ikt

1. Testuaren inguruan
Ezaugarri orokorrak

2. Komunikazio ekintza
 1) Testuingurua
 2) Igorlea
 3) Hartzailea
 4) Mezua
 5) Bidea
 6) Kodea
 7) Erreferentea

3. Komunikazio egokirako
 Ondoko gaitasun hauek behar dira:
 a) Hizkuntza edo gramatika gaitasuna
 b) Gaitasun pragmatikoa!
 c) Gaitasun paralinguistikoa!
 d) Gaitasun entziklopedikoa!
 e) Gaitasun diskurtsiboa!
!

4. Testuaren definizioa
 Testua edo berbaldia (diskurtsoa)
komunikazio batean gertatzen den
hitzezko edozein agerpen oso da. !
 Ahozkoa nahiz idatzia izan daiteke,
laburra zein luzea.!

5. Testua definitzean
 Kontuan hartu behar da:
 a) Izaera komunikatiboa duela!
!
 b) Izaera pragmatikoa duela!
!
 c) Egituratua dela!

6. Testuaren sei ezaugarriak
 1. Egokitasuna!
 2. Koherentzia!
 3. Kohesio edo lotura!
 4. Zuzentasuna!
 5. Estilistika!
 6. Aurkezpena!
!

7. Egokitasuna
 Hizkuntzak aldakuntzak ohi ditu:!
!
 Euskalkiak!
 Erregistroak!
 formala, !
 lagunartekoa,!
 espezializatua…!

8. Egokitasuna
 Egokia = hizkuntzak eskaintzen
dituen aukera guztien artetik
komunikazio egoera bakoitzean
erazkoena, gisakoena hautatzen
jakitea. !

9. Egokitasuna
 Egokitzapenak sentiberatasun
soziolinguistikoa eskatzen dio hiztunari,
komunikazio bakoitzean aproposa den
hizkera hautesteko gauza izatea.!
!
 Hizkuntzaren aldakortasuna ongi ezagutu
behar da.!

10. Egokitasuna neurtzeko
 Sorreran den helburu komunikatiboa
lortzen du testuak? Garbi ikusten da
argudiatzea den, eskaria den…?!
 Tratamendua (hika, zuka) zuzena da
eta sistematikoa?!

11. Egokitasuna neurtzeko
 Espezifikotasun maila gordetzen da
testu osoan? !
!
 Adibidez, gai espezializatua bada
normala da arlo horretako
terminologia ibiltzea eta lagunarteko
adierazpide eta esamoldeak
baztertzea.!

12. Egokitasuna: modalizatzaileak
 Berbaldiaren igortzailearen ikuspuntua
aurkezten dute: !
!
 Aditz modalak!
 Iritzi aditzak!
 Mailakatzaileak!
 Kalifikatzaileak!
 Harridura elementuak!
 Galdera erretorikoak…!

13. Egokitasuna: modalizatzaileak
!
 Baiestekoak: ziurtasuna!
 bistan da, bistakoa da!
 agerian da, agerikoa da!
 guztiz, erabat, arrunt...!

14. Egokitasuna: modalizatzaileak
!
 Balioestekoak: balio iritziak!
 aldez…aldez!
 neurri batean, hein batean!
 doi-doi(etarik), gutitarik, ozta-ozta,!
 kasurik onenean, onenean ere /
okerrenean ere, gehienez (ere), !
 nire iritzian, nire ustez… !
 zorionez, zoritxarrez, tamalez...!

15. Egokitasuna: modalizatzaileak
!
 Deontikoak: beharrezkoa, egokia
dena!
 nahitaez, ezinbestean, baitezpada…!
!
 esan behar genieke!
!
 ezinbestekoa da hori egitea...!

16. Egokitasuna: modalizatzaileak
!
 Egiantza adieraztekoak!
 segur aski, seguru asko, menturaz,
beharbada, agian, apika, badaiteke,
baliteke...!
!
 egin duke, etorri dirateke…!

17. Koherentzia -> edukia
 Komunikatu behar den informazio
garrantzizkoa zein den finkatzen du eta
nola komunikatu behar den: !
!
 Ordena, !
 Zehaztasun maila,!
 Egitura, e.a.!
!
 Oso lotua dago kohesioarekin.!

18. Koherentziaren hiru alderdiak
 a) Informazio kopurua!
 Eman behar diren datu guztiak ematen
dira? !
!
 Bada gabeziarik? !
!
 Eta soberakinik?!
!
!

19. Koherentziaren hiru alderdiak
!
 b) Informazioaren kalitatea!
!
 Ona da?!
 Ideiak argiak eta ulergarriak dira? !
 Adibide egokiak ematen dira? !
 Beharrezko terminologia erabiltzen da? !
 Ezinbesteko formulazioak?!
!
!
!

20. Koherentziaren hiru alderdiak
 c) Informazioaren egituraketa!
!
 Makroegitura (eduki semantiko eta
logikoa) eta egitura orokorra (hura
testuan ordenatzeko modua)!
!
 Tema / errema!
!
 Lerrokada edo paragrafoa (idatzian)!
!

21. Kohesio edo lotura
 Testuaren antolaketari egiten
dio erreferentzia.!
!
 Kohesio sintaktiko ere esaten
zaio. !
!

22. Kohesio edo lotura
 Berbaldia osatzen duten perpausak ez
daude bakarturik, ez dira elkarren
aldamenean ezarri elementu alboratuak.!
!
 Hainbat gramatika baliabidek
(puntuazioak, juntagailuek, artikuluek,
izenordainek, hitz adierakideek, doinuak)
erlazionatutako unitateak dira.!

23. Lotura mota nagusiak
 Anafora
 Deixia
 Testu antolatzaileak
 Doinua
 Puntuazioa
 Denbora erlazioak
 Hitzen arteko erlazio semantikoak
 Baliabide paralinguistikoak

24. Anafora
 Ordezkapen lexikala
 Pronominalizazioa
 Ezabaketa edo elipsia
 Determinatzaileak

25. Deixia
 Berbaldiaren benetako erreferenteak
adierazten dituzten izenordain eta
aditzondoak dira. !
 Hiru mota:!
!
 Pertsonala!
 Lekuzkoa!
 Denborazkoa!

26. Testu antolatzaileak
 Juntagailuak
 Lokailuak
 Aditzondoak

27. Intonazioa (doinua)
 Ahozko mintzairaren lotura baliabiderik
garrantzizkoenetakoa da
 Esaldi bateko hitzak ematean ibiltzen
ditugun etenen eta goiko eta beheko
tonuen arteko uztarduratik sortzen da
 Intonazioak esaldia bukatzen den ala ez
adierazten du, galdera den,
harridurazko esaldia, baieztapena…

28. Puntuazioa
 Intonazioaren idatzizko baliokidetzat
hartu izan da.
 Batzuetan joskeraren mende dago, hala
ere.
 Pobrea da intonazioaren aldean.
 Idazkiaren zatiak bereizten ditu,
testuaren hierarkia egituraketaren berri
ematen du.

29. Denbora erlazioak
 Aditzaren aldiak.
 Testuko aditzek korrelazio
logikoa eta estua gordetzen
dute berbaldi osoan zehar.

30. Hitzen arteko erlazio semantikoak
 Sinonimoak
 Antonimoak
 Hiperonimoak
 Hiponimoak
 Arlo semantiko bereko hitzak
 Mundu ezagutzak lotzen dituenak

31. Baliabide paralinguistikoak
 Keinuak
 Mintzoaren erritmo eta abiadura
 Hots makuluak
 Idazkietan testuak orrialdean duen
banaketa (bazterrak, zutabeak,
eskemak…)
 Tipografia

32. Zuzentasuna
 Gramatikaren ezagutza da!
 Hizkuntzaren arauak menderatzea:!
 hotsak, !
 idatzarauak, !
 morfosintaxia, !
 hiztegia.!

33. Estilistika
 Hiztegi aberastasun, aldakortasun
eta zehaztasuna.!
 Joskeraren konplexutasun eta
aldakortasuna.!
 Irudi erretorikoak: metaforak,
metonimiak, hiperboleak,
pertsonifikazioak, ironia, umorea...!
 Testua osatzeko orduan hartzen den
arrisku maila.!

34. Aurkezpena
 Solaskideen trebetasuna
 Forma:
 Orri bazterrak!
 Lerro kopurua!
 Titulua!
 Tipografia!
 Formatua!