Σημειώσεις για το μάθημα της Α' Γυμνασίου

1. Η ΚYΡIΑΡΧIΑ ΤΗΣ ΘΗΒΑΣ ΣΤΗΝ
ΕΛΛΑΔΑ

2. Η κατάσταση στη Θήβα
Στον Πελοποννησιακό πόλεμο η Θήβα είχε ταχθεί
με το μέρος της Σπάρτης.
Μετά τη λήξη του στρέφεται εναντίον της πρώην
συμμάχου της.
Στο εσωτερικό η Θήβα σπαράσσεται από διαμάχες
ανάμεσα σε αριστοκρατικούς και δημοκρατικούς.
Το πρώτο όμως μισό του 4ου αιώνα π.Χ. δύο
προσωπικότητες που ανήκουν στους
δημοκρατικούς, ο Πελοπίδας και ο Επαμεινώνδας,
οδηγούν τη Θήβα στο κέντρο των ιστορικών
εξελίξεων.

3. By Eric Gaba (Sting - fr:Sting) - Own work;Background map: NASA Shuttle Radar Topography Mission (SRTM3 v.2) (public domain) edited with 3DEM from Visualization Software
LLC created by Richard Horne;References used for the Antic coastlines, Antic lakes and the localization of the cities and roads:Barrington Atlas;Gustave Glotz, Histoire grecque –
Des Origines aux Guerres médiques (t. 1), Presses Universitaires de France, 1948 (4th edition);Gasp. G. Mistardis, Recherches (hydrogéologiques) dans la région des lacs
karstiques béotiens (École des Mines de Paris)., CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1794316
Χάρτης της περιοχής την περίοδο της μάχης του Δηλίου

4. Πελοπίδας - Επαμεινώνδας
Το 382 π.Χ. η Σπάρτη ανατρέπει με στρατιωτική επέμβαση το
δημοκρατικό πολίτευμα της Θήβας και παραδίδει την εξουσία
στους ολιγαρχικούς.
Το 379 π.Χ. οι Θηβαίοι δημοκρατικοί, με αρχηγό τον Πελοπίδα,
ανατρέπουν τους ολιγαρχικούς και αποκαθιστούν τη δημοκρατία.
Ο Πελοπίδας, συγκροτεί έναν αξιόμαχο στρατό με κύριο πυρήνα
τον Ιερό Λόχο (σώμα 300 ανδρών).
Δίπλα στον Πελοπίδα βρίσκεται ο νεότερος Θηβαίος στρατηγός
Επαμεινώνδας, μία από τις λαμπρότερες στρατιωτικές
φυσιογνωμίες του αρχαίου ελληνικού κόσμου.
Ο στρατός των Θηβαίων κατορθώνει να αποκρούει τις επιθέσεις
των Σπαρτιατών

5. Η μάχη στα Λέυκτρα
Το 371 π.Χ., στα Λεύκτρα της Βοιωτίας, ο
στρατός των Σπαρτιατών συντρίβεται. Ο ίδιος ο
βασιλιάς Κλεόμβροτος φονεύεται. Η στρατιωτική
μεγαλοφυΐα του Επαμεινώνδα, ο οποίος
εφάρμοσε στη μάχη το στρατηγικό σχέδιο της
λοξής φάλαγγας, οδήγησε τους Θηβαίους στη
νίκη.

6. Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=34909484
Η Μάχη στα Λεύκτρα – Η διάταξη της “Λοξής Φάλαγγας” των Θηβαίων

7. Η Ελλάδα την περίοδο της
θηβαϊκής ηγεμονίας
By Megistias - Έργο αυτού που το ανεβάζει, Κοινό
Κτήμα, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?
curid=9550005

8. Η μάχη στη Μαντίνεια
Μετά τα Λεύκτρα ο Επαμεινώνδας εκστρατεύει στην
Πελοπόννησο και φθάνει μέχρι τη Λακωνική. Το 370 π.Χ.
ιδρύει τη Μεγαλόπολη και την καθιστά πρωτεύουσα της
Αρκαδικής συμπολιτείας. Συγχρόνως, η Θήβα δρα προς τη
Θεσσαλία. Εκεί, σε μια μάχη, ο Πελοπίδας σκοτώνεται. Ο
Επαμεινώνδας συνεχίζει μόνος. Το 362 π.Χ. επιχειρεί μία
νέα εκστρατεία στην Πελοπόννησο. Στη μάχη στη Μαντίνεια
(362 π.Χ.), οι Θηβαίοι νίκησαν τους Σπαρτιάτες, αλλά ο
Επαμεινώνδας έπεσε νεκρός. Μετά τον θάνατο του
Επαμεινώνδα, εγκατέλειψαν την Πελοπόννησο και η Θήβα
έπαψε να παίζει πρωτεύοντα ρόλο στα ελληνικά πράγματα.

9. Ο θάνατος του Πελοπίδα, πίνακας του Αντρέι Ιβάνοφ (1805-1806)

10. Ο Ξενοφών τονίζει ότι αληθινό χάος, «ακρισία»,
επικράτησε στην Ελλάδα μετά τον θάνατο του
Επαμεινώνδα. Πράγματι, μετά το 362 π.Χ. καμία
από τις τρεις πόλεις που είχαν διεκδικήσει την
ηγεμονία στην Ελλάδα δεν ήταν σε θέση να τη
διεκδικήσει εκ νέου. Η παρακμή ήταν γεγονός.
Στην Πελοπόννησο και την Κεντρική Ελλάδα όλα
έχουν αποτελματωθεί. Άλλες ελληνικές δυνάμεις,
άφθαρτες, θα οδηγήσουν σε λίγο τον ελληνισμό
σε νέα φάση της ιστορικής του πορείας.