6. mailako ikasleentzat eginda

1. UGALKETA

2. SEXU EZAUGARRIAK
• LEHEN MAILAKO SEXU-EZAUGARRIAK
• BIGARREN MAILAKO SEXU-EZAUGARRIAK
Gizonak eta emakumeak bereizten dituzten desberdintasun fisikoak dira.
Ugaltza aparatuak dira. Jaiotzatik.
Ugalketarekin lotura zuzena ez duten ezaugarri fisikoak
dira. Emakumeak eta gizonak bereizten dituzte.
-Bizarra
-Titiak
-Aldaka zabalak
-Alltuera
-…

3. PUBERTAROA
Gizakion ugaltze-aparatua osatzen duten organoak garatzen dira, baita bigarren
mailako sexu-ezaugarriak ere.
NESKAK MUTILAK
- Hilekoa dute
- Titiak handitzen dira
- Aldakak zabatzen zaizkie
- Ilea ateratzen zaie gorputz atal
batzuetatik (pubisean,
besapeetan…)
- Ilea ateratzen zaie gorputz atal
batzuetatik (bizarra, pubisean,
besapeetan…)
- Giharrak handitzen zaizkie
- Ahotsa aldatzen zaie.

4. Badira kanpotik ikusten ez diren beste aldaketa batzuk: adimenareanak eta
emozioenak, afektuekin, sentipenekin eta sentimenduekin lotura dutenak.
Garrantzitsua da onartzea aldeketa hauek (fisikoak eta izaerakoak) normalak
direla eta bizitzaren parte direla.
Nork bere erritmoa du aldaketa horiei dagokienez. Batzuk oso goiz beste
batzuk beranduagoa. Errespetuz onartu eta bizi behar ditugu.
Orokorrean neskek, mutilok baino lehenago bizi dituzte.
PUBERTAROA

5. EMAKUMEEN UGALTZE-APARATUA
Obulutegiak: Organu horietan obulu izeneko sexu zelula
femeninoak sortu eta, pubertarotik aurrera heldu egiten dira.
Falopioren tronpak obulutegiak eta umetokia lotzen
dituzten bi hodi dira.
Umetokia udare alderantzizkatuaren formako organo hutsa
eta gihartsua da. Haurdunaldian, umetokian garaztzen da izaki
berria
Bagina umetokia kanpoaldearekin lotzen duen hodi
gihartsua da.
Bulba emakuzmekoen ugalketa aparatuaren kanpoaldeko
organo bakarra da. Ezpain izeneko azalaren tolestura batzuek
osatzen dute, ezpainek baginaren sarrera bebesten dute.

7. GIZONEN UGALTZE-APARATUA
• Barrabilak: espermetazoideak (sexu-
zelula arrak) sortzen dituzte.
• Hodi deferenteak: espermatozoideak
barrabiletatik gernubideraino eramaten dituzte.
• Gernu-bidea: espermetazoideak eta gernua
kanpoaldera eramaten ditu.
• Prostata: Guruin bat da. Espermatozoideak elikatzen
eta garraitzen dituen likido bat sortzen du.
• Zakila: Gernubidea hor amaitzen da.

8. SEXU-ORGANOEN OSASUNA ETA HIGIENEA
- Gure gorputzeko beste edozein atalek bezala, garbi egon
behar dute sexu-organoek.
- Ginekologoak arduratzen dira emakumeen ugaltze-aparatuko
sexu-organoen osasunaz eta urologoak, berriz, gizonen ugaltze-
aparatuko sexu-organoen osasunaz.
- PREBENTZIOAREN GARRANTZIA: aldian aldiko azterketak oso
garrantzitsuak dira: mamografiak, minbizia detektatzeko
probak (prostata)…

9. SEXU-ZELULAK
Sexu-zelula emeak OBULUAK
Sexu-zelula
arrak
ESPERMATOZOIDEAK
Pubertaroan heltzen hasten
dira.
Obulu heldua obulutegitik
ateratzen da eta ibilbide bat
egin eta gero kanpora
ateratzen da odoljario txiki
batekin: MENSTRUAZIO
Etengabe sortzen dira
barrabiletan, pubertarotik
aurrera.
Ibilbidea egin eta gero likido
batekin nahastuta
kanporatzen dira: HAZIA

10. ERNALKETA
Obulu bat eta espermatozoide bat elkartzen direnean.
Obulua obulutegitik Falopioren tronpara doa eta hor espermatozoide bat
aurkitzen badu, ernalketa gerta daiteke.

11. Ernalketa gertatzeko gizonaren espermatozoideak emakumearen
baginara iritsi behar dira
KOPULA
Obulua eta espermatozoidea
elkartzen direnean zelula
berri bat sortzen dute
ZIGOTO
Zigotoa bitan banatu egiten da behin eta berriro zelula askoz
osatutako bola txiki bat bihurtu arte ENBRIOI
ERNALKETA

13. HAURDUNALDIA
• Enbrioia umetokiko paretan itsatsita geratzen denetik haurtxoa jaio
arte 9 hilabeteetako tartea.
• Emakumeak hainbat sintoma izaten ditu hardun dagoela jakiteko (ez du
hilekorik, zorabioak, goragalea...
• Lehen hiru hilabeteetan haurdunaldia ez da ia antzematen kanpotik. Gero
amaren sabela eta titiak handitu egiten dira.

14. ENBRIOAREN ETA FETUAREN GARAPENA
• Likido amniotikoak fetua babesten du, tenperatura
mantentzen du, elikagaiak ematen dizkio…
• Plazenta: fetua amarekin estuki lotzen duen organoa da.
• Zilbor-hestea: umekia plazentarekin lotzen duen
lokarria da.
• Huirugarren hilabetetik aurrera, enbrioari fetu
esaten zaio. Fetuan ondo bereizten dira besoak,
eskuak, hankak…

15. Bideoa
ENBRIOAREN ETA FETUAREN GARAPENA

16. ERDITZEA
• Haurtxoa kanpora ateratzen da, amaren baginan zehar.
• Erditu aurretik likido amniotikoaren poltsa apurtu egiten da eta
baginatik kanpora ateratzen da. URAK BOTATZEA
Lehen fasea dilatazio-fasea:
-Umetokiaren irteera pixkanaka ireki egiten da umea ateratzeko.
-Umetokiko giharrak uzkurtu egiten dira: ez borondatezko
mugimenduak
Erditzearen
Egozte-fasea:
-Baginatik kanpora ateratzen da haurra.
-Umetokia uzkurtu, eta amak bultzatu egiten du, sabelaldeko giharrekin
indarra eginez.
• Haurtxoa jaio ondoren, zilbor-hestea mozten da. ZILBORRA
• Azkenik plazenta atera behar da.

17. Bideoa
ERDITZEA

18. EDOSKITZEA
• Lehendabiziko hilabeteetan, haurtxoak esnea soilik edanez eliktatzen da.
• Amaren esnea oso osasungarria da: haurtxoak behar dituen elikagai
guztiak ditu eta gaixotasun askoren kontrako defentsak ere.
• Amak haurrari bularrik eman ezin badio, esne artifiziala ere har
dezake biberoian.