1. Testuak ( egituraren baitan ordenatuak ) Narrazio testuak Azalpen testuak Deskribapen testuak Argudio testuak Elkarrizketa testuak Instruktiboak

2. Narrazio testua Denbora tarte jakin batean gertatzen diren ekintzen kontaketa da. Gertaerak ordenatzea, erakustea, azaltzea.

3. Buruketa,historia kontakizuna, alegia. Ikasketak Eskutitza, egunerokoa, elkarrizketa edo solasaldietako kontakizunak, postala, telegrama, oharra, mandatua, gonbidapena… Pertsonen arteko harremanak Akta, argiketa, aitorpena, ofizio edo eskutiz ofiziala. Instituzioetako harremanak Berria, kronika, erreportaia, dokumentala, iragarkia, komikia, marrazki bizidunak, albistegiak, filmea, telefilmea. Komunikabideak Ipuina, eleberria, kondaira, biografia, autobiografia, epika, erromantzea, alegia-fabula, poema, antzerkia. Literatura Testuera Erabilera eremua

4. Egitura Aurkezpena Korapiloa Konponbidea Arazoa Ekintzak Ondorioa

5. Elementuak Ekintza Denbora Perstsonaiak Lekua Fokalizazioa Ahotsak Diskurtso moduak Zuzena Zehar estiloa Zehar estilo librea

6. Argudio testua Gertakizun, arazo edo fenomeno baten inguruko tesi, iritzi, uste edo postura bat egiaztatzeko zein errefusatu edo baztertzeko ematen diren aldeko edo kontrako arrazoiez osaturiko testua.

7. Txostena, tesia, iruzkina, ponentzia, kritika, komunikazioa, iradokizuna, zientzia artikulua, azterketa (erantzuna) Ikasketak Eztabaida, erreklamazioa, iruzkina, kritikak. Pertsonen arteko harremanak Eskabidea, eskaintza, txostena, poliza, instantzia, kontratuak, parlamentuko eztabaida, errekurtsoa… Instituzioetako harremanak Editoriala, iritzi artikulua, debatea, mahaingurua, eztabaida, zuzendariari eskutitzak, publizitatea. Komunikabideak Saioa, epistola, eztabaida… Literatura Testuera Erabilera eremua

8. Egitura Hasierako tesia Argudioaren gorputza Ondorioa edo tesi berrria

9. Argudio motak Autoritate argudioa Iritzi orokorraren argudioa Zentzuaren argudioa Adibideen bidezko argudioa Analogiazko argudioa Aurkarien kontrako argudioa

10. Azalpen testua Edozein gairi buruz, zerbait edo ezer ez dakien hartzaile batentzat gertakizun edo fenomeno baten azalpen objektiboa egiten duen testua.

11. Testuliburua, katalogoa, monografia, kontsulta, materiala, txostena, laburpena, eskema, koadro sinoptikoa, grafikoa, azterketa erantzuna. Ikasketak Azalpena, aholkua (oharra, inkesta, solasa, elkarrizketa…) Pertsonen arteko harremanak Iragarki ofiziala, enplegu gutuna, konstituzioa, poliza kontratuak, eskabidea, eskaintza, txsotena, instantzia… Instituzioetako harremanak Txostena, dokumentala, aldizkari espezializatuetako artikuluak… Komunikabideak Saioa, literatur manifestoa, bestelako testu zatiak... Literatura Testuera Erabilera eremua

12. Egitura Sarrera Garapena Ondorioa

13. Ideia kateaketa Kausa/ondorioa Arazo/konponbidea Deskribapenezko an. Ant. sekuentziala Ant. konparatiboa

14. Deskribapen testua Gizaki, gauza, gertakizun, prozesu edo fenomeno baten ezaugarri fisiko, psikologiko nahiz bestelakoak agertu, erakutsi, adierazi edo zehazten dituen testua.

15. Eskema, koadro sinoptikoa, grafikoa, fitxa, diagrama, irudi oina, hormirudia eta hiztegi, testuliburu eta kontsulta amaterialetako definizioak. Ikasketak Solasaldia eta pertsona, toki eta bestelakoen deskribapenak (erosketetan, lantokian…) Pertsonen arteko harremanak Kurrikuluma, eskritura legala, testamentua, inprimakia, errolda, isuna, ziurtagiria, katalagoa, gida turistikoa, merkatal eskutitza.. Instituzioetako harremanak Garfikoa, mapa, argazki oina, lan eskaintza, iragarki laburra, aldizkari espezializatua, hormirudia, gurutzegrametako adierazburua, erreportaia. Komunikabideak Bertso, abesti, olerki, istorio, etb.etan tartekaturiko pertsonaia, leku eta bestelakoen sekuentziak (zatiak) dira usenik. Literatura Testuera Erabilera eremua

16. Egitura Identifikazioa Definizioa Hedapena

17. Egoeren deskribapena (fisikoa eta barne egoerak) Fisikoa Perstsonak (erretratua, karikatura) Animaliak Gauza/objektuak/tres-nak Tokiak, (paisaia, kalea, herria…) Barne egoerak Egoera psikologikoa Izaera, aiurria Sentimenduak … . … . … . … .

18. Prozesuen deskribapena Nola egiten den Nola funtzionatzen duen Nola erabiltzen den Nola egikaritzen den ………………… .. …………………… . …………………… ..

19. Carmen Barrientos “ Erizpide diferenteak daude diskurtsoak edota testuak sailkatzeko orduan. Erizpide extralinguistikoak erabil daitezke, hala nola, komunikazioaren asmoa, diskurtsoaren giza espazioa, edota hartzailearen izateko modua, edota soilik linguistikoak, ezaugarri formalak edo erretorikoak kontuan hartuz. Ondorengoetan ikusiko ditugun sailkapenak, erizpide extralinguistikoak erabiliz eginak daude.”

20. Ipuinak, leiendak, nobelak, abestiak, poemak, Hartzailea entretenitu, gozarazi. Estetikoa edo ludikoa Elkarrizketa, tertulia, mahai ingurua, konbertsazioa. Hartzailearekin kontaktatu. Konatiboa Sukalde errrezetak, joku arauak, instrukzioak. Hartzaileak gauza jakin bat egin dezan lortu. Preskriptiboa Iragarkiak, iritzi artikuluak, editorialak, kolokioak, debateak.. Hartzailea konbentzitu arrazoi persuasiboekin. Persuasiboa Azalpen didaktikoak, informe argigarriak. Hartzaileak uler dezan du helburutzat Argigarria Berria, erreportaia, kronika, informea, memoria, Hartzaileari jakintza helerazten dio Informatzailea Diskurtsoa gauzatzen duten testuak Komunikazio asmoa Diskurtso mota

21. Nobela, saikera, antzerkia. Ipuina, nobela motza, abestiak, poemak, antzerki xumeak. Estetikoa edo ludikoa Mahai ingurua, eztabaida, tertulia Elkarrizketa, galdeketa, kolokioa Konatiboa Lege disposizioak, kontratuak, resoluzioak Errezetak, joku arauak, instrukzioak Preskriptiboa Telebistako iragarkia, iritzi artikulua, editoriala. Prentsa idatziko iragarkiak, iritzi gutunak, argudio sekuentziak. Persuasiboa Azalpen informea, artikulu zientifikoak Azalpen didaktikoak, entziklopedia artikuluak , Argigarria Biografia, autobiografia, memoria, pertsonen deskripzio psikologikoak Berria, erreportaia, kronika, gauzen eta perstonen deskribapena Informatzailea Bigarren zikloa Lehen zikloa Diskurtso mota

22. Antzerkia, sainetea elkarrizketa Ludikoa 13 Iritzi karta,,, Azalpen-argudio Persuasiboa 12 XX. mendekoa Bertsoa Estetikoa 11 Publizitate kartela, irrati eta prentsako iragarkiak. Azalpen-argudioa Persuasiboa 10 Nobela motza Narrazio-deskripzio-elkarrizketatua Estetikoa 9 Kronika, erreportaia, dokumnentala Narrazioa Informatzailea 8 Relatoa, ipuina, poema, komikia Narrazio, deskripzio, elkarrizketatua Estetikoa 7 Azalpen didaktikoak, entziklopedia artikuluak. Azalpena Azalpen 6 Abisoak, errezetak, joku arauak Instrukzioak Preskriptiboa 5 Ipuin popularra, kondairak, narrazio poesia Narrazio, deskripzio eta elkarrizketa Estetikoa 4 Elkarrizketa, galdeketa Elkarrizketa Deigarria 3 Gauza, objektu, lekuen deskribapena Deskribatzailea Informatzailea 2 Berria, gertaeren kontakizuna Narrazioa Informatzailea 1 Testua Forma Diskurtsoa Maila

23. 1.Ahozko komunikazioan parte hartze aske eta errespetuosoa. 2.- Besteek sorturiko mezuak entzuteko eta ulertzeko interesa. 3.- Errespetoa eta besteen mezuekiko irikitasuna. 4.- Ahozko eta idatzizko formetan errespetoa sentimendu nahiz iritziak emateko orduan. 5.- Hizkuntza idatzia nahiz ahozkoaren arauak betetzeko gogoa. 6.- Jarrera kritikoa: hizkuntza erabilpen sexisten nahiz bereizgarrietan. 1.-Ulermena 2.- Irakurketa ulergarria. 3.- Analisia. 4.- Planifikazio, eragiketa eta ebaluaketa: -diskurtso deigarriena. -elkarrizketa formen egindakoena: dela elkarrizktea, kolokioa. 1.-Komunikazio asmoak. 2.-Komunikazio egoeraren elementuak: a) Igorlea/hartzailea. b) Lekua-denbora. 3.-Informazio eta esanahien inguruko edukien kontzeptuak. a) Informazioen kontrola. b) Gaien inguruko osagaiak. 4.- Adierazpen formalen inguruko kontzeptuak: A) elkarrizketa egitura tipo nagusia. b) Elkarrizketa egituran sartzen diren beste egitura sekuentzialak (narrazioa, deskripzioa…) c) testuaren atalak. d) Esaldi tipoak Jarrerak Prozedurak Edukiak

24. Felipe Zayas “ Decir uso de la lengua equivale a decir diversidad de usos. Cuando hablamos y escribimos realizamos diversas actividades- informar, pedir, rogar, disculpar, intentar persuadir…-; y lo hacemos en ámbitos sociales diferentes-familiar, académico, administrativo, profesional…- en los que actuamos adoptando diferentes papeles y asignando igualmente papeles diversos a nuestros interlocutores. Además realizamos estos actos verbales recurriendo a las múltiples formas textuales disponibles en nuestro contexto cultural.”

25. Estetikoa Praktikoa Funtzioak Literatur generoak Literatur kritika Antzerki kritika Literatur lehiaketen oinarriak Idazleekin elkarrizketak Literatur erakundea Klaseko funtzionamendu araudia Ekintzak burutzeko instrukzioak Ahozko azalpena Egindako lanen informea Erakunde akademikoa Eritzi generoak (editoriala, gutuna, kritika) Informazio generoak (berria, erreportaia, kartelera) Komunikabideak Gutun pertsonala konportamentu araudia Konbokatoria Gutun profesionala Gai ordena Akta Erakunde publiko, pribatuak Giza eta hartueman pertsonalak Infomazio trasmisioa eta jasotzea Erabilpen esparruak

26. Esaldia aginterarekin Etrokizueneko portaera eta beseena, normalean. Instruktiboa Kontzeptuen arteko harremanak Argudiozkoak Izan aditza, eta objeto zuzena eta Izan aditza Deskonposizioa (analisia) konposizioa (sintesia). Azalpena Aldakauntzarako aditzdun esaldia, leku eta denborazko adberbioak Denborazko testuingurua Narrazioa Izan aditza, adberbio lokatiboak Testuinguru espaziala Deskribapena Oinarrizko esaldia Kontestua Testu tipoa E. Werlich-en arbaera

27. Antzerkia, kolokioa, elkarrizketa. Galdetu, agindu, eskertu, barkamenak eskatu… Elakrrizketa Gertakizunene arteko harremanak azaldu. Azalpena Duskurtso judiziala, politikoa, sermoai, editoriala. Argudioak eman eta kontraargudiatu bestea konbentzitzeko asmoz. Argudioa Turismo gidak, katalogo komertzialak.. Gauzen arteko haremana azaldu, ez modu kasualean, ierakikoan baizik eta egitura lexikalaren baitan. Deskribapena Parabolak, berriak, txisteak, historia kontakizunak, zinema Denboran zehar ematen diren gertakizun eta ekintzen berri ematea. Narrazioa Generoak Egitura Helburua Sekuentzia tipoa J.M. Adam (1991)

28. D. Cassany: Género discursivo “ Los textos están estrechamente relacionados con sus autores-lectores, con las disciplinas y con las comunidades. Cada disciplina, cada grupo humano, cada momento histórico y cada situación comunicativa produce sus propios textos. El concepto más útil para aproximarnos es el de género discursivo porque permite considerar tanto lo gramatical (estilo, sintaxis, léxico) como lo discursivo (estructura, registro), o pragmático (interlocutores, propósito, contexto) o lo sociocultural (historia, organización social, poder” “Tienen como función la construcción del conocimiento, la construcción de la identidad y el ejercicio del poder”.

29. A. L. Lavoisier “ Y como las palabras son las que conservan y transmiten las ideas, resulta que no se puede perfeccionar la Lengua sin perfeccionar la Ciencia, ni la Ciencia sin la Lengua; y por muy ciertos que fuesen los hechos, por muy justas las ideas que originaren, sólo transmitirían impresiones falsas si careciésemos de expresiones exactas para nombrarlas”, Tratado Elemental de Química-ri egindako sarreran azaldutakoa.

30. Herron, J. “ Todos los profesores, independientemente de la materia que enseñan, hacen frente a un problema común. Entre las dificultades que encuentran hay: pobreza de vocabulario, falta de habilidad para captar el sentido de las frases y emplear los signos de puntuación, incompetencia para tomar apuntes, falta de destreza, con una escritura impersonal, fallos en la lectura y comprensión de libros de textos y reticencia a la discusión. Todos estos son problemas de lenguaje, pero éste es un medio por el que aprendemos, comprendemos y comunicamos, por lo tanto el desarrollo del lenguaje corresponde a todos y a cada uno de los profesores”.

31. Dakiguna esan ahal izateko, ez da nahikoa jakitea; hizkuntza estrategikoki erabiltzen jakin behar da. (Pozo, 2007) Arloetako curriculumek garrantzi handiago ematen diote informazio berria emateari eta barneratutako ezagutza komunikatzeari, barneratutako informazioa manipulatzearekin zerikusia duten prozedurei baino. Ikasleek ahoz edo idatziz diskurtso bat ekoizten duten lehenengo aldia azterketa eguna izaten da. Komeni da irakasle bakoitzak hizkuntza jakin bat hitz egiten duela jakitea: kimikera, matematikera, geografiera, teknologiera. Irakasleak, hitz egiteaz eta hizkuntza berri horietan azalpenak emateaz gain, bakarrizketaren edo irakaslearen alde bakarreko diskurtsoaren ordez elkarrizketa edo polifonia erabili behar du.

32. Polifonia hau hitz egiteko modu batzuen eta besteen arteko itzulpen edo integrazio hierarkikoa egieta da. (Pozo eta Crespo, 1998) Pentsa dezagun elkarrekin. Ipuin kontalaria Esan nire erara. Ikusi nire erara. Helburua ez da ikasleari aurretik egokitzat ezarritako hitz egiteko modu bat berresateko eskatzea (kimikera edo teknologiera), baizik eta kode horiei buruzko hausnarketa, itzulpena eta, azken batean, zehaztapena sustatzea.

33. Bibliografía La diversidad de los ejes como eje de secuenciación , Carmen Barrientos, Aula 14, 1993 Para aprender ciencias hace falta aprender a hablar sobre las experiencias y sobre las ideas , Neus Sanmartí, Textos 8, 1996 Interacción social, lenguaje y aprendizaje de la matemática , Carles Lladó Casablancas, Textos 8, 1996 La argumentación , Joaquin Dolz, Cuadernos de Pedagogía 216 Apuntes sobre la divulgación científica. Un cambio de registro, Helena Calsamiglia Blancafort, Textos 8, 1996 Taller de textos , D. Cassany, 2001 Expresión escrita en L2/ELE, “, 2005 El uso de los textos expositivos en la enseñanza de la lengua , Emilio Sánchez Miguel, Textos 8, 1996 Los textos expositivos , “, Santillana, 1993 La composición de noticias, Felipe Zayas, Cuadernos de Pedagogía 216 Los lenguajes de la persuasión , Carlos Lomas, Cuadernos de Pedagogía 216 Los textos expositivos , Juan Sánchez Enciso, Cuadernos de Pedagogía 216 El análisis de los textos filosóficos , Francisco Caballero & Maite Larrauri, Textos 8, 1996 Enseñar ciencia , M. Arcá, P.Guidoni, P. Mazzoli, Paidós Educador,1990 Aspectos didácticos de la lengua y literatura , F. Zayas, Instituto de la Educación Universidad de Zaragoza, 1994 ¿Cómo enseñar a comprender un texto?, N. Carriedo López y J. Alonso Tapia, Cuadernos ICE 10, 1994 Comenzando a aprender química. Ideas para el desarrollo curricular , J.A. Lloréns Molina, Aprendizaje Visor, 1991

34. Bibliografia Monereo, C.; Barberá, E.; Castelló, M. eta Pérez Cabaní, M.L. (2000) Tomar apuntes: un enfoque estratégico , Madril, Visor. Pozo, J.I. eta Gómez Crespo, M.A. (1998) Aprender y enseñar ciencias . Madril: Morata. La enseñanza de las matemáticas y de las ciencias en la educación secundaria obligatoria , Carles Lladó, 1996, Signos, 16. El arte de hablar en clase , Amparo Tusón Valls, 1994, Aula, 26 Sinergias en torno a la lectura (monografikoa), 2008, Aula, 179. Hablando se entiende a la gente: el conocimiento como diálogo, J.I., Pozo, 2004, Ikastolen Elkarteak Jardunaldiak http://www.xtec.es/centres/a8052785/ http://antalya.uab.es/ice/sanmarti/ Lengua a través del plan de estudios. Los Británicos ejemplo: “La estrategia nacional de la instrucción”, Jonn Clegg Jendeaurrean hizlari, Joxerra Garzia, Alberdania, 2008 Testu antolatzaileak, erabilera estrategikoa, Euskaltzaindia-Jagon Saila, 2008 http:// www.everythingesl.net /lessons/