Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Microorganismos

345 views

Published on

Microorganismos

Published in: Education
  • Be the first to comment

Microorganismos

  1. 1. OS MICROORGANISMOS E AS FORMAS ACELULARES Profesor: Adán Gonçalves
  2. 2. 1. OS MICROORGANISMOS APARECEN EN TODOS OS DOMINIOS O termo microorganismos ou microbios refírese a seres microscópicos, polo que precisamos para visualizalos un microscopio. Poden ser procariotas ou eucariotas, uni ou pluricelulares, autótrofos ou heterótrofos. É dicir o termo só atinxe ao seu pequeno tamaño. ● Micra ou micrómetro (µm): 10-3mm ● Nanómetro (nm): 10-6 mm ● Angstrom (Ä): 10-7mm
  3. 3. Podemos atopalos en calquera dos tres dominios nos que dividimos na actualidade a árbore da vida:  Bacteria: procariotas que inclúen a maioría das bacterias (eubacterias).  Archea: procariotas do tipo das arqueobacterias. Xa falamos delas no primeiro tema adicado á célula.  Eukarya: eucariotas como algas microscópicas, protozoos e fungos microscópicos.
  4. 4. 2. AS FORMAS ACELULARES O concepto de formas acelulares refírese a certas partículas microscópicas de carácter infeccioso e que polo tanto poden provocar enfermidades. Dentro deste concepto, están os máis coñecidos virus, pero tamén outras partículas de máis recente descubrimento e menor tamaño como son os viroides e prións. VIROIDES  Son de pequeño tamaño (unha milésima parte dun virus pequeno).  Constituídos por una molécula de ARN circular monocatenario.  Ata agora, só detectados en vexetais.  Non sabemos como producen enfermidades, pero utilizan os enzimas do hóspede para replicarse e afectan ao crecemento da planta.  Pensamos que puderon orixinarse a partir de intróns vexetais, xa que non codifican proteínas.
  5. 5. 2. AS FORMAS ACELULARES PRIÓNS  As encefalopatías esponxiformes transmisibles (TSEs) son un grupo de enfermidades cerebrais dexenerativas que afectan a numerosos mamíferos, incluído o home.  Son coñecidas dende fai anos (scrapie, 250 anos en ovellas), pero saltaron a actualidade a partir dos anos 90 polo famoso “mal das vacas tolas” debido a unha encefalopatía bovina que podía afectar os seres humanos. Descubríuse que as vacas eran alimentadas con pienso obtido a partir de ovellas, posiblemente algunhas con scrapie.  En 1982 Stanley Prusiner identificó e illou a proteína causante dunha TSE e chamouna prión, acrónimo de “proteinaceus infective particle”.  Estas encefalopatías son provocadas por unha anomalía nunha proteína de membrana das células cerebrais.  Parece que a proteína anómala afecta a proteína normal transformándola tamén en anómala. Por eso, os prións son consideradas partículas infecciosas que teñen unha estrutura terciaria diferente da forma normal.
  6. 6. VIRUS  Foron descubertos a finais do século XIX (experimentos de Pasteur da rabia e Mayer e finalmente Iwanoski no VMT)  Stanley en 1935 demostrou a súa simplicidade no MTV (proteínas e ARN).  Son partículas infecciosas (acelulares) e parásitos celulares obrigados.  Son moi pequenos (<0,3 micras).  Carecen de metabolismo propio, non se nutren, nin se relacionan.  Non son células.  Cando están fora da célula denomínanse virións.  En función do hóspede que parasitan clasificámolos en : Virus bacterianos ou bacteriófagos ou fagos Virus vexetais Virus animais 2. AS FORMAS ACELULARES
  7. 7. ESTRUTURA DOS VIRUS Un virus ou virión está sempre constituido por: 1) Un ácido nucleico, que pode ser ADN ou ARN, nunca os dous xuntos. Poden ser de cadea dobre ou simple (o máis frecuente ADN bc ou ARN mc): •ADN monocatenario: microvirus (fagos) •ARN monocatenario: p.e. Os que provocan a rabia, o sarampelo, a rubeola, a gripe ou a polio en humanos. Tamén vexetais como VMT. E o grupo especial dos retrovirus que posúen a enzima retrotranscriptasa, p.e VIH, virus carcinóxenos (oncovirus) •ADN bicatenario: Moitos fagos como Myovirus, Stylovirus. Tamén outros como os Herpesvirus (varicela, herpes zoster, herpes xenital...) ,os Poxvirus (viruela e enfermidades da pel) ou o virus da hepatite B que afectan a animais. •ARN bicatenario: Cystovirus (fagos)
  8. 8. 2) Unha envoltura proteica que rodea o ácido nucleico denominada cápside ou cápsida que está formada por unhas subunidades proteicas ou capsómeros. As cápsides poden ter, atendendo a como se dispoñen os capsómeros, diversas formas: cápside helicoidal , cápside icosaédrica ou cápside complexa. Os virus complexos posúen unha cabeza de tipo icosaédrico onde se atopa o ácido nucleico e unha cola de natureza helicoidal que constitúe a estrutura de fixación á célula hóspede. Ésta é a estrutura típica dos fagos. Nestes virus que infectan bacterias a cola pode estar formada por un eixe tubular proteico rodeado dunha vaina contráctil; no extremo da cola podemos atopar a estrutura de anclaxe formada por unha placa basal con espiñas basais e filamentos caudais que lle serven para adherirse a parede bacteriana (T2). O conxunto de xenoma vírico e cápside denomínase nucleocápside.
  9. 9. Estrutura dos bacteriófagos Bacteriófago T2 ©microinmunio
  10. 10. Estrutura dos virus Nalgúns virus pode aparecer unha membrana que rodea a cápside. A esta membrana se lle denomina envoltura externa, e os virus que a posúen chámanse virus con envoltura diferenciándoos dos denominados virus desnudos. A maioría dos virus animais posúen envoltura, pero case todos os vexetais e os fagos son virus desnudos. Os fosfolípidos desta membrana case sempre proceden das membranas da célula hóspede. Exemplos de virus con envoltura: Herpesvirus , VIH e virus da gripe
  11. 11. Estrutura dos virus ©aid-sida.org ©virology.net ©cepvi.com
  12. 12. CICLO VITAL DOS VIRUS Hai unha serie de características esenciais que comparten os ciclos de multiplicación dos distintos virus, que son:  Entrada no citoplasma da célula hóspede.  Reprodución para producir unha descendencia de virións.  Liberación dos virións no ambiente e supervivencia nel.  Os virus nunca se reproducen por división senón que se multiplican mediante un proceso no que os seus compoñentes son sintetizados por separado e posteriormente ensamblados para formar os virións completos.
  13. 13. Dentro dos ciclos vitais tamén hai grandes diferenzas e peculariedades:  O xeito de fixarse a célula hóspede (Adsorción) débese a presenza na membrana das células de receptores que se unen a glicoproteínas da envoltura vírica ou si son virus desnudos a proteínas da cápside.  A forma de penetrar na célula hóspede tamén pode variar: 1) Nos fagos habitualmente inxectan o ácido nucleico cando posúen unha cola contráctil. 2) Nos virus animais entra todo o virión (endocitose; fusión de membranas). 3) Nos virus vexetais utilizan vectores (insectos) ou por rozamento (a través de feridas).
  14. 14. Ciclo lítico dun bacteriófago Consta das seguintes fases:  Fase de fixación ou adsorción: na membrana bacteriana hai receptores que permiten a fixación do virión a través das fibras caudais e por enlaces químicos. Posteriormente, clavan as espiñas basais na parede bacteriana.  Fase de penetración: o fago mediante lisozimas destrúe a parede bacteriana e inxecta o seu ácido nucleico que pasa o citoplasma da célula hóspede.  Fase de eclipse: chamada así porque non observamos virus no interior da célula. En realidade, o xenoma vírico (ADN bc) valéndose da ARN-polimerasa da bacteria replica ARNm vírico que fabrica endonucleasas que destrúen o ADN bacteriano e bloquean o funcionamento celular; o xenoma vírico “secuestra” a maquinaria metabólica da célula (os enzimas, proteínas e demais produtos necesarios) para duplicarse e sintetizar as proteínas víricas que constituirán os capsómeros.  Fase de ensamblaxe: Os capsómeros reúnense para formar a cápside. Simultaneamente ou con posterioridade o ácido nucleico prégase e introdúcese na cápside.  Fase de lise ou liberación: os virus saen ao exterior da célula rompendo as membranas (lise celular)
  15. 15. Ciclo lisoxénico dun bacteriófago Os fagos inxectan o ácido nucleico no citoplasma celular, pero non se replica de xeito inmediato, senón que o xenoma vírico e quen de integrarse no ADN bacteriano e replícase con él. A este xenoma vírico inserto se lle denomina virus atenuado ou profagos e a célula hóspede chámaselle célula lisóxena. O virus pode permanecer latente, sen producir lise nin dano a célula, durante sucesivas xeracións ata que un estímulo produza o ciclo lítico. Un exemplo típico deste tipo de bacteriófago é o fago λ que infecta a E. Coli.
  16. 16. ©geneticabacterianaauc
  17. 17. Ciclo vital dun retrovirus: VIH O xenoma vírico é ARN mc e posúen unha enzima a transcriptasa inversa ou retrotranscriptasa . O ciclo pódese dividir nas seguintes fases:  Fase de fusión e penetración: o VIH únese a receptores de membrana específicos dos linfocitos TCD4 (receptor CD4 e coreceptores) e prodúcese a fusión de membranas (lembrar que o VIH é un virus con envoltura). Entra dentro da célula o virión xa que o ARN está protexido pola súa cápside. Posteriormente elimínase (dixestión) esta cuberta quedando libre o ARN vírico e disposto para ser procesado.  Fase de eclipse: a retrotranscriptasa do VIH posibilita a transformación do ARN vírico en unha molécula de ADN bc que pode insertarse no ADN da célula como un xene máis (integrasa).O ADN vírico integrado no xenoma celular chámase provirus e pode permanecer inactivo anos. Chegado un momento o provirus actívase e transcríbese a ARNm vírico, a expensas da maquinaria celular, que será traducido a proteínas víricas (basicamente capsómeros, glicoproteínas da cuberta vírica e retrotranscriptasa).
  18. 18.  Fase de ensamblaxe: os capsómeros reúnense e rodean o ARN vírico formado e a retrotranscriptasa. A súa vez as glicoproteínas virais sitúanse na parte externa da membrana celular por onde sairán os novos virións.  Fase de xemación ou liberación: os virións saen da célula por xemación, levándose consigo unha parte da membrana onde se atopan as glicoproteínas virais necesarias para que o virus poda unirse os receptores doutras células e infectalas.
  19. 19. ©gtt-vih
  20. 20. A ORIXE DOS VIRUS Non sabemos con certeza como poideron orixinarse os virus, pero tres son as teorías máis aceptadas:  Teoría da regresión celular: os virus proceden de pequenas células que parasitaban células máis grandes. Se adaptaron tanto ao parasitismo que perderon as estruturas que lles permitían vivir fóra.  Teoría da coevolución: os virus xurdiron xa coas primeiras células e coevolucionaron con elas cara unha relación de parasitismo.  Teoría da orixe molecular-celular ou do nomadismo: os virus teñen a súa orixe en fragmentos de ADN ou ARN que “escaparon” do xenoma de células.
  21. 21. 3. AS BACTERIAS Os tipos morfolóxicos e a estrutura das bacterias xa as vimos nos temas adicados ás células. O igual que calquera ser vivo as bacterias desenvolven funcións de relación, reprodución e nutrición. RELACIÓN NAS BACTERIAS Moitas bacterias posúen mobilidade. O desprazamento pode ser por reptación, contracción ou dilatación ou ben mediante flaxelos. En bacterias fotosintéticas hai respostas a estímulos luminosos (fototactismo) e químicos (quimiotactismo). REPRODUCIÓN NAS BACTERIAS Duplican o seu ADN e logo reprodúcense por bipartición. É polo tanto unha reprodución asexual. Ademais dispoñen de mecanismos de reprodución parasexual que lles permiten intercambiar información xenética: a conxugación, a transducción e a transformación.
  22. 22. Conxugación Unha célula donadora transmite ADN por medio dun pelo sexual. Transdución O intercambio xenético entre bacterias débese aos virus que as infectan. Transformación As bacterias introducen no seu interior fragmentos doutras bacterias lisadas. Conxugación
  23. 23. NUTRICIÓN NAS BACTERIAS A diversidade nutricional das bacterias é moi superior á división habitual heterótrofo/autótrofo. Nas bacterias podemos atopar:  Fotoautótrofas: todas as bacterias fotosintéticas que son capaces de transformar a materia inorgánica en orgánica gracias a enerxía luminosa. Bacterias verdes e purpúreas e Cianofíceas.  Fotoheterótrofas: utilizan como fonte de enerxía a luz e a fonte de C é orgánica (maioritariamente glícidos). Bacterias purpúreas non sulfúreas.  Quimioautótrofas: oxidan diversos compostos inorgánicos (nitrito, amonio, sulfídrico) para obter enerxía e utilizan como fonte de materia diversos sustratos (dióxido de C, xofre, sulfídrico, amonio...). Inclúense aquí moitas bacterias esenciais nos ciclos bioxeoquímicos (nitrosificantes e nitrificantes)  Quimioheterótrofas: obteñen a enerxía da oxidación de compostos orgánicos e utilizan como fonte de C tamén materia orgánica, principalmente glícidos. Son exemplos a maior parte das bacterias cultivadas e moitas patóxenas.
  24. 24. BACTERIAS . MODOS DE VIDA  Bacterias heterótrofas  Parásitas: son heterótrofas e viven sobre outros organismos causando enfermidades infecciosas.  Simbióticas: asócianse con outras especies de plantas ou animais e da relación obtense un beneficio mutuo.  Descompoñedoras: aliméntanse de materia orgánica que descompoñen. Son a causa de que moitos alimentos se descompoñan pero tamén de que se recicle e mineralice a materia orgánica. Dalgunhas se utiliza a súa capacidade fermentadora como as do leite para obter derivados lácteos.  Bacterias autótrofas  Fotosintéticas: realizan a fotosíntese e en xeral viven en medios asociados ó auga.  Quimiosintéticas: utilizan compostos inorgánicos como nutrientes e da súa oxidación obteñen enerxía.
  25. 25. Para finalizar, independentemente do tipo de nutrición, as Bacterias poden precisar ou non osíxeno ou incluso, deben evitalo. Atendendo a esto podemos falar de:  Bacterias aerobias: precisan osíxeno para vivir.  Bacterias anaeorobias: non precisan ou deben evitalo. Dentro deste grupo podemos diferenciar:  Anaerobias estrictas: o osíxeno é tóxico.  Anaerobias facultativas: utilizan o osíxeno se está presente, pero poden vivir sin él.
  26. 26. BACTERIAS. CLASIFICACIÓN Poden clasificarse desde distintos puntos de vista. En relación a súa nutrición e fisioloxía diferenciamos:  Bacterias purpúreas e verdes: fotosintéticas, xeralmente anaerobias e con bacterioclorofila. Denomínase sulfurosas se empregan o H2S como dador de e- na fotosíntese. En zonas anóxicas e ricas en sulfuros.  Cianobacterias ou algas verdeazuis: fotosintéticas, aerobias e con clorofila e ficocianina. Foron os primeiros osixenadores do planeta. Algunhas establecen simbiose con fungos e forman liques. A maioría acuáticas.  Bacterias nitrosificantes e nitrificantes: quimioautótrofas que oxidan NH4 + (nitrosificantes-Nitrosomonas) ou NO2 - (nitrificantes-Nitrobacter) para obter enerxía. No solo como elemento esencial na reciclaxe do N. Deixan dispoñible os nitratos para as plantas.
  27. 27.  Bacterias fixadoras do N2: fixan o N2 atmosférico. Viven no solo. Son exemplos Azotobacter e Rhizobium. Este último establece simbiose con leguminosas.  Bacterias entéricas: Viven en simbiose no intestino humano e doutros animais. Constitúen a microbiota intestinal ou flora bacteriana. Por exemplo Escherichia Coli e Salmonella.  Espiroquetas: longas e onduladas. Tipicamente acuáticas, hainas que producen enfermidades como a sífile humana.  Bacterias do ácido láctico: anaerobias facultativas. Viven en produtos orgánicos realizando a fermentación láctica. Por exemplo, Lactobacillus empregada como xa falamos na produción de queixo, iogur...  Micoplasmas: bacterias diminutas sen parede e con membrana de esteroles. Moitas especies son patóxenos como Mycoplasma pneumoniae que produce a neumonía atípica.
  28. 28. 4. AS ARQUEOBACTERIAS Constitúen un dominio, Archae. Son procariotas habitualmente anaerobios e extremófilos. Segundo o seu hábitat podemos falar de:  Halófilas: de ambientes hipersalinos.  Termófilas: de zonas termais e volcánicas.  Metanóxenas: producen CH4 a partir de diversos compostos como o CO2. Son as responsables do “gas dos pantanos” en condicións anaeróbicas. Tamén producen este gas en plantas de tratamento de residuos, nos tractos dixestivos. Este gas tamén pode empregarse industrialmente para obter enerxía. Xa falamos da súa estrutura: parede sen peptidoglicano, membrana sen ácidos graxos e ADN asociado a histonas.
  29. 29. 5. OS MICROBIOS EUCARIOTAS: PROTOCTISTAS E FUNGOS Todos están incluidos nun único dominio Eukarya. As algas (neste caso microscópicas) e os protozoos se enmarcan dentro do reino Protoctista e os fungos microscópicos dentro do reino Fungo. ALGAS MICROSCÓPICAS Uni ou pluricelulares. Posúen cloroplastos onde realizan a fotosíntese grazas ás clorofilas, xantofilas e carotenoides. Viven fundamentalmente en medios acuáticos e no mar forman o fitoplancto sendo nestes ecosistemas os produtores. Son grupos importantes as euglenas, as diatomeas e os dinoflaxelados. Estos últimos son responsables das mareas vermellas. PROTOZOOS Unicelulares e heterótrofos. O xeito de capturar o alimento e o seu metabolismo fainos similares aos animais. A maioría son de vida libre, pero hainos comensais e algúns parasitos (Plasmodium falciparum- malaria). Desprázanse mediante pseudópodos, falxelos ou cilios. Os principais grupos son: flaxelados, amebas (pseudópodos), esporozoos (contracción) e ciliados. Teñen reprodución asexual por división binaria ou esporulación. Nos ciliados hai un xeito de reprodución sexual chamada conxugación que permite intercambio de ADN.
  30. 30. FUNGOS MICROSCÓPICOS Uni ou pluricelulares e heterótrofos. Posúen paredes de quitina. Reprodución sexual e asexual empregando ou non esporas. Hai dous grandes grupos:  Fungos saprófitos: aliméntanse de materia orgánica morta e contribúen a súa descomposición.  Fungos parasitos: nútrense de vexetais ou animais vivos parasitándoos. Segundo o nº de células:  Fungos unicelulares: os lévedos. Divídense por xemación e viven sobre medios azucarados (froitos, flores...)  Fungos pluricelulares: formados por filamentos chamados hifas que en conxunto forman o micelio. Entre estes fungos atopamos os mofos.
  31. 31. 6. A IMPORTANCIA DOS MICROORGANISMOS NOS CICLOS BIOXEOQUÍMICOS O carbono, o hidróxeno, o osíxeno e o nitróxeno e en menor proporción o fósforo e o xofre son os elementos máis abundantes que compoñen a materia viva (bioelementos primarios). Pero estos bioelementos son tamén os que están presentes no aire, nas rochas, na auga…; polo tanto co transcurso do tempo estos elementos químicos pasan dos seres vivos ao medio e viceversa, completando percorridos cíclicos denominados ciclos bioxeoquímicos que se suceden no noso planeta dende que existe a vida. O papel dos microorganismos nestos ciclos é vital, xa que son indispensables nos procesos de descomposición da materia orgánica a materia orgánica sinxela e posteriormente a materia inorgánica, esto último denomínase mineralización. A mineralización permite por unha banda rexenerar a materia inorgánica para a Biosfera e por outra poñer a disposición das plantas esta materia mineral.
  32. 32. O CICLO DO CARBONO Dentro dos microorganismos as bacterias fotosintéticas e as algas microscópicas empregan o CO2 atmosférico incorporandoo a materia orgánica (fotosíntese). Por outra banda, as arqueas metanoxénicas descompoñen a materia orgánica e producen CH4 e as bacterias oxidantes do metano na súa oxidación liberan CO2 á atmosfera. As bacterias desintegradoras realizan a descomposición de materia orgánica mediante fermentación butírica (Clostridium butyricum) que descompón restos vexetais ou fermentación pútrida que descompón materia de tipo proteico. Os fungos da putrefacción da madeira tamén descompoñen a materia vexetal orixinando entre outros produtos CO2 e CH4.
  33. 33. De xeito xeral, o ciclo sería:
  34. 34. O CICLO DO NITRÓXENO A atmosfera contén un 79% de N2, pero non todos os organismos somos capaces de asimilalo. O nitróxeno tamén está no solo sobre todo en forma de NO3 -. No ciclo podemos diferenciar os seguintes procesos:  Fixación do N atmosférico: a fixación biolóxica sucede grazas a bacterias Gram (-) como Azotobacter, ou simbióticas como Rhizobium (con leguminosas). Tamén algunhas cianobacterias como Anabaena e Nostoc (ambas simbióticas) poden fixar o N2.  Descomposición: as bacterias descompoñedoras do solo e dos fondos mariños, degradan os restos orgánicos de organismos mortos e contribúen a enriquecer en NH4 o substrato. Ademais as substancias nitroxenadas excretadas por todos os organismos tamén son transformadas en NH4 por distintos microorganismos descompoñedores. Todo isto denomínase amonificación.
  35. 35. O CICLO DO NITRÓXENO  Nitrificación: as bacterias nitrificantes do solo oxidan aeróbicamente o NH4 en dous procesos:  Nitrosación: as bacterias Nitrosomonas pasan o NH4 a NO2 -  Nitratación: as bacterias Nitrobacter pasan o NO2 - a NO3 -. O NO3 - é a forma máis asimilable para as plantas.  Desnitrificación: as bacterias desnitrificantes como Pseudomonas degradan os NO3 - a N2 que pasa á atmosfera.
  36. 36. OUTROS CICLOS  Ciclo do Ferro: hai bacterias que oxidan o ferro e outras que o reducen.  Ciclo do xofre: neste ciclo participan numerosos microorganismos descompoñedores que degradan moléculas orgánicas con S a H2S. Tamén podemos falar das bacterias redutoras do S que reducen o SO4 -2 a H2S, as sulfobacterias que transforman o H2S en S molecular e as bacterias oxidantes do S que empregan o S para formar SO4 -2.  Ciclo do fósforo: a maior reserva de P esta na codia terrestre e nos depósitos mariños. As bacterias descompoñedoras fosfatizantes e algúns fungos microscópicos transforman o P da materia orgánica en fosfatos inorgánicos (PO4 -3) asimilable polas plantas.
  37. 37. 7. ENFERMIDADES PRODUCIDAS POR MICROORGANISMOS A maioría dos microorganismos non son prexudiciais e moitos deles son indispensables para a vida: ciclos bioxeoquímicos, flora microbiana,... E incluso poden ter aplicacións prácticas para nós como a produción de alimentos (viño, queixo...), de medicamentos, medioambientais... Sen embargo, existen tamén microorganismos patóxenos que poden xerar en nós e noutros organismos enfermidades infecciosas. As veces, normalmente non producen enfermidades, pero si baixan as nosas defensas poden xerar un prexuízo, son os denominados oportunistas (como sucede con bacterias da nosa flora bacteriana).
  38. 38. Ata hai apenas dous séculos, a orixe das enfermidades infecciosas era un misterio. A enfermidade explicábase como un castigo divino ou como consecuencia da contaminación do aire polos “miasmas”: emanacións procedentes da descomposición da materia orgánica. No século XIX, investigadores como Pasteur estableceron a relación entre as enfermidades infecciosas e a presenza de microorganismos no enfermo. Pero pasaron aínda varios anos ata que Robert Koch demostrou a teoría microbiana da enfermidade, que di que cada enfermidade infecciosa está producida por un microorganismo determinado e cada microorganismo xera unha enfermidade diferente. ENFERMIDADES INFECCIOSAS
  39. 39. Os axentes infecciosos son parasitos que se introducen no corpo dun organismo (chamado hospedeiro) danando os seus tecidos, o que produce a aparición de síntomas da enfermidade. Cando os síntomas son complexos e variables entre as persoas, denomínanse síndrome. Hai catro tipos de microorganismos patóxenos: virus, bacterias, protozoos e fungos. Os virus non son células, son partículas infecciosas. Só teñen material xenético no interior dunha cápsula de proteínas e, ás veces, unha membrana. Necesitan ás células para poder reproducirse. As bacterias son células procariotas (sen núcleo) que poden reproducirse fóra doutras células. As bacterias poden producir toxinas que viaxan polo sangue e causan os síntomas da enfermidade. Os protozoos e os fungos teñen células eucariotas (con núcleo). Son moito máis grandes cás bacterias. AXENTES INFECCIOSOS
  40. 40.  Contaxiosidade: capacidade de propagación do axente infeccioso.  Infectividade: capacidade do patóxeno de instalarse e multiplicarse.  Patoxenicidade: capacidade do patóxeno de producir a enfermidade.  Virulencia: grao de patoxenicidade. Os axentes infecciosos caracterízanse por: FACTORES DE VIRULENCIA Os factores de virulencia son os mecanismos polos cales un microorganismo é patóxeno. Poden ser:  Toxinas: substancias producidas sobre todo por bacterias que son tóxicas para o hospedeiro.  Enzimas extracelulares: proteínas enzimáticas que degradan estruturas do hospedeiro; por exemplo a hialuronidasa producida por Staphylococcus aureus.  Fimbrias de bacterias: como mecanismo de anclaxe.  Envoltura de virus: nela se atopan glicoproteínas de anclaxe.
  41. 41. O virus da gripe na súa envoltura ten dous tipos de proteínas que definen os diferentes tipos de virus, a hemaglutinina (H) e a neuraminidasa (N), que son as responsables da unión do virus á célula hospedeira. Os virus noméanse en función da combinación destas proteínas que presenten (H1N1 ou H5N1, por exemplo). A adhesina das fimbrias permítelle algunhas bacterias anclarse ao hospedeiro.
  42. 42. • Por contacto directo: contacto da pel, a través das gotiñas dos espirros ou por contacto sexual. • Por medio da auga (ocorre sobre todo se hai contaminación fecal). • Por medio dos alimentos. • Por medio de animais. Os animais que poden transmitir enfermidades chámanse vectores (por exemplo, os mosquitos, poden transmitir microorganismos dunhas persoas a outras a través da picada). Os animais que albergan axentes infecciosos para a especie humana chámanse reservorios. Os roedores son os principais reservorios de virus. TRANSMISIÓN DE ENFERMIDADES INFECCIOSAS
  43. 43. As enfermidades emerxentes son novas enfermidades infecciosas, transmitidas por xermes descoñecidos ata o momento. Eso non quere dicir que os xermes non existan antes, xa que poden permanecer moitos anos lonxe do contacto coas persoas . Cambios no medio, como a deforestación, ou mutacións no axente infeccioso fanos perigosos para a nosa especie. A sida ou o ébola foron enfermidades emerxentes. As enfermidades reemerxentes son enfermidades que volven a afectar rexións nas que se pensaba que estaban erradicadas (cólera, malaria, tuberculose, dengue…) Xeralmente débense á aparición de resistencias aos medicamentos nos organismos infecciosos. As enfermidades emerxentes e reemerxentes Algunhas enfermidades emerxentes e reemerxentes
  44. 44. No último século apareceron moitas enfermidades infecciosas novas, ao mesmo tempo que enfermidades que se crían erradicadas volveron con forza. Cales son as posibles causas deste fenómeno? • Maior mobilidade das persoas, facilitando o contaxio e propagación das enfermidades. • Cambios no uso do solo e da auga. A deforestación ou a construción de presas alteran o hábitat de especies que transmiten novas enfermidades.
  45. 45. Unha epidemia é un brote dunha enfermidade infecciosa que se propaga rapidamente, afectando a moitas persoas dunha mesma área xeográfica durante un tempo limitado. Se a epidemia permanece na zona, chámase endemia. Unha pandemia é unha epidemia que afecta ao mesmo tempo a todos os países do mundo. Epidemias e pandemias A enfermidade de Chagas é endémica de América
  46. 46. En 1981 identificáronse as manifestacións da síndrome de inmunodeficiencia adquirida. Desde entón, morreron varios millóns de persoas en todo o mundo. A África subsahariana concentra arredor dos dous tercios de seropositivos en todo o mundo. A pandemia da SIDA
  47. 47. A neumonía atípica ou SARS (síndrome respiratoria aguda severa), foi a primeira pandemia do século XXI Científicamente denomínase neumonía atípica a causada por micoplasmas
  48. 48. Entre os anos 2003 e 2005 produciuse unha pandemia de gripe aviar
  49. 49. No ano 2009 produciuse unha pandemia de gripe A (gripe porcina)
  50. 50.  Tuberculose (tise): enfermidade infecciosa, causada por diversas especies do xénero Mycobacterium, pero principalmente por M. tuberculosis , o bacilo de Koch. Transmítese polo aire. Os síntomas más frecuentes son: tos con flema, as veces con sangue no esputo, febre, sudoración nocturna, mareos momentáneos, calafríos e perda de peso. Trátase con antibióticos.  Cólera: é unha enfermidade diarréica que se non se trata pode causar a morte en horas. Transmítese por augas ou alimentos contaminados pola bacteria Vibrio cholerae. Hai vacinas anticoléricas e o tratamento baséase na hidratación e antibióticos. ENFERMIDADES BACTERIANAS
  51. 51.  Sífile: é unha enfermidade de transmisión sexual producida por unha espiroqueta. Afecta a homes e mulleres. Produce úlceras xenitais e outros síntomas, afecta ao sistema nervioso e circulatorio. Trátase con antibióticos e o preservativo constitúe un bo método de prevención. Padecela aumenta o risco de contraer o SIDA polas feridas que provoca. ENFERMIDADES BACTERIANAS ENFERMIDADES VÍRICAS  Meninxite: infección das meninxes (membranas que recobren e protexen o SNC) provocada por diferentes axentes patóxenos, pero o máis frecuente é que sexan virus. Tamén poden ser bacterias (meningococos). Avanza moi rapidamente e pode ser letal polo que a detección precoz é esencial.
  52. 52. ENFERMIDADES VÍRICAS  Gripe: A gripe é unha infección vírica (virus de ARN) que provoca epidemias anuais. Ademais das epidemias anuais, cada certo tempo a gripe provoca pandemias que causan importantes mortandades. Este virus está mutando constantemente. Se estas mutacións provocan cambios nas moléculas da envoltura, o noso sistema inmunitario non o recoñece e non pode protexernos contra el, polo que enfermaremos aínda que previamente estivéramos expostos a outros virus da gripe. A vacina da gripe fabrícase con compoñentes dos diferentes tipos de virus que causan epidemias cada ano. A súa composición revísase cada ano para modificala en función das variantes que circulan entre a poboación. Contáxiase polo aire.  Herpesvirus: Son virus de ADNbc entre eles o Herpes zoster (afecciones cutáneas y latencia; se trata con aciclovir), herpes xenital (pel e mucosas xenitais, trátase tamén con antivirais) e a varicela (vesículas infecciosas (exantema); frecuente en nenos e máis perigosa en adultos; hai vacina moi eficaz). A varicela e o herpes-zoster son provocados polo mesmo virus (virus varicela-zoster).
  53. 53. ENFERMIDADES VÍRICAS  SIDA: a síndrome de inmunodeficiencia adquirida provocado polo virus VIH (virus de inmunodeficiencia humana). É un retrovirus. O VIH ataca , entre outras células do sistema inmunitario, aos linfocitos T CD4 colaboradores que poden considerarse en boa parte os directores da resposta específica provocando a desorganización do S.I. Cabe destacar a diferenza entre estar infectado por VIH e padecer a sida. Unha persona infectada polo VIH é seropositiva e desenvolve a sida cando o seu nivel de linfocitos T CD4 desciende por baixo de 200 células/ml de sangue. O VIH transmítese polos seguientes fluídos corporais: sangue, semen, secrecións vaxinais e leite materna.  Xarampelo: enfermidade vírica moi contaxiosa (contacto directo e aire) da que existe unha vacina moi eficaz. Enfermidade típicamente infantil que pode ser mortal. Síntomas: febre alta, exantema rostral e en casos graves encefalitis, ceguera…  Rubeola: enfermidade vírica moi contaxiosa (aire) de carácter leve que afecta especialmente a nenos e adultos xoves. Síntomas: erupción cutánea, febre, náuseas…
  54. 54. Enfermidade Creutzfeldt-Jakob (un tipo de encefalopatía esponxiforme) Mal neurolóxico producido por unha proteína chamada prión (PrP). É unha enfermidade dexenerativa e de pronóstico mortal. A alteración débese a un pregamento anormal do prión. Este fenómeno parece estimular a que outras proteínas normales presentes nas neuronas alteren as súas formas, afectando ao seu funcionamento. Nas etapas iniciais da enfermidade, os enfermos sofren fallos de memoria, cambios de comportamento, falta de coordinación e perturbacións visuais. A medida que progresa, o deterioro mental faise máis pronunciado e poden darse movementos involuntarios, ceguera, debilidade das extremidades e coma, culminando sen excepción coa morte do paciente. Transmitese ao inxerir alimentos contaminados co prión. ENFERMIDADES DE ORIXE PRIÓNICO
  55. 55. ENFERMIDADES PROTOZOARIAS  Malaria ou paludismo: A enfermidade é causada polo protozoo Plasmodium. Os vectores desta enfermidade son diversas especies do mosquito Anopheles. Os síntomas son moi variados, empezando con fiebre de 8 a 30 días despois da infección, acompañada, ou non, de dor de cabeza, dores musculares, diarrea, decaemento e tos. Outras enfermidades de orixe protozoario son a enfermidade do sono e a de chagas debidas a tripanosomas.
  56. 56. ENFERMIDADES FÚNXICAS Algúns fungos poden producir infeccións coñecidas como micoses.  Hai varios tipos:  Micoses superficiais ou dermatomicoses (na pel): tiñas e pe de atleta.  Micoses subcutáneas: producidas por feridas que favorecen o crecemento dos fungos bajo la piel.  Micoses sistémicas (nos órganos internos): candidiases, infección oportunista que afecta á pel, o tubo dixestivo, o aparallo respiratorio e o xenital; asperxiloses, producida por Aspergillus, que pode provocar reaccións alérxicas e graves infeccións en persoas inmunodeficientes.
  57. 57. Ademais de a nosa especie os microorganismos poden afectar a outros animais e ás plantas. Exemplos de enfermidades animais son:  Mixomatose nos coellos: enfermidade vírica que provoca un alta mortandade.  Enfermidade das vacas tolas: encefalopatía esponxiforme bovina. O consumo de alimentos contaminados destes animais pode producir en nós a enfermidade de Creutzfeldt-Jakob. Exemplos de enfermidades vexetais:  Mildeu da vide: producido por un fungo que afecta as vides.  Virus do mosaico do tabaco, que afecta a esta planta.  Coroa ou cancro do colo da raíz: que afecta a dicotiledonias e como xa vimos ten importantes aplicacións biotecnolóxicas.
  58. 58. 8. APLICACIÓS BIOTECNOLÓXICAS DOS MICROORGANISMOS  Produción de antibióticos: Son substancias fabricadas e secretadas por microorganismos (mofos e bacterias) e que en pequeñas cantidades matan (acción bactericida) ou impiden o crecemento (acción bacteriostática) de certas clases de bacterias sensibles. O seu principal problema é o desenrolo de resistencia de aí a insistencia das autoridades sanitarias nun uso responsable dos mesmos.  Control de pragas: os microorganismos empréganse como bioinsecticidas, sendo ademais respectuosos co medio natural.  Enxeñería xenética: xa falamos desto en temas anteriores.  Depuración de augas residuais: as EDAR dispoñen dun tratamento biolóxico que levan a cabo microorganismos para eliminar as substancias orgánicas.  Biorremediación: xa comentado en temas anteriores.
  59. 59. Para finalizar, As repercusións económicas e sociais dos microorganismos son enormes. Como acabamos de ver, algúns microorganismos son patóxenos que nalgúns casos provocan enfermidades a escala mundial (pandemias) o que supón implementar medidas para previr e paliar os efectos destas enfermidades non só a escala local ou rexional, senón as veces mundial constituíndo un custo social e económico de primeira magnitude. Por outra banda, moitos microorganismos son indispensables para a vida no planeta, pensemos nos ciclos bioxeoquímicos, e tamén moitos deles teñen aplicacións industriais que melloraron a nosa vida case dende o principio da nosa existencia; grazas a eles fabricamos viño, pan, queixo... E na actualidade, en plena era da enxeñería xenética empregámolos como “pequenas fábricas” de produción de produtos do noso interese (insulina, GH, interferón, antibióticos, factores de coagulación...), ou como mecanismos para a loita contra a contaminación (depuración, biorremediación...)
  60. 60. GRAZAS POR ATENDERME
  61. 61. WEBGRAFÍA  http://luisbiolomol.blogspot.com.es/  https://dentistry.uic.edu/patients/cavity-prevention-education  http://2.bp.blogspot.com/_whn- VDrrGT8/S9R8gq1Vl9I/AAAAAAAAFYc/FIdhmpqCICM/s1600/transduccion.jpg  http://www.facmed.unam.mx/deptos/microbiologia/bacteriologia/patogenicidad.html  https://medlineplus.gov/spanish/syphilis.html  http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs107/es/  http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/es/  http://who.int/mediacentre/factsheets/fs286/es/  http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs367/es/

×