Voorstelling van de FiST werking. Eerste psychologische opvang na traumatische gebeurtenissen of interventies in het kader van de brandweer.

1. Het leven zoals het is:
De brandweer !

2. Of is het eerder dit …

3. … en dit …

4. … of dit …

5. … soms dit …

6. Maar helaas ook soms dit …

7. … of dit …

10. Daarom …

11. Voorstelling
FiST
Brandweer Deinze
Januari 2013

12. Gebaseerd op het boek:
Stress en trauma bij de politie
Erik DE SOIR, Patrick VAN DEN STEENE en
Frédérick DAUBECHIES
MAKLU Uitgevers

13. DOELSTELLINGEN FIST:
• Onmiddellijke opvang : Eerste Psychologische Hulp
bij Ongevallen op de plaats van de interventie.
o Voorbeeld: Opvang van gewonde collega tijdens interventie

14. • Antenne voor psychologische stress na interventie en …
• vrijblijvende ondersteuning in eerste ogenblikken na een
ingrijpende interventie.
o Voorbeeld: Na interventie met dodelijke afloop (code 20) of
traumatiserende gebeurtenis

15. • Opvolging: geheel van gesprekken en contacten
in de dagen/weken volgend op de ingrijpende
interventie
o Voorbeeld: groepsdebriefing na traumatische ervaring

16. SLACHTOFFER WORDEN ALS HULPVERLENER ?
Een ‘slachtoffer’ is iemand die door de gevolgen van
bepaalde handelingen of gebeurtenissen wordt getroffen
 lichamelijk of psychologisch
door het meemaken van een ongeluk…of door
getuige te zijn van een schokkende situatie

17. NIEMAND WORDT ‘ZOMAAR’ HULPVERLENER
Je wilt helpen en dat zegt iets over jou,
vaak meer dan je zelf beseft of wil
beseffen.
Je wilt het verschil maken door met
betekenisvolle dingen bezig zijn, mensen
in nood helpen.
maar
Je moet zorg voor jezelf dragen… dat
begint op bij je thuis, maar gaat door op
je werk, de switch zomaar afzetten, kan
je niet en je raakt nooit slachtoffers
ongestraft aan
“De keerzijde van de medaille van motivatie is kwetsbaarheid !”

18. Welke interventie had een
impact op jou ?
Wat … waarom … en hoe ging je ermee om ?

19. ELKE INTERVENTIE IS ANDERS…
HET CRASH MODEL

20. HET CRASH MODEL
Type
slachtoffer
Slachtoffers:
Tertiaire
Secundaire
Primaire
Gebeurtenissen:
Traumatogeen
Depressogeen
Exhaustogeen
Type
gebeurtenis
Acties:
Preventie
Aanpak
Ψ opvolging
Type
preventie

21. Soorten slachtoffers:
• Primaire, secundaire & tertiaire getroffenen

22. Soorten gebeurtenissen:
• Traumatogene gebeurtenis
- (Levens)bedreiging, (doods)angst, zekerheden in het leven
weg
- Confrontatie met de dood
• Depressogene gebeurtenis (deprimerend)
- Verlies van mensenleven, acute rouw, verdriet, intense
emoties, neerslachtigheid, stilte
• Exhaustogene gebeurtenis (uitputting)
- Uitputting lichamelijke/fysieke reserves, flame out

23. Mogelijkheden preventie
• Primaire, secundaire & tertiaire preventie
• Primaire preventie: maatregelen die toelaten om post-
impact gevolgen (restletsels) te vermijden  voorkomen
• Secundaire preventie: maatregelen die toelaten om de
post-impact gevolgen te verminderen  ontwikkeling van
symptomen in een vroegtijdig stadium voorkomen via
juiste tussenkomst
• Tertiaire preventie: maatregelen die zich richten op de
behandeling van chronische en/of gefixeerde restletsels
op lange termijn (psychotherapeutische behandeling)

24. WANNEER WORDEN SCHOKKENDE, INGRIJPENDE INTERVENTIES ALS
‘POTENTIEEL TRAUMATISCH’ GEZIEN?
de ervaring is plots, eenmalig, onverwacht, buitengewoon;
brengt intense gevoelens van machteloosheid, woede, angst
en ontreddering;
confronteert je op met de dood of veiligheid van jezelf of
iemand anders.
je basisverwachtingen en –zekerheden omtrent het leven
worden verstoord (veiligheid, voorspelbaarheid, vertrouwen,
eerlijkheid, samenhang, zinvolheid, controle, etc.)

25. VERSCHILLENDE FASEN NA EEN
INGRIJPENDE INTERVENTIE
1. Acute impact fase: van 24 à 72 uur
(na de interventie)
1. Doorwerkingsfase: van enkele dagen tot enkele
weken (4 - 6 weken)
2. Fixatiefase: verwerking na enkele weken
o Meerderheid van de hulpverleners verwerkt een ingrijpende
interventie spontaan. (70 à 80 %)
o 15 à 20% kan problemen van doorwerking ondervinden, ongeveer
1,5 à 3% kan blijvende restletsels ontwikkelen.

26. ONMIDDELLIJK NA INGRIJPENDE INTERVENTIES:
DE ACUTE FASE
• Machteloosheid en hulpeloosheid,
‘in een roes verkeren’, onbesef van
draagwijdte van gevolgen, gevoel
van onwerkelijkheid, hyper/
hypo-actief gedrag (fight or flight), agressie en cynisme
• Mogelijkheid om veiligheid, geborgenheid en rust aan te
bieden zodat de impact langzaam kan doordringen
• Informatie verschaffen (over de situatie, de feiten, de
gevolgen, de voorziene hulp, etc.)
• Ventilatie: praten, gevoelens uiten, tijd
De beste FiST helper de collega brandweerman
!

27. NA INGRIJPENDE INTERVENTIES:
DE DOORWERKINGSFASE
• Heen/weer beweging tussen herbeleving en vermijding van de
herinneringen die met de interventie samenhangen.
• Steunomgeving (collega’s, leiding) kan helpen: luisteren, begrip
tonen, erkenning bieden en dingen bespreekbaar maken
• Contact met lotgenoten : acute opvang, psychologische debriefing
na verloop van enkele dagen, contact met (in)directe slachtoffers,
etc.

28. DE REACTIE:
DE DRIEHOEK VAN IMPACT

29. MOGELIJKE EMOTIONELE IMPACT
• Een interventie kan :
• Een sterke impact hebben op de ene persoon
• En een verwaarloosbare impact op de andere persoon
• Een persoon kan :
• Het ene moment geraakt worden door die ene
interventie
• Maar niet door een andere zware interventie
Waarom reageren mensen zo verschillend?

30. DE DRIEHOEK VAN IMPACT
Hulpverlener
Situatie
zelf
Slachtoffer(s)

31. VOORBEELD
• Tom en Rudi zijn technisch team bij bevrijding
van een beknelde hoogzwangere vrouw uit
een voertuig
• De vrouw van Tom is momenteel 7
maand zwanger en had 2 jaar geleden
een miskraam
• Rudi is vrijgezel en heeft nog nooit een
langdurige relatie gehad

32. DOORWERKINGSREACTIES (NORMAAL)
Herhaling/herbeleving
Tijd
Vermijding

33. DOORWERKINGSREACTIES (VERSTOORD)
Herhaling/herbeleving
Tijd
Vermijding

34. AANPAK EERSTE OPVANG
ONVEE Principes

35. Onmiddellijkheid
Nabijheid
Verwachting
Eenheid
Eenvoud

36. VERDERE OPVOLGING:
REIMS PRINCIPE

37. RITUELEN

38. ERKENNING

39. INFORMATIE

40. Mantelzorg

41. SECUNDAIRE VICTIMISATIE

42. Eerste opvang

43. STRUCTUUR EN WERKING FIST

44. FiST : provinciale FiST medewerkers
• Federale FiST Staf
• Provinciale FiST Staf
o Provinciale FiST Supervisor, coordinator, secretaris
en een arts
• Provinciale FiST medewerkers
o FiST antennes (intern korps)
o debriefers (extern korps)
• Plannen: regiowerking
Alle FiST leden zijn vrijwillige of professionele brandweerlui/ambulanciers

45. Wanneer zoek je professionele hulp?
- Gevoelens blijven sterk aanwezig ( > 4 à 6 weken)
- Werk en familiaal leven lijden onder je toestand, je kan het
niet plaatsen
- Geen innerlijke rust meer vinden
- Geen energie meer hebben voor iets anders
- Blijvend gevoel van gejaagdheid
- Verstoord functioneren tijdens interventies
o herbeleving, vermijding, …

46. Zijn er nog vragen ?

47. Dank u voor uw aandacht …