατηρείται η οργανική θέση στην ημεδαπή
- 18. Θεσμικό Πλαίσιο • Ησυνήθης πρακτική του Υπουργείου Παιδείας με τις αλλεπάλληλες αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό συνεχίστηκε και τον επόμενο χρόνο. Με το Ν.4610/2019 τροποποιήθηκε η διάρκεια καταβολής του ειδικού επιμισθίου εξωτερικού από τρία έτη σε τέσσερα. • Οι αλλεπάλληλες αλλαγές στις ρυθμίσεις του Ν.4415/2016 συνεχίστηκαν με αμείωτο ρυθμό και τα επόμενα χρόνια. Ενδεικτικό είναι ότι η παράγραφος 4 του άρθρου 16 του Ν.4415/2016 που αφορούσε τις οργανικές θέσεις των εκπαιδευτικών που αποσπώνταν στο εξωτερικό, τροποποιήθηκε με το άρθρου 29 του Ν.4692/2020 για να τροποποιηθεί εκ νέου με το άρθρο 45 του Ν.4777/2021, δημιουργώντας κάθε φορά νέα δεδομένα για τους εκπαιδευτικούς που αποσπώνται στο εξωτερικό και ανατρέποντας κάθε φορά τα έως τότε ισχύοντα
- 19. Συμπεράσματα • Κάθε αλλαγήστο θεσμικό πλαίσιο που διέπει την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό επηρεάζει άμεσα όλους τους εμπλεκόμενους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί στο εξωτερικό και οι συντονιστές εκπαίδευσης εξωτερικού. Ωστόσο, η εκάστοτε αλλαγή που συμβαίνει, επηρεάζει άμεσα και τη λειτουργία των εκπαιδευτικών μονάδων που προσφέρουν ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό και κατά συνέπεια το σύνολο της ελληνικής διασποράς. Επομένως, είναι κρίσιμης σημασίας οι όποιες παρεμβάσεις στο θεσμικό πλαίσιο να έχουν μία συνέχεια και να λειτουργούν συμπληρωματικά
- 20. Συμπεράσματα • Η πολύ-νομοθεσίαμε τις αλλεπάλληλες αλλαγές και τροποποιήσεις που επιφέρει, επιβαρύνει την ομαλή λειτουργία της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό και δημιουργεί συχνά συγχύσεις, αντιδράσεις και προβλήματα. Εάν στην ομολογουμένως δαιδαλώδη κατάσταση με τη νομοθεσία που διέπει την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, προστεθούν και οι αλλαγές στην οργανωτική διάρθρωση του Υπουργείου Παιδείας και τις αρμοδιότητες της πολιτικής ηγεσίας του, προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι υπάρχει αδήριτη ανάγκη για ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο, που θα ρυθμίζει εκ νέου όλα τα ζητήματα της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό και το οποίο θα συγκεντρώνει όλες τις αλλαγές και τροποποιήσεις που έχει υποστεί η τελευταία ανάλογη προσπάθεια
- 21. Συμπεράσματα • Το νέοαυτό νομοθετικό πλαίσιο θα πρέπει να αποτελέσει προϊόν ενδελεχούς διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους. Είναι επιτακτική η ανάγκη να αποτελέσει προϊόν διακομματικού διαλόγου προκειμένου να επιτευχθεί ο μακρόπνοος σχεδιασμός και εφαρμογή του. Από ότι έχει αποδειχθεί, η δημόσια διαβούλευση δεν είναι επαρκής προκειμένου να αποφευχθούν αστοχίες και να προβλεφθούν ανεπάρκειες.
- 22. Σας ευχαριστώ θερμάγια την προσοχή σας