Ndikimi i teknologjisë tek femijet e nivelit parashkollor

1. Universiteti “Ukshin HOTI” Prizren
Fakulteti Edukim
Programi: Parafillor
Punim seminari
Lënda: Tik në edukimin parashkollor
Tema:Ndikimi i teknologjisë tek femijet e nivelit parashkollor
Prof.asoc.dr: SamedinKrrabaj EmanoelaÇoçaj&EduardaDemiraj
Ma.sc: Mergim Hoti
Prizren, 2021

2. Përmbajtja
Hyrje.................................................................................................................................................3
Qellimi .............................................................................................................................................3
Rendesia dhe aryseshmeria e punimit..............................................................................................3
Ndikimi i teknologjisë tek fëmijët ...................................................................................................4
Efektet negative të përdorimit të teknologjisë tek parashkollorët ...............................................5
Efektet pozitive ........................................................................................................................6
Parandalimi i varësisë së fëmijëve ndaj teknologjisë .....................................................................7
Rekomandime ..............................................................................................................................8
Kontributi i punimit .................................................................................................................9
Referencat .....................................................................................................................................10

3. Hyrje
Në dekadat e fundit, teknologjia ka ndryshuar tërësisht çdo aspekt të shoqërisë sonë, nga mënyra
se si punojmë drejt mënyrës se si ne shoqërohemi dhe jetojmë. Një nga dallimet më të
rëndësishme është ndryshimi në atë se si luajnë fëmijët, rriten dhe zhvillohen, si dhe ndërveprimi
i tyre me gjeneratat e mëparshme. Megjithëse teknologjia siguron shumë përfitime pozitive për të
mësuar, ajo gjithashtu mund të ketë disa efekte negative në zhvillimin e fëmijëve dhe cilësinë e
jetës.
Qëllimi i punimit
Qëllimi i këtij punimi është se ne si ‘prind’ dhe ‘edukatore’ të ardhshme të vetëdijësohemi dhe
të mos i lëmë fëmijët të përdorin në masë kaq të madhe teknologjinë e cila po ndikon shumë keq
në shëndetin e tyre fizik dhe mendor, të bëjmë që ata të kenë një zhvillimi të shëndetshëm në
fëmijëri, të lëvizin, të prekin të ndjejnw të lidhen me natyrën, të jenë të shoqëruar nga fëmijët e
jo nga mjetet tekonologjike. Dhe më e rëndësishmja të socializohen dhe ta dojnë njëri tjetrin.
Rëndësia dhe arsyeshmeria e punimit
Fëmijët kanë deklaruar se e përdorin internetin dukshëm më shumë se sa prindërit e tyre.
Përgjatë periudhës krahasuese, mund të shihet se përdorimi i internetit nga fëmijët është rritur
nga 93% në 97%, ndërsa edhe tek prindërit përdorimi i internetit ka shënuar rritje nga 76% në
81%.

4. Ndikimi i teknologjisë tek fëmijët
Teknologjia ka një ndikim të thellë në atë se si fëmijët mendojnë dhe ndjehen. Meqenëse
teknologjia është plot stimuj dhe shpesh kërkon t’i kushtohet vëmendje një shumëllojshmërie të
gjërave të ndryshme në të njëjtën kohë, fëmijët që luajnë shumë video lojëra ose kalojnë
shumicën e kohës në internet, kanë më pak mundësi të fokusohen sesa fëmijët që përdorin më së
paku teknologjinë. Ajo gjithashtu mund të ndikojë në mënyrën se si fëmijët trajtojnë
informacionin – kur fëmijët ekspozohen në një nivel të lartë të teknologjisë, ata tentojnë të
mendojnë gjëra vetëm sipërfaqësisht dhe nuk zhvillojnë aftësinë për të menduar në mënyrë
kritike ose të jenë krijuese kur mësojnë koncepte të reja.
(https://www.infocentarjug.rs/ndikimi-i-teknologjise-ne-zhvillimin-e-femijeve/1)
Figura 1: Teknologjia, mania që po sëmur botën
Burimi:( https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Ffv.al%2Ft%2Fteknologjia-ndikimi-i-saj-ne-jeten-
tone.54592%2F&psig=AOvVaw0lsMmM2l1LCB2AZxHUXRLV&ust=1619123192763000&source=images&cd=vfe&ved=0C
AIQjRxqFwoTCNCc0ZSWkPACFQAAAAAdAAAAABAR 2
)
Active: 22/04/2021 04:19 AM
1
2

5. Efektet negative të përdorimit të teknologjisë
te femijët parashkollorë
Teknologjia është shndërruar në një domosdoshmëri për jetën e gjithsecilit, duke pasur si
efekte pozitive po ashtu dhe negative. Por ata të cilët dëmtohen më së shumti nga të gjithë,
janë femijët. Ndër pasojat më të rënda që teknologjia ju shkakton të vegjëlve, është rritja e
shpejtë e trurit, , qëndrimi i keq i trupit, probleme në komunikim në mjedisin e tyre,izolim
social, ekspozim ndaj dhunës, dëmtimi gjuhësor është problemi me të cilën prindërit por dhe
mjekët përballen më së shumti. Shumica e fëmijëve, kalojnë një pjesë të mirë të ditës së tyre,
duke parë video, në gjuhë të ndryshme duke ndikuar në aftësinë e tyre për të folur. Mirëpo
ashtu, sikurse ka fëmijë që kanë aftësinë që t’i përvetësojnë të dyja gjuhët njëkohësisht dhe në
mënyrë korrekte, ka edhe fëmijë të cilët “bllokohen” dhe e gjejnë të vështirë të mësojnë apo
flasin qoftë dhe një gjuhë të vetme. Kjo simptomë ndryshe quhet si çrregullimi bilingual, dhe
mund të evitohet lehtësisht duke e minimizuar kohën që fëmijët tuaj shpenzojnë përpara
teknologjisë si dhe duke folur sa më shumë me ta. Dhe së fundmi, agresioni është vetia e cila
karakterizon fëmijët e dekadës që lamë pas. Është gati e pamundur që një fëmijë të
kontrollohet për gjithçka sheh në kompjuterin e tij. Dhe pikërisht, kjo është arsyeja se përse
videot me përmbajtje dhune shkaktojnë agresion tek fëmijët por dhe probleme mendore.
(https://www.infocentarjug.rs/ndikimi-i-teknologjise-ne-zhvillimin-e-femijeve/)3
Figura 2: Efektet negative te teknologjise
Burimi:( https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Falbanianpost.com%2Fefektet-negative-tek-femijet-qe-shkakton-
perdorimi-i-telefonave-te-
mencur%2F&psig=AOvVaw08meH5D0BRIugL74VatxFW&ust=1619135959991000&source=images&cd=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCPCGxt
PFkPACFQAAAAAdAAAAABAD 4)
Active: 22/04/2021 04:19 AM
3
4

6. Efektet pozitive
Në krahasim me teknologjitë e tjera që ofrojnë informacion, të tilla si radio dhe televizioni,
interneti iu ofron prindërve, kujdestarëve dhe edukatorëve mundësi unike për të marrë një rol më
të drejtpërdrejtë në përcaktimin e asaj çfarë fëmijët e tyre mund të shohin dhe të bëjnë. Për
shembull, ata mund të drejtojnë fëmijën drejt përmbajtjeve të dobishme dhe zbavitëse, të
përshtatshme për moshën, kulturën, arsimin, kapacitetin intelektual, etj, të secilit fëmijë. Interneti
gjithashtu ofron mundësi për të edukuar fëmijët në lidhje me përdorimin konstruktiv të tij dhe
për të dhënë udhëzime se si ata të shmangin sjelljet e rrezikshme dhe përmbajtjet e
papërshtatshme online. Kjo është e rëndësishme që të gjithë - prindërit dhe kujdestarët, mësuesit,
institucionet dhe strukturat qeveritare – të punojnë së bashku për të krijuar mjedise të sigurta për
fëmijët dhe të rinjtë kudo që ata janë; në shtëpi, në shkollë, apo në qdo vend. Është përgjegjësi e
të gjithëve për të krijuar mjedise të sigurta, në mënyrë që të gjithë fëmijët dhe të rinjtë të mund të
gëzojnë dhe të shfrytëzojnë aspektet pozitive të internetit.
(https://www.isigurt.al/sites/default/files/doënloads/Manuali%20CPU-ve.pdf5
)
Figura 3: Teknologjia, te mirat dhe rreziqet
Burimi : https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Frevistapsikologji.com%2Finterneti-te-mirat-dhe-
rreziqet%2F&psig=AOvVaw0hP7PeUWmpGTYLVEomgDUK&ust=1619141796135000&source=images&cd=vfe&ved=0CAI
QjRxqFwoTCJC3-LbbkPACFQAAAAAdAAAAABAD6
Active: 22/04/2021 04:22 AM
5
6

7. Parandalimi i varësisë së fëmijëve ndaj
teknologjisë
Termi “Varësia nga interneti”përdoret për të shpjeguar përdorimin e tepruar të internetit.
Përdorimi i pakontrolluar i internetit mund të ndikojë negativisht në jetën e përditshme, në punë,
dhe aspekte të tjera të jetës shoqërore. Mund të njihet edhe si varësia nga kompjuteri apo varësia
online.
Disa nga karakteristikat që fëmijët paraqesin në këto raste:
Shpenzojne periudha të gjata kohore në internet dhe nuk e menaxhon dot kohën;
Preferojnë të komunikojnë me shokët e tyre online se me miqtë e tyre reale;
Preferojnë të luajnë për orë të gjata në lojrat online se sa lojrat reale;
Zbehet jeta e tyre sociale- kulturore.
Kohë e pamjaftueshme për të përgatitur detyrat e shtëpisë;
Probleme dhe efekte negative shëndetësore, probleme pagjumesise,Ndikim negative në
marrëdhëniet familjare, prishje e raporeve me shoqërinë;
Çfarë duhet të bëjnë fëmijët në këto raste:
Kërkoni ndihmë nga prindërit apo kujdestarët tuaj;
Kaloni me tepër kohë me miqte tuaj, dilni bashke, luani bashke, pra argëtohuni me ta;
Kerkoni ndihmën e një psikologu/e në shkollë, Kontaktoni ALO116 111 – Linjën Kombëtare të
Këshillimit për femije
(https://www.isigurt.al/sherbime/udhezime-per-femijet7 )
Figura 4 : Varesia nga teknologjia dhe pasojat
7
Burimi:
(https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.me
kulipress.com%2Fwi-fi-vrasesi-i-heshtur-i-shendetit-tone-
3%2F&psig=AOvVaw3q6Id03pJ-
RrHCylYYfL3J&ust=1619143384399000&source=images&cd=vfe
&ved=0CAIQjRxqFwoTCKCHoqXhkPACFQAAAAAdAAAAABA
D )
Active: 22/04/2021 04:23 AM

8. Figura 5 : Varesia, agresiviteti dhe pasiviteti i femijeve
(https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Fwww.faktiditor.ch%2Fvaresia-nga-interneti-dhe-
pasojat%2F&psig=AOvVaw0WPKaVPVmXy9dfxgcsK8YO&ust=1619142251083000&source=images&cd=vfe&ved=0CAIQj

9. RxqFwoTCLjd5LvmkPACFQAAAAAdAAAAABAD8
)
(https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fidea-ul.com%2Fsa-te-rrezikuar-jane-femijet-tane-nga-
interneti%2F&psig=AOvVaw0WPKaVPVmXy9dfxgcsK8YO&ust=1619142251083000&source=images&cd=vfe&ved=0CAIQj
RxqFwoTCLjd5LvmkPACFQAAAAAdAAAAABAJ9
)
Active: 22/04/2021 05:10 AM
Rekomandime
Ne do rekomandonim të krijohen sisteme të cilat vendosin caktim kohorë në përdorimin e
teknologjisë p.sh aplikacione që në momentin kur te behet ora e caktuar të ndalet telefoni për
disa orë.
Vendosni një orar të caktuar ku asnjë në shtëpi nuk do të përdori asnjë mjet teknologjik
(përfshirë edhe prindërit). Nëse doni që fëmija juaj të bëhet më pak i varur ndaj teknologjisë, ju
duhet të drejtoni dhe t’i tregoni rrugën. Gjatë kësaj kohe mund të bëni aktiveitete të tjera psh, të
bisedoni, luani, lexoni, dilni etj.
Teknologjisë duhet t’I vendosni limite. Prandaj duhet të bëni një programimin kur është ora për
të mësuar, për të lozur në internet , për lozur me lodra, për të lexuar etj. Çdo gjë duhet të jetë e
programuar dhe teknologjia duhet të ketw një orar të caktuar të limituar.
Kur është e mundur, mblidhini të gjitha pajisjet teknologjike në dhomën e ndenjtjes- jo në
dhomën e fëmijëve. Mundohuni të shmangni zhdukjen e fëmijës tuaj për orë të tëra i mbyllur
në një vend me telefon në dorë.
Ka shumë shërbime online ose jo , të cilat nuk lejojnë apo filtrojnë informacionet e dhunshme
ose jo të përshtatshme. Këto shërbime gjithashtu mund të limitojnë internetin në orare të
caktuara.
Kontributi i punimit
Arsyeja e punimit dhe prezantimit të këtij punimi është njohja dhe vetëdijësimi me të mirat dhe
të këqijat e tekonologjisë.
Konkluzionet
Si perfundim, konkluzionet e mia lidhur me këte qeshtje janë se nëse dëshirojmë që fëmijët të
jenë më të shëndetshëm dhe jo të varur nga teknologjia e cila ka një ndikim të thellë në atë se si
8
9

10. fëmijët mendojnë dhe ndjehen duhet sa më shpejtë të bëhet një zgjidhje logjike për ta, pasi që kjo
varshmëri po i lë shumë pasiv dhe po ndikon negativisht në shëndetin e tyre!
Referencat:
Literatura:
1. https://www.infocentarjug.rs/ndikimi-i-teknologjise-ne-zhvillimin-e-femijeve/ ,
2. https://www.infocentarjug.rs/ndikimi-i-teknologjise-ne-zhvillimin-e-femijeve/
3. https://www.isigurt.al/sites/default/files/doënloads/Manuali%20CPU-ve.pdf
4. https://www.isigurt.al/sherbime/udhezime-per-femijet
Fotografitë :
1. https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Ffv.al%2Ft%2Fteknologjia -ndikimi-i-saj-ne-
jeten-
tone.54592%2F&psig=AOvVaw0lsMmM2l1LCB2AZxHUXRLV&ust=1619123192763000&source=imag
es&cd=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCNCc0ZSWkPACFQAAAAAdAAAAABAR
2. https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Falbanianpost.com%2Fefektet-negative-tek-
femijet-qe-shkakton-perdorimi-i-telefonave-te-
mencur%2F&psig=AOvVaw08meH5D0BRIugL74VatxFW&ust=1619135959991000&source=images&cd
=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCPCGxtPFkPACFQAAAAAdAAAAABAD
3. https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.mekulipress.com%2Fwi-fi-vrasesi-i-
heshtur-i-shendetit-tone-3%2F&psig=AOvVaw3q6Id03pJ-
RrHCylYYfL3J&ust=1619143384399000&source=images&cd=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCKCHoqXhk
PACFQAAAAAdAAAAABAD
4. https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Fwww.faktiditor.ch%2Fvaresia-nga-interneti-dhe-
pasojat%2F&psig=AOvVaw0WPKaVPVmXy9dfxgcsK8YO&ust=1619142251083000&source=images&c
d=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCLjd5LvmkPACFQAAAAAdAAAAABAD
5. https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fidea-ul.com%2Fsa-te-rrezikuar-jane-femijet-
tane-nga-
interneti%2F&psig=AOvVaw0WPKaVPVmXy9dfxgcsK8YO&ust=1619142251083000&source=images&
cd=vfe&ved=0CAIQjRxqFwoTCLjd5LvmkPACFQAAAAAdAAAAABAJ .