Eerste deel van 5 diapresentaties over De Vikingen.

1. “Verlos ons, Heer van de furie van de Noormannen!”

2. • Studeerde archeologie aan de
K.U. Leuven
• Docent en opleidingshoofd in
de lerarenopleiding van
MAD-faculty, hogeschool
voor de kunsten, Limburg
• Leerkracht cultuurvakken in
het CVO Leuven
• Amarantdocent sinds 2002
• Auteur van jeugdthrillers
www.erwinclaes.com

3. Dat kan! U hoeft enkel te surfen naar:
slideshare.net
 gebruik zoektermen:
erwinclaes7, Vikingen, Amarant

4. Vikingen
1. Inleiding
2. Historische
Situering
3. Maatschappij
4. Religie
5. Materiële
Cultuur

6.  In deze cursus kiezen we ervoor om niet te spreken over
Noormannen, maar over Vikingen en dit om onnodige
naamsverwarring te vermijden met de bewoners van
Normandië.
 Viking  Germaanse woord “vik” (baai of kreek)
 “vik”  betekende in Oudnoors: “expeditie op zee”
 Vikingen  deelnemers aan de strooptochten

7.  meeste leden van de expeditie kwamen uit de
Scandinavische landen
 ook vrijwilligers uit Engeland, Ierland, Friesland
Bretagne, Ierland, …
 Vikingen  niet één groep
 WEL een verzameling van stammen en koninkrijken
die ook elkaar viseerden met hun strooptochten.

9.  start Vikingperiode: Lindisfarne 793
 einde Vikingperiode: verovering Engeland door
Willem de Veroveraar in 1066
 totale duur Vikingperiode  300 jaar
 Vikingen evolueerden in die periode naar een meer
Europees-feodaal en christelijk model
 op dat moment houden ze op Vikingen te zijn en
worden ze gewoon Noord-Europeanen.

11.  Vikingen  over de eeuwen heen een verrassend
positieve reputatie gekregen
 valt te betwijfelen of de negende-eeuwse Karolinger of
Angelsaksische Brit hiermee akkoord zou gaan
 best opmerkelijk  beeld dat er vandaag de dag van
bijvoorbeeld de Mongolen bestaat, is een pak minder
positief.

12.  eerherstel Vikingen  reed gestart met de
middeleeuwse IJslandse auteurs
 probeerden iets van de verdwijnende Vikingcultuur te
bewaren voor de toekomstige generaties
 beeld dat zij ophangen van de Vikingen is die van een
licht geïdealiseerde samenleving
 groot verschil met beeld dat de contemporaine
Frankische bronnen scheppen van de Vikingen.

13.  opkomst van de
romantiek  grote
idealisering van de
Vikingen

14.  oude mythen en sagen
werden massaal
herontdekt
 19e eeuw  enkele
opzienbarende
archeologische
ontdekkingen
 Denemarken 
verspreiding via de
volkshogescholen van de
nationalistische
dichter/theoloog
Grundtvig

15.  rijke Scandinavische
burgerij deed niets liever
dan getooid als Viking op
een gethematiseerd
feestje verschijnen

20.  Ook heel wat Viking- en
Germanen-enthousiastelingen
in
niet-Scandinavische
landen
 Wagner  op de
Germaanse mythologie
gebaseerde opera’s

22.  In de tweede helft van de twintigste  opkomst
gepopulariseerde wetenschap:
 Vikingen worden gezien als meer dan plunderaars
 Vikingen waren ook ontdekkingsreizigers
 Vikingen waren cultureel verfijnd
 Vikingen waren technologisch vooruitstrevend (hun
schepen)
 …
 Geen wonder dus dat de Vikingen zijn uitgegroeid tot
een sterk merk!

32.  Het verleden (zeker de
geïdealiseerde versie) 
altijd een interessante
inspiratiebron geweest
voor de politiek
 Vikingen  in afgelopen
eeuwen politiek
gerecupereerd in hun
vroegere thuislanden en
ver daarbuiten

33.  meest notoire politieke recuperatie  nazisme
 explosieve mix van Wagneriaanse mystiek met een
elitair-imperialistisch denken
 ook in rest van Europa vinden  nergens zo sterk als
in Duitsland
 Opvallend: tijdens WO II  Scandinavische
antinazistische verzetsbewegingen ook graag gebruik
maakten van Vikingsymbolen en –mythologie.

36.  Ondanks de toegenomen wetenschappelijke kennis blijven
de Vikingstereotypen hardnekkig overeind.
 Vikingen in de massacultuur:
 mannen met lange blonde haren
 woeste rode baarden
 rare bijnamen
 helmen met hoornen
 Zwaaien met bijlen
 varen in schepen met drakenkoppen
 Voordeel van de stereotypen:. Het maakt hen herkenbaar
en draagt bij tot hun populariteit  cfr. druk bezochte
tentoonstellingen, verkochte boeken, populariteit van
Viking tattoos, …

42.  grote rijkdom aan geschreven bronnen over de Vikingen
 vooral van tijdgenoten die vijandig tegenover hen stonden
 boeiende bronnen  verrassende inkijk in de wereld van
de Vikingen
 middeleeuwse IJslandse auteurs, zoals Snorri Sturluson:
 zagen de oorspronkelijke Vikingwereld rondom hen
verdwijnen
 wilden voor het nageslacht bewaren wat er nog restte
 meer positief en zelfs ietwat geïdealiseerd beeld van de
Vikingwereld

43.  De Scandinavische archeologie  pak minder gekend
 rijke traditie en geschiedenis  cfr. scheepskamergraf
van Oseberg (1904)
 Sindsdien is de studie van de Vikingen er enkel op
vooruit gegaan
 niet alleen in Scandinavië
 beeld van de Vikingen de afgelopen vijftig jaar
fundamenteel bijgesteld (L’Anse aux Meadows)