Οι αγώνες τουΚανάρη
Οι Έλληνες καπετάνιοι
Διέθεταν κυρίως εμπορικά πλοία Αντιμετώπιζαν τα τουρκικά και αιγυπτιακά
πολεμικά με τα πυρπολικά ή μπουρλότα
Τα πυρπολικά ή μπουρλότα ήταν σκάφη γεμάτα με
εύφλεκτο υλικό που προσδένονταν στα οθωμανικά πλοία
και κατόπιν έπαιρναν φωτιά.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κατά την Επανάσταση του 1821
Οι Έλληνες ναυτικοί
τελειοποίησαν την κατασκευή των
πυρπολικών
Τα επάνδρωσαν με
ριψοκίνδυνους εθελοντές, τους
μπουρλοτιέρηδες
5.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Τομή πυρπολικού
Εθνικό Ιστορικό Μουσείο
Πυρπολικό ή μπουρλότο
6.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κατά την Επανάσταση του 1821
Οι Έλληνες ναυτικοί τελειοποίησαν
την κατασκευή των πυρπολικών Τα επάνδρωσαν με ριψοκίνδυνους
εθελοντές, τους μπουρλοτιέρηδες
Στην αρχή το πυρπολικό πλησίαζε αθόρυβα το εχθρικό πλοίο τη νύχτα και
το εμβόλιζε ή προσδενόταν επάνω του με γάντζους.
Εμβολίζω: Χτυπώ και ανοίγω τρύπα
σε εχθρικό καράβι με έμβολο
Κατόπιν οι μπουρλοτιέρηδες το εγκατέλειπαν, ενώ ο κυβερνήτης έφευγε
τελευταίος ανάβοντας το φιτίλι με δαυλό.
7.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Αρπάγη από το πυρπολικό του Κ. Κανάρη
Εθνικό Ιστορικό Μουσείο
8.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Τα πυρπολικά
Στην αρχή χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας
Αργότερα και κατά τη διάρκεια της ημέρας σε ναυμαχίες
Προπορεύονταν από τον υπόλοιπο στόλο
Πραγματοποιούσαν επιθέσεις με ελιγμούς
Η εμφάνισή τους προκαλούσε τρόμο στα εχθρικά καράβια
Οι αγώνες τουΚανάρη
Από τις 59 συνολικά επιχειρήσεις πυρπόλησης, οι 39 είχαν επιτυχία.
11.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Δημήτρης Παπανικολής
Πρώτος χρησιμοποίησε πυρπολικό ο Ψαριανός Δημήτριος
Παπανικολής, το Μάιο του 1821 στη ναυμαχία της Ερεσσού.
12.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ναυμαχία Ερεσσού
27 Μαΐου 1821
Ψαρά
13.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ερεσσός – Πυρπόληση τούρκικου δίκροτου από τον Παπανικολή
14.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Γεννήθηκε στα Ψαρά το 1790. Από πολύ μικρή ηλικία μπήκε στο
ναυτικό επάγγελμα εκπαιδευόμενος μέχρι που πήγε σε κάποιο
υποτυπώδες ελληνικό σχολείο. Όταν τελείωσε αυτό ακολούθησε
τον πατέρα του στους αγώνες που έκανε
Όταν εξερράγη η ελληνική επανάσταση πλοιάρχησε μόλις 19
ετών. Κατά τη ναυμαχία της Ερεσού επέπεσε κατά τουρκικού
δίκροτου το οποίο και πυρπόλησε σχεδόν σύψυχο με ελάχιστους
διασωθέντες. Το ίδιο επανέλαβε και στη ναυμαχία του
Γέροντα προκαλώντας με τους συντρόφους του πυρπολητές τον
τρόμο στον οθωμανικό στόλο. Αλλά και σε πολλές άλλες
καταδρομικές και αποβατικές επιχειρήσεις έλαβε μέρος που οι
επιτυχίες του είχαν καταπλήξει τους άλλους ναυμάχους.
Το όνομα Παπανικολής έχει δοθεί στα υποβρύχια Παπανικολής Ι
και Παπανικολής ΙΙ του ελληνικού πολεμικού ναυτικού, προς τιμήν
του αγωνιστή.
Δημήτρης Παπανικολής
15.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Καταγόταν από τα Ψαρά
Ήταν πλοίαρχος στο εμπορικό ναυτικό
Όταν άρχισε η Επανάσταση εγκατέλειψε το
εμπορικό ναυτικό
Πήρε μέρος σε καταδρομές εναντίον των
Τούρκων
Τον Ιούνιο του 1822 ανατίναξε με το πυρπολικό
του στο λιμάνι της Χίου τη ναυαρχίδα του
τουρκικού στόλου
βρήκαν το θάνατο ο αρχιναύαρχος Καρά Αλής με
περίπου 2.000 Οθωμανούς ναύτες και στρατιώτες που
γιόρταζαν το Μπαϊράμι, τη μεγαλύτερη θρησκευτική
γιορτή των Μουσουλμάνων
16.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ήταν η εκδίκηση των Ελλήνων για την
καταστροφή της Χίου λίγους μήνες
νωρίτερα.
Ο Κανάρης πυρπολεί την τουρκική ναυαρχίδα
στο λιμάνι της κατεστραμμένης Χίου
17.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Η σημαία του Κωνσταντίνου Κανάρη
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Οκτώβριο 1821 πυρπόλησε στην Τένεδο την
αντιναυαρχίδα του νέου Τούρκου ναυάρχου
οθωμανικός στόλος κλείστηκεστην έδρα του
στα Δαρδανέλια
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ο οθωμανικός στόλος στις 16 του Οκτώβρη αγκυροβόλησε ανοιχτά
της Τενέδου. ΟιΨαριανοί αποφάσισαν να επαναλάβουν το κατόρθωμα
της Χίου. Στείλανε 2 πυρπολικά: το ένα το κυβερνούσε ο Γεώργιος
Βρατσάνος και το δεύτερο ο Κανάρης. Τα πυρπολικά φέραν τουρκική
σημαία, τα πληρώματα φορούσαν τουρκικές φορεσιές. Δυο άλλα
ψαριανά πλοία παρίσταναν ότι τα κυνηγούσαν. Με αυτό το τέχνασμα
τα πυρπολικά βρέθηκαν στο αγκυροβόλιο του τουρκικού στόλου έξω
από το λιμάνι της Τενέδου. Την νύχτα, 28 του Οκτώβρη του 1822 ο
Κανάρης επιτέθηκε στην υποναυαρχίδα του τουρκικού στόλου, καθώς
η ναυαρχίδα κατόρθωσε να μπει στα Στενά. Ο Κανάρης κατάφερε να
κάψει την υποναυαρχίδα. Ήταν το δεύτερο κατόρθωμα του. Από τα
800 άτομα του πληρώματος της τουρκικής υποναυαρχίδας ελάχιστοι
σώθηκαν. Ο Βρατσάνος απέτυχε. Αλλά ο πανικός πού ξέσπασε στην
αρμάδα είχε ως αποτέλεσμα πολλά τουρκικά πλοία, στην προσπάθεια
τους να κρυφτούν στα Στενά, να πέσουν σε ξέρες.
Ναυμαχία της Τενέδου
23.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Οκτώβριο 1821 πυρπόλησε στην Τένεδο την
αντιναυαρχίδα του νέου Τούρκου ναυάρχου
Το 1824 κατέστρεψε δύο ακόμη τουρκικά
πολεμικά πλοία στη Σάμο και στη Μυτιλήνη
Το 1826 τραυματίστηκε σε επίθεση εναντίον μιας
τουρκικής φρεγάτας και κινδύνεψε να αιχμαλωτιστεί
24.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Αύγουστος 1825
Προτείνει να πυρπολήσουν τον αιγυπτιακό στόλο στο
λιμάνι της Αλεξάνδρειας
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Αύγουστος 1825
Προτείνει να πυρπολήσουν τον αιγυπτιακό στόλο στο
λιμάνι της Αλεξάνδρειας
Μπήκε στο λιμάνι με το πυρπολικό του αλλά
αναγκάστηκε να του βάλει πρόωρα φωτιά,
καθώς ο ευνοϊκός άνεμος είχε κοπάσει
Η επιχείρηση είχε γίνει αντιληπτή από ένα
γαλλικό πολεμικό
27.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Κωνσταντίνος Κανάρης
Μετά την απελευθέρωση
Διορίστηκε αρχηγός του στόλου των πυρπολικών
Αργότερα έγινε ναύαρχος
Έφτασε μέχρι το αξίωμα του πρωθυπουργού
Το ελληνικό κράτος, για να τον τιμήσει, έδωσε το
όνομά του σε τρία πολεμικά σκάφη
28.
Οι αγώνες τουΚανάρη
«Στενόν, στενόν το πέλαγος
Ο τρόμος κάμνει. πέφτει
Ένα καράβι επάνω
Εις τ' άλλο και συντρίβονται.
Πνίγονται οι ναύται.
Ω! πως από τα μάτια μου
Ταχέως εχάθη ο στόλος.
Πλέον δεν ξανοίγω τώρα
Παρά καπνούς και φλόγας
Ουρανομήκεις.
Έξω από την θαλάσσιον
Πυρκαϊάν νικήτριαι
Ιδού πάλιν εκβαίνουν
Σωσμέναι η δύο κατάμαυροι
Θαυμάσιαι πρώραι.
ΚΑΝΑΡΙ! - και τα σπήλαια
της γης εβόουν, Κανάρι. -
Και των αιώνων τα όργανα
Ίσως θέλει αντηχήσουν
Πάντα Κανάρι». Ανδρέας Κάλβος
29.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ένας Σπετσιώτης γέροντας, σκυφτός από τα χρόνια,
με κάτασπρα μακριά μαλλιά, με πύρινη ματιά,
σαν πλάτανος θεόρατος γυρμένος απ’ τα χιόνια,
περνούσε πάντα στο νησί τα μαύρα γηρατειά.
Είναι από κείνη τη γενιά κι ο γερο- Καπετάνος,
που ακόμα και στον ύπνο του τον έτρεμε ο Σουλτάνος.
Είναι από κείνους που έχυσαν τ’ αθάνατό τους αίμα,
από τους χίλιους που έβγαλες Πατρίδα μου χρυσή,
είναι από εκείνους που έβαλαν στη κεφαλή σου στέμμα
και άγνωστοι σβηστήκανε στο δοξαστό νησί.
Είχες αστέρια ολόλαμπρα στον ουρανό σου άλλα,
μα κείνα που δεν έλαμψαν ήσανε πιο μεγάλα.
Σαν έγραψαν με το δαυλό την ιστορία μόνοι,
χωρίς γι’ αυτούς τους ήρωες μια λέξη αυτή να πει,
με την πληγή τους για σταυρό κι ατίμητο γαλόνι,
άλλοι στα δίκτυα εγύριζαν και άλλοι στο κουπί.
Κι οι στολοκάφτες των Σπετσών, τ’ ατρόμητα λιοντάρια,
με τις βαρκούλες έπιαναν στο περιγιάλι ψάρια.
Ματρόζος
Γιώργος Στρατήγης
Ο γέρος μας παράπονο ποτέ δε λέει κανένα,
με καπετάνους σαν ιδεί μες στα βασιλικά,
εκείνους που ’χε ναύτες του, με μάτια βουρκωμένα
στα περασμένα εγύριζε και στα πυρπολικά
και ξαπλωμένος δίπλα μου, μου ’λεγε εκεί στην άμμο
πόσα καράβια εκάψανε στην Τένεδο, στη Σάμο.
« Παιδί μου, τώρα εγέρασα, παιδί μου θ’ αποθάνω»,
στο τέλος πάντα μου ’λεγε μ’ έν’ αναστεναγμό,
« Ένας Ματρόζος δεν μπορεί να κάνει το ζητιάνο,
μα να βαστάξω δεν μπορώ της πείνας τον καημό.
Κλαίω που αφήνω το νησί, θα πάω στην Αθήνα,
πριν πεθαμένο μ’ εύρετε μια μέρα από την πείνα…
Μου λεν, ο καπετάν Κωνσταντής απ’ τα Ψαρά κει πέρα,
πως υπουργός εγίνηκε μεγάλος και τρανός
κι αν θυμηθεί πως τη ζωή του έσωσα μια μέρα
απ’ έξω απ’ την Τένεδο, μπορούσε ο Ψαριανός
να κάνει τίποτε για με κι ίσως να δώσουν κάτι
σ’ εκείνον που’ χε τάλαρα τη στέρνα του γεμάτη».
30.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ματρόζος
Γιώργος Στρατήγης
Πέντε – έξη ημέρες ύστερα εμπήκε στο βαπόρι
κι ακουμπιστός περίλυπος επάνω στο ραβδί,
ως που στην Ύδρα έφθασε, εγύριζε στην πλώρη
το λατρευτό του το νησί ο γέροντας να δει.
Και σκύβοντας τα κύματα δακρύβρεχτος ερώτα,
πως φεύγει τώρ’ απ’ το νησί και πως ερχόταν πρώτα.
«Εδώ τι θέλεις, γέροντα;» ρωτά τον καπετάνο
στο υπουργείον εμπροστά κάποιος θαλασσινός
ντυμένος στα χρυσά. «Παιδί μου, είναι πάνω
ο Κωνσταντής;». «Ποιός Κωνσταντής;».
«Αυτός..ο Ψαριανός».
«Δε λεν κανένα Ψαριανό, εδώ στο υπουργείο,
να ζητιανέψεις πήγαινε στο φτωχοκομείο!».
Ο γέρος ανασήκωσε το κάτασπρο κεφάλι
και τα μαλλιά του εσάλεψαν σαν χαίτη λιονταριού
και με σπιθόβολη ματιά μες απ’ τα στήθια βγάνει
με στεναγμό βαρύγνωμο φωνή παλικαριού:
« Αν οι ζητιάνοι σαν κι εμέ δεν έχυναν το αίμα,
οι καπετάνοι σαν και σε δε θα φορούσαν στέμμα! ».
Τότε ο Κανάρης που άκουσε φιλονικία κάτου,
στο παραθύρι πρόβαλε να ιδεί ποιος τον ζητεί
και το νησιώτη βλέποντας λαχτάρησε η καρδιά του
και να ’ρθει επάνω διέταξε με τον υπασπιστή.
Κάτι η φωνή του γέροντα του εξύπνησε στα στήθη,
κάτι που μοιάζει μ’ όνειρο μαζί και παραμύθι.
Τον κοίταξε, τα μάτια του μες τα μακριά του φρύδια,
που μοιάζανε σαν αετούς κρυμμένους στη φωλιά,
στον καπετάνιο εφάνηκαν με τη φωτιά την ίδια,
όταν τα εφώτιζε ο δαυλός τα χρόνια τα παλιά.
Κι ένας τον άλλο κοίταζε κατάματα οι δυο γέροι,
ο ημίθεος το γίγαντα, ο ήλιος το αστέρι.
«Δε με θυμάσαι Κωνσταντή;» σε λίγο του φωνάζει,
«γρήγορα συ με ξέχασες, μα σε θυμάμαι εγώ!...»
«Ποιος το ’λπιζε να δει ποτές», ο γέροντας στενάζει,
«τον καπετάνιο ζήτουλα, το ναύτη υπουργό!...»
Και σκύβοντας την κεφαλή στα διάπλατά του στήθη,
τη φτώχεια του ελησμόνησε, τη δόξα του εθυμήθη.
31.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ματρόζος
Γιώργος Στρατήγης
«Ποιος είσαι καπετάνο μου; Και ποιο ’ναι το νησί σου;».
ο Ψαριανός τον ερωτά με πόνο θλιβερό.
«Πενήντα χρόνια, μια ζωή, περάσανε θυμήσου
απ’ της καλής μου εποχής, εκείνης τον καιρό».
«Μήπως στη Σάμο ήσουνα την εποχή εκείνη;
Στη Κω, στην Αλεξάνδρεια, στη Χιο, στη Μυτιλήνη;».
«Απ’ έξω απ’ τη Τένεδο…πενήντα πέντε χρόνια
επέρασαν απ’ τη στιγμήν εκείνη, σαν φτερό.
Σαν να σε βλέπω, Κωνσταντή, δε θα ξεχάσω αιώνια..
Ακόμα στο μπουρλότο σου καβάλα σε θωρώ…
Χρόνος δεν ήταν που ’καψες στη Χιο τη ναυαρχίδα,
κι ήταν η πρώτη μου φορά εκείνη που σε είδα…»
Απ’ έξω απ’ την Τένεδο, θυμάσαι; Μια φρεγάδα
σ’ έβαλε εμπρός μ’ αράπικου αλόγου γληγοράδα
μ’ οχτώ βατσέλα πίσω της εμοιάζαν περιστέρια
και συ γεράκι γύρω τους… επάνω στο μπουρλότο,
που την κορβέτα τίναξες πρωτύτερα στ’ αστέρια,
σαν δαίμονας μες στον καπνό γλιστρούσες και στον
κρότο.
Σε καμαρώνω από μακριά…κι οι ναύτες κι οι λοστρόμος
μ’ εξόρκιζαν να φύγουμε, τους είχε πιάσει τρόμος,
γιατί η αρμάδα ζύγωνε επάνω στο τιμόνι,
θάρρος στους ναύτες σου έδινες…δεν βάσταξε η καρδιά μου,
σε μια στιγμή χανόσουνα, σε μια στιγμή και μόνη
και « Όρτσα! Μάϊνα τα πανιά! » φωνάζω στα παιδιά μου.
Στο στρίψιμο του τιμονιού μας σίμωσες… μ’ αντάρα,
ο Τούρκος κοντοζύγωνε, η μαύρη μου καμπάρα
αστροπελέκια και φωτιές και κεραυνούς πετούσε,
μα σα δελφίνι γρήγορα και κείνος εγλιστρούσε.
Οι ναύτες μου φωνάξανε: «Τι κάνεις Καπετάνο;»
Και ’γω τους λέω: «Τον Ψαριανό να σώσω κι ας πεθάνω…»
Και σου πετώ τη γούμενα… και δένεις το μπουρλότο…
Κάνω τιμόνι δεξιά… το φλογερό το χνώτο
του Τούρκου θα σε βούλιαζε, θυμάσαι; σου φωνάζω,
«Πρώτος απ’ όλους ν’ ανεβείς», μα δεν μ’ ακούς κι αφήνεις
άλλους ν’ ανέβουν… έσκυψα κι απ’ τα μαλλιά σ’ αδράζω
και σ’ έσωσα κι εφύγαμε… μα δάκρυα βλέπω χύνεις!...»
32.
Οι αγώνες τουΚανάρη
Ματρόζος
Γιώργος Στρατήγης
«Ματρόζε μου!» δακρύβρεχτος ο Κωνσταντής φωνάζει
και μες στα στήθη τα πλατιά σφιχτά τον αγκαλιάζει.
Κι ενώ οι δύο γίγαντες με τα λευκά κεφάλια
στ’ άσπρα τους γένια δάκρυα κυλούσαν σαν κρυστάλλια,
δυο κορφοβούνια μοιάζανε γεμάτα από το χιόνι,
όταν του ήλιου το φιλί την Άνοιξη το λειώνει.