Punim seminarik

1. UNIVERSITETI I PRISHTINËS “HASAN
PRISHTINA”
FAKULTETI I EDUKIMIT
PEDAGOGJI PËR SHKOLLA PROFESIONALE
NIVELI MASTER
Tema: Të nxënit në vendin e punës
Studenti:
Behram Duriqi

2.  Konceptet e WBL
 Rëndësia e WBL
 Sfidat e WBL
 Politikë bërja e WBL
 Organizimi i WBL
 Sigurimi i cilësisë së WBL
 Zhvillimi profesional i mësimdhënësve
 Financimi i WBL
2

3. Të nxënit në vendin e
punës përqendrohet në
zhvillimin e
kompetencave, ku bazë
e këtyre kompetencave
është të mësuarit në
mënyrë të pavarur
duke aplikuar atë që
kemi mësuar në
praktikën e punës që
bëjmë.
3

4. Të nxënit në vendin e punës u jep mundësi mësimdhënësve për të përditësuar aftësitë dhe
kompetencat e tyre, për të përvesuar aftësi të reja.
Çfarë i motivon të rriturit për të mësuar?
Sipas studimit të MASHT-it mësimdhënësi motivohet kur :
Ajo që duhet të mësohet zgjedh një problem.
Ajo që duhet të mësohet është praktike.
Ajo që duhet të mësohet lidhet me atë që ata e dine dhe bëjnë aktualisht.
 Ajo që duhet të mësohet kur të vendoset në praktikë do të rrit suksesin e nxënësve.
4

5. Të nxënit në vendin e punës (WBL) është një strategji arsimore që u siguron nxënësve përvoja
të punës në jetën reale .
Strategjitë e mësimit të bazuar në punë ofrojnë vetëdijen e karrierës, mundësitë e eksplorimit
në karrierë, aktivitetet e planifikimit të karrierës dhe ndihmojnë nxënësit të arrijnë kompetenca
të tilla si qëndrime pozitive në punë dhe aftësi të tjera të punës.
5

6.  Ekzistojnë shumë arsye që politikë-bërësit, ndërmarrjet individuale dhe
partnerët socialë janë të interesuar të përmirësojnë cilësinë e mësimit të
bazuar në punë.
 WBL është i rëndësishëm për:
 Ndërmarrjet.
Nxënësit.
Punonjësit.
Për krijuesit e politikave publike në arsimin fillestar, pas-sekondar dhe të
vazhdueshëm.
Për ata që drejtojnë shkolla dhe kolegje.
Për politik bërësit në shërbimet e punësimit publik.
Përfitimet për palët e interesuara
6

7. Punëdhënësit marrin pjesë në programet e të nxënit në vendin e punës për një numër arsyesh.
 Janë të vetëdijshëm për programet dhe përfitimet e tyre.
Praktikantët mund të jenë më produktiv sesa punëtorët e rekrutuar nga jashtë.
Pagat .
Programe të tilla prodhojnë punëtor të aftë.
Praktikantët mund të zvogëlojnë qarkullimin e punës.
7

8.  Disa sfida në vendet me të ardhura të mesme dhe të ulëta që kanë rezultuar gjatë zhvillimit
të të nxënit në vend pune janë:
Fondet publike.
Faktorët kulturor.
Papunësia.
Dallimet gjinore.
Dallimet mes rajoneve.
Mos bashkëpunimi shkollë-punëdhënës.
8

9. Është e dobishme që të kuptohet klasifikimi i të nxënit në vendin e punës në katër lloje kryesore:
9
Rasti 1 – nxënësi është ligjërisht një punonjës, Rasti 2 – nxënësi është ligjërisht nxënës,
Rasti 3 – nxënësi është pjesëmarrës në firma virtuale, Rasti 4 – nxënësi mëson për punën.

10. Të nxënit i bazuar në punë mund të përdoret për të
arritur një numër objektivash të ndryshme, siç janë:
 Të zhvillojnë aftësi profesionale;
 Të zhvillojë tradita të përgjithshme;
 Të ndihmojë studentët në karrierë;
 T'u jepet njerëzve mundësi për të punuar.
10
Professional
skills
Helpfull
Chance

11. Lidhja në mes të të nxënit në vendin e punës dhe të të nxënit në klasë.
 Lidhshmëria dhe dallimi
11

12. Çfarë duhet të mësohet në vendin e punës dhe çfarë
duhet të mësohet në klasë:
 Zhvillimi i kurrikulave
 Ajo që është më e përshtatshme për tu mësuar,
 Përfshirja e njohurive në paketë
 Përshtatja e kohës në klasë dhe në vendin e punës
12

13. Si duhet të organizohet mësimi i
bazuar në punë:
 Klasë 30 % - Punë 70%
 Klasë 50 % - Punë 50%
 Klasë 40 % - Punë 60%
 Klasë 20 % - Punë 80%
13
Si duhet të organizohet mësimi i
bazuar në klasë:
 Një ditë në javë në vendin e
punës;
 Një javë të caktuar në vendin e
punës;
 Periudha të barabarta në vendin e
punës dhe në klasë.

14. Një mënyrë mjaft e zakonshme
për të parë të gjitha kornizat e
cilësisë është:
 Që instruktorët të jenë
kompetent;
 Vendosja e proceseve;
 Vlerësimi i rezultateve.
14

15. 15
Forcimi i ndërmarrjeve dhe zhvillimi i mjeteve
praktike për ndërmarrjet dhe nxënësit
Sistemi zyrtar
Instruksionet
(inputs)
 Kontrolli i punëdhënësve nga shkollat.
 Përzgjedhja e nxënësve me kujdes,
 Klasat për të përgatitur nxënësit për vendet e
punës.
 Listat e aftësive që tregojnë nxënësit se çfarë
duhet të mësojnë.
 Lista e aftësive që tregojnë ndërmarrjet se çfarë
ata duhet të mësojnë.
 Rregullore që kërkojnë nga trajnerët e
ndërmarrjeve të kenë kualifikime zyrtare
dhe përvojë.
 Kërkojnë që ndërmarrjet të jenë në
gjendje të mësojnë gamën e plotë të
aftësive në kurrikulën e vendit të punës
para se të marrin praktikantë.
Procesi
(proccess)
 Vizita të rregullta në ndërmarrje nga mësuesit,
zyra e punëdhënësve ose organizata të ngjashme
për t'i ndihmuar ata me problemet e trajnimit.
 Përfshirja e punëdhënësve në zgjedhjen e
nxënësve për vendet e punës.
 Kërkesat për të gjitha profesionet e
trajnimit ose praktikantët
 Inspektimin e rregullt të kushteve të
punës së praktikantëve nga përfaqësuesit
e qeverisë.
 Rregulloret për të akredituar vetëm
programet që kanë procese zyrtare të
cilësisë.
Rezultatet
(results)
 Raportimi nga ndërmarrjet për problemet e
shfaqura dhe arritjet e nxënësve,
 Raportimi i nxënësve për problemet që ata kanë
hasur gjatë praktikës dhe çfarë kanë arritur.
 Rregullore që kërkojnë provime praktike
në fund të një mësimi – praktike.

16. FORCIMI I KAPACITETIT TË NDËRMARRJEVE DHE
PUNA ME NDËRMARRJE
 Organizatat mund të bëjnë shumë për të ndihmuar ndërmarrjet të përmirësojnë
cilësinë e të nxënit në vendin e punës.
 Qeveritë mund të prezantojnë politika për të siguruar burime
 Departamentet qeveritare që janë përgjegjëse për arsimin dhe aftësimin
profesional (instruktorët)
 Vizitat e rregullta në ndërmarrje nga mësuesit
 Kompetencat për të marrë vendime me ndërmarrjet mund të iniciohen ose
menaxhohen nga drejtorët apo koordinatorët e praktikave profesionale.
16

17.  Përzgjedhja e nxënësve;
 Ekzaminim nga shkolla apo kolegji;
 Shëndeti në punë dhe kërkesat e sigurisë;
 Pajtimi i prindërve;
 Ditari i nxënësve;
17

18. Kjo i referohet kërkesave që u janë imponuar punëdhënësve, nxënësve dhe
shkollave ose kolegjeve me legjislacion, rregullore ose udhëzimet administrative.
Disa nga këto mekanizma janë krijuar për të mbrojtur nxënësit nga shfrytëzimi, të
tjerët kanë për qëllim të përmirësojnë cilësinë e mësimit të ofruar nga programet.
Shembuj të këtyre mekanizmave zyrtarë përfshijnë ligjin e mëposhtëm ose kërkesat
e rregulluara.
 Marrëveshjet e sigurimit;
 Marrëveshjet e kompensimit;
18
Në vitin 2019 është ndërmarrë një hap
shumë i nevojshëm sa i përket sigurimit të
nxënësve në vendin e punës, ku qeveria ka
marrë vendim për të gjitha shkollat
profesionale publike të mbuloj shpenzimet e
sigurimit për kokë nxënësi.

19.  Sa i përket sigurimit të cilësisë së të nxënit në vendin e punës për nxënës patjetër
që duhet edhe zhvillimi profesional i mësimdhënësve. Arsimi dhe zhvillimi
profesional i mësimdhënësve duhet të shihet si një detyrë e përjetshme, dhe duhet
të jetë e strukturuar në përputhje me rrethanat.
 Përgjegjësi për përmbajtjen, organizimin dhe monitorimin e procesit të të
mësuarit, si dhe për zhvillimin e tyre profesional;
 Reforma e arsimit është shpesh sinonim me zhvillimin profesional të mësuesve;
19

20. Hulumtimet e fundit pasqyrojnë një konsensus për të paktën disa prej
karakteristikave të zhvillimit profesional të mësimdhënësve që janë thelbësore për
rritjen e njohurive dhe aftësive të mësimdhënësve dhe përmirësimin e praktikave
të tyre në klasë, dhe që nxisin dhe sigurojnë nivelin e arritjeve të nxënësve:
 Fokusimi në përmbajtje,
 Mësimi aktiv,
 Koherenca,
 Kohëzgjatja dhe
 Pjesëmarrja kolektive.
20

21. Në një shqyrtim të gjerë të literaturës, janë të paktën gjashtë orientime drejt
praktikave efektive të zhvillimit të vazhdueshëm profesional. Këto orientime
përfshijnë:
 Të mësuarit kolegial;
 Të mësuarit nga njëri-tjetri;
 Mësimdhënësi hulumtues;
 Mësuesi si nxënës;
 Të mësuarit e pavarur dhe
 Qasjet e integruara;
21

22. Nën-sektori i zhvillimit të mësimdhënësve rregullohet nga dy ligje kryesore:
 Ligji për arsimin fillor dhe të mesëm (2011), i cili e rregullon tërë sistemin e
arsimit para universitar në Kosovë
 Ligji për arsimin e lartë (2011), i cili përfshinë dispozita për programet për
përgatitjen e mësimdhënësve në institucionet e arsimit të lartë dhe për rolin e
MASHT-it në miratimin e programeve që japin kualifikime për mësimdhënie.
 Korniza strategjike për zhvillimin e mësimdhënësve në Kosovë(2017-2021)
22

23. Zhvillimi i mësimdhënësve ka qenë njëri ndër prioritetet e sistemit të arsimit në
Kosovë në vitet e fundit. Si sfidat kryesore me të cilat ballafaqohet ky proces janë:
 Ofertë e kufizuar e zhvillimit të obliguar profesional të mësimdhënësve;
 Mungesë e strategjisë për zbatimin e vlerësimit të bazuar në performancë;
 Cilësia e sistemit për përgatitjen e mësimdhënësve;
23

24.  Një nga qëllimet kryesore të programeve të mësimit të
bazuar në punë është të ndihmohen nxënësit, të
ndërgjegjësohen dhe të fillojnë të adoptojnë aftësitë
kryesore të punësimit si: përpikëria, etika e punës, zgjidhja
e problemeve dhe organizimi - që do të kontribuojnë në
suksesin e tyre i tyre në karrierë.
 Në këtë mënyrë nxënësit do të mësojnë standardet
 Nxënësit aplikojnë dituritë dhe aftësitë e tyre akademike.
 Limiti i pjesëmarrjes së nxënësve të caktuar.
 Kompensimi i nxënësve me pagë
 Mënyra e stimulimit të nxënësit
24

25. 1. Pagat e paguara ose jo për pjesëmarrësit;
2. Mënyra për të financuar mësimin e bazuar në punë
brenda ndërmarrjes dhe për të kompensuar
punëdhënësit për koston e trajnimit dhe
3. Mënyra për të financuar trajnimin e bazuar në klasë
që është pjesë e programeve të tilla.
 Kjo tregon se janë një numër i gjerë i faktorëve që
ndikojnë në kostot e programeve të mësimit të bazuara
në punë dhe që duhet të merren parasysh kur
mendojmë për financim. 25

26. 1. Çfarë duhet të financohet?
2. Çfarë niveli i burimeve do të jetë i nevojshëm?
3. Kush duhet të paguajë dhe për çka të paguajë?
 Me fjalë të tjera, gjëja e parë që duhet të bëjmë është të kuptojmë atë që duhet të
paguhet, mandej sa do të kushtojë dhe pastaj si do të shpërndahen kostot.
 Arsyeja është për shkak se kostot dhe përfitimet e mësimit të bazuar në punë nuk
janë çështje vetëm për qeveritë dhe për nxënësit, por është çështje që ndahen
midis nxënësve, ndërmarrjeve dhe qeverive.
 Në shumë vende me të ardhura të ulëta dhe të mesme në këto përgjigje mund të
përfshihen gjithashtu kontributet nga agjencitë ndërkombëtare dhe partnerët
bashkëpunues.
26

27. Shteti /
Qeveria
Bizneset
private apo
institucionet
publike
Nxënësi /
praktikanti
Shkollat apo
institucionet
e trajnimeve
Bursa
Paga
27

28.  Në bazë të këtij hulumtimi për këtë temë dhe nga gjitha ajo që u tha më herët e kuptuam se
mësimi apo të nxënit e bazuar në punë është një strategji arsimore që u siguron nxënësve
përvoja të punës në jetën reale, ku ata mund të aplikojnë aftësi akademike dhe teknike dhe të
zhvillojnë punësueshmërinë e tyre.
 Pra, me këtë rast, të nxënit në vendin e punës bashkon qëllimisht teorinë me praktikën.
Shumë shtete të zhvilluara tashmë këtë formë të të nxënit e kanë praktikuar qe një kohë të
gjatë.
 Megjithatë, në vendin tonë një gjë e tillë nuk duket në horizont. Përderisa kritikat nuk
mungojnë duke hedhur akuza nga njëra palë në tjetrën për mungesën e cilësisë, ku nxënësit e
diplomuar dalin pa zhvilluar kriteret bazë mbi të cilat do të mund të hynin menjëherë në
tregun e punës, asnjë hap nuk ndërmerret që nxënësve kosovarë t’iu mundësohen programe të
tilla me të cilat tejkalohet hendeku midis të mësuarit dhe të bërit.
 Këto lloje të strategjive të të nxënit në vendin e punës, do t’iu ofronte nxënësve kosovarë
vetëdijen e karrierës, mundësitë e eksplorimit në karrierë, aktivitetet e planifikimit të
karrierës dhe do tu ndihmonte atyre të arrijnë kompetenca të tilla si qëndrime pozitive në
punë dhe aftësi të tjera si të punësueshme.
 Me këtë lloj të programeve do të krijohej një situatë ku fituese do të dilnin të dyja palët, ku
nevojat e nxënësit dhe kërkesat e industrisë për punonjës të aftë dhe të talentuar do të
plotësoheshin.
28

29. Faleminderit Për vëmendjen tuaj