SlideShare a Scribd company logo
Tüketici Psikolojisi:
Kapitalizmin Şifreleri
Doç.Dr. Ulaş Başar Gezgin
ulasbasar@gmail.com
1
İçindekiler
• 1. Giriş
• 2. Segmentasyon
• 3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik
• 4. Tüketici Algısı
• 5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri
• 6. Tüketicide Tutum Oluşumu ve Değişimi
• 7. Tüketiciyi İkna Etme
• 8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada Reklamcılığın Psikolojik Temelleri
• 9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi
• 10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi
• 11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi
• 12. Altkültürlerin Tüketici Psikolojisine Etkisi
• 13. Kültürlerarası Tüketici Psikolojisi
• 14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri
• 15. Tüketim Toplumunun Eleştirisi
2
1. Giriş
• Tüketici Psikolojisi ≠ Tüketici Davranışı
• Psikoloji ve sosyolojinin uygulama alanı olarak
Tüketici Davranışı alanı
• Tüketici Davranışı’nın 4 öğesi
• Pazarlamacılık modellerinin dışında kalan
tüketici davranışı yaklaşımları
• Müşteri vs. Tüketici vs. Yurttaş
kavramsallaştırmaları
3
2. Segmentasyon
• Segmentasyon Ölçütleri (1)
• Demografik:
• Yaş
• Cinsiyet
• Aileler ve haneler
• Sınıflar ve diğer toplumsal tabakalaşmalar
• Etnik kimlik
4
2. Segmentasyon
• Segmentasyon Ölçütleri (2)
• Diğer:
• Kişilik değişkenleri
• Psikografik profil
• Değerler
• Yaşantılar
• Yarar
• Kullanım biçimleri, sıklığı vb. üzerinden
• Çevresel tutumlara göre
5
3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik
• Motivasyon modelleri
• İhtiyaçlar ve amaçlar
• Maslow ve diğer kuramcılar
• Kişilik kuramları
– (özellikle psikodinamik yaklaşımlar)
• Heyecan ve yenilik arayışı
• Kendini özel hissetme isteği (?)
• Görselleştiriciler ve sözelleştiriciler
6
3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik
• Maddiyatçılık
• Zorlantılı tüketiciler
• Ürün ve markaların kişiselleştirilmesi
• Tüketimle uzatılan (uzatılması teşvik edilen)
benlik
• Benlik imgesi
• Savunma düzenekleri
• İzdüşümsel araştırmalar
7
4. Tüketici Algısı
• Görsel uyaranlar
• Bilişsel uyaranlar
• Gestalt ilkeleri
• Görsel kalıpyargılama
• Hale etkisi
• Ürün ve hizmet imgesi
• Ürün ve hizmet kalitesi
• Ambalajlama
8
4. Tüketici Algısı
• Algıda seçicilik
• Tezgah görüntüsü
• Şirket imgesi
• Tüketiciyi pusuya düşürenler
• Deneyim satma
• Gruplama
• Algılanan fiyat
• Algılanan risk
• Ürün yerleştirme
9
5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri
• İlgili öğrenme modelleri
• Koşullandırma
• Pekiştirme
• Uyaranı genelleştirme
• Uyaranı ayırt etme
• Ürünü ayırt etme
• Sönümlenme
• Unutma
• Kitlesel öğrenme vs. Dağıtık öğrenme
10
5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri
• Gözlemleyerek öğrenme (özellikle çocuklar)
• Rol modelleri (özellikle çocuklar)
• Kısa süreli ve uzun süreli bellek
• Bilginin işlenmesi ve saklanması
• Bilginin erişilebilir ya da erişilemez olması
• Tekrar (yararları ve zararları)
• Diğer bilişsel yaklaşımlar
11
6. Tüketicide Tutum Oluşumu
ve Değişimi
• Tutum oluşumundaki etmenler
• Tutum değişimindeki etmenler
• Tutum ve kişilik ilişkisi
• Tutumların algısal, bilişsel ve davranışsal
özellikleri
• Ürünlerin karşılaştırılması
• Tutumların işlevleri
12
6. Tüketicide Tutum Oluşumu
ve Değişimi
• Ürünlerin olumlu ve olumsuz nesnelerle
ilişkilendirilmesi
• Bilişsel uymazlık ve tutum-tutum ve tutum-
davranış çatışması
• Yükleme kuramı
• Kapıya ayağını koyma tekniği
13
7. Tüketiciyi İkna Etme
• Geniş kapsamlı yayın vs. Dar kapsamlı yayın
• İleti tasarımı: Söz vs. İmge
• İleti çerçeveleme
• Tek-yanlı vs. iki-yanlı ileti
• Sıralama etkisi
14
7. Tüketiciyi İkna Etme
• Tüketiciyi korkutma
• Tüketiciyi güldürme
• Cinselliğin kullanımı
• “Geç kalma, biter” uyarıları
• Duygu sömürüsü?
• İletinin ayrımcı altyapısı
– (örneğin, ataerkil reklamlar)
• İletinin etkili olup olmadığının ölçülmesi
15
8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada
Reklamcılığın Psikolojik Temelleri
• Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medya arasındaki
yapısal ve süreçsel farklar
• Akıllı televizyonlar
• Ağ kullanıcısı tabanlı reklamcılık
• Google Ads örneği
• Mobil reklamcılık
• Nielsen araştırmaları
16
8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada
Reklamcılığın Psikolojik Temelleri
• Medyaya maruz kalma yaklaşımları
• Sosyal medya uyarlamaları
• İlgili iletişim modelleri
• Arama motoru reklamcılığı
• Deneyimsel reklamcılık
• Şirketlerin sosyal medya politikaları
17
9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi
• Referans gruplarının etkileri
• İç grup-dış grup kavramsallaştırması
• Sosyal psikolojide kayırmacılık
• Özdeşleşme
• Referans grubu türleri
• Akranlar ve alışveriş grupları
• Sanal gruplar (forumlar ve diğerleri)
18
9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi
• Referans gruplarının etkilerini belirleyen
etmenler
• Uyarlık, uzmanlık, deneyim, gösteriş, kişilik vb.
• Bilgi kaynağı olanların inandırıcılığı
• Kanaat önderliği
• Fısıltı gazetesi
• Bloglar, viral videolar ve diğerleri
• Yeniliğin benimsenmesine yönelik modeller
19
10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın
Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi
• Aile ve toplumsallaşma
• Çocuk yetiştirme biçimleri
• Kuşaklar ve kuşaklararası etkiler
• Ailede karar alma süreçleri
• Aile rolleri
• Çocuklar ve tüketim
• Aile Döngüsü: Bekar-Evli-Çocuklu-Boş Yuvada-
Emekli (ve diğer olasılıklar)
• Geleneksel olmayan aileler ve aile olmayan
haneler
20
10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın
Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi
• Toplumsal sınıflar ve toplumsal tabakalaşma
• Toplumsal hiyerarşi
• Psikolojik vs. Sosyolojik sınıf
• Eğitim grupları
• Meslek grupları ve gelir grupları
• Üst, orta ve alt sınıfların tüketim örüntüleri
• Moda
• Biriktirme ve harcama örüntüleri
• Sınıfsal ve mekansal ayrımlaşma
21
11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi
• Kültürel roller
• Kültürel farklar ve benzerlikler
• Kültürel değerler
• Kültürel öğrenme
• Dil ve kültürel simgeler
• Milli kültür tezi ve eleştirisi
22
11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi
• İlgili kuramlar (özellikle Hofstede)
• Kültürün yaygın vs. örgün olarak öğrenilmesi
• Kültür ve kişilerarası ilişkiler
• Ritüeller
• Kültürel değerlerin reklamlara yansıması
23
12. Altkültürlerin
Tüketici Psikolojisine Etkisi
• Etnik altkültürler
• Dinsel ve inançsal altkültürler
• Yöresel altkültürler
• Yaşa bağlı altkültürler
– (özellikle ergen ve genç altkültürleri)
• Cinsiyet altkültürleri
• X-Y-Z kuşağı kavramsallaştırmasının eleştirisi
24
13. Kültürlerarası Tüketici Psikolojisi
• Yerel sürüm vs. Standard sürüm
• Kültürlerarası farklar
• Karşılaştırmalı yaklaşımlar
• Dilsel engeller
• Yerel vs. Küresel ürün sunumu
• Küresel ergen ve genç piyasası
• Amerikanlaştırma eleştirisi
• Yükselen Asya tüketim örüntüleri
25
14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri
• Sömürgen pazarlamacılık
• İzleyici istismarı
• Yasal zemin
• Tepkiler ve imza kampanyaları
• Obezliği ve aşırı tüketimi özendirme
• Etiketlerdeki yalanlar
• Tıp ve ilaç reklamları
26
14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri
• Gizli reklamlar
• Ürün yerleştirme
• Aldatıcı reklamlar
• Provokatif reklamcılık örnekleri
• Özel yaşam ihlalleri
• Dava reklamcılığı
27
15. Tüketim Toplumunun Eleştirisi
• Çeşitli reklamların izlenmesi ve
değerlendirilmesi
• Tüketim toplumuna yönelik sosyolojik
eleştirilerin tartışılması
28
Kaynak
• SCHIFFMAN L. G. and WISENBLIT.J. L. (2015).
Consumer Behaviour. Boston: Pearson.
29

More Related Content

Similar to Tuketici psikolojisi sunumu ulas basar gezgin

Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar GezginYarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
EğItim Bilimleri 1
EğItim Bilimleri 1EğItim Bilimleri 1
EğItim Bilimleri 1
derslopedi
 
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörlerTüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
Didem Papatya, MBA
 
Satıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
Satıştan Pazarlamaya Strateji KullanımıSatıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
Satıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
SEKTORA
 
Benlik ve Kişilik
Benlik ve KişilikBenlik ve Kişilik
Benlik ve Kişilik
Ecem Karslı
 
4 tuketici
4 tuketici4 tuketici
4 tuketici
cll-o
 
Tüketim-Postmodernizm ve Reklam
Tüketim-Postmodernizm ve ReklamTüketim-Postmodernizm ve Reklam
Tüketim-Postmodernizm ve Reklam
İsmail Sarp Aykurt
 
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
www.tipfakultesi. org
 
Eğitimde Etik
Eğitimde Etik  Eğitimde Etik
Eğitimde Etik
Esra İpek
 
Yeniilkogretim programlari
Yeniilkogretim programlariYeniilkogretim programlari
Yeniilkogretim programlari
Murat Karasu
 
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
Ali İhsan KIRTAŞ
 
TÜKETİCİLER PAZARININ ÖZELLİKLERİ.pptx
TÜKETİCİLER  PAZARININ  ÖZELLİKLERİ.pptxTÜKETİCİLER  PAZARININ  ÖZELLİKLERİ.pptx
TÜKETİCİLER PAZARININ ÖZELLİKLERİ.pptx
jerryhusnah
 
Medya Kitle İletişimi ve Toplum
Medya Kitle İletişimi ve ToplumMedya Kitle İletişimi ve Toplum
Medya Kitle İletişimi ve Toplum
Can Yüksel
 
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdfÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
nrtnbahadir
 
Kurumsal sosyal sorumluluk
Kurumsal sosyal sorumlulukKurumsal sosyal sorumluluk
Kurumsal sosyal sorumluluk
Keskin Bicak
 
Otizm ve Ergenli̇i̇k
Otizm ve Ergenli̇i̇k Otizm ve Ergenli̇i̇k
Otizm ve Ergenli̇i̇k
Yanki Yazgan
 
İstismar nedir.pptx
İstismar nedir.pptxİstismar nedir.pptx
İstismar nedir.pptx
AytlTrer
 
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptxEĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
ecemaktop
 

Similar to Tuketici psikolojisi sunumu ulas basar gezgin (20)

Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar GezginYarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
Yarım Saatte Psikolojiye Giriş - Ulaş Başar Gezgin
 
Ckttsb
CkttsbCkttsb
Ckttsb
 
EğItim Bilimleri 1
EğItim Bilimleri 1EğItim Bilimleri 1
EğItim Bilimleri 1
 
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörlerTüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal ve kültürel faktörler
 
Satıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
Satıştan Pazarlamaya Strateji KullanımıSatıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
Satıştan Pazarlamaya Strateji Kullanımı
 
Benlik ve Kişilik
Benlik ve KişilikBenlik ve Kişilik
Benlik ve Kişilik
 
4 tuketici
4 tuketici4 tuketici
4 tuketici
 
Tüketim-Postmodernizm ve Reklam
Tüketim-Postmodernizm ve ReklamTüketim-Postmodernizm ve Reklam
Tüketim-Postmodernizm ve Reklam
 
Tüketim
TüketimTüketim
Tüketim
 
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sağlık eğitimi(fazlası için www.tipfakultesi.org)
 
Eğitimde Etik
Eğitimde Etik  Eğitimde Etik
Eğitimde Etik
 
Yeniilkogretim programlari
Yeniilkogretim programlariYeniilkogretim programlari
Yeniilkogretim programlari
 
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
Biyoloji Programı TanıTıMı 14 Nisan 2008
 
TÜKETİCİLER PAZARININ ÖZELLİKLERİ.pptx
TÜKETİCİLER  PAZARININ  ÖZELLİKLERİ.pptxTÜKETİCİLER  PAZARININ  ÖZELLİKLERİ.pptx
TÜKETİCİLER PAZARININ ÖZELLİKLERİ.pptx
 
Medya Kitle İletişimi ve Toplum
Medya Kitle İletişimi ve ToplumMedya Kitle İletişimi ve Toplum
Medya Kitle İletişimi ve Toplum
 
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdfÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
ÇOCUK PSİKOLOJİSİ DERSİ 1. Hafta_pdf.pdf
 
Kurumsal sosyal sorumluluk
Kurumsal sosyal sorumlulukKurumsal sosyal sorumluluk
Kurumsal sosyal sorumluluk
 
Otizm ve Ergenli̇i̇k
Otizm ve Ergenli̇i̇k Otizm ve Ergenli̇i̇k
Otizm ve Ergenli̇i̇k
 
İstismar nedir.pptx
İstismar nedir.pptxİstismar nedir.pptx
İstismar nedir.pptx
 
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptxEĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
EĞİTİM, ÖĞRETİM, ÖĞRENME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE ETİK İLKELER.pptx
 

More from Ulaş Başar Gezgin

Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar GezginNeden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar GezginPsikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
Ulaş Başar Gezgin
 
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar GezginDeprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
Ulaş Başar Gezgin
 
Ulaş Başar Gezgin Kitapları
Ulaş Başar Gezgin KitaplarıUlaş Başar Gezgin Kitapları
Ulaş Başar Gezgin Kitapları
Ulaş Başar Gezgin
 
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptxÇin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
Ulaş Başar Gezgin
 
Vietnam - Ulaş Başar Gezgin
Vietnam - Ulaş Başar GezginVietnam - Ulaş Başar Gezgin
Vietnam - Ulaş Başar Gezgin
Ulaş Başar Gezgin
 
Political Psychology of China Threat.pptx
Political Psychology of China Threat.pptxPolitical Psychology of China Threat.pptx
Political Psychology of China Threat.pptx
Ulaş Başar Gezgin
 
Sanat Psikolojisi
Sanat PsikolojisiSanat Psikolojisi
Sanat Psikolojisi
Ulaş Başar Gezgin
 
Yapay zeka sosyolojisi
Yapay zeka sosyolojisiYapay zeka sosyolojisi
Yapay zeka sosyolojisi
Ulaş Başar Gezgin
 
Ulaş Başar Gezgin kitapları
Ulaş Başar Gezgin kitaplarıUlaş Başar Gezgin kitapları
Ulaş Başar Gezgin kitapları
Ulaş Başar Gezgin
 
Sanat psikolojisi giris
Sanat psikolojisi girisSanat psikolojisi giris
Sanat psikolojisi giris
Ulaş Başar Gezgin
 
sanat psikolojisi
sanat psikolojisi sanat psikolojisi
sanat psikolojisi
Ulaş Başar Gezgin
 
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
Ulaş Başar Gezgin
 
Buyuk Diktatorle Politik Psikoloji
Buyuk Diktatorle Politik PsikolojiBuyuk Diktatorle Politik Psikoloji
Buyuk Diktatorle Politik Psikoloji
Ulaş Başar Gezgin
 
Yerel Seçimler ve Sosyal Medya
Yerel Seçimler ve Sosyal MedyaYerel Seçimler ve Sosyal Medya
Yerel Seçimler ve Sosyal Medya
Ulaş Başar Gezgin
 

More from Ulaş Başar Gezgin (20)

Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar GezginNeden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
Neden Umutlu Olmalıyız? - Ulaş Başar Gezgin
 
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar GezginPsikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
Psikoloji ve Yapay Zeka - Ulaş Başar Gezgin
 
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
1 Mayıs'ın ve Protestoların Psikolojisi.pptx
 
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
20 Soruda Politik Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
 
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar GezginDeprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
Deprem Sonrası Psikoloji - Ulaş Başar Gezgin
 
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
Yapay Zeka Sosyolojisi 2023
 
Ulaş Başar Gezgin Kitapları
Ulaş Başar Gezgin KitaplarıUlaş Başar Gezgin Kitapları
Ulaş Başar Gezgin Kitapları
 
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptxÇin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
Çin Kitabı Sunumu - Ulaş Başar Gezgin.pptx
 
Vietnam - Ulaş Başar Gezgin
Vietnam - Ulaş Başar GezginVietnam - Ulaş Başar Gezgin
Vietnam - Ulaş Başar Gezgin
 
Political Psychology of China Threat.pptx
Political Psychology of China Threat.pptxPolitical Psychology of China Threat.pptx
Political Psychology of China Threat.pptx
 
Sanat Psikolojisi
Sanat PsikolojisiSanat Psikolojisi
Sanat Psikolojisi
 
Yapay zeka sosyolojisi
Yapay zeka sosyolojisiYapay zeka sosyolojisi
Yapay zeka sosyolojisi
 
Ulaş Başar Gezgin kitapları
Ulaş Başar Gezgin kitaplarıUlaş Başar Gezgin kitapları
Ulaş Başar Gezgin kitapları
 
Sanat psikolojisi giris
Sanat psikolojisi girisSanat psikolojisi giris
Sanat psikolojisi giris
 
sanat psikolojisi
sanat psikolojisi sanat psikolojisi
sanat psikolojisi
 
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
Gezi ve Politik Psikoloji Sunumu SOMDER
 
Buyuk Diktatorle Politik Psikoloji
Buyuk Diktatorle Politik PsikolojiBuyuk Diktatorle Politik Psikoloji
Buyuk Diktatorle Politik Psikoloji
 
Soma ve psikoloji
Soma ve psikolojiSoma ve psikoloji
Soma ve psikoloji
 
Yerel Seçimler ve Sosyal Medya
Yerel Seçimler ve Sosyal MedyaYerel Seçimler ve Sosyal Medya
Yerel Seçimler ve Sosyal Medya
 
Barış Psikolojisi
Barış PsikolojisiBarış Psikolojisi
Barış Psikolojisi
 

Tuketici psikolojisi sunumu ulas basar gezgin

  • 1. Tüketici Psikolojisi: Kapitalizmin Şifreleri Doç.Dr. Ulaş Başar Gezgin ulasbasar@gmail.com 1
  • 2. İçindekiler • 1. Giriş • 2. Segmentasyon • 3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik • 4. Tüketici Algısı • 5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri • 6. Tüketicide Tutum Oluşumu ve Değişimi • 7. Tüketiciyi İkna Etme • 8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada Reklamcılığın Psikolojik Temelleri • 9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi • 10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi • 11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi • 12. Altkültürlerin Tüketici Psikolojisine Etkisi • 13. Kültürlerarası Tüketici Psikolojisi • 14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri • 15. Tüketim Toplumunun Eleştirisi 2
  • 3. 1. Giriş • Tüketici Psikolojisi ≠ Tüketici Davranışı • Psikoloji ve sosyolojinin uygulama alanı olarak Tüketici Davranışı alanı • Tüketici Davranışı’nın 4 öğesi • Pazarlamacılık modellerinin dışında kalan tüketici davranışı yaklaşımları • Müşteri vs. Tüketici vs. Yurttaş kavramsallaştırmaları 3
  • 4. 2. Segmentasyon • Segmentasyon Ölçütleri (1) • Demografik: • Yaş • Cinsiyet • Aileler ve haneler • Sınıflar ve diğer toplumsal tabakalaşmalar • Etnik kimlik 4
  • 5. 2. Segmentasyon • Segmentasyon Ölçütleri (2) • Diğer: • Kişilik değişkenleri • Psikografik profil • Değerler • Yaşantılar • Yarar • Kullanım biçimleri, sıklığı vb. üzerinden • Çevresel tutumlara göre 5
  • 6. 3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik • Motivasyon modelleri • İhtiyaçlar ve amaçlar • Maslow ve diğer kuramcılar • Kişilik kuramları – (özellikle psikodinamik yaklaşımlar) • Heyecan ve yenilik arayışı • Kendini özel hissetme isteği (?) • Görselleştiriciler ve sözelleştiriciler 6
  • 7. 3. Tüketici Motivasyonu ve Kişilik • Maddiyatçılık • Zorlantılı tüketiciler • Ürün ve markaların kişiselleştirilmesi • Tüketimle uzatılan (uzatılması teşvik edilen) benlik • Benlik imgesi • Savunma düzenekleri • İzdüşümsel araştırmalar 7
  • 8. 4. Tüketici Algısı • Görsel uyaranlar • Bilişsel uyaranlar • Gestalt ilkeleri • Görsel kalıpyargılama • Hale etkisi • Ürün ve hizmet imgesi • Ürün ve hizmet kalitesi • Ambalajlama 8
  • 9. 4. Tüketici Algısı • Algıda seçicilik • Tezgah görüntüsü • Şirket imgesi • Tüketiciyi pusuya düşürenler • Deneyim satma • Gruplama • Algılanan fiyat • Algılanan risk • Ürün yerleştirme 9
  • 10. 5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri • İlgili öğrenme modelleri • Koşullandırma • Pekiştirme • Uyaranı genelleştirme • Uyaranı ayırt etme • Ürünü ayırt etme • Sönümlenme • Unutma • Kitlesel öğrenme vs. Dağıtık öğrenme 10
  • 11. 5. Tüketicinin Öğrenme Süreçleri • Gözlemleyerek öğrenme (özellikle çocuklar) • Rol modelleri (özellikle çocuklar) • Kısa süreli ve uzun süreli bellek • Bilginin işlenmesi ve saklanması • Bilginin erişilebilir ya da erişilemez olması • Tekrar (yararları ve zararları) • Diğer bilişsel yaklaşımlar 11
  • 12. 6. Tüketicide Tutum Oluşumu ve Değişimi • Tutum oluşumundaki etmenler • Tutum değişimindeki etmenler • Tutum ve kişilik ilişkisi • Tutumların algısal, bilişsel ve davranışsal özellikleri • Ürünlerin karşılaştırılması • Tutumların işlevleri 12
  • 13. 6. Tüketicide Tutum Oluşumu ve Değişimi • Ürünlerin olumlu ve olumsuz nesnelerle ilişkilendirilmesi • Bilişsel uymazlık ve tutum-tutum ve tutum- davranış çatışması • Yükleme kuramı • Kapıya ayağını koyma tekniği 13
  • 14. 7. Tüketiciyi İkna Etme • Geniş kapsamlı yayın vs. Dar kapsamlı yayın • İleti tasarımı: Söz vs. İmge • İleti çerçeveleme • Tek-yanlı vs. iki-yanlı ileti • Sıralama etkisi 14
  • 15. 7. Tüketiciyi İkna Etme • Tüketiciyi korkutma • Tüketiciyi güldürme • Cinselliğin kullanımı • “Geç kalma, biter” uyarıları • Duygu sömürüsü? • İletinin ayrımcı altyapısı – (örneğin, ataerkil reklamlar) • İletinin etkili olup olmadığının ölçülmesi 15
  • 16. 8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada Reklamcılığın Psikolojik Temelleri • Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medya arasındaki yapısal ve süreçsel farklar • Akıllı televizyonlar • Ağ kullanıcısı tabanlı reklamcılık • Google Ads örneği • Mobil reklamcılık • Nielsen araştırmaları 16
  • 17. 8. Etkileşimsiz ve Etkileşimli Medyada Reklamcılığın Psikolojik Temelleri • Medyaya maruz kalma yaklaşımları • Sosyal medya uyarlamaları • İlgili iletişim modelleri • Arama motoru reklamcılığı • Deneyimsel reklamcılık • Şirketlerin sosyal medya politikaları 17
  • 18. 9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi • Referans gruplarının etkileri • İç grup-dış grup kavramsallaştırması • Sosyal psikolojide kayırmacılık • Özdeşleşme • Referans grubu türleri • Akranlar ve alışveriş grupları • Sanal gruplar (forumlar ve diğerleri) 18
  • 19. 9. Referans Grupları ve Fısıltı Gazetesi • Referans gruplarının etkilerini belirleyen etmenler • Uyarlık, uzmanlık, deneyim, gösteriş, kişilik vb. • Bilgi kaynağı olanların inandırıcılığı • Kanaat önderliği • Fısıltı gazetesi • Bloglar, viral videolar ve diğerleri • Yeniliğin benimsenmesine yönelik modeller 19
  • 20. 10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi • Aile ve toplumsallaşma • Çocuk yetiştirme biçimleri • Kuşaklar ve kuşaklararası etkiler • Ailede karar alma süreçleri • Aile rolleri • Çocuklar ve tüketim • Aile Döngüsü: Bekar-Evli-Çocuklu-Boş Yuvada- Emekli (ve diğer olasılıklar) • Geleneksel olmayan aileler ve aile olmayan haneler 20
  • 21. 10. Aile ve Sosyal Katmanlaşmanın Tüketici Psikolojisiyle İlişkisi • Toplumsal sınıflar ve toplumsal tabakalaşma • Toplumsal hiyerarşi • Psikolojik vs. Sosyolojik sınıf • Eğitim grupları • Meslek grupları ve gelir grupları • Üst, orta ve alt sınıfların tüketim örüntüleri • Moda • Biriktirme ve harcama örüntüleri • Sınıfsal ve mekansal ayrımlaşma 21
  • 22. 11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi • Kültürel roller • Kültürel farklar ve benzerlikler • Kültürel değerler • Kültürel öğrenme • Dil ve kültürel simgeler • Milli kültür tezi ve eleştirisi 22
  • 23. 11. Kültürün Tüketici Psikolojisine Etkisi • İlgili kuramlar (özellikle Hofstede) • Kültürün yaygın vs. örgün olarak öğrenilmesi • Kültür ve kişilerarası ilişkiler • Ritüeller • Kültürel değerlerin reklamlara yansıması 23
  • 24. 12. Altkültürlerin Tüketici Psikolojisine Etkisi • Etnik altkültürler • Dinsel ve inançsal altkültürler • Yöresel altkültürler • Yaşa bağlı altkültürler – (özellikle ergen ve genç altkültürleri) • Cinsiyet altkültürleri • X-Y-Z kuşağı kavramsallaştırmasının eleştirisi 24
  • 25. 13. Kültürlerarası Tüketici Psikolojisi • Yerel sürüm vs. Standard sürüm • Kültürlerarası farklar • Karşılaştırmalı yaklaşımlar • Dilsel engeller • Yerel vs. Küresel ürün sunumu • Küresel ergen ve genç piyasası • Amerikanlaştırma eleştirisi • Yükselen Asya tüketim örüntüleri 25
  • 26. 14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri • Sömürgen pazarlamacılık • İzleyici istismarı • Yasal zemin • Tepkiler ve imza kampanyaları • Obezliği ve aşırı tüketimi özendirme • Etiketlerdeki yalanlar • Tıp ve ilaç reklamları 26
  • 27. 14. Reklamcılıkta Etik İhlalleri • Gizli reklamlar • Ürün yerleştirme • Aldatıcı reklamlar • Provokatif reklamcılık örnekleri • Özel yaşam ihlalleri • Dava reklamcılığı 27
  • 28. 15. Tüketim Toplumunun Eleştirisi • Çeşitli reklamların izlenmesi ve değerlendirilmesi • Tüketim toplumuna yönelik sosyolojik eleştirilerin tartışılması 28
  • 29. Kaynak • SCHIFFMAN L. G. and WISENBLIT.J. L. (2015). Consumer Behaviour. Boston: Pearson. 29