Κεφάλαιο 5
Η οικονομικήζωή
Η σταδιακή παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έδωσε τη
δυνατότητα στους υπόδουλους Έλληνες να αναπτύξουν οικονομική
δραστηριότητα, κυρίως εμπορική και να πλουτίσουν από αυτήν. Οι
εμπορικές σχέσεις με τη Δύση τους έφεραν σε επαφή και με τις
επαναστατικές ιδέες του τέλους του 18ου αιώνα στηΔυτική Ευρώπη.
2.
Η οικονομία τηςΟθωμανικής Αυτοκρατορίας στηριζόταν κυρίως στη γεωργία
και στην κτηνοτροφία. Οι αγρότες καλλιεργούσαν προϊόντα όπως σιτάρι,
κριθάρι, βαμβάκι, καπνό, σταφίδα και ελιές Οι κτηνοτρόφοι, είτε ζούσαν μόνιμα
σε ένα μέρος είτε ήταν νομάδες
3.
Πώς χρησιμοποιούσαν ταπροϊόντα που παρήγαγαν οι γεωργοί και
οι κτηνοτρόφοι;
Α. Τα κρατούσαν για την οικογένειά
τους.
Β. Τα έδιναν στους Τούρκους για να
παράγονται νήματα και υφαντά.
Γ. Τα πουλούσαν στην αγορά του
χωριού τους.
Δ. Τα πουλούσαν στο εξωτερικό.
Ε. Τα αντάλλασαν με λιπάσματα και
τρακτέρ που προμηθεύονταν από
τους Τούρκους.
4.
Τα προϊόντα πουπαρήγαγαν
l τα χρησιμοποιούσαν για τις ανάγκες του σπιτιού τους
l παρείχαν στη βιοτεχνία τις πρώτες ύλες για την παραγωγή νημάτων και
υφαντών και
l όσα τους περίσσευαν τα πουλούσαν στις τοπικές αγορές ή τα διέθεταν στις
αγορές του εξωτερικού, με αντάλλαγμα κυρίως βιομηχανικά εργαλεία και άλλα
προϊόντα.
5.
Ωστόσο η Οθωμανικήαυτοκρατορία άρχισε να παρακμάζει για δύο λόγους:
lΟι γεωγραφικές ανακαλύψεις και οι νέοι εμπορικοί δρόμοι έκαναν τους
εμπόρους της Δυτικής Ευρώπης να μην περνούν πλέον μέσα από την
αυτοκρατορία για να πάνε στην
Ινδία ή την Κίνα.
Τέλος οι φόροι από το εμπόριο.
Τα κρατικά έσοδα μειώθηκαν και
το νόμισμα της αυτοκρατορίας
υποτιμήθηκε.
lΟι κατακτήσεις άλλων χωρών
και λαών σταμάτησαν.
Τέλος οι φόροι
από κατακτημένους λαούς.
6.
Τότε οι Έλληνεςβρήκαν την ευκαιρία να δραστηριοποιηθούν οικονομικά,
πήραν τον έλεγχο του εμπορίου και άρχισαν σιγά σιγά να πλουτίσουν.
Άλλοι παράγοντες που τους βοήθησαν σε αυτό είναι:
lη συνθήκη του Κάρολβιτς (1699)
lη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774) και
lοι Διομολογήσεις
7.
lΗ συνθήκη τουΚάρλοβιτς
(1699): Αναγκάστηκαν να την
υ π ο γ ρ ά ψ ο υ ν ο ι η τ τ η μ έ ν ο ι
Ο θ ω μ α ν ο ί κ α ι μ ε α υ τ ή
παραχώρησαν στους Αυστριακούς
παραδουνάβιες περιοχές. Εκεί οι
Έλληνες αργότερα βρήκαν την
ευκαιρία και έφτιαξαν μια από τις
ισχυρότερες ελληνικές εμπορικές
παροικίες.
8.
lΗ συνθήκη τουΚιουτσούκ Καϊναρτζή (1774): με αυτήν οι ηττημένοι
Οθωμανοί παραχώρησαν στη Ρωσία ειδικά προνόμια για τους
εμπόρους της και τους προστατευόμενούς της. Από τότε πολλά ελληνικά
εμπορικά πλοία ύψωσαν τη ρώσικη σημαία, ώστε να γλυτώνουν από τους
δασμούς που έπρεπε να πληρώνουν κάθε φορά που περνούσαν τα στενά.
9.
lοι Διομολογήσεις: δηλαδήοι εμπορικές συμφωνίες που έκαναν οι δυτικές
χώρες με τους Οθωμανούς Σουλτάνους ότι οι υπήκοοί τους και οι «φίλοι» τους
δε θα πλήρωναν δασμούς. Έτσι πολλοί Έλληνες αγόραζαν την προστασία της
Γαλλίας, Αγγλίας, Ολλανδίας, Αυστρίας και ύψωναν στα καράβια τους τις
σημαίες των χωρών αυτώνκαι. Το ελληνικό εμπόριο και η ναυσιπλοΐα άνθισαν,
αφού οι Έλληνες με αυτόν τον τρόπο δεν πλήρωναν δασμούς.
10.
Ποιο πιστεύετε ότιήταν το όφελος των Ελλήνων από τις συνθήκες αυτές;
Α. Οι Έλληνες έμποροι πλούτισαν.
Β. Οι Έλληνες κέρδισαν την
ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική
Αυτοκρατορία.
Γ. Οι Έλληνες απέκτησαν πάρα πολλά
πλοία.
Δ. Οι Έλληνες ήρθαν σε επαφή με
άλλους πολιτισμούς και άρχισαν να
ντύνονται όπως αυτοί.
Ε. Οι Έλληνες δημιούργησαν
καινούριες πόλεις στο εξωτερικό.
11.
Οι Έλληνες έμποροιβγήκαν
πολλαπλά κερδισμένοι:
lεπέκτειναν το εμπόριό τους στην
Κεντρική και Δυτική Ευρώπη και στη
Ρωσία,
lίδρυσαν στα μέρη αυτά σημαντικές
παροικίες
lκέρδισαν πολλά πλούτη.
lΓνώρισαν τις επαναστατικές ιδέες,
που επικρατούσαν την εποχή αυτή
στην Ευρώπη και τις έφεραν στο
Ο θ ω μ α ν ι κ ό κ ρ ά τ ο ς .
lΔημιούργησαν αξιόλογο ελληνικό
εμπορικό στόλο, με πληρώματα
έμπειρα στη ναυσιπλοΐα και στην
αντιμετώπιση των πειρατών.
lΜεγάλες πόλεις και νησιά έγιναν
σημαντικά κέντρα του ελληνικού
εμπορίου (Κοζάνη, Ιωάννινα,
Θεσσαλονίκη, Χίος, Ύδρα, Ψαρά)
12.
Η οικονομική άνθηση,ο
πολυάριθμος εμπορικός
στόλος και οι εύπορες
παροικίες του εξωτερικού
βελτίωσαν τη θέση των
Ελλήνων, παραμονές της
Μεγάλης Επανάστασης
τ ο υ 1 8 2 1 . Α υ τ ή η
οικονομική δύναμη τους
βοήθησε να στηρίξουν την
Ελληνική Επανάσταση του
1821, καθώς οι πλούσιοι
έμποροι πρωτοστάτησαν
στον αγώνα μαζί με τους
παραδοσιακούς ηγέτες.
Έλληνας έμπορος,
λιθογραφία, Αθήνα,
Γεννάδειος Βιβλιοθήκη
13.
Ματιά στο παρελθόν
ΤαΑμπελάκια
Τα Αμπελάκια είναι μια κοινότητα στο νομό Λάρισας, στις πλαγιές του βουνού
'Οσσα. Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη, κυρίως
λόγω της νηματουργίας, της επεξεργασίας δηλαδή του βαμβακιού και της
μετατροπής του σε νήμα. Την ίδια περίοδο στα Αμπελάκια κατοικούσαν 6.000
περίπου Έλληνες. Εκεί, το
1778 δημιουργήθηκε ο
πρώτος συνεταιρισμός
στον κόσμο, με την
ονομασία «Κοινή
Συντροφία καιΑδελφότης
τωνΑμπελακίων», που
ασχολείτο με την
παραγωγή, επεξεργασία,
βαφή και εμπορία
κόκκινων νημάτων.
14.
Ερώτημα
lΠοιοι υπήρξαν οιλόγοι της μεγάλης ανάπτυξης που γνώρισε η ελληνική
ναυτιλία κατά τον 18ο αιώνα;
15.
Απάντηση
lΠοιοι υπήρξαν οιλόγοι της μεγάλης ανάπτυξης που γνώρισε η ελληνική
ναυτιλία κατά τον 18ο αιώνα;
Οι γεωγραφικές ανακαλύψεις που βοήθησαν στην εύρεση νέων δρόμων
εμπορίου. Έτσι παρήκμασε η Οθωμανική Αυροκρατορία και οι Έλληνες
βρήκαν την ευκαιρία να ασχοληθούν με το εμπόριο.
Επίσης βοήθησαν οι συνθήκες του Κάρλοβιτς και του Κιουτσούκ Καϊναρτζή με
τις οποίες τα ελληνικά καράβια ύψωσαν άλλες σημαίες και απέφυγαν τους
τουρκικούς δασμούς.
16.
Ερώτημα
lΠοια ήταν ταπιο συνηθισμένα επαγγέλματα των Ελλήνων κατά την
Τουρκοκρατία με βάση τα κείμενα των δυο πηγών και τις εικόνες;
17.
Απάντηση
lΠοια ήταν ταπιο συνηθισμένα επαγγέλματα των Ελλήνων κατά την
Τουρκοκρατία με βάση τα κείμενα των δυο πηγών και τις εικόνες;
Κατά την Τουρκοκρατία οι περισσότεροι Έλληνες ήταν έμποροι ή ναυτικοί.
Επίσης ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι.