SlideShare a Scribd company logo
1 of 69
A GRANXA AGRÍCOLA EXPERIMENTAL
de Monelos
A Coruña, metrópole
agropecuaria
 Hoxe costará imaxinar que a área na que está
situada gran parte da 2ª fase do polígono de
Elviña, a zona da Milagrosa e Monelos acolleu
no seu día unha enorme granxa de 16 hectáreas
de extensión.
 Entre 1888 e 1964, a cidade portuaria,
comercial, administrativa... converteuse na
capital moderna da agricultura galega.
 A Coruña, a través desta granxa, converteuse na
vía de entrada de tódalas innovacións no mundo
do campo, tanto agrícola como gandeiro.
Granxa
Granxa
Monelos
Situación do polígono de Elviña
Localización aproximada da Granxa
Localización aproximada da Granxa
comparativa co plano
Localización aproximada da Granxa
Localización aproximada da Granxa
Imaxe actual
A orixe
 A Granxa Escola-Experimental de Coruña fúndase
en 1888.
 É o primeiro centro de experimentación e
difusión de novas técnicas agrícolas creado
polo Estado para Galicia e Asturias.
 A Deputación coruñesa cedeu ao Ministerio de
Fomento os terreos onde se vai ubicar A Granxa.
Será na Horta do Xeneral.
 A entrega farase en 1899 e a finca contará con
16 hectáreas.
 Problemas orzamentarios e políticos
condicionarán o seu inicio.
Innovación agropecuaria
en Galicia
 Ao contrario do que ocurría en países
como os Países Baixos e Gran Bretaña,
que entre mediados do século XVIII e XIX
emprenderan a súa particular revolución
agraria, España en xeral, e Galiza en
particular presentaban un notable
atraso.
 A agricultura galega estaba levada por
unha serie de prácticas rotinarias nas
que faltaba a incorporación da ciencia e
tecnoloxía. A Granxa significou isto.
A casa do director
O director da granxa,
residía neste chalé
modernista ubicado
Aproximadamente na
intersección entre
a praza de Casares Quiroga
e avenida de Salgado Torres.
Contaba cunhas escaleiras
de forxa na súa entrada.
Perto del situábase o
edificio de fitopatoloxía
(a altura da fonte das
Paxariñas. Este centro
foi un dos máis
importantes de do Estado.
Os dous edificios
desapareceron.
A Granxa no seu contorno
social e territorial
 A Granxa asentábase nunha zona rural,
entre os concellos de A Coruña e Oza e
pegada ao núcleo urbano.
 Monelos apenas tiña 1000 habitantes e un
núcleo de casas rurais organizado ao
redor da igrexa de Santa María de Oza.
 O rural e o urbano misturábanse nun
contorno máis próximo.
Poboación e núcleo
urbano de Monelos.
Principios do século XX
Lavadeiro de Monelos
Principios do século XX
Igrexa de Sta. Mª. de Oza
Centro da vida do núcleo de Monelos
Mediados do século XX
Lavando no río Monelos
Principios do século XX
Mercado de Monelos
Abandonado nos anos cincuenta
Desbordamento do río Monelos
anos cincuenta
Lavadeiro do río Monelos
principios do século XX
Avenida de árbores
nas instalacións de Monelos
Nena con pombas
na sección avícola da Granxa
A granxa pretendeu superar
a agricultura rutineira
Vista das instalacións da Granxa
anos vinte
Labregos e cidadáns
 O interese polo destino do rural ten, na
Galicia de entón, unha pegada claramente
urbana.
 Os anos do inicio da Granxa, dirixida
por Hernández Reboredo, coinciden coa
maior intensidade do movemento
agrarista, e coa celebración das
concorridas Asembleas Agrarias iniciadas
en Monforte.
Labradores cultivados
e elites locais
coinciden en sesións
de divulgación
organizadas
na Granxa
Exposicións de produtos hortícolas
Labregos e cidadáns
 A mellora e reforma do agro galego
condúcese por varios camiños: a loita
contra o foro, defendendo a propiedade
da terra para os que a traballan,
denunciando o sistema caciquil.
 Por outro lado foméntase a innovación
técnica e a mecanización.
 A Granxa Experimental encádrase
estreitamente nesta última corrente.
Presentación de
maquinaria nova
na Granxa Agrícola
Exposición avícola
Rof Cordina (no centro)
Influiu na mellora gadeira
acometida na Granxa
Probas de plantado
nas hortas de Santiago
Obxectivos da acción
innovadora
 Dúas liñas de actuación foron
fundamentais:
 A primeira orientada cara a reeducación
fronte a rotina, pasividade e
desconfianza labregas.
 A segunda apostar pola innovación
técnica: mecanización, uso de adubos,
combate de andazos e mellora xenética do
gando. Serán os obxectivos fundamentais.
Vista dun dos edificios
dedicados á plantación
Parte das clases cultas
compartían as inquedanzas
innovadoras
Comprobando o crecemento
do millo co uso de adubos
Maquinaria moderna.
Exposta nas instalacións da Granxa
Os logros da Granxa
A creación da rubia galega
 Tratábase de atopar un modelo de vaca
que se axustase as necesidades da nosa
gandería naquel momento. Estas
necesidades pasaban por darlle unha
orientación leiteira ao animal, fronte
ao que se priorizaba entón que era a a
carne.
 Fíxose, baixo a dirección de Hernández
Reboredo, unha selección do mellor gando
existente en Galicia e cruzouse coa raza
suiza “simmenthal”
Na Granxa creouse a
Coñecida “raza rubia galega”
Os logros da Granxa
Mellora dos cultivos forraxeiros
 O avanzo nos cultivos forraxeiro-
pratense sobre a idea de que “as
razas fanse pola boca”.
 De maneira máis tímida, a Granxa
tamén ensaia curzamentos e melloras
de gado ovino, porcino na década
dos 20 e inicia tamén a promoción
das razas leiteiras.
Traballadores da Granxa
con novos enxeños
Entrega de premios
nun concurso de gado 1907.
Gañado polo gandeiro
da zona de Pontedeume,
Antonio Borrás. Presentou
un toro de 785 quilos
chamado “Xitano”.
Pouco despois este touro
produciulle a morte
ao embestilo a traizón.
Edificio principal da Granxa
Os logros da Granxa
O combate de andazos. A Estación de
Fitopatoloxía Agraria
 Andazos como o “oído”, o mildew, ou a tinta do
castaño danan seriamente Europa occidentais
dende mediados do século XIX.
 A Estación de Fitopatoloxía créase en 1928
anexa á Granxa, para facer fronte a este
desafío.
 Terá unha atención diversificada a todo tipo de
pragas, para rematar na posguerra, naquelas que
precisaban unha atención máis importante como
foi a tinta nos castaños e o escaravello
Colorado nas patacas.
 A EFA desapareceu no ano 1951.
Probas con castiñeiros
resistentes ás pragas
Fixéronse grandes esforzos
para salvar as colleitas
de patacas
Os logros da Granxa
O lúpulo nas Mariñas
 Instaurouse o cultivo de lúpulo.
Importado de Gran Bretaña en 1913 por
Hernández Robledo.
 Esta planta industrial empezou a darse
en Galiza coa axuda da familia Rivera de
“Estrella Galicia” e fixo que se tivese
que importar a materia prima para a
elaboración da cervexa.
 En 1935 o seguinte director, Ricardo
Escauriaza, escribiu un tratado sobre o
cultivo.
Recollendo o lúpulo
nunha plantación de Betanzos
Seleccionando lúpulo
Antes de polo a enxogar
Os logros da Granxa
formación e divulgación das innovacións
 En 1907 comeza a funcionar como escola de
“obreiros agrícolas”. Trabállase nos labores de
cultivo, manexo de maquinaria, emprego de
adubos e selección de sementes.
 En 1919 establécense as Escolas de Peritos en
tódalas Granxas do Estado. Supondo unha
novedosa descentralización do ensino superior
agrícola, ata daquela restrinxido en Madrid. O
proxecto fracasa e en 1924 é substituída por
unha escola de capacitación agraria que
inicialmente estará localizada en Betanzos e
posteriormente en Bastiagueiro (actual INEF).
Primeiro tractor da Granxa
anos cincuenta
Os logros da Granxa
importancia da divulgación
 O labor formativo alcanza, sobre todo, directamente
aos labregos, a través dos campos de experiencias e
domostración da Cátedra Ambulante, das conferencias
e publicacións gratuítas.
 Creáronse campos de experimentación dirixidos pola
Granxa nas comarcas, inicialmente na provincia da
Coruña e posteriormente en toda Galicia (once na
provincia e dezaseis en Galicia)
 Establecéronse consultas técnicas a través dos
boletíns da Granxa e o carteo. As cartas recibidas
por consultas dos labregos ascenden a máis de 5000
en 1928, cun promedio anual de 200 cartas.
A Cátedra Ambulante
en acción
Cursos de poda
Memoria da Granxa, 1911.
Describe a historia, organización
e resultados do Centro
Lección práctica en Buño
Os logros da Granxa
contactos internacionais
 O interese polo mundo agrario foi unha
constante nas clases cultas europeas.
 Nun mercado máis amplo de comercialización
de maquinaria, adubos... Foméntanse estas
relacións.
 Houbo contactos regulares con empresas
francesas adicadas a cultivos forraxeiros e
de maquinaria alemás, británicas ou
norteamericanas.
 No intercambio intelectual, mantense
diálogo regular con centros de
investigación agronómica de Chile, Portugal
e Gran Bretaña.
Visita ás instalacións da Granxa
nun Congreso Internacional.
Anos sesenta
Guerra civil e ditadura
As últimas décadas de vida da Granxa
 Os proxectos de innovación agropecuaria
quedaron paralizados coa guerra.
 Baixo as novas autoridades o desenvolvemento
rural do país quedará establecido polo Congreso
Agrícola de Galicia de 1944.
 O conxunto da actividade formativa está
condicionada polos trazos que caracterizan o
período máis Autárquico da ditadura.
 Haberá un forte “apagón tecnolóxico”,
ineficacia das medias políticas, debilidade
orzamentaria e destrución do entramado
asociativo.
Instalacións da Granxa
Guerra civil e ditadura
A súa desaparición
 Imposto polo Banco Mundial e o FMI o franquismo
terá que mudar, a partir de 1959, a súa política
autárquica por outra de corte liberal no aspecto
económico.
 Comeza a fase desenrolista do Réxime na que a
construción vinculada á expansión urbana ocupará un
papel importantísimo. É un momento cando o espazo
rururbano de Monelos sofre unha radical
transformacións.
 As instalacións da Granxa desaparecerán en 1964 e
os edificios modernistas que acolleran a innovación
pasan a mellor vida.
 As instalacións pasarán inicialmente a Guísamo e
posteriormente, en 1967, a Mabegondo (Abegondo)
onde se construíra o Centro de Investigacións
Agrarias, cunha extensión de 300 hectáreas. No ano
1983 será transferido á Xunta de Galiza.
Centro de Investigacións Agrarias
de Mabegondo
Leopoldo Hernández Robredo
(Fotografía da esquerda)
Director da Granxa entre 1904 e
1928. Introduce en Galicia a
festa da árbore. Foi iniciador
das estancias de formación no
estranxeiro. Comprendeu a lóxica
produtiva labrega para promover a
adopción de innovacións na medida
das súas necesidades. Establece
con autoridade o modelo de
mellora do gado vacún galego.
experimenta con trebellos e
máquinas e deseña o primeiro
modelo de loita anticriptogámica
aplicada ás condicións galegas.
Persoeiros importantes
Maceliano Álvarez Muñiz
Primeiro director da Granxa.
Dedica a atención á mellora dos
Prados, e á maquinaria. Canaliza
o labor divulgativo a través do
Boletín.
Juan Rodríguez Sardiña
Un dos mellores especialistas
europeos en bacterioloxía
agrícola. Estivo pensionado pola
Fundación Rockefeller no Berlín
dos anos vinte. Traballou no
I.I.A. de Madrid, xulgado por un
tribunal franquista, é desterrado
a Galiza. Na Coruña,
especializase en Viroloxía
vexetal e estuda a virose da
pataca. Asesora a sociedade
Española de Fomento do Lúpulo, e
introduce na Galiza o secadoiro
vertical
Pedro Urquijo Landaluce
Chega a Galiza no ano 1925, como
enxeñeiro de fitopatoloxía.
Desenvolve a dirección da EFA
entre 1933 e 1940. Ocúpase de
garantir unha dotación de
infraestuturas instalando os
laboratorios e a biblioteca.
Antes da guerra elaborou un mapa
de pragas de Galicia.
A GRANXA AGRÍCOLA EXPERIMENTAL, 1888-1964
Presentación elaborada polo
ENDL do IES Elviña
O material fotográfico e
documentación
está tomado da Exposición
Sobre A Granxa Agrícola
Experimental (1888-1964) das
que son comisarios:
Lourenzo Fernández Prieto
Xosé A. Fraga Vázquez
e documentalista:
Antón Santos Pérez

More Related Content

What's hot (20)

Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
Ver Coruña. 08. Dos anos 60 á actualidade II
Ver Coruña. 08. Dos anos 60 á actualidade IIVer Coruña. 08. Dos anos 60 á actualidade II
Ver Coruña. 08. Dos anos 60 á actualidade II
 
Ver Coruña. 07. Primeiras décadas do franquismo
Ver Coruña. 07. Primeiras décadas do franquismoVer Coruña. 07. Primeiras décadas do franquismo
Ver Coruña. 07. Primeiras décadas do franquismo
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
Evolución urbanística da Coruña
Evolución urbanística da CoruñaEvolución urbanística da Coruña
Evolución urbanística da Coruña
 
TEMA 5- HISTORIA
TEMA 5- HISTORIATEMA 5- HISTORIA
TEMA 5- HISTORIA
 
O espazo urbano en España
O espazo urbano en EspañaO espazo urbano en España
O espazo urbano en España
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
Tema5
Tema5 Tema5
Tema5
 
Dhuihd
DhuihdDhuihd
Dhuihd
 
Cinema galego
Cinema galegoCinema galego
Cinema galego
 
Unidade 8 economía e sociedade do XIX
Unidade 8 economía e sociedade do XIXUnidade 8 economía e sociedade do XIX
Unidade 8 economía e sociedade do XIX
 
Economía e sociedade do S.XX
Economía e sociedade do S.XXEconomía e sociedade do S.XX
Economía e sociedade do S.XX
 
Economía E Soc Do Xix
Economía E Soc Do XixEconomía E Soc Do Xix
Economía E Soc Do Xix
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
Ver Coruña. 06. A Cidade Xardín. A Torre
Ver Coruña. 06. A Cidade Xardín. A TorreVer Coruña. 06. A Cidade Xardín. A Torre
Ver Coruña. 06. A Cidade Xardín. A Torre
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
Industria en España
Industria en España Industria en España
Industria en España
 
Tema 5 industrialización en españa s xix
Tema 5 industrialización en españa s xixTema 5 industrialización en españa s xix
Tema 5 industrialización en españa s xix
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 

Similar to A granxa experimental de Monelos

Unidade 8 economía e soc do xix
Unidade 8 economía e soc do xixUnidade 8 economía e soc do xix
Unidade 8 economía e soc do xix
camposseijo
 
A agricultura en Galiza
A agricultura en GalizaA agricultura en Galiza
A agricultura en Galiza
monadela
 
Trabajo fragas do eume (copia)andrea
Trabajo fragas do eume (copia)andreaTrabajo fragas do eume (copia)andrea
Trabajo fragas do eume (copia)andrea
ceipdeandrade4
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
ahia5
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
ahia5
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
ahia5
 
Rev. industrial (rafael fernández alonso)
Rev. industrial (rafael fernández alonso)Rev. industrial (rafael fernández alonso)
Rev. industrial (rafael fernández alonso)
IESVilalonga
 
Tema 3 A cidade medieval
Tema 3 A cidade medievalTema 3 A cidade medieval
Tema 3 A cidade medieval
rubempaul
 
Tema 6. galicia na idade media
Tema 6.  galicia na idade mediaTema 6.  galicia na idade media
Tema 6. galicia na idade media
danielvereavazquez
 

Similar to A granxa experimental de Monelos (20)

San martiño de Francos (Calo, Galicia). Historia
San martiño de Francos (Calo, Galicia). HistoriaSan martiño de Francos (Calo, Galicia). Historia
San martiño de Francos (Calo, Galicia). Historia
 
Unidade 8 economía e soc do xix
Unidade 8 economía e soc do xixUnidade 8 economía e soc do xix
Unidade 8 economía e soc do xix
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
A agricultura en Galiza
A agricultura en GalizaA agricultura en Galiza
A agricultura en Galiza
 
HISTORIA DO CARRIL
HISTORIA DO CARRILHISTORIA DO CARRIL
HISTORIA DO CARRIL
 
Tema 5
Tema 5Tema 5
Tema 5
 
As transformacións socioeconómicas na españa liberal
As transformacións socioeconómicas na españa liberalAs transformacións socioeconómicas na españa liberal
As transformacións socioeconómicas na españa liberal
 
Caldas de reis
Caldas de reisCaldas de reis
Caldas de reis
 
Historia de Caldas de Reis
Historia de Caldas de ReisHistoria de Caldas de Reis
Historia de Caldas de Reis
 
Trabajo fragas do eume (copia)andrea
Trabajo fragas do eume (copia)andreaTrabajo fragas do eume (copia)andrea
Trabajo fragas do eume (copia)andrea
 
Tema 1. antigo réxime
Tema 1. antigo réximeTema 1. antigo réxime
Tema 1. antigo réxime
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
 
Sociais tema 5
Sociais tema 5Sociais tema 5
Sociais tema 5
 
Rev. industrial (rafael fernández alonso)
Rev. industrial (rafael fernández alonso)Rev. industrial (rafael fernández alonso)
Rev. industrial (rafael fernández alonso)
 
A importancia da pataca
A importancia da patacaA importancia da pataca
A importancia da pataca
 
Factorías da lingua
Factorías da linguaFactorías da lingua
Factorías da lingua
 
Tema 3 A cidade medieval
Tema 3 A cidade medievalTema 3 A cidade medieval
Tema 3 A cidade medieval
 
Tema 6. galicia na idade media
Tema 6.  galicia na idade mediaTema 6.  galicia na idade media
Tema 6. galicia na idade media
 
Marcos. ILUSTRACIÓN E INDUSTRIALIZACIÓN.
Marcos. ILUSTRACIÓN E INDUSTRIALIZACIÓN.Marcos. ILUSTRACIÓN E INDUSTRIALIZACIÓN.
Marcos. ILUSTRACIÓN E INDUSTRIALIZACIÓN.
 

More from Agrela Elvixeo

O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da CoruñaO Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
Agrela Elvixeo
 

More from Agrela Elvixeo (20)

POEMAS ILUSTRADOS DE LUÍSA VILLALTA. Elaborados polos alumnos de 4º PDC do IE...
POEMAS ILUSTRADOS DE LUÍSA VILLALTA. Elaborados polos alumnos de 4º PDC do IE...POEMAS ILUSTRADOS DE LUÍSA VILLALTA. Elaborados polos alumnos de 4º PDC do IE...
POEMAS ILUSTRADOS DE LUÍSA VILLALTA. Elaborados polos alumnos de 4º PDC do IE...
 
GUIÓN DA XIMCANA CAIÓN SOLUCIONARIO.docx
GUIÓN DA XIMCANA CAIÓN SOLUCIONARIO.docxGUIÓN DA XIMCANA CAIÓN SOLUCIONARIO.docx
GUIÓN DA XIMCANA CAIÓN SOLUCIONARIO.docx
 
Unidade didáctica sobre a figura de Luísa Villalta
Unidade didáctica sobre a figura de Luísa VillaltaUnidade didáctica sobre a figura de Luísa Villalta
Unidade didáctica sobre a figura de Luísa Villalta
 
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES MonelosLuísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
 
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES MonelosLuísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
Luísa Villalta. Letras Galegas 2024. Carteis do IES Monelos
 
Ruth Matilda Anderson. Hispanic Society of America. Imaxes de Galicia
Ruth Matilda Anderson. Hispanic Society of America. Imaxes de GaliciaRuth Matilda Anderson. Hispanic Society of America. Imaxes de Galicia
Ruth Matilda Anderson. Hispanic Society of America. Imaxes de Galicia
 
Peixeiras da Coruña. O Muro da Coruña. IES Monelos
Peixeiras da Coruña. O Muro da Coruña. IES MonelosPeixeiras da Coruña. O Muro da Coruña. IES Monelos
Peixeiras da Coruña. O Muro da Coruña. IES Monelos
 
Xardín de San Carlos (A Coruña) IES Monelos
Xardín de San Carlos (A Coruña) IES MonelosXardín de San Carlos (A Coruña) IES Monelos
Xardín de San Carlos (A Coruña) IES Monelos
 
Lavandeiras e lavadoiros da Coruña. IES Monelos
Lavandeiras e lavadoiros da Coruña. IES MonelosLavandeiras e lavadoiros da Coruña. IES Monelos
Lavandeiras e lavadoiros da Coruña. IES Monelos
 
Os xudeus na Coruña durante a Idade Media
Os xudeus na Coruña durante a Idade MediaOs xudeus na Coruña durante a Idade Media
Os xudeus na Coruña durante a Idade Media
 
A Galera ou prisión de mulleres da Coruña
A Galera ou prisión de mulleres da CoruñaA Galera ou prisión de mulleres da Coruña
A Galera ou prisión de mulleres da Coruña
 
As cigarreiras da Fábrica de Tabacos da Coruña
As cigarreiras da Fábrica de Tabacos da CoruñaAs cigarreiras da Fábrica de Tabacos da Coruña
As cigarreiras da Fábrica de Tabacos da Coruña
 
ANTIGA FÁBRICA DE TABACOS DA CORUÑA. HISTORIAS DA CIDADE
ANTIGA FÁBRICA DE TABACOS DA CORUÑA. HISTORIAS DA CIDADEANTIGA FÁBRICA DE TABACOS DA CORUÑA. HISTORIAS DA CIDADE
ANTIGA FÁBRICA DE TABACOS DA CORUÑA. HISTORIAS DA CIDADE
 
O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da CoruñaO Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
O Muro da Coruña. A actividade pesqueira no porto da Coruña
 
Francisco Espoz y Mina. Liberal vinculado A Coruña
Francisco Espoz y Mina. Liberal vinculado A CoruñaFrancisco Espoz y Mina. Liberal vinculado A Coruña
Francisco Espoz y Mina. Liberal vinculado A Coruña
 
Historias da Coruña: Juan Díaz Porlier "O Marquesiño"
Historias da Coruña: Juan Díaz Porlier "O Marquesiño"Historias da Coruña: Juan Díaz Porlier "O Marquesiño"
Historias da Coruña: Juan Díaz Porlier "O Marquesiño"
 
Xoana de Vega (persoeiro importante do liberalismo coruñés)
Xoana de Vega (persoeiro importante do liberalismo coruñés)Xoana de Vega (persoeiro importante do liberalismo coruñés)
Xoana de Vega (persoeiro importante do liberalismo coruñés)
 
50 aniversario das obras do encoro de Cecebre
50 aniversario das obras do encoro de Cecebre50 aniversario das obras do encoro de Cecebre
50 aniversario das obras do encoro de Cecebre
 
A CORUÑA E A EDICIÓN DO LIBRO EN GALEGO.pptx
A CORUÑA E A EDICIÓN DO LIBRO EN GALEGO.pptxA CORUÑA E A EDICIÓN DO LIBRO EN GALEGO.pptx
A CORUÑA E A EDICIÓN DO LIBRO EN GALEGO.pptx
 
As Irmandades da Fala. As Irmandades da Fala créanse na Coruña en 1916
As Irmandades da Fala. As Irmandades da Fala créanse na Coruña en 1916As Irmandades da Fala. As Irmandades da Fala créanse na Coruña en 1916
As Irmandades da Fala. As Irmandades da Fala créanse na Coruña en 1916
 

A granxa experimental de Monelos

  • 1. A GRANXA AGRÍCOLA EXPERIMENTAL de Monelos
  • 2. A Coruña, metrópole agropecuaria  Hoxe costará imaxinar que a área na que está situada gran parte da 2ª fase do polígono de Elviña, a zona da Milagrosa e Monelos acolleu no seu día unha enorme granxa de 16 hectáreas de extensión.  Entre 1888 e 1964, a cidade portuaria, comercial, administrativa... converteuse na capital moderna da agricultura galega.  A Coruña, a través desta granxa, converteuse na vía de entrada de tódalas innovacións no mundo do campo, tanto agrícola como gandeiro.
  • 3.
  • 4.
  • 6.
  • 10. Localización aproximada da Granxa comparativa co plano
  • 12. Localización aproximada da Granxa Imaxe actual
  • 13. A orixe  A Granxa Escola-Experimental de Coruña fúndase en 1888.  É o primeiro centro de experimentación e difusión de novas técnicas agrícolas creado polo Estado para Galicia e Asturias.  A Deputación coruñesa cedeu ao Ministerio de Fomento os terreos onde se vai ubicar A Granxa. Será na Horta do Xeneral.  A entrega farase en 1899 e a finca contará con 16 hectáreas.  Problemas orzamentarios e políticos condicionarán o seu inicio.
  • 14.
  • 15. Innovación agropecuaria en Galicia  Ao contrario do que ocurría en países como os Países Baixos e Gran Bretaña, que entre mediados do século XVIII e XIX emprenderan a súa particular revolución agraria, España en xeral, e Galiza en particular presentaban un notable atraso.  A agricultura galega estaba levada por unha serie de prácticas rotinarias nas que faltaba a incorporación da ciencia e tecnoloxía. A Granxa significou isto.
  • 16. A casa do director O director da granxa, residía neste chalé modernista ubicado Aproximadamente na intersección entre a praza de Casares Quiroga e avenida de Salgado Torres. Contaba cunhas escaleiras de forxa na súa entrada. Perto del situábase o edificio de fitopatoloxía (a altura da fonte das Paxariñas. Este centro foi un dos máis importantes de do Estado. Os dous edificios desapareceron.
  • 17.
  • 18. A Granxa no seu contorno social e territorial  A Granxa asentábase nunha zona rural, entre os concellos de A Coruña e Oza e pegada ao núcleo urbano.  Monelos apenas tiña 1000 habitantes e un núcleo de casas rurais organizado ao redor da igrexa de Santa María de Oza.  O rural e o urbano misturábanse nun contorno máis próximo.
  • 19. Poboación e núcleo urbano de Monelos. Principios do século XX
  • 21. Igrexa de Sta. Mª. de Oza Centro da vida do núcleo de Monelos Mediados do século XX
  • 22. Lavando no río Monelos Principios do século XX
  • 23. Mercado de Monelos Abandonado nos anos cincuenta
  • 24. Desbordamento do río Monelos anos cincuenta
  • 25. Lavadeiro do río Monelos principios do século XX
  • 26. Avenida de árbores nas instalacións de Monelos
  • 27. Nena con pombas na sección avícola da Granxa
  • 28. A granxa pretendeu superar a agricultura rutineira
  • 29. Vista das instalacións da Granxa anos vinte
  • 30. Labregos e cidadáns  O interese polo destino do rural ten, na Galicia de entón, unha pegada claramente urbana.  Os anos do inicio da Granxa, dirixida por Hernández Reboredo, coinciden coa maior intensidade do movemento agrarista, e coa celebración das concorridas Asembleas Agrarias iniciadas en Monforte.
  • 31. Labradores cultivados e elites locais coinciden en sesións de divulgación organizadas na Granxa
  • 33. Labregos e cidadáns  A mellora e reforma do agro galego condúcese por varios camiños: a loita contra o foro, defendendo a propiedade da terra para os que a traballan, denunciando o sistema caciquil.  Por outro lado foméntase a innovación técnica e a mecanización.  A Granxa Experimental encádrase estreitamente nesta última corrente.
  • 36. Rof Cordina (no centro) Influiu na mellora gadeira acometida na Granxa
  • 37. Probas de plantado nas hortas de Santiago
  • 38. Obxectivos da acción innovadora  Dúas liñas de actuación foron fundamentais:  A primeira orientada cara a reeducación fronte a rotina, pasividade e desconfianza labregas.  A segunda apostar pola innovación técnica: mecanización, uso de adubos, combate de andazos e mellora xenética do gando. Serán os obxectivos fundamentais.
  • 39. Vista dun dos edificios dedicados á plantación
  • 40. Parte das clases cultas compartían as inquedanzas innovadoras
  • 41. Comprobando o crecemento do millo co uso de adubos
  • 42. Maquinaria moderna. Exposta nas instalacións da Granxa
  • 43. Os logros da Granxa A creación da rubia galega  Tratábase de atopar un modelo de vaca que se axustase as necesidades da nosa gandería naquel momento. Estas necesidades pasaban por darlle unha orientación leiteira ao animal, fronte ao que se priorizaba entón que era a a carne.  Fíxose, baixo a dirección de Hernández Reboredo, unha selección do mellor gando existente en Galicia e cruzouse coa raza suiza “simmenthal”
  • 44. Na Granxa creouse a Coñecida “raza rubia galega”
  • 45. Os logros da Granxa Mellora dos cultivos forraxeiros  O avanzo nos cultivos forraxeiro- pratense sobre a idea de que “as razas fanse pola boca”.  De maneira máis tímida, a Granxa tamén ensaia curzamentos e melloras de gado ovino, porcino na década dos 20 e inicia tamén a promoción das razas leiteiras.
  • 46. Traballadores da Granxa con novos enxeños
  • 47. Entrega de premios nun concurso de gado 1907. Gañado polo gandeiro da zona de Pontedeume, Antonio Borrás. Presentou un toro de 785 quilos chamado “Xitano”. Pouco despois este touro produciulle a morte ao embestilo a traizón.
  • 49. Os logros da Granxa O combate de andazos. A Estación de Fitopatoloxía Agraria  Andazos como o “oído”, o mildew, ou a tinta do castaño danan seriamente Europa occidentais dende mediados do século XIX.  A Estación de Fitopatoloxía créase en 1928 anexa á Granxa, para facer fronte a este desafío.  Terá unha atención diversificada a todo tipo de pragas, para rematar na posguerra, naquelas que precisaban unha atención máis importante como foi a tinta nos castaños e o escaravello Colorado nas patacas.  A EFA desapareceu no ano 1951.
  • 50. Probas con castiñeiros resistentes ás pragas Fixéronse grandes esforzos para salvar as colleitas de patacas
  • 51. Os logros da Granxa O lúpulo nas Mariñas  Instaurouse o cultivo de lúpulo. Importado de Gran Bretaña en 1913 por Hernández Robledo.  Esta planta industrial empezou a darse en Galiza coa axuda da familia Rivera de “Estrella Galicia” e fixo que se tivese que importar a materia prima para a elaboración da cervexa.  En 1935 o seguinte director, Ricardo Escauriaza, escribiu un tratado sobre o cultivo.
  • 52. Recollendo o lúpulo nunha plantación de Betanzos Seleccionando lúpulo Antes de polo a enxogar
  • 53. Os logros da Granxa formación e divulgación das innovacións  En 1907 comeza a funcionar como escola de “obreiros agrícolas”. Trabállase nos labores de cultivo, manexo de maquinaria, emprego de adubos e selección de sementes.  En 1919 establécense as Escolas de Peritos en tódalas Granxas do Estado. Supondo unha novedosa descentralización do ensino superior agrícola, ata daquela restrinxido en Madrid. O proxecto fracasa e en 1924 é substituída por unha escola de capacitación agraria que inicialmente estará localizada en Betanzos e posteriormente en Bastiagueiro (actual INEF).
  • 54. Primeiro tractor da Granxa anos cincuenta
  • 55. Os logros da Granxa importancia da divulgación  O labor formativo alcanza, sobre todo, directamente aos labregos, a través dos campos de experiencias e domostración da Cátedra Ambulante, das conferencias e publicacións gratuítas.  Creáronse campos de experimentación dirixidos pola Granxa nas comarcas, inicialmente na provincia da Coruña e posteriormente en toda Galicia (once na provincia e dezaseis en Galicia)  Establecéronse consultas técnicas a través dos boletíns da Granxa e o carteo. As cartas recibidas por consultas dos labregos ascenden a máis de 5000 en 1928, cun promedio anual de 200 cartas.
  • 58. Memoria da Granxa, 1911. Describe a historia, organización e resultados do Centro
  • 60. Os logros da Granxa contactos internacionais  O interese polo mundo agrario foi unha constante nas clases cultas europeas.  Nun mercado máis amplo de comercialización de maquinaria, adubos... Foméntanse estas relacións.  Houbo contactos regulares con empresas francesas adicadas a cultivos forraxeiros e de maquinaria alemás, británicas ou norteamericanas.  No intercambio intelectual, mantense diálogo regular con centros de investigación agronómica de Chile, Portugal e Gran Bretaña.
  • 61. Visita ás instalacións da Granxa nun Congreso Internacional. Anos sesenta
  • 62. Guerra civil e ditadura As últimas décadas de vida da Granxa  Os proxectos de innovación agropecuaria quedaron paralizados coa guerra.  Baixo as novas autoridades o desenvolvemento rural do país quedará establecido polo Congreso Agrícola de Galicia de 1944.  O conxunto da actividade formativa está condicionada polos trazos que caracterizan o período máis Autárquico da ditadura.  Haberá un forte “apagón tecnolóxico”, ineficacia das medias políticas, debilidade orzamentaria e destrución do entramado asociativo.
  • 64. Guerra civil e ditadura A súa desaparición  Imposto polo Banco Mundial e o FMI o franquismo terá que mudar, a partir de 1959, a súa política autárquica por outra de corte liberal no aspecto económico.  Comeza a fase desenrolista do Réxime na que a construción vinculada á expansión urbana ocupará un papel importantísimo. É un momento cando o espazo rururbano de Monelos sofre unha radical transformacións.  As instalacións da Granxa desaparecerán en 1964 e os edificios modernistas que acolleran a innovación pasan a mellor vida.  As instalacións pasarán inicialmente a Guísamo e posteriormente, en 1967, a Mabegondo (Abegondo) onde se construíra o Centro de Investigacións Agrarias, cunha extensión de 300 hectáreas. No ano 1983 será transferido á Xunta de Galiza.
  • 65. Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo
  • 66. Leopoldo Hernández Robredo (Fotografía da esquerda) Director da Granxa entre 1904 e 1928. Introduce en Galicia a festa da árbore. Foi iniciador das estancias de formación no estranxeiro. Comprendeu a lóxica produtiva labrega para promover a adopción de innovacións na medida das súas necesidades. Establece con autoridade o modelo de mellora do gado vacún galego. experimenta con trebellos e máquinas e deseña o primeiro modelo de loita anticriptogámica aplicada ás condicións galegas. Persoeiros importantes Maceliano Álvarez Muñiz Primeiro director da Granxa. Dedica a atención á mellora dos Prados, e á maquinaria. Canaliza o labor divulgativo a través do Boletín.
  • 67. Juan Rodríguez Sardiña Un dos mellores especialistas europeos en bacterioloxía agrícola. Estivo pensionado pola Fundación Rockefeller no Berlín dos anos vinte. Traballou no I.I.A. de Madrid, xulgado por un tribunal franquista, é desterrado a Galiza. Na Coruña, especializase en Viroloxía vexetal e estuda a virose da pataca. Asesora a sociedade Española de Fomento do Lúpulo, e introduce na Galiza o secadoiro vertical
  • 68. Pedro Urquijo Landaluce Chega a Galiza no ano 1925, como enxeñeiro de fitopatoloxía. Desenvolve a dirección da EFA entre 1933 e 1940. Ocúpase de garantir unha dotación de infraestuturas instalando os laboratorios e a biblioteca. Antes da guerra elaborou un mapa de pragas de Galicia.
  • 69. A GRANXA AGRÍCOLA EXPERIMENTAL, 1888-1964 Presentación elaborada polo ENDL do IES Elviña O material fotográfico e documentación está tomado da Exposición Sobre A Granxa Agrícola Experimental (1888-1964) das que son comisarios: Lourenzo Fernández Prieto Xosé A. Fraga Vázquez e documentalista: Antón Santos Pérez