TATABAHASA
Morfologi Bahasa Melayu


      NORMAH BINTI YEOB
         D20112053801




                          1
PEMBENTUKAN KATA
     TAKRIF KATA:
 KATA IALAH BUNYI ATAU
    GABUNGAN BUNYI
 DALAM SESUATU BAHASA
   WAIMA SECARA LISAN
  ATAU BERTULIS UNTUK
  MEMBERI MAKSUD ATAU
    MAKNA TERTENTU
                         2
BENTUK KATA
• KATA TUNGGAL
• KATA TERBITAN
• KATA MAJMUK
• KATA GANDA      3
KATA TUNGGAL
KATA TUNGGAL
TAKRIF:
 “KATA YANG TIDAK MENERIMA
  IMBUHAN ATAU MENGALAMI
  PROSES PENGGANDAAN DAN
  PERANGKAIAN”. CONTOHNYA:
• akan, makan, doa, liat, batu.
• bestari, sembilu, manfaat, aroma,
  kelongsong, universiti.
• kosmopolitan, sayembara.

                                      4
2. KATA TERBITAN
     2. KATA TERBITAN
PERKATAAN YANG DIBENTUK
 MELALUI PROSES PENGIMBUHAN
•   Kata Terbitan Berawalan
•   Kata Terbitan Berakhiran
•   Kata Terbitan Berapitan
•   Kata Terbitan Bersisipan
                               5
3. KATA MAJMUK
 3. KATA MAJMUK
• KATA MAJMUK IALAH RANGKAIAN
  DUA KATA DASAR ATAU LEBIH
  YANG MEMBAWA MAKNA
  TERTENTU.
• KATA MAJMUK DIEJA TERPISAH
  DAN BERTINDAK SEBAGAI SATU
  UNIT IAITU TIDAK BOLEH
  MENERIMA SEBARANG SISIPAN
  UNSUR LAIN.
                                6
3.1 BENTUK KATA MAJMUK
  RANGKAI KATA BEBAS
    (bandar raya, gambar rajah, tengah hari,
     kapal terbang, terima kasih)
  ISTILAH KHUSUS
   ( model linear, garis pusat, lut sinar)
  KIASAN ATAU SIMPULAN BAHASA
    (kaki ayam, anak emas, berat mulut)


                                               7
3.2 KATA MAJMUK YANG MANTAP
   (DIEJA SEBAGAI SATU KATA)
      antarabangsa
      beritahu
      bumiputera
      jawatankuasa
      kakitangan
      olahraga
      matahari
      setiausaha
      sukarela
      suruhajaya
      tandatangan
      tanggungjawab
      warganegara
      pesuruhjaya
      kerjasama
                          8
3.3 PENJAMAKAN KATA MAJMUK

 i. Menggandakan unsur awal kata
 Alat tulis      Alat-alat tulis
 Guru besar      Guru-guru besar
 Kapal terbang   Kapal-kapal terbang




                                   9
MENGGUNAKAN PENANDA
JAMAK (SEMUA, BANYAK,
KUMPULAN,BEBERAPA dll)
• Betul                 • Salah
• Semua Menteri Besar   • Semua Menteri-Menteri
• Sekumpulan guru         Besar
  besar                 • Sekumpulan guru besar-
• Persatuan bekas         guru besar
  perajurit             • Persatuan bekas-bekas
                          perajurit

                                             10
3.4 PENGIMBUHAN KATA MAJMUK

• KATA MAJMUK YANG MENERIMA AWALAN
  ATAU AKHIRAN SAHAJA YANG DITULIS
  TERPISAH

  •   contoh:
  •   campur aduk (dicampur aduk)
  •   ambil alih (diambil alih)
  •   daya serap (daya serapan)


                                     11
KATA MAJMUK YANG MENERIMA
APITAN (AWALAN DAN AKHIRAN
SERENTAK) DIEJA SEBAGAI SATU
KATA

   Contoh:
   campur aduk (mencampuradukkan)
   ambil alih (pengambilalihan)
   daya serap (Kedayaserapan)
                                    12
4.0 KATA GANDA
• PENGGANDAAN PENUH
  (rama-rama, besar-besar, jangan-jangan)
• PENGGANDAAN SEPARA
     (lelaki, lelayang, berlari-lari, tolong-
  menolong, tertanya-tanya)
• PENGGANDAAN BERENTAK
  (lauk-pauk, anak-pinak, kuih-muih,
  gunung-ganang, simpang-siur, sampah-
  sarap)
                                                13
AKRONIM
  AKRONIM TERBENTUK
DENGAN MENGGABUNGKAN
 HURUF AWAL SUKU KATA
 ATAU GABUNGAN HURUF
  AWAL DAN SUKU KATA
 DARIPADA SATU RANGKAI
 KATA DAN DITULIS SERTA
DILAFAZKAN SEPERTI KATA
      YANG WAJAR
                          14
KAEDAH PENULISAN AKRONIM
• GABUNGAN HURUF AWAL RANGKAI KATA NAMA KHAS
  YANG DISINGKATKAN SERTA DITULIS DENGAN HURUF
  BESAR.
     ABIM (Angkatan Belia Islam Malaysia)
     IKIM (Institut Kefahaman Islam Malaysia)
• GABUNGAN HURUF AWAL/SUKU KATA PERTAMA BAGI
  RANGKAI KATA NAMA AM SERTA DITULIS DENGAN
  HURUF KECIL.
     tabika (taman bimbimgan kanak-kanak)
     cerpen (cerita pendek)
• GABUNGAN HURUF AWAL DAN/ATAU SUKU KATA
  PERTAMA BAGI NAMA KHAS SERTA DITULIS DENGAN
  HURUF KECIL YANG DIMULAI DENGAN HURUF BESAR.
     Bernama (Berita Nasional Malaysia)
     Intan (Institut Tadbiran Awam Negara)
     Petronas (Petroleum Nasional)              15
GOLONGAN KATA
• KATA NAMA
• KATA KERJA
• KATA ADJEKTIF
• KATA TUGAS
                  16
GOLONGAN KATA NAMA
• KATA NAMA KHAS
            (KN yang merujuk sesuatu benda khusus,
 ejaannya berpangkal dengan huruf besar. KNK ada dua
 jenis,iaitu KNK hidup manusia [Ali] dan bukan manusia
 [Si Belang] dan KNK tidak hidup seperti [Seberang Prai])
• KATA NAMA AM
        (Kata yang merujuk benda-benda/perkara yang
 umum sifatnya. KNA ada dua jenis, iaitu KNA Abstrak
 [mimpi, roh,perhimpunan] dan KNA Konkrik [tangan,
 kasut, pen])
• KATA GANTI NAMA
   (Merujuk KGN tunjuk seperti [itu dan ini]dan KGN Diri
 Tanya seperti [siapa,apa, mana] dan KGN Diri Orang
 seperti [saya, aku, kita, kami, anda, kamu, engkau,
 saudara, ia, dia, beliau, mereka, nya])               17
GOLONGAN KATA KERJA
i. Kata Kerja Transitif
 (KK yang menerima objek. KKT ada dua jenis, iaitu KKT Aktif
 seperti [makan, menulis, membeli, menggunakan, mendiami,
 memperhangat] dan KKT Pasif seperti [dimakan, kumakan,
 kaumakan, dibeli, kaubeli, kamu beli,digunakan, kugunakan,
 kaugunakan, didiami, kaudiami, kudiami, diperhangat, saya
 perhangat])
ii.Kata Kerja Tidak transitif
 (KK yang tidak diikuti objek. KKTT ada dua jenis, iaitu KKTT
 Tak Berpelengkap seperti [bangun, datang, menangis, berjalan,
 tumbang, pulang, berkeliaran, berkibaran, terpegun, menguning,
 melancong, membesar, terduduk, meninggi, menjerit] dan KKTT
 Berpelengkap seperti [tinggal, menjadi, beransur, berbuat,
 berbantalkan, ada])                                         18
GOLONGAN KATA ADJEKTIF

KA ialah kata yang menjadi unsur inti dalam
binaan frasa adjektif. KA menerangkan rupa, sifat
atau keadaan sesuatu.
Contohnya:
berani, pandai, nipis, lembut, kecil, lazat, segar,
cetek, geram, nakal, kuning, sayang, lambat,
segera, rindu, tinggi, bundar, tegas, jauh, nyaris

                                               19
GOLONGAN KATA TUGAS
    KT ialah kata yang boleh bersifat pelbagai jenis waima sebagai penghubung, penerang,
    penguat, pendepan, pembantu, penegas, penafi, pemeri ataupun tugas-tugas lain.
    Contohnya:
•   Kata hubung (dan, atau, tetapi)
•   Kata seru (wah, amboi, aduh, ah)
•   Kata tanya (bagaimana, siapa, bila, berapa, apa)
•   Kata perintah (sila, tolong, harap)
•   Kata pangkal ayat (hatta, maka, syahadan)
•   Kata bantu (akan, pernah, sudah)
•   Kata penguat (amat, sangat, sungguh, sekali, paling, nian, benar)
•   Kata penegas (juga, lah, tah, pun)
•   Kata nafi (tidak, bukan)
•   Kata pemeri (ialah, adalah)
•   Kata sendi nama (di, dari, untuk, dalam)
•   Kata pembenar (ya, benar, betul)
•   Kata bilangan (dua, tiga, sembilan, segala, masing-masing)
•   Kata arah (atas, situ, bawah, dalam)
•   Kata pembenda (yang, -nya)
                                                                                     20
•
Soalan atau Pertanyaan
           ?

?                          !
    !          Oh!
               Ooh!!!
                                     ?
           ?
    ?                      ?
                                 ?

                                         21
22

Tatabahasa

  • 1.
    TATABAHASA Morfologi Bahasa Melayu NORMAH BINTI YEOB D20112053801 1
  • 2.
    PEMBENTUKAN KATA TAKRIF KATA: KATA IALAH BUNYI ATAU GABUNGAN BUNYI DALAM SESUATU BAHASA WAIMA SECARA LISAN ATAU BERTULIS UNTUK MEMBERI MAKSUD ATAU MAKNA TERTENTU 2
  • 3.
    BENTUK KATA • KATATUNGGAL • KATA TERBITAN • KATA MAJMUK • KATA GANDA 3
  • 4.
    KATA TUNGGAL KATA TUNGGAL TAKRIF: “KATA YANG TIDAK MENERIMA IMBUHAN ATAU MENGALAMI PROSES PENGGANDAAN DAN PERANGKAIAN”. CONTOHNYA: • akan, makan, doa, liat, batu. • bestari, sembilu, manfaat, aroma, kelongsong, universiti. • kosmopolitan, sayembara. 4
  • 5.
    2. KATA TERBITAN 2. KATA TERBITAN PERKATAAN YANG DIBENTUK MELALUI PROSES PENGIMBUHAN • Kata Terbitan Berawalan • Kata Terbitan Berakhiran • Kata Terbitan Berapitan • Kata Terbitan Bersisipan 5
  • 6.
    3. KATA MAJMUK 3. KATA MAJMUK • KATA MAJMUK IALAH RANGKAIAN DUA KATA DASAR ATAU LEBIH YANG MEMBAWA MAKNA TERTENTU. • KATA MAJMUK DIEJA TERPISAH DAN BERTINDAK SEBAGAI SATU UNIT IAITU TIDAK BOLEH MENERIMA SEBARANG SISIPAN UNSUR LAIN. 6
  • 7.
    3.1 BENTUK KATAMAJMUK  RANGKAI KATA BEBAS (bandar raya, gambar rajah, tengah hari, kapal terbang, terima kasih)  ISTILAH KHUSUS ( model linear, garis pusat, lut sinar)  KIASAN ATAU SIMPULAN BAHASA (kaki ayam, anak emas, berat mulut) 7
  • 8.
    3.2 KATA MAJMUKYANG MANTAP (DIEJA SEBAGAI SATU KATA) antarabangsa beritahu bumiputera jawatankuasa kakitangan olahraga matahari setiausaha sukarela suruhajaya tandatangan tanggungjawab warganegara pesuruhjaya kerjasama 8
  • 9.
    3.3 PENJAMAKAN KATAMAJMUK i. Menggandakan unsur awal kata Alat tulis Alat-alat tulis Guru besar Guru-guru besar Kapal terbang Kapal-kapal terbang 9
  • 10.
    MENGGUNAKAN PENANDA JAMAK (SEMUA,BANYAK, KUMPULAN,BEBERAPA dll) • Betul • Salah • Semua Menteri Besar • Semua Menteri-Menteri • Sekumpulan guru Besar besar • Sekumpulan guru besar- • Persatuan bekas guru besar perajurit • Persatuan bekas-bekas perajurit 10
  • 11.
    3.4 PENGIMBUHAN KATAMAJMUK • KATA MAJMUK YANG MENERIMA AWALAN ATAU AKHIRAN SAHAJA YANG DITULIS TERPISAH • contoh: • campur aduk (dicampur aduk) • ambil alih (diambil alih) • daya serap (daya serapan) 11
  • 12.
    KATA MAJMUK YANGMENERIMA APITAN (AWALAN DAN AKHIRAN SERENTAK) DIEJA SEBAGAI SATU KATA Contoh: campur aduk (mencampuradukkan) ambil alih (pengambilalihan) daya serap (Kedayaserapan) 12
  • 13.
    4.0 KATA GANDA •PENGGANDAAN PENUH (rama-rama, besar-besar, jangan-jangan) • PENGGANDAAN SEPARA (lelaki, lelayang, berlari-lari, tolong- menolong, tertanya-tanya) • PENGGANDAAN BERENTAK (lauk-pauk, anak-pinak, kuih-muih, gunung-ganang, simpang-siur, sampah- sarap) 13
  • 14.
    AKRONIM AKRONIMTERBENTUK DENGAN MENGGABUNGKAN HURUF AWAL SUKU KATA ATAU GABUNGAN HURUF AWAL DAN SUKU KATA DARIPADA SATU RANGKAI KATA DAN DITULIS SERTA DILAFAZKAN SEPERTI KATA YANG WAJAR 14
  • 15.
    KAEDAH PENULISAN AKRONIM •GABUNGAN HURUF AWAL RANGKAI KATA NAMA KHAS YANG DISINGKATKAN SERTA DITULIS DENGAN HURUF BESAR. ABIM (Angkatan Belia Islam Malaysia) IKIM (Institut Kefahaman Islam Malaysia) • GABUNGAN HURUF AWAL/SUKU KATA PERTAMA BAGI RANGKAI KATA NAMA AM SERTA DITULIS DENGAN HURUF KECIL. tabika (taman bimbimgan kanak-kanak) cerpen (cerita pendek) • GABUNGAN HURUF AWAL DAN/ATAU SUKU KATA PERTAMA BAGI NAMA KHAS SERTA DITULIS DENGAN HURUF KECIL YANG DIMULAI DENGAN HURUF BESAR. Bernama (Berita Nasional Malaysia) Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Petronas (Petroleum Nasional) 15
  • 16.
    GOLONGAN KATA • KATANAMA • KATA KERJA • KATA ADJEKTIF • KATA TUGAS 16
  • 17.
    GOLONGAN KATA NAMA •KATA NAMA KHAS (KN yang merujuk sesuatu benda khusus, ejaannya berpangkal dengan huruf besar. KNK ada dua jenis,iaitu KNK hidup manusia [Ali] dan bukan manusia [Si Belang] dan KNK tidak hidup seperti [Seberang Prai]) • KATA NAMA AM (Kata yang merujuk benda-benda/perkara yang umum sifatnya. KNA ada dua jenis, iaitu KNA Abstrak [mimpi, roh,perhimpunan] dan KNA Konkrik [tangan, kasut, pen]) • KATA GANTI NAMA (Merujuk KGN tunjuk seperti [itu dan ini]dan KGN Diri Tanya seperti [siapa,apa, mana] dan KGN Diri Orang seperti [saya, aku, kita, kami, anda, kamu, engkau, saudara, ia, dia, beliau, mereka, nya]) 17
  • 18.
    GOLONGAN KATA KERJA i.Kata Kerja Transitif (KK yang menerima objek. KKT ada dua jenis, iaitu KKT Aktif seperti [makan, menulis, membeli, menggunakan, mendiami, memperhangat] dan KKT Pasif seperti [dimakan, kumakan, kaumakan, dibeli, kaubeli, kamu beli,digunakan, kugunakan, kaugunakan, didiami, kaudiami, kudiami, diperhangat, saya perhangat]) ii.Kata Kerja Tidak transitif (KK yang tidak diikuti objek. KKTT ada dua jenis, iaitu KKTT Tak Berpelengkap seperti [bangun, datang, menangis, berjalan, tumbang, pulang, berkeliaran, berkibaran, terpegun, menguning, melancong, membesar, terduduk, meninggi, menjerit] dan KKTT Berpelengkap seperti [tinggal, menjadi, beransur, berbuat, berbantalkan, ada]) 18
  • 19.
    GOLONGAN KATA ADJEKTIF KAialah kata yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif. KA menerangkan rupa, sifat atau keadaan sesuatu. Contohnya: berani, pandai, nipis, lembut, kecil, lazat, segar, cetek, geram, nakal, kuning, sayang, lambat, segera, rindu, tinggi, bundar, tegas, jauh, nyaris 19
  • 20.
    GOLONGAN KATA TUGAS KT ialah kata yang boleh bersifat pelbagai jenis waima sebagai penghubung, penerang, penguat, pendepan, pembantu, penegas, penafi, pemeri ataupun tugas-tugas lain. Contohnya: • Kata hubung (dan, atau, tetapi) • Kata seru (wah, amboi, aduh, ah) • Kata tanya (bagaimana, siapa, bila, berapa, apa) • Kata perintah (sila, tolong, harap) • Kata pangkal ayat (hatta, maka, syahadan) • Kata bantu (akan, pernah, sudah) • Kata penguat (amat, sangat, sungguh, sekali, paling, nian, benar) • Kata penegas (juga, lah, tah, pun) • Kata nafi (tidak, bukan) • Kata pemeri (ialah, adalah) • Kata sendi nama (di, dari, untuk, dalam) • Kata pembenar (ya, benar, betul) • Kata bilangan (dua, tiga, sembilan, segala, masing-masing) • Kata arah (atas, situ, bawah, dalam) • Kata pembenda (yang, -nya) 20 •
  • 21.
    Soalan atau Pertanyaan ? ? ! ! Oh! Ooh!!! ? ? ? ? ? 21
  • 22.

Editor's Notes