Dokumen tersebut membincangkan tentang logam ferus dan bukan ferus. Logam ferus adalah logam yang mengandung besi seperti besi tempawan, keluli, dan besi tuang. Keluli dibahagikan kepada keluli kabon dan aloi. Logam bukan ferus pula tidak mengandung besi dan termasuk logam seperti aluminium, perak, dan tembaga. Dokumen ini juga membincangkan sifat fizikal dan mekanikal bagi logam.

2. LOGAM
LOGAM
FERUS
LOGAM BUKAN
FERUS

3. LOGAM FERUS
•BERERTI LOGAM YANG MENGANDUNGI BESI.
•LOGAM INI MENGANDUNGI UNSUR-UNSUR BESI DAN KANDUNGAN
KARBON DI DALAMNYA.
• PENCAMPURAN DAN SIFAT BAGI BAHAN FERUS BOLEH BERUBAH
SIFATNYA DENGAN CAMPURAN BERBAGAI JENIS ELEMEN ALOI SEMASA
PENGILANGAN, SUPAYA MENDAPAT YANG BERMUTU BAGI KEHENDAK
PENGGUNAAN

4. Terdapat tiga kumpulan logam ferus iaitu:
1. Besi Tempawan (Wrought iron)
2. Keluli (Steel)
3. Besi Tuang (Cast iron)

5. BESI TEMPAWAN (WROUGHT IRON)
•BESI TEMPAWAN HANYA MEMPUNYAI KANDUNGAN
KARBON YANG SEDIKIT IAITU ANTARA 0.06 HINGGA
0.08 PERATUS SAHAJA.
•BESI TEMPAWAN MEMPUNYAI CIRI SIFAT
KETEGUHAN DAN KEKUATAN YANG TINGGI, BOLEH
DITEMPA DAN MAMPU MENYERAP DAYA
HENTAMAN SECARA MENGEJUT.
•BESI TEMPAWAN BIASANYA DIGUNAKAN UNTUK
MEMBUAT RIVET, PAKU, BARANG PERHIASAN,
BANGKU DAN JERIJI.

6. KELULI (STEEL)
•KELULI MEMPUNYAI KANDUNGAN KARBON YANG TINGGI, IAITU
ANTARA 0.03 PERATUS HINGGA 1.7 PERATUS.
•KELULI BERSIFAT LEBIH KUAT JIKA DIBANDING DENGAN LOGAM LAIN.
•KELULI DIKATEGORIKAN DALAM 2 KUMPULAN:
1. KELULI KARBON
2. KELULI ALOI.

7. KELULI KARBON
KELULI KARBON DIKATEGORIKAN DALAM 3 JENIS IAITU :
1. KELULI KARBON RENDAH
2. KELULI KARBON SEDERHANA
3. KELULI KARBON TINGGI

8. KELULI KARBON RENDAH
KELULI BERKARBON RENDAH (LOW CARBON STEEL) 0.03 HINGGA
0.3 PERATUS KARBON DAN DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN
KELULI, PLAT, ROD, DAWAI DAN KELULI STRUKTUR.

9. KELULI KARBON SEDERHANA
KELULI BERKARBON SEDERHANA (MEDIUM CARBON STEEL) 0.3
HINGGA 0.6 PERATUS KARBON DAN DIGUNAKAN DALAM
PEMBUATAN GERUDI, ACUAN DAN ALATAN TANGAN

10. KELULI KARBON TINGGI
KELULI BERKARBON TINGGI (HIGH CARBON STEEL) 0.6 HINGGA
1.7 PERATUS KARBON. DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN
KIKIR, MATA ALAT, GEAR DAN BAHAGIAN MESIN YANG
MEMERLUKAN TAHAN HAUS.

11. KELULI ALOI
•MERUPAKAN CAMPURAN DUA ATAU LEBIH UNSUR LOGAM YANG BERLAINAN.
•KELULI ALOI MEMPUNYAI SIFAT KEKERASAN DAN KEMULURAN YANG
MEMBOLEHKAN PRODUK YANG DIHASILKAN MENERIMA BEBANAN HENTAMAN
DAN TEGASAN YANG TINGGI.
•CONTOH KELULI ALOI IALAH: KELULI NIKEL, KELULI KALIS KARAT (STAINLESS
STEEL), KELULI MOLIBDENUM, KELULI ALAT (TOOL STEEL) DAN KELULI TAHAN
LASAK.
•KELULI ALOI DIGUNAKAN DALAM PEMBUATAN KOMPENAN ENJIN, GEAR, MATA
ALAT, ALATAN MENGUKUR DAN MENGUJI DAN MATA GERUDI

12. BESI TUANG
•BESI TUANG MENGANDUNGI 2.0 HINGGA 4.0 PERATUS KARBON.
•BESI TUANG BERSIFAT RAPUH DAN MEMPUNYAI KEKUATAN TEGANGAN
RENDAH SERTA KEKUATAN MAMPATAN RENDAH.
•JENIS BESI TUANG DIBEZAKAN BERDASARKAN SIFAT DAN KANDUNGAN
KARBON DIDALAMNYA
•TERDAPAT 4 JENIS BESI TUANG IAITU :
1. BESI TUANG KELABU
2. BESI TUAANG MUDAH TEMPA
3. BESI TUANG NODULAR
4. BESI TUANG PUTIH

13. LOGAM BUKAN FERUS
• LOGAM BUKAN FERUS MERUPAKAN LOGAM YANG LAIN DARIPADA LOGAM BESI DAN KELULI.
• TERDAPAT 38 JENIS LOGAM YANG LAIN YANG DIKETAHUI MANUSIA DAN DICATITKAN DI DALAM
JADUAL PERKALAAN UNSUR.
• DI ANTARA LOGAM-LOGAM LAIN YANG SERING DIGUNAKAN DI DALAM BIDANG KEJURUTERAAN
ADALAH SEPERTI BERIKUT:
A) ALUMINIUM F) NIKEL K) MAGNESIUM
B) PERAK G) ZINK L) KOBALT
C) KUPRUM H) KROMIUM M) MANGANESE
D) PLUMBUM I) EMAS
E) TIMAH J) MOLYDENUM

14. SIFAT FIZIKAL LOGAM
1. KEBERALIRAN HABA.
SIFAT KEBERALIRAN HABA IALAH SIFAT BAHAN LOGAM ATAU BUKAN LOGAM YANG MEMBOLEHKAN
HABA MELALUINYA. CONTOH LOGAM YANG MEMPUNYAI SIFAT KEBERALIRAN HABA YANG BAIK
IALAH KUPRUM DAN ALUMINIUM.
2. KEBERALIRAN ELEKTRIK.
SIFAT KEBERALIRAN ELEKTRIK MERUJUK KEPADA SIFAT SESUATU BAHAN YANG MEMBENARKAN
PENGALIRAN ELEKTRIK MELALUINYA. CONTOH PENGALIR ELEKTRIK YANG BAIK IALAH KUPRUM,
ALUMINIUM, TIMAH DAN KELULI.
3. TAKAT LEBUR
TAKAT LEBUR IALAH HAD SUHU MAKSIMUM SESUATU BAHAN PEPEJAL SEBELUM MENJADI CAIR
APABILA DIKENAKAN HABA YANG TINGGI. TAKAT LEBUR SETIAP BAHAN ADALAH BERBEZA
BERGANTUNG PADA JENIS DAN KANDUNGAN BAHAN YANG TERDAPAT DIDALAMNYA

15. SIFAT MEKANIK LOGAM
1. KERAPUHAN (BRITTLENESS)
MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG MUDAH RETAK ATAU PECAH APABILA DIKENAKAN DAYA
HENTAMAN ATAU TEKANAN KE ATASNYA. LOGAM INI DIMANA IA PECAH SERTA-MERTA TANPA
GANGGUAN BERLAKU SAMA ADA IA MELENTUR ATAU BENGKOK APABILA DIKETUK DENGAN KUAT.
CONTOH PRODUK YANG BERSIFAT KERAPUHAN IALAH KERANGKA MESIN YANG DIPERBUAT DARI BESI
TUANG KELABU. SIFAT KERAPUHAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN PENGUJI CHARPY.
2. KELIATAN (DUCTILITY)
MEMPUNYAI SIFAT YANG MEMBENARKAN TERJADI PERUBAHAN BENTUK PADA BAHAN LOGAM ATAU
BENGKOK ATAU MELENTUR DAHULU SEBELUM PATAH ATAU PECAH. BAHAN SEPERTINYA IALAH
TEMBAGA DAN KELULI MESIN DIMANA IANYA BOLEH DIBENTUKAN SEPERTI WAYAR.
3. KEANJALAN (ELASTICITY)
SIFAT LOGAM YANG BOLEH KEMBALI SEMULA KEPADA BENTUK ASAL SELEPAS DIKENAKAN DAYA
ATAU BEBAN. DIGUNAKAN UNTUK MEMBUAT PEGAS. CONTOH PRODUK IALAH PEGAS BERLAPIS DAN
PEGAS BERGELUNG. SIFAT KEANJALAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.

16. 4. KEKERASAN (HARDNESS)
MERUJUK KEPADA SIFAT BAHAN YANG BOLEH MENAHAN HAUS, PERUBAHAN BENTUK, TUSUKAN DAN
LELASAN. CONTOH PRODUK IALAH MATA ALAT PEMOTONG, RODA DAN RAIL KERETAPI SERTA BAHAGIAN MESIN YANG
BERGESEL. SIFAT KEKERASAN DIUJI IANYA MEMPUNYAI SIFAT YANG BOLEH TAHAN DARI PADA TEKANAN LUAR
BERTINDAK ATAU TIADA UJUT KESAN PERUBAHAN BERLAKU KEATASNYA.
5. PENURUTAN (MALLEABILITY) – PENTING UNTUK KERJA-KERJA BAIKPULIH PANEL KENDERAAN
IA MEMPUNYAI SIFAT YANG SENANG DIBENTUK SAMA ADA DARI TEKANAN MENGETUK ATAU TEKANAN MENGELEK,
SIFATNYA AKAN MENURUT BENTUK YANG DIBENTUKKAN.
6. KEKUATAN TEGASAN (TENSILE STRENGTH)
SIFATNYA DAPAT MEMBERI ATAU KEMBANG APABILA DITARIK KE PARAS YANG TERTENTU SEBELUM IA PUTUS ATAU
BERCERAI. IA JUGA DIFAHAMKAN SEPERTI BERAT (PAUN) DALAM SATU INCI PERSEGI (BAGI UJIAN INCI), ATAU BERAT
(KILOGRAM) DALAM SATU CENTERMITER PERSEGI (BAGI PENGUJI METRIK). DI MANA IA DITARIK SUPAYA PUTUS BAGI
SEBATANG BAR YANG MEMPUNYAI SATU INCI PERSEGI ATAU SATU CENTERMITER PERSEGI PADA KERATAN LINTANG.
7. KETEGUHAN (TOUGNESS)
ADALAH SIFAT YANG DAPAT MENANGGUNG TEKANAN DAN GANGGUAN LUAR DENGAN KUAT. KETEGUHAN ADALAH
SIFAT YANG BERLAWANAN DENGAN SIFAT KERAPUHAN.

17. 8. KEMULURAN
KEUPAYAAN LOGAM DIREGANGKAN TANPA PUTUS. CONTOH PRODUK YANG MEMPUNYAI SIFAT MULUR
IALAH ROD DAN DAWAI KELULI LEMBUT. SIFAT KEMULURAN DIUJI MENGGUNAKAN MESIN
UJIAN TEGANGAN.
9. KETEMPAAN
MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG MUDAH DIBENTUK TANPA RETAK ATAU PECAH. CONTOH
PRODUK BERSIFAT KETEMPAAN IALAH RIVET DAN KEPALA ALAT PEMATRI LEMBUT. SIFAT KETEMPAAN
DIUJI MENGGUNAKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.
10. KEPLASTIKAN
MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG BOLEH DIBENTUK SECARA KEKAL TANPA RETAK ATAU
PECAH. DIGUNAKAN DALAM KERJA TEKANAN DAN TARIKAN. CONTOH PRODUK BERSIFAT KEPLASTIKAN
IALAH BAHAGIAN BADAN KENDERAAN, SALUR AIR, ATAP KELULI DAN SEBAGAINYA. TIADA MESIN UJIAN
KHAS DIGUNAKAN UNTUK MENGUJI SIFAT KEPLASTIKAN.
11. KELASAKAN
MERUJUK KEPADA SIFAT LOGAM YANG BOLEH MENAHAN DAYA ATAU BEBAN KEJUT TANPA BERUBAH
BENTUK. DIGUNAKAN DALAM MEMBUAT KERJA BEBAN TINGGI. CONTOH PRODUK BERSIFAT KELASAKAN
IALAH TAKAL, PENCANGKUK KREN. SIFAT KELASAKAN DIUJI MENGGUANKAN MESIN UJIAN TEGANGAN.