الحفظ أهميته - عجائبه - طريقته - أسبابه . الحفظ أهميته - عجائبه - طريقته - أسبابه .

2. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬5
‫الرحيم‬ ‫الرحمن‬ ‫اهلل‬ ‫بسم‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫داع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ل‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫اا‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫و‬ ‫هلل‬‫ا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫عا‬ ‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫احل‬
. ‫مج‬ ‫لمحبه‬ ‫آ،ه‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫حممبو‬ ‫نبينا‬ ‫هللرفك‬‫ا‬ ‫لفيب‬ ‫األنبياء‬
:‫ب‬ ‫ل‬
‫ده‬‫د‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬ ‫األ‬ ‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫ه‬ ‫درو‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫و‬‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬،‫ة‬‫زن‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬
. ‫ك‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ا،قبح‬‫ل‬ ‫األلىفو‬ ‫احلظ‬ ‫ا،و‬ ‫زل‬
‫دكه‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬،‫األد‬‫ل‬‫داع‬‫د‬ ‫لآ‬ ‫توعو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫شاد‬‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫و‬‫ر‬ ‫دامي‬‫د‬‫ت‬‫آ‬ ‫و‬ ،‫د‬‫د‬‫ث‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫داحلوظو‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬، ...‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫زنق‬ .‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ق‬ ‫ز‬
‫دع‬،‫ة‬‫من‬ .. ‫م‬ ،‫ا‬ ‫رم‬ُ‫ش‬ . ‫األم‬ ‫وظ‬ ‫مل‬ ‫لزل‬ ‫مو‬ ‫ا،ون‬ ‫شاز‬ ‫م‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫شوظ‬
.‫،ع‬‫ة‬‫زن‬ ‫ع‬‫ع‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫زل‬ ‫احلوظ‬
‫دةم‬‫ك‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫دبمو‬ ،‫ا‬ ‫بزه‬ ‫زل‬ ‫تكةم‬ ‫زا‬ ‫ا،مسرط‬‫ل‬ ‫و‬ ‫ك‬ ‫،ك‬ ‫آرط‬ ‫احلوظ‬
‫ل‬ ‫ده‬ ‫لج‬ ‫زل‬.‫بم‬ ‫ل‬ ‫د‬ ‫ج‬
‫دةه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ت‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫األ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫هللصا‬‫ا‬ ‫دةه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫،كح‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ل‬
.‫دل‬‫ف‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طالا‬ ‫اين‬ ‫خ‬‫ل‬ ‫،نوسي‬ ‫شثا‬ ‫تقامي‬‫ع‬ ،‫ا‬
.‫ا،صرمي‬ ‫جشه‬ ، ‫ا‬ً ،‫خا‬ ‫م‬ ،‫ا‬ ‫كةا‬ ‫جي‬ ‫م‬ ‫لج‬ ‫ة‬ ‫اا‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫زبا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ت‬ . ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ح‬‫ا،ب‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ج‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
: ‫ي‬ ‫ا،تو‬
.‫احلوظ‬ ‫يع‬ :.‫األل‬ ‫ا،و‬
‫ا‬.‫احلوظ‬ ‫جائب‬ :‫ا،ثاين‬ ‫،و‬

3. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 6
.‫احلوظ‬ ‫ع‬ ‫فر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :.‫األل‬ ‫هللبح‬‫ا‬
.‫احلوظ‬ ‫ق‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :‫ا،ثاين‬ ‫هللبح‬‫ا‬
.‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ثر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ : ،‫ا،ثا‬ ‫هللبح‬‫ا‬
.‫احلوظ‬ ‫تقع‬‫ر‬‫ط‬ : ،‫ا،ثا‬ ‫ا،و‬
.‫احلوظ‬ ‫فباا‬ :‫ع‬ ‫ا‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ا،و‬
.‫اء‬ ‫ا،ب‬ :.‫األل‬
.‫امي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ر‬ :‫ا،ثاين‬
.‫كتمام‬ ‫ا‬ : ،‫ا،ثا‬
‫د‬ ‫ا،ت‬ :‫ع‬ ‫ا‬‫ر‬،‫ا‬.
.‫ه‬ ‫م‬ ،‫ا‬ :‫اخلازس‬
.‫هللنافب‬‫ا‬ ‫ق‬ ،‫ا‬ ‫اختياع‬ :‫ا،سادس‬
.‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫احلوظ‬ :‫ع‬ ‫ا،سا‬
.‫ع‬ ‫اج‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ :‫ا،ثازل‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫حل‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ق‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫جال‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫اا‬ .‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫درهو‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ي‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬
. ‫ق‬ ،‫ا‬ .‫افتغال‬‫ل‬ ‫ا،طكب‬ ‫ه‬ ‫اجلب‬‫ل‬ ‫و‬ ‫م‬ ،‫ا‬

4. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬7
‫األول‬ ‫الفصل‬
‫أهمي‬‫ـ‬‫ـ‬‫الحف‬ ‫ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫ظ‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫بل‬‫ل‬ ‫دامو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫األ‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دبعو‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫و‬ ‫ه‬
‫دل‬‫ز‬ ‫ده‬ ‫شو‬ ‫دبع‬‫ق‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫دب‬،‫ا،طا‬ ‫دبع‬‫ق‬ ‫دبعاو‬،‫ا‬ ‫امكع‬ ‫ز‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫،طا،ب‬
‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫األئ‬ .‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫داع‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫افتح‬‫ل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫كم‬ ،‫ا‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫دنع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬‫ل‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ن‬
.‫قبعه‬ ‫وع‬‫اع‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫اد‬‫ز‬ ‫صكما‬
. ‫األم‬ ‫شوظ‬ ‫زل‬ : ‫لقي‬ .‫م‬ ‫ا،ون‬ ‫شاز‬ ‫م‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫زل‬ : ‫قي‬ ‫قب‬
.. ‫م‬ ،‫ا‬ ‫ضمل‬
‫دبو‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دالم‬‫د‬‫ص‬،‫ا‬ ‫شر‬ ‫دت‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫م‬ :‫دظ‬‫د‬‫و‬‫احل‬‫ل‬‫دبعه‬‫د‬‫م‬ ‫ه‬ ‫دبطه‬‫د‬ ‫ي‬
.‫آاء‬ ‫زىت‬ ‫اعه‬ ‫افتح‬ ‫زل‬ ‫تتمصل‬ ‫حبي‬ ‫لتثبتهو‬
‫قكب‬ ‫شر‬ ‫ل‬ ‫اه‬ ‫ل‬ :‫آي‬ ‫ا،قرآمو‬ ‫شوظ‬ :.‫تقا‬(1)
.
‫قام‬ ‫اإل‬ ‫احلوظ‬ :‫زشبي‬ ‫ل‬ ‫ا،رمحل‬ ‫بب‬ .‫قا‬(2)
.
‫احلوظ‬ ‫ك‬ ‫قام‬ ‫اإل‬ :.‫قا‬ ‫احلوظ؟‬ ‫زا‬ :‫محب‬ ‫زشنا‬ .‫فل‬(3)
.
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫طال‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫دلنهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ل‬ ‫دظو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫لأل‬
‫،يهو‬ ‫عآبلك‬‫ل‬.‫ر‬ ‫ا‬ ‫ا،ب‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫مجع‬ ‫جمرد‬ ‫زل‬ ‫نوع‬ ‫نه‬ ‫هل‬ ‫زبين‬
‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫م‬‫جي‬ ‫دةي‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬ ‫مج‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اشو‬ :‫دظ‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫األ‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫دره‬‫د‬‫ش‬ ‫اء‬‫ع‬‫ل‬ ‫دةكا‬‫د‬‫ب‬‫ين‬ ‫دع‬‫د‬‫م‬‫،ق‬ ً‫ع‬‫د‬‫م‬‫،ق‬ ‫دة‬‫د‬‫خ‬‫تل‬ ‫ام‬ ‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬ً‫جا،س‬ ‫دام‬‫د‬ ‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬
(1)‫ك‬ ،‫هللن‬‫ا‬ ‫باح‬ ‫هلل‬‫ا‬55.
(2)( ‫ا،سازع‬ ‫لآداا‬ ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/13.)
(3)( ‫يع‬ ‫ا،مسر‬ ‫اآلداا‬2/111.)

5. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 8
!‫تمسبع؟‬ ‫اه‬‫ر‬ ‫مىت‬(1)
.
‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دبع‬‫د‬‫م‬ ‫ه‬ ‫دا‬‫د‬ ‫داظ‬‫د‬‫و‬‫شت‬ ‫ا‬ : ‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ :‫دالد‬‫د‬‫خ‬ ‫دل‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا،قا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫ش‬‫ل‬ ‫د،هو‬ ‫د‬ ‫دعس‬ ‫دل‬‫ز‬‫ه‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬، ‫دل‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬، ‫دع‬‫و‬‫ن‬ ‫د‬‫ب‬‫قك‬ ‫ده‬‫د‬ ‫و‬ ‫رو‬
‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬(2)
.
‫دا‬‫د‬‫د‬ً ‫شو‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ل‬ ً‫ال‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬ ‫مج‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دام‬‫د‬ ‫اا‬ :‫دصري‬‫د‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ته‬ ‫زنو‬ ‫قك‬ ‫ظ‬ ‫حمو‬ ،‫غ‬ ‫ا‬ً،‫ث‬ ‫ام‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫هو‬ ‫ع‬ ‫هللنو‬‫ا‬ ‫ثرمي‬(3)
.
‫دلم‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دبه‬‫د‬‫د‬ ‫دبعهو‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ،‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫ل‬ ‫دظو‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫أل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬
.‫ا،صتب‬ ‫م‬ ‫ط‬ ‫ه‬ ‫ش‬ ‫مما‬ ‫اه‬ ‫ف‬
‫دب‬‫د‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫دام‬‫د‬‫م‬‫احل‬ ‫داشبه‬‫د‬‫م‬ ‫دع‬‫د‬‫ز‬ ‫دبخ‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬ :‫دام‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬ ‫اق‬‫ز‬‫در‬‫د‬،‫ا‬
‫ا‬ً‫كم‬ ‫به‬ ‫ال‬(4)
:‫نمسب‬‫ل‬ ‫و‬
‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫ا،قم‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ديس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ل‬
‫دبع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫اه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬(5)
‫،كخكي‬ ‫ا،بي‬‫ل‬(6)
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ديس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫مل‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ :،‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ك‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫دج‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫م‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ص‬ ‫دبك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ديء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫جي‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دحاا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬
‫ب‬ ‫زصا‬(7)
.
(1)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/248.)
(2)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/266.)
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬74.
(4)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/252.)
(5)‫احل‬‫ك‬ ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬25-26.
(6)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬ :‫ر‬ ‫ان‬115.
(7)( ‫بي‬ ‫ل‬ ‫ا،صاز‬1/15.)

6. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬1
:‫األزدي‬ ،‫تس‬ ‫ل‬ ‫حممب‬ .‫قا‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ً ‫شا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ً‫ي‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫مل‬ ‫اا‬
‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫تن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫،كص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫جم‬
‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫جم‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ،‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫داكب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬
‫د‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ب‬ ‫ه‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫ل‬(1)
: ‫ش‬ .‫قا‬
‫ه‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ً‫قرطاف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا‬
‫اطيس‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫دقس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬(2)
‫زل‬ ‫ا،وقيه‬ ‫ع‬ ‫زن‬ ‫تنسب‬ ‫لمما‬ :‫ا،رب‬ ‫بب‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬:‫،ه‬ ‫ق‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫مح‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫و‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ش‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬
‫دنبلق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬
‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ب‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫م‬
‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ل‬(3)
‫،بمساع‬ ‫لنسبشما‬ ‫اخلطيب‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ا،بيتام‬ ‫كةام‬ : ‫ائب‬(4)
.
‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫لتنب‬ :‫جي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا،ق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دبتح‬‫د‬‫د‬‫م‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
،‫ا‬‫ر‬ ‫ا‬ ‫ا،ب‬ ‫ه‬ ‫لد‬ ‫زا‬ ‫اطر‬ ‫اخل‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫زا‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫ك‬(5)
.
(1)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/251-525.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬116.
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬116.
(4)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/252)
(5)( ‫شسل‬ ‫بتح‬ ، ‫م‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫جبب‬1/244.)

7. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 12
‫دب‬‫د‬‫ت‬‫،كص‬ ‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دلنهو‬‫د‬‫آ‬ ،‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫در‬‫د‬‫ش‬ ‫لت‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دع‬‫د‬‫ي‬ ‫دربز‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫مم‬‫ل‬
‫ه‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ً ‫حمو‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫مل‬ ‫اا‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫يو‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫تكو‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬
.‫بع‬ ،‫ا‬
‫ش‬ .‫قا‬(1)
:
‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫اجل‬ ‫دلم‬ ‫داحلوظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ك‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ورق‬ ‫دامي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫آ‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫،كص‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫رق‬ ‫داع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫تغرق‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬
‫درقشا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬،‫ا‬‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫رق‬ ‫دلع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬،‫ا‬‫ل‬
‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫ز‬ ‫دبب‬‫د‬‫س‬، ‫دبش‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫و‬‫ك‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬، ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫دبا‬‫د‬‫ش‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫لزل‬ ‫بعو‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫رج‬ ‫نشاو‬ ‫ا‬‫ل‬‫ب‬ ‫ت‬ ‫ا‬
1-‫(مي‬ ‫دال‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫درل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬154‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ء‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا‬ )
‫آخر‬ ‫زنه‬ ‫تؤخة‬ ‫زا‬ ‫مجيع‬ ‫صام‬ ‫اش،قو‬‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫مره‬(2)
.
2-‫(مي‬ ‫ام‬ ‫يب‬ ‫ل‬ ‫ا‬287‫تنع‬ ‫ه‬ ‫و‬‫ر‬ ‫ا،ب‬ ‫تبه‬ ‫اكب‬ : ‫قي‬ )
‫شبت‬ ، ‫مخس‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫اد‬ ‫ل‬ ‫نجو‬‫ة‬،‫ا‬(3)
.
3-‫(مي‬ ‫دايب‬‫د‬‫د‬ ‫اجل‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫م‬‫حم‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬355‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫دخ‬ :. ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ )
‫دةي‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫غال‬ ‫دةمي‬‫د‬‫د‬‫و‬‫لن‬ ‫امو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫قم‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ر‬ ‫م‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ر‬،‫ا‬
‫دا‬‫د‬ً‫ز‬ ‫زغم‬ ‫دالم‬‫د‬‫غ‬،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫ج‬‫ر‬ ‫دبو‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دبه‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا‬.‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دا‬‫د‬‫ض‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫و‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دص‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ت‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دائك‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫غ‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬
(1)‫ك‬ ‫ا،يب‬ ‫،كث‬ ‫احلسل‬ ‫قبيح‬‫ل‬ ‫ا،قبيح‬84.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬74.
(3)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬2/641.)

8. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬11
‫ا‬ً‫زتن‬ ‫ل‬ ‫ا‬ً‫فناد‬ ‫شبت‬(1)
.
4-‫(مي‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬‫اخلت‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ ‫دل‬‫د‬ ‫درمحل‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬335‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫د‬ )
‫ده‬‫د‬‫ب‬‫ت‬ ‫ده‬‫ت‬‫حلق‬ ‫م‬ ‫ا‬ً‫ع‬ ‫دش‬‫آ‬ ‫دبا‬‫د‬‫ح‬ ‫دهو‬‫ب‬‫ت‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ديء‬‫د‬‫آ‬ ‫ده‬ ‫ز‬ ‫ديس‬،‫ل‬ ‫و‬‫در‬ ‫ا،ب‬
‫شو‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دبت‬‫ش‬ ، ‫خبمس‬ ‫شب‬ :. ‫تق‬ ‫صام‬‫دن‬‫ت‬‫حلق‬ ‫م‬ ‫دي‬
‫تيب‬(2)
.
5-‫(مي‬ ‫،ي‬‫دة‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫حم‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مح‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬222:. ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ )
‫كه‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫ين‬ ‫فويام‬ ‫تاا‬ ‫زن‬ ‫تسرق‬ ‫م‬ ‫ام‬(3)
.
‫الثاني‬ ‫الفصل‬
‫الحفظ‬ ‫عجائب‬
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫دشا‬‫د‬‫د‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬ ‫لزتن‬ ،‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬
‫ج‬ ،‫ا‬‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫دب‬‫د‬‫ج‬ ‫ل‬ ‫دمع‬‫د‬‫س‬‫ل‬ ‫ده‬‫د‬‫ب‬‫جائ‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫ب‬‫جي‬ ‫در‬‫د‬ ‫داد‬‫د‬‫ص‬‫دب‬‫د‬‫ئ‬‫ا‬
:‫منشا‬ ‫عو‬ ‫زتن‬ ‫احلوظ‬ ‫ه‬
‫در‬‫د‬‫ث‬ ‫ه‬ ‫دب‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬ ‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫ق‬ ‫ه‬ ‫دب‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬ ‫ل‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ع‬ ‫در‬‫د‬‫ف‬ ‫ه‬ ‫دب‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬
.‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬
(1)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬1/27‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ ‫)و‬61،‫ا،س‬‫ل‬ ‫و‬
(16/81.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬45( ،‫ا،س‬ :‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬ .15/436.)
(3)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/357.)

9. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 12
‫دةه‬‫ك‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫د‬‫ن‬ ‫د‬ ‫ه‬ ،‫ث‬ ‫منااج‬ ‫اإلفالزيع‬ ‫األزع‬ ‫ه‬ ‫شرمي‬ ‫،قب‬‫ل‬
‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫و‬‫لق‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫در‬‫د‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬، ‫دا‬‫د‬ً‫زبحث‬ ‫دردمي‬‫د‬ ‫دةا‬‫د‬، ‫و‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬‫األ‬
. ،‫ا‬
‫زص‬ ‫دبم‬‫د‬ ، ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫لعد‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ش‬ ‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫هللق‬‫ا‬ ‫ديس‬‫د‬،‫ل‬‫دع‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫لق‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا‬
‫داظ‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫اهل‬ ‫دحة‬‫د‬‫د‬‫مس‬، ‫داو‬‫د‬‫د‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫زث‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫هللق‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬ ‫ائب‬
‫دبو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫دربو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،تح‬‫ل‬ ‫دحو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬، ‫و‬ ‫ائ‬‫ة‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬
. ‫ق‬ ،‫ا‬ .‫افتغال‬‫ل‬
.‫احلوظ‬ ‫ع‬ ‫فر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :.‫األل‬ ‫هللبح‬‫ا‬
.‫احلوظ‬ ‫ق‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :‫ا،ثاين‬ ‫هللبح‬‫ا‬
.‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ثر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ : ،‫ا،ثا‬ ‫هللبح‬‫ا‬
‫األ‬ ‫هللبح‬‫ا‬.‫احلوظ‬ ‫ع‬ ‫فر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :.‫ل‬
‫اإلفالزيع‬ ‫األزع‬ ‫الم‬ ‫أل‬ ‫جيبع‬ ‫زثكع‬ ‫اإلفالزي‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا،تا‬ ‫فج‬ ‫،قب‬
‫دل‬‫ز‬ ‫وظ‬ ‫زل‬ ‫منش‬ ‫و‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫اكبش‬ ‫ز‬ ‫ن‬ ‫لقب‬ ‫احلوظو‬ ‫ع‬ ‫فر‬ ‫ه‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫زثكع‬ ‫لزل‬ ‫اعو‬‫ر‬‫ص‬‫ل‬ ‫اد‬ ‫حباجع‬ ‫كيس‬ ‫و‬‫زر‬ .‫ل‬
1-‫(ت‬ ‫الشعبي‬ ‫شراحيل‬ ‫بن‬ ‫عامر‬101:)
:‫يب‬ ‫ا،مس‬ .‫قا‬
‫دا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫حب‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫ء‬
‫كي‬ ‫يبه‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫اشتج‬(1)
.
2-‫(ت‬ ‫السدوسي‬ ‫دعامة‬ ‫بن‬ ‫قتادة‬111:)
(1)‫ك‬ ‫احل‬‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬71‫و‬72‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ .41.

10. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬13
‫دبا‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫داد‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ق‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬–‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬-‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫ديو‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ :
‫اناي‬–‫ق‬–‫قكيب‬ ‫اه‬ ‫ل‬ ‫ا‬ً‫آيق‬(1)
.
:‫دا‬‫د‬‫د‬ً‫ز‬ ‫ت‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ .‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دع‬‫د‬ ‫ع‬ ‫ديب‬‫د‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫،ة‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫ش‬ !‫صتب‬ ‫،يس‬‫م‬ :‫ده‬، ‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫ده؟‬ ‫دب‬‫ش‬ ‫مما‬ ‫آيء‬ ‫تبت‬ ‫ه‬ ، ‫ت‬
‫در‬‫د‬ ‫تن‬ ‫دي‬‫د‬‫ق‬‫ب‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫دبفا‬‫د‬ ‫ل‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬ ‫تن‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬ ‫ت‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ ‫دق‬‫د‬‫آ‬
‫فل،ه‬ ‫لقبك‬ ‫و‬ ‫س‬ ‫با‬ ‫م‬ ‫ك‬ ‫ن‬ :. ‫لتق‬ ‫م‬(2)
.
‫دمع‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫و‬‫در‬‫د‬ ‫ا،ب‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫داد‬‫د‬‫ت‬‫ق‬ ‫دام‬‫د‬ : ‫د‬‫د‬‫ب‬‫شن‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ش‬ ‫حو‬ ‫اشب‬‫ل‬ ‫زر‬ ‫ر‬ ‫جا‬ ‫محيوع‬ ‫كيه‬ ‫قرئ‬ ‫هو‬ ‫شو‬ ‫ا‬ً‫آيق‬‫ا‬(3)
.
3-‫(ت‬ ‫الزهري‬ ‫مسلم‬ ‫بن‬ ‫محمد‬121:)
‫ا‬ً‫آيق‬ ‫قكيب‬ ‫د‬ ‫افت‬ ‫زا‬ :‫ا،ةكري‬ .‫قا‬–‫ق‬–‫نسيته‬(4)
.
‫و‬ ‫د‬‫ق‬ ‫دبت‬‫ش‬ ‫ه‬ ‫دصص‬‫آ‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫ق‬ ‫ا‬ً‫شبتث‬ ‫بمي‬ ‫افت‬ ‫زا‬ :.‫لقا‬
‫شو‬ ‫ما‬ ‫ك‬ ‫اا‬ ‫ماشيب‬ ،‫سل‬ ‫اشباو‬‫ل‬ ‫شبتثا‬(5)
.
1-‫(ت‬ ‫الثوري‬ ‫سعيد‬ ‫بن‬ ‫سفيان‬161:)
‫قكيب‬ ‫د‬ ‫افت‬ ‫زا‬ :‫عي‬ ‫ا،ث‬ ‫فويام‬ .‫قا‬‫خانن‬ ‫ق‬ ‫ا‬ً‫آيق‬(6)
.
‫دةاا‬‫ص‬ ‫در‬‫ز‬ ‫شىت‬ ‫تهو‬ ‫شو‬ ‫ق‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫اين‬ ‫د‬ ‫افت‬ ‫زا‬ :.‫لقا‬
(1)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/123( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬ ‫)و‬5/276‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ .)
‫ك‬54.
(2)( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬2/333.)
(3)( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬5/276.)
(4)( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬2/364( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬ ‫)و‬2/264..)
(5)( ‫،ياء‬‫ل‬‫األ‬ ‫شكيع‬2/363( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬ ‫)و‬2/253‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬ .)55.
(6)( ‫شبام‬ ‫ل‬ ‫اجملرلش‬1/52( ،‫ا،س‬‫ل‬ )7/236.)

11. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 14
‫قاهلا‬ ‫كمع‬(1)
‫شا‬ ‫شو‬ ‫م‬ ‫ع‬ ‫خما‬ ‫اين‬ ‫لفب‬(2)
.
1-:‫(ت‬ ‫هارون‬ ‫بن‬ ‫يزيد‬206:)
‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ :‫داعلم‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ة‬‫ت‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬(3)
‫دهو‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫حو‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ز‬
:‫دةكيب‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫شر‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫دبخ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬، ‫تل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬‫ل‬
‫ناه‬ ‫لعقامي‬ ‫فبع‬ ‫م‬ ‫ا،وت‬ ‫شبت‬(4)
.
6-‫(ت‬ ‫األصمعي‬ ‫يب‬‫ر‬‫ق‬ ‫بن‬ ‫الملك‬ ‫عبد‬216:)
‫دب‬‫ن‬ ‫دا‬ً‫ز‬ ‫ت‬ ‫دا‬‫ن‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫ده‬‫ي‬ ‫دل‬ ،‫د‬‫ص‬ ‫دل‬ ‫در‬‫م‬ ‫دل‬ ‫دل‬‫س‬‫احل‬ ‫شص‬
‫د‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫دم‬‫م‬‫األ‬ ‫دنش‬‫ز‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫زل‬ ‫ع‬ ‫مجا‬ ‫ه‬‫ر‬ ‫لحب‬ ‫و‬ ‫فش‬ ‫ل‬ ‫احلسل‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫احل‬ ‫داشب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ .‫داس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ،‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫دح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫لخ‬ ‫دبي‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دث‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫اهل‬‫ل‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ب‬
‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫درع‬‫د‬ ‫ت‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫در‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫دعو‬‫د‬ ‫عق‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫م‬
‫دث‬‫ي‬‫اهل‬‫ل‬ ‫ي‬ ‫دم‬‫م‬‫األ‬‫ل‬ ‫دب‬‫ي‬‫ب‬ ‫د‬ ‫دتصك‬ . ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ا‬‫ل‬‫ر‬ ‫ةا‬ :.‫قا‬ ‫كيناو‬ ‫قب‬
‫داظ‬‫و‬‫احل‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫د‬‫غ‬‫ك‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫دةا‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دس‬‫ك‬‫اجمل‬ ‫جمل‬‫دا،تج‬ ‫دازمو‬‫ش‬ ‫دل‬ ‫تر‬‫ر‬‫لج‬
.‫بع‬ ‫لآ‬ ‫لقتاد‬ ‫يب‬ ‫ا،مس‬‫ل‬ ‫ا،ةكري‬ ‫ه‬ ‫ا‬‫ل‬‫لخة‬ ‫و‬ ‫احلبت‬ ‫محاا‬ ‫زل‬
‫احل‬ ‫دا‬‫ز‬‫ل‬ : ‫دب‬‫ي‬‫ب‬ ‫د‬ .‫دا‬‫ق‬‫درب‬‫خل‬‫ا‬ ‫دبق‬‫م‬ ‫دبعي‬‫ن‬ ‫دا‬‫ز‬‫ل‬ ‫ءو‬ ‫دؤ‬‫ك‬ ‫دع‬‫ج‬‫ا‬
‫دا‬‫ز‬ ‫ده‬‫ن‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫ق‬ ‫ا‬ً‫ديق‬‫آ‬ ‫دي‬‫س‬‫ن‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫ده‬‫ن‬ ‫دة‬‫ت‬ ‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫ر‬ ‫احل‬‫ل‬ ‫ةاو‬ ‫م‬ ‫نش‬
‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬‫ا‬‫ل‬ ‫در‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫من‬ ‫د،هو‬‫د‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫دره‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫ي‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫داج‬‫د‬‫ت‬
(1)‫ك‬ ‫ل‬ ‫هو‬ ‫حن‬ ‫ل‬ .‫ةاا‬ ‫قاهلا‬ ‫صكمع‬ :‫ه‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫و‬ ‫حي‬ ‫يه‬ ،‫ل‬ ! ‫هللطب‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫ةا‬
.‫ا‬ ‫احلمب‬‫ل‬ ‫اكرو‬ ‫ىن‬ ‫هلل‬‫ا‬
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬31.
(3)‫ا،صرب‬ ‫ه‬ ‫ا،نسائي‬ ‫خرجه‬‫ح‬11326( ‫و‬6/316.)
(4)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬14/342( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫)و‬1/322( ،‫ا،س‬ :‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬ .)1/363:‫يه‬‫ل‬ )
.‫قح‬ ‫ا‬ ‫كيح‬ ‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬ .‫ع‬ ،‫ا‬ ‫شبت‬

12. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬15
.‫ي‬ ‫األمم‬ ‫رع‬ ‫ت‬ .‫يه‬
‫تنصر‬ ‫ا‬ ‫كةا‬ ‫زل‬ ‫،تجيء‬ ‫ن‬ ‫بيب‬ ‫ا‬ ‫تا‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫ن‬ :‫احلسل‬ .‫قا‬
.‫جبا‬
:‫ي‬ ‫دم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫األ‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫د،و‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ا،ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫م‬ ‫داج‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ن‬
. ‫ق‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫نسي‬
‫دالينو‬‫و‬،‫ا‬ ، ‫دب‬،‫ا‬ :‫دالم‬‫غ‬ ‫دا‬‫ت‬ ‫.و‬ ‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دةا‬‫ك‬ ‫درا‬‫ب‬ ‫دنحل‬ :‫دل‬‫س‬‫احل‬ .‫قا‬
.، ‫ا،ب‬ ‫ر‬ ‫،يح‬ ‫ا،غالم‬ ‫م‬ .‫ناه‬ ‫لشب‬ ‫فنبناه‬ ‫مما‬ ،‫،صث‬ ‫جازع‬ ‫نه‬
‫د‬‫د‬ ‫ا،ق‬ ‫دب‬‫د‬‫ي‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬ ‫دةاو‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ج‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ :‫ي‬ ‫دم‬‫د‬‫م‬‫األ‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ل‬ ‫ه‬ ‫محا‬ ‫اء‬ ‫ل‬ ‫زرمي‬ ‫ا،ك‬‫ر‬ ‫دا،ن‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫دتحل‬‫ز‬‫ل‬ ‫داو‬‫ش‬‫ك‬ ‫دا‬‫ش‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫قي‬
‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫ه‬ ‫دامي‬‫د‬‫د‬ ‫قي‬ ‫ا،ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ت‬ ‫داعع‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫،ي‬
. ‫ا،ق‬ ‫احلسل‬ ‫افتب‬ .‫ا‬ ‫ح‬ ‫افتن‬‫ل‬
‫د‬‫د‬‫د‬ ‫لق‬ ‫دةاو‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫ق‬ ‫دالمو‬‫د‬‫د‬‫و‬، ‫األل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫ا،ق‬ :‫ي‬ ‫دم‬‫د‬‫د‬‫م‬‫األ‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
.‫ع‬ ‫ق‬ ‫ع‬‫ل‬ ‫فبع‬ ‫ك‬ ‫شىت‬ .‫ةا‬ ‫ل‬ ‫ةا‬
‫د‬‫د‬ ‫اجلما‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫قت‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫و‬ ‫دب‬‫د‬‫س‬‫ش‬ :‫دل‬‫د‬‫س‬‫احل‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫دا‬‫د‬‫ت‬ ‫داو‬‫د‬‫ش‬‫ين‬ ‫ل‬ ‫ع‬
:.‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫ك‬ ‫امحك‬ ‫م‬ ‫دالم‬‫د‬‫غ‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ . ‫د‬‫د‬‫ك‬‫دع‬ ‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫دالم‬‫د‬‫غ‬
.. ‫م‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ن‬ ‫ما‬ ‫احلاز‬ ‫ن‬
‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د،تتش‬‫د‬‫د‬‫آ‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫و‬‫نت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫اخليبع‬ ‫م‬ ‫ا،باق‬ ‫رو‬ ‫ان‬‫ل‬ ‫و‬ ‫اك‬‫ع‬‫ا،ب‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫حمك‬ . ‫دعك‬ ‫و‬ ‫آ‬(1)
.
7-‫(ت‬ ‫المأمون‬ ‫هارون‬ ‫بن‬ ‫اهلل‬ ‫عبد‬211:)
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬47‫و‬48.

13. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 16
‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ع‬‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ع‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫م‬ ‫دلز‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫أل‬‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ش‬ ‫ل‬‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬
‫دلام‬ .‫دي‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫بفا‬ ‫م‬ ‫ان‬ ‫م‬ ‫و‬ ‫تا‬ :‫م‬ ‫هلللز‬‫ا‬ .‫قا‬ ‫و‬ ‫شبت‬
‫تس‬‫ع‬‫د‬ ُ‫ل‬ ‫ا‬ ‫ه‬ ‫حلو‬ ‫جب‬ ‫ت‬ ‫شاو‬ ‫ما‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫ادكا‬ ‫ل‬ ‫،هو‬(1)
.
1-‫(ت‬ ‫البخاري‬ ‫إسماعيل‬ ‫بن‬ ‫محمد‬216:)
‫لآ‬ ‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫دل‬ ‫دب‬‫آ‬‫شا‬ ‫د‬ :‫اق‬‫ع‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫داا‬‫ش‬ ‫يب‬ ‫دل‬ ‫حممب‬ .‫قا‬‫در‬‫خ‬
‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ا،ب‬ ‫داتخ‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ت‬ ‫داعي‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫ا،ب‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ :‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬
‫د‬‫ن‬ :‫،ه‬ . ‫نق‬ ‫صنا‬ ‫تامو‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫شىت‬ ‫تصتبو‬ ‫ال‬ ‫غالمو‬ ‫لك‬
‫نع؟‬ ‫ما‬ ‫صتب‬ ‫ل‬ ‫نا‬ ‫ز‬ ‫هتك‬
‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬، .‫دا‬‫د‬‫ق‬–‫دا‬‫د‬ً‫ز‬ ‫ت‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫دتع‬‫د‬‫ف‬ ‫دب‬‫د‬–‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ل‬‫ثر‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫نص‬
‫ده‬‫ي‬، ‫دا‬‫ن‬‫لخرج‬ .‫دا‬‫م‬‫تبت‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫دي‬‫ك‬ ‫دا‬‫ض‬‫ر‬ ‫ا‬ ‫حلحتماو‬‫ل‬‫اد‬‫ة‬‫د‬ ‫دبناو‬‫ن‬ ‫دام‬ ‫دا‬‫ز‬
‫دىت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دبو‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫قر‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫در‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬
.‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫تبنا‬ ‫حنص‬ ‫كنا‬ ‫ج‬
‫ديع‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫ل‬ ‫ا‬‫ع‬‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫خت‬ ‫ين‬ ‫درلم‬‫د‬‫د‬‫د‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫دازي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ر‬ !‫؟‬
‫شب‬ ‫تتقبزه‬(2)
.
9-‫(ت‬ ‫الرازي‬ ‫زرعة‬ ‫أبو‬261:)
‫ين‬‫ل‬ ‫ديبو‬‫ك‬‫ق‬ ‫داه‬ ‫ل‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫اين‬ ‫زا‬ :‫ع‬ ‫زع‬ .‫قا‬
‫دع‬‫ض‬‫ل‬ ‫دامي‬‫ي‬‫هللغن‬‫ا‬ ‫مي‬ ‫د‬‫م‬ ‫درو‬‫غ‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ع‬ ‫دل‬ ‫دباد‬‫غ‬ ‫ق‬ ‫ف‬ ‫ه‬ ‫زمسي‬ ‫ن‬
‫قكبه‬ ‫يه‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫خماو‬ ‫اين‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ‫مب‬(3)
.
(1)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/281( ‫ا،نشاتع‬‫ل‬ ‫ا،بباتع‬ ‫)و‬14/14.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬55‫و‬56( ،‫ا،س‬‫ل‬ .12/428.)
(3)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬12/333.)

14. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬17
10-‫(ت‬ ‫الترمذي‬ ‫عيسى‬ ‫بن‬ ‫محمد‬ ‫عيسى‬ ‫أبو‬279:)
‫دل‬‫ز‬ ‫ئ‬‫ة‬‫د‬‫ج‬ ‫د‬‫ب‬‫صت‬ ‫دع‬‫ص‬‫ز‬ ‫دح‬‫ت‬‫ر‬‫ط‬ ‫ه‬ ‫ن‬ :‫ا،،زةي‬ ‫يس‬ .‫قا‬
‫اا‬ ‫د‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫ج‬‫ل‬ ‫ديو‬‫د‬ ‫ز‬ ‫ئ‬‫ة‬‫د‬‫د‬‫جل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫دل،ته‬‫د‬‫س‬ ‫ده‬‫د‬ ‫جب‬ ‫ديخو‬‫د‬‫آ‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬
‫جةءا‬ ‫ي‬ ‫ز‬‫دا‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫دبي‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫در‬ ‫در‬ ‫ن‬ ‫دهو‬ ‫،و‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫كي‬ ‫تقر‬ ‫بقي‬ ‫ياعو‬
.‫ده‬‫ك‬ ‫ده‬ ‫شو‬ : ‫د‬‫ك‬‫لق‬ ‫دلزريو‬ ‫ده‬‫ت‬‫كم‬ ‫ل‬ ‫زن؟‬ ‫ستحي‬ ‫زا‬ :.‫قا‬ ‫ياضاو‬
.‫جتيء‬ ‫م‬ ‫قب‬ ‫شرمي‬ ‫افت‬ :.‫لقا‬ ‫بقنو‬ ‫ت‬ ‫ك‬ ‫كيهو‬ ‫ه‬ ‫قر‬ .‫اقر‬ :.‫قا‬
‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ح‬ ‫د،هو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫غ‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬‫دلع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫داميو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫او‬ً‫دبتث‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬
‫شرو‬ ‫ه‬ ‫خطلمي‬ ‫زا‬ ‫كيه‬ ‫بفا‬ ‫ل‬(1)
.
11-‫(ت‬ ‫المتنبي‬ ‫الطيب‬ ‫أبو‬311:)
‫دس‬‫د‬‫ك‬‫جي‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ديب‬‫د‬‫ت‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ :‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دث‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫حم‬ ‫دل‬‫د‬‫س‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫دبام‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دىت‬‫د‬‫و‬،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫ديب‬‫د‬‫ن‬‫هللت‬‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬،–‫دن‬‫د‬ ‫ت‬
‫هللتنيب‬‫ا‬–‫ي‬ ‫دم‬‫م‬‫األ‬ ‫دب‬‫ت‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دا‬ ‫تا‬ ‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫ر‬ ‫ش‬ ‫لقب‬ ‫نبي‬ ‫م‬ ‫ا،ي‬ ‫ام‬
–‫قع‬‫ع‬‫ل‬ ‫ال‬ ‫حن‬–‫ت‬ ‫ط‬ ‫يه‬ ‫ر‬ ‫تن‬ ‫لخة‬ ‫هو‬ ‫،يبي‬.ً‫ال‬
‫شةا‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫تب‬‫ر‬ ‫ن‬ ‫م‬ ‫هو‬ ‫ي‬ ‫م‬ ‫تب‬‫ع‬ ‫كةا‬ ‫تا‬ : ‫ا،رج‬ ‫،ه‬ .‫قا‬
.‫آشر‬ ‫ب‬ ‫م‬ ‫تص‬
‫ده‬‫ب‬‫ك‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫م‬ ‫دا‬‫م‬ ‫ده‬‫ت‬ ‫شو‬ ‫دب‬‫ق‬ ‫د‬‫ن‬ ‫م‬ :‫ببام‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬
. ،
‫درهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫آ‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫لق‬ ‫دبهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ، ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دةمي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫ل‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫داه‬‫ن‬ ‫من‬ ‫دا،ثملو‬ ‫ده‬‫ب‬،‫لطا‬ ‫داشبه‬‫م‬ ‫ه‬ ‫كح‬ ‫لقامو‬ ‫مهو‬ ‫ه‬ ‫كه‬ ‫ج‬ ‫افتكبه‬
(1)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬2/635.)

15. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 18
‫نوس‬ ‫ك‬ ‫آرط‬ ‫ن‬ :‫لقكنا‬ ‫زنهو‬(1)
.
12-‫(ت‬ ‫الدارقطني‬ ‫عمر‬ ‫بن‬ ‫علي‬311:)
‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫جم‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫شبا‬ ‫ه‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ش‬ ‫قطن‬‫ع‬‫دبا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫غ‬‫ك‬ :‫دري‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫األز‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
.‫دا‬‫ق‬ ‫ديو‬‫ك‬‫و‬ ‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫دهو‬ ‫ز‬ ‫دام‬ ‫ا‬ً‫دةء‬‫ج‬ ‫دخ‬‫س‬‫تن‬ ‫د‬ ‫ج‬ ‫واعو‬ ،‫ا‬ ‫ي‬ ‫ا‬
.‫نسخ‬ ‫ن‬‫ل‬ ‫ا‬ ‫ح‬ ‫ت‬ : ‫ا،رج‬
‫د‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ش‬ ‫دالو‬‫د‬‫خ‬ ‫دالء‬‫د‬‫ز‬‫،ال‬ ‫دي‬‫د‬‫م‬‫ش‬ :‫قطن‬‫ع‬‫دبا‬‫د‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ز‬ ‫ظ‬
!‫شوظ‬ :.‫قا‬ ‫ا،مسيخ؟‬
‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دالم‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ .‫األل‬ ‫دبتثاو‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ران‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ز‬ :‫قطن‬‫ع‬‫دبا‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫دةا‬ ‫ده‬‫ن‬‫لزت‬ ‫دالم‬ ‫دل‬ ‫دالم‬ ‫دل‬ ‫داين‬‫ث‬،‫ا‬ ‫دبت‬‫حل‬‫ا‬‫ل‬ ‫دةاو‬ ‫ل‬ ‫دةا‬ ‫ده‬‫ن‬‫لزت‬ ‫الم‬
‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫داس‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ج‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫األشاد‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫در‬‫د‬‫ص‬‫لز‬ .‫دةا‬‫د‬ ‫ل‬
.‫قا‬ ‫ما‬ ‫ل‬(2)
.
13-‫(ت‬ ‫تيمية‬ ‫ابن‬ ‫العباس‬ ‫أبو‬721:)
‫د‬‫د‬‫د‬‫مج‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ه‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ززان‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ :‫درزبي‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫دبتل‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ .‫ا‬
‫اكنه‬ ‫ه‬ ‫ينقظ‬ ‫ع‬ ،‫زطا‬ ‫زر‬ ‫ا،صتاا‬ ‫ور‬ ‫ام‬ ‫يميع‬(3)
.
11-‫ـي‬‫ـ‬‫ب‬‫الحل‬ ‫ـائر‬‫ـ‬‫ش‬‫الع‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫ب‬‫أ‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫ل‬‫ع‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫م‬‫مح‬ ‫ـالي‬‫ـ‬‫ع‬‫الم‬ ‫ـو‬‫ـ‬‫ب‬‫أ‬
‫(ت‬719:)
(1)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬4/123( ‫اإلفالم‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬ ‫)و‬26/122.)
(2)( ،‫ا،س‬16/453.)
(3)( ‫ا،طا،ع‬ ‫ا،ببع‬1/72.)

16. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬11
‫ام‬ ‫األن‬ ‫ع‬ ‫ف‬ ‫شوظ‬ ‫نه‬ : ‫قي‬–‫آاا‬ ‫لك‬–‫اشب‬‫ل‬ ‫زر‬ ‫زل‬(1)
.
‫دل‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬‫قك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫ه‬ ‫ا‬ً،‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ا‬ً‫دبع‬‫د‬‫ق‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫ز‬‫ل‬‫درآم‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫مل‬ ‫،و‬ ‫ق‬ ‫لق‬ ‫ه‬ ‫ا،صرمي‬
1-‫(مي‬ ‫دكمع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دقيح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫ا‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬82‫ه‬ ‫درآم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ )
‫تل‬‫ر‬‫آش‬(2)
.
2-‫(مي‬ ‫ا،ةكري‬ ‫زسك‬ ‫ل‬ ‫حممب‬125‫،يكع‬ ‫ران‬ ‫ه‬ ‫آم‬‫ر‬‫ا،ق‬ ‫شوظ‬ )(3)
.
3-‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دي‬‫د‬‫س‬‫لن‬ ‫دبو‬‫د‬‫ش‬ ‫ده‬‫د‬ ‫و‬ ‫مل‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬ ‫شو‬ :‫ديب‬‫د‬‫ك‬‫ا،ص‬ ‫د‬‫د‬‫آ‬‫كا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫درآمو‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫بن‬ ‫دا‬‫د‬ ‫ت‬ ‫د‬‫د‬ ‫م‬ ‫دام‬‫د‬ ‫دبو‬‫د‬‫ش‬ ‫ده‬‫د‬‫س‬‫تن‬ ‫مل‬‫دا‬‫د‬‫ت‬‫ي‬ ‫دبخك‬‫د‬
.‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ال‬ ‫ه‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫حو‬ ‫درآمو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دىت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫لشك‬
‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫ا،قب‬ ‫دلم‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دة‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫آل‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫حل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫قب‬ ‫و‬ ‫درآ‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ً‫ز‬ ‫ت‬ ‫درمي‬‫د‬‫د‬ ‫لن‬
‫ع‬ ‫ا،قب‬ ‫ق‬ ‫زا‬ ‫لخةمي‬(4)
.
4-‫درآم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫دتطا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اجلاز‬ ‫ه‬ ‫دبعس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ر‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫طا‬
‫ف‬ ‫ه‬ ‫ا،صرمي‬‫ب‬‫ق‬ ‫ا‬ً‫ز‬ ‫ت‬(5)
.
5-‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ :‫دبلتظ‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ت‬ ‫ت‬ ‫دةتل‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫داظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫داتخ‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫هلل‬‫ا‬
‫دشرو‬‫د‬‫آ‬ ‫دع‬‫د‬ ‫ال‬ ‫ه‬ ‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دال‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫م‬ ‫ده‬‫د‬‫م‬‫كي‬ ‫ل‬ ‫درمي‬‫د‬‫ص‬،‫ا‬ ‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫حب‬
‫دن‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫دقي‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دام‬‫د‬–‫دل‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫داع‬‫د‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫درو‬‫د‬ ‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬–
(1)( ‫ا،صازنع‬ ‫ا،بعع‬4/86.)
(2)( ،‫ا،س‬4/163.)
(3)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/112.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬65.
(5)‫شوظ‬‫ك‬ ‫،كبلتظ‬ ‫ا،صرمي‬ ‫ا،قرآم‬48.

17. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 22
‫دتطا‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دا‬‫د‬ ‫تا‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬ ‫اكا‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دحوه‬‫د‬ ‫ز‬ ‫ده‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دام‬‫د‬‫ص‬
‫آشر‬ ‫ع‬ ‫ال‬ ‫ه‬ ‫ا،قرآم‬ ‫وظ‬ ‫م‬(1)
.
6-‫ئ‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ ‫ر‬ ‫دة‬‫د‬‫ت‬‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دباا‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ك‬ ‫م‬
‫لشبكا‬ ‫يويع‬ ،‫ا‬ ‫اإلجاز‬ ‫ه‬(2)
.
‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫ل‬ ‫د،و‬ ‫ق‬ ‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫ه‬ ‫دنع‬‫س‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ،‫د‬‫ث‬ ‫نا‬ ‫زت‬ ‫شوظ‬ ‫زل‬ ‫لزنش‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫مل‬ ‫يعو‬ ‫د‬ ‫ما‬ ‫ن‬
1-‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ :‫نين‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دبتل‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫ق‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬–‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫اجل‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬
‫ه‬ ‫دام‬ ‫األن‬ ‫ع‬ ‫د‬‫ف‬ ‫دظ‬‫و‬‫لش‬ ‫دشرو‬‫آ‬ ‫دع‬ ‫ع‬ ‫ه‬ ‫دك‬‫س‬‫ز‬ ‫محيح‬ ‫لشوظ‬ ‫و‬ ‫حيح‬ ،‫ا‬
‫ت‬‫م‬ ‫ت‬ ‫ه‬ ‫تع‬‫ر‬‫ت‬‫ر‬‫احل‬ ‫زل‬ ‫زقازامي‬ ‫الا‬ ‫لشوظ‬ ‫اشبو‬‫ل‬ ‫م‬(3)
.
2-‫(مي‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دبتل‬‫د‬،‫ا‬ ‫دبع‬‫د‬‫م‬ ‫در‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫حم‬:716‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ )
‫ع‬ ‫مج‬ ‫ه‬ ‫ا،طيب‬ ‫يب‬ ‫ام‬ ‫لدت‬ ‫زاو‬ ‫ت‬ ‫مخس‬ ‫ه‬ ‫هللقازامي‬‫ا‬(4)
.
3-‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ :‫خي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا،ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا،قا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬–‫دس‬‫د‬‫د‬‫مخ‬ ‫اا‬ ‫ا‬ ‫لم‬
‫دنع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬–‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫تو‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ت‬ ‫ا،ط‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫د‬ ‫ديب‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫تن‬‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫ر‬
‫زناقبش‬ ‫بد‬ ‫لت‬ ‫ا،يمل‬–‫ي‬ ‫فتمائع‬ ‫حن‬ ‫لكي‬–‫دا‬‫ش‬ ‫شو‬ ‫دتشي‬‫آ‬‫ا‬
‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫م‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬ ‫اد‬ ‫ديبي‬‫د‬‫ف‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ : ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ .‫دي‬‫د‬‫ك‬‫ك‬ ‫ديمل‬‫د‬،‫ا‬ ‫داخر‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫دا‬‫د‬‫هلل‬
‫دتحوظ‬‫د‬ ‫دةكا‬‫د‬‫خ‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬ ‫دلين‬‫د‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫ح‬‫لحل‬ ‫ن‬ ‫دبا‬‫د‬ ‫داو‬‫د‬‫ش‬ ‫شو‬
‫مو‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬ ‫اد‬ : ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ .‫داا‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دي‬‫د‬‫ز‬‫ر‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫دع‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫زن‬
‫لفكمشا‬ ‫لخرجشا‬‫مي‬ ‫د‬‫ك‬‫لخ‬ ‫داعه‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دي‬ ‫ر‬ ‫د‬‫ن‬‫ا‬ ‫شجر‬ ‫بخك‬ ‫مو‬
(1)‫ك‬ ‫،كبلتظ‬ ‫ا،صرمي‬ ‫ا،قرآم‬ ‫شوظ‬41.
(2)‫ك‬ ‫،كبلتظ‬ ‫ا،صرمي‬ ‫ا،قرآم‬ ‫شوظ‬ :‫ر‬ ‫ان‬41.
(3)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬4/1442.)
(4)( ‫ا،صازنع‬ ‫ا،بعع‬4/111.)

18. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬21
‫ه‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ديء‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫،ي‬‫ل‬ ‫زي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫داغ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫مل‬‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬
‫د‬‫ك‬ ‫دبل‬‫غ‬ ‫ده‬‫ي‬، ‫خرج‬ ‫قنتشاو‬ ‫ل‬ ‫شا‬ ‫مجي‬ ‫زل‬ ‫رغ‬ ‫قب‬ ‫ن‬ ‫ا،سحر‬
‫؟‬ ‫د‬‫ب‬ ‫د‬ ‫ديب‬ ‫ق‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫د‬ ‫شو‬ ‫د‬ :‫م‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫دهو‬‫ت‬‫تب‬ ‫د‬ ‫د‬‫س‬‫جك‬ ‫يو‬ ‫ع‬
‫ة‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫داين‬‫د‬‫ز‬‫ا‬‫ع‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫دبو‬‫د‬ ‫غ‬ .‫دركا‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ت‬ ‫شو‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ : ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬:.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دهو‬‫د‬‫ت‬
‫و‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ، ‫دب‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫لخر‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫م‬ ‫م‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫لن‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ح‬
‫دب‬‫مس‬‫ن‬ :.‫دا‬‫ق‬‫ل‬ ‫اق‬‫ع‬‫ل‬ ‫دب‬ ‫دا‬‫ش‬‫زن‬ ‫دوح‬ ‫و‬ ‫د‬‫ي‬ ‫دع‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ثر‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ‫ز‬
‫دمن‬‫د‬‫ض‬ ‫دي‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫د‬‫س‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫داو‬‫د‬‫ك‬‫آخر‬ ‫ه‬ ‫دب‬‫د‬‫مس‬‫لن‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬
‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫او‬ً‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬ ‫درب‬‫د‬‫ه‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫دنو‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫لق‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬،
‫كي‬ ‫خاو‬،‫ا‬(1)
.
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫مل‬ ‫اشبو‬ ،‫ا‬ ‫اجملكس‬ ‫ه‬ ،‫ا،صث‬ ‫ا،قبع‬ ‫وظ‬ ‫زل‬ ‫لزنش‬
1-:.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دع؟‬‫د‬‫ت‬‫ال‬ ‫ز‬ ‫دا‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬ :،‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫مس‬‫هل‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬
‫دشر‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ن‬ ‫دقك‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دس‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫اجمل‬ ‫ه‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬
! ‫ألجب‬(2)
.
2-‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫دبت‬‫د‬‫ح‬‫،ك‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫نا‬ ‫دحا‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ ‫دام‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ :‫دع‬‫د‬‫ي‬ ‫ل‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
–‫وام‬ ‫ل‬ ‫ث‬ ‫ن‬ ‫ت‬–‫شبت‬ ‫زائع‬ ‫مخس‬ ‫اجملكس‬ ‫ه‬ ‫وظ‬ ‫ام‬(3)
.
3-‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ة‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬‫ا‬ ،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫س‬‫اجلك‬ ‫ه‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دام‬‫د‬ ‫نين‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬،‫ا‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬
‫شبتثا‬ ‫فب‬ ‫ك‬(4)
.
:‫الحفظ‬ ‫قوة‬ ‫في‬ ‫عجائب‬ :‫الثاني‬ ‫المبحث‬
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬51.
(2)( ‫بي‬ ‫ل‬ ‫ا،صاز‬1/15‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ ‫)و‬65.
(3)( .‫ا،صما‬ ‫فةتب‬32/58( ‫ا،صاآ‬ ‫)و‬3/273.)
(4)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬4/1442.)

19. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 22
‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫د‬‫ب‬‫جي‬ ‫دع‬‫د‬‫ك‬‫زث‬ ‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ض‬ ً ‫دا‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫دالزيع‬‫د‬‫ف‬‫اإل‬ ‫دع‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫ه‬ ‫م‬
: ‫ش‬ ‫نبل‬ ‫جا،ع‬ ،‫ا‬ ‫كةه‬ ‫ه‬ ‫جتب‬
1-‫ب‬ ‫قتادة‬‫(ت‬ ‫السدوسي‬ ‫دعامة‬ ‫ن‬111:)
‫دة‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا،ن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ :‫ديب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬، ‫داد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ق‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫ا‬ً‫ال‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫دق‬‫ف‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬ ‫و‬‫در‬‫ق‬‫ا،ب‬ ‫ع‬ ‫د‬‫ف‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫در‬‫ق‬ ‫ديو‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫س‬‫از‬ ‫دح‬ ‫هلل‬‫ا‬
‫دا‬‫ن‬‫أل‬ :.‫قا‬ . ‫ن‬ :.‫قا‬ ‫؟‬ُ ‫شصم‬ ‫ر‬ ‫ا،ن‬ ‫ا‬ ‫تا‬ :.‫قا‬ .‫ا‬ً‫شر‬ ‫ل‬ ‫ا‬ً‫و‬، ‫ل‬
‫ا،بقر‬ ‫ع‬ ‫،س‬ ‫زن‬ ‫شوظ‬ ‫اا‬ ‫بب‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫جا‬ ‫حيوع‬ ،(1)
.
2-‫(ت‬ ‫كين‬ُ‫د‬ ‫بن‬ ‫الفضل‬ ‫نعيم‬ ‫أبو‬111:)
‫د‬ ‫ز‬ ‫دل‬ ‫ث‬ ‫ل‬ ‫شنب‬ ‫ل‬ ‫محب‬ ‫زع‬ ‫خرج‬ :‫ع‬ ‫زن‬ ‫ل‬ ‫محب‬ .‫قا‬
‫م‬ ‫دب‬‫ت‬‫ع‬ :‫دث‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫عو‬ ‫ا،ص‬ ‫بنا‬ ‫كما‬ ‫هلماو‬ ‫خادزا‬ ‫اق‬‫ز‬‫ا،ر‬ ‫بب‬
‫مو‬ ‫دب‬ :‫دث‬ .‫دا‬‫ق‬ .‫دع‬‫ق‬ ‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دردو‬ :‫دب‬‫مح‬ .‫قا‬ . ‫ي‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫خترب‬
‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دبتثا‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬ ‫ال‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ص‬ ‫دعو‬‫د‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫دة‬‫د‬‫خ‬‫ل‬‫د‬‫د‬ ‫لج‬ ‫و‬ ‫دي‬‫د‬ ‫ن‬ ‫يب‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫ل‬
‫يب‬ ‫ا‬‫ل‬‫داء‬‫د‬‫ج‬ ‫دهو‬‫د‬‫ث‬‫شبت‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ديس‬‫د‬، ‫دبتثا‬‫د‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫د‬‫د‬ ‫س‬‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬
‫ده‬‫س‬‫لجك‬ ‫و‬ ‫د‬‫ب‬‫شن‬ ‫دل‬ ‫دب‬‫مح‬ ‫خة‬‫ل‬ ‫و‬ ‫ط‬ ‫ام‬ ‫د‬ ‫ك‬ ‫لجكس‬ ‫ج‬‫خر‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫ن‬
.‫ام‬ ‫ا،ب‬ ‫فو‬ ‫لجكس‬ ‫تساعهو‬ ‫ل‬ ‫ث‬ ‫ل‬ ‫وينهو‬ ‫ل‬
‫دادي‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫شاد‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬ ‫دح‬‫د‬‫ب‬‫ا،ط‬ ‫دث‬‫د‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫خ‬
‫ي‬ ‫ن‬ .‫قا‬ ‫مسرو‬.‫كيه‬ ‫اضرا‬ ‫شبتثي‬ ‫زل‬ ‫كةا‬ ‫،يس‬ :
:.‫دا‬‫ق‬ ‫داينو‬‫ث‬،‫ا‬ ‫دبت‬‫حل‬‫ا‬ ‫قر‬ ‫و‬ ‫فا‬ ‫ي‬ ‫ن‬ ‫ل‬ ‫ا،ثاين‬ ‫مسر‬ ،‫ا‬ ‫قر‬
.‫كيه‬ ‫اضرا‬ ‫شبتثي‬ ‫زل‬ ‫،يس‬
(1)( ‫احلكيع‬2/334( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬ ‫)و‬5/272.)

20. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬23
‫و‬ ‫د‬‫د‬،‫ا،ثا‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬ ‫و‬ ‫دا‬‫د‬‫ف‬ ‫دي‬‫د‬ ‫ن‬ ‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫د‬‫د‬،‫ا،ثا‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ،‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬
‫ا‬‫ع‬‫لا‬ ‫دةا‬‫ك‬ ‫دا‬‫ز‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫دث‬ ‫د‬‫ك‬ ‫قب‬‫ل‬ ‫يناهو‬ ‫انقكب‬‫ل‬ ‫و‬ ‫ي‬ ‫ن‬ ،‫تغ‬
‫دبه‬‫د‬‫ي‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬–‫دلل‬‫د‬‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دةاو‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ع‬–‫دبين‬‫د‬‫ت‬‫ر‬‫ت‬–‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
. ‫ا‬ ‫تا‬ ‫ك‬ ‫زل‬ ‫كةا‬ ‫،صل‬‫ل‬ ‫و‬ ‫اا‬ ‫تو‬ ‫م‬ ‫زل‬
‫دبخ‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫امو‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ر‬ ‫دثو‬‫د‬‫د‬ ‫س‬‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫عج‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫د‬‫خ‬
.‫داعه‬
. ‫ب‬ ‫نه‬ ، ‫اق‬‫ل‬ ‫زن‬ ‫مل‬ :‫محب‬ .‫قا‬
‫فوريت‬ ‫زل‬ ‫م‬ ‫شب‬ ‫م‬ ‫سته‬‫،ر‬ ‫اا‬‫ل‬ :‫ث‬ .‫قا‬(1)
.
3-‫(ت‬ ‫النجود‬ ‫أبي‬ ‫بن‬ ‫عاصم‬121:)
‫مي‬‫در‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫و‬ ‫دنت‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫زر‬ :‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ن‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ا‬ً‫شر‬ ‫خطلمي‬ ‫ما‬ ‫ا،قرآم‬(2)
.
1-‫(ت‬ ‫عمرو‬ ‫بن‬ ‫طلحة‬1212:)
‫دلزك‬ ‫ديخ‬‫آ‬ ‫دا‬‫ن‬‫كي‬ ‫دبم‬‫ق‬ ‫عي‬ ‫د‬‫ث‬،‫ا‬‫ل‬ ‫بع‬ ‫د‬‫آ‬‫ل‬ ‫دا‬‫ن‬ ‫د‬ ‫اجتم‬ :‫در‬‫م‬ ‫ز‬ .‫قا‬
‫مل‬ ‫د‬‫ض‬ ‫ز‬ ‫ه‬ ‫خطل‬ ‫ما‬ ‫قكب‬ ‫شر‬ ‫ل‬ ‫شبت‬ ‫و‬ ‫آ‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫كينا‬
‫دل‬‫د‬‫ط‬‫اخل‬ ‫دا‬‫د‬‫من‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫ط‬‫اخل‬ ‫دل‬‫ص‬‫ت‬‫دل‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫ح‬‫طك‬ : ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دام‬‫د‬‫ص‬ .‫ق‬ ‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬
‫مرل‬(3)
.
1-‫(ت‬ ‫الجراح‬ ‫بن‬ ‫كيع‬‫و‬196:)
(1)( ،‫ا،س‬12/148.)
(2)( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬5/258.)
(3)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬ ‫تاا‬1/24‫)ز‬

21. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 24
‫ه‬ ‫در‬‫مس‬ ‫دس‬‫مخ‬ ‫دة‬‫ن‬‫ز‬ ‫داا‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫درمي‬ ‫ن‬ ‫زا‬ :‫اح‬‫ر‬‫اجل‬ ‫ل‬ ‫يع‬ ‫ل‬ .‫قا‬
‫زصانه‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫زنهو‬ ‫طرو‬ ‫ه‬ ‫رمي‬ ‫ن‬ ‫زاو‬ ‫ت‬ ‫محيوع‬(1)
.
‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫ل‬ ‫دعو‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫د‬‫ك‬ ‫،ك‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫دا‬‫ز‬ : ‫د‬‫ب‬‫شن‬ ‫دل‬ ‫دب‬‫مح‬ .‫قا‬
‫د‬‫ش‬ ‫ه‬ ‫د‬‫آ‬ ‫دا‬ً‫ي‬ ‫ل‬ ‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫لطيهو‬ ‫زل‬‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫ل‬ ‫او‬ً‫دب‬‫ش‬‫ا‬‫ل‬ ‫دا‬ً‫ز‬ ‫ت‬ ‫بت‬
‫ق‬ ‫ق‬‫ع‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫تا‬ ‫يع‬ ‫ل‬ ‫زع‬(2)
.
‫د‬‫ت‬‫شاد‬ ‫دع‬ ‫ع‬ ‫در‬ ‫ا،ب‬ ‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫ا‬‫ل‬‫دب‬ :‫دع‬‫ي‬ ، ‫د‬‫ك‬‫ق‬ :‫داع‬‫م‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬
‫يشا؟‬ ‫غكط‬
‫ع‬ ‫ع‬‫ل‬ ‫و‬ ‫شبت‬ ‫زائع‬ ‫لمخس‬ ، ‫زل‬ ‫نح‬ ‫بادام‬ ‫تش‬ ‫شب‬ :.‫قا‬
‫شبت‬ ‫زائع‬ ‫لمخس‬ ، ‫ه‬ ،‫صث‬ ‫،يس‬ ‫شادت‬(3)
.
6-‫(ت‬ ‫المديني‬ ‫بن‬ ‫علي‬231:)
‫دا‬‫د‬‫ق‬‫درب‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ا‬‫ر‬‫داز‬‫د‬‫س‬ ‫دبتن‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬ ‫ق‬ :‫ته‬ ‫دت‬‫د‬‫ف‬‫دع‬ ‫دل‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫و‬ ‫ج‬ .
.‫دلل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دااو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دبا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫م‬ ‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫اجمل‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ج‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دبح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ده‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دن‬‫ف‬ ‫دبع‬‫ف‬ ‫دبا‬‫ش‬ ‫دهو‬‫ي‬ ‫غك‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫شبا‬ ‫شبت‬
‫اشب‬‫ل‬ ‫شبت‬ ‫ه‬ ‫طئ‬ ‫مل‬(4)
.
7-‫(ت‬ ‫راهويه‬ ‫بن‬ ‫إسحاق‬231:)
‫د‬‫ت‬ ‫اك‬‫ع‬ ‫دل‬ ‫دحاق‬‫ف‬ ‫دا‬‫ن‬‫كي‬ ‫زك‬ :‫اخلواو‬ ‫دالد‬ .‫قا‬‫در‬‫مس‬ ‫دب‬‫ش‬ ‫ه‬
‫دا‬ً‫شر‬ ‫د‬‫ق‬‫ن‬ ‫ل‬ ‫دا‬‫شر‬ ‫اد‬‫ز‬ ‫دا‬‫م‬ ‫دا‬‫ن‬‫كي‬ ‫دا‬‫ك‬‫قر‬ ‫دهو‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دبت‬‫ش‬ ‫د‬،
(1)( .‫ا،صما‬ ‫فةتب‬32/477.)
(2)( .‫ا،صما‬ ‫فةتب‬32/471.)
(3)( .‫ا،صما‬ ‫فةتب‬32/477.)
(4)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/13.)

22. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬25
(1)
.
‫دلين‬‫ص‬، ‫اآلم‬ ‫ين‬‫ل‬ ‫دهو‬‫ت‬ ‫شو‬ ‫ا‬ً‫ديق‬‫آ‬ ‫دب‬‫ت‬ ‫د‬‫ن‬ :‫دحاق‬‫ف‬ .‫قا‬
‫تايب‬ ‫ه‬ ‫شبت‬ ، ‫فب‬ ‫زل‬ ‫ثر‬ ‫ر‬ ‫ن‬(2)
.
‫دلين‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫ش‬ ‫د‬، ‫دع‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دام‬‫ص‬‫ز‬ ‫رو‬ : ‫اكي‬‫ر‬ ‫ل‬ ‫فحاق‬ .‫لقا‬
‫فب‬ ‫زنشا‬ ‫شوظ‬‫ل‬ ‫،يشاو‬ ‫ر‬ ‫ن‬‫محيحعو‬ ‫قكيب‬ ‫شر‬ ‫زل‬ ‫شبت‬ ،
.‫زةلع‬ ‫شبت‬ ‫و‬ ‫آ‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫شوظ‬‫ل‬
‫ه‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫يب‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫اا‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫؟‬‫دةلع‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دىن‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬
‫كيا‬ ‫زنشا‬ ‫كيته‬ ‫حيحع‬ ،‫ا‬ ‫األشادت‬(3)
.
‫دحاق‬‫د‬‫ف‬ ‫دام‬‫د‬ :‫دي‬‫د‬‫ق‬‫ا،كب‬ ‫دكمع‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬–‫ده‬‫د‬‫ت‬ ‫اك‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دن‬‫د‬ ‫ت‬–
‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫اكي‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دبه‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ل‬ ‫داكر‬‫د‬‫د‬‫ط‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ،‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ن‬.‫دل‬‫د‬‫د‬‫س‬ ‫دافو‬‫د‬‫د‬‫م‬
‫زسل،ع؟‬ ‫ل‬ ‫فحاق‬ ،‫األز‬
‫دك‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ . ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ،‫دة‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دةاو‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫دنع‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ :‫دحاق‬‫د‬‫د‬‫ف‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
.‫دةا‬‫ك‬ ‫دالو‬‫خب‬ :‫ا‬ ،‫دا‬‫ق‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫دحا‬‫م‬‫ل‬ ‫دع‬‫و‬‫شني‬ ‫د‬ ‫زا‬‫ل‬ ‫ا،سنعو‬ ‫ك‬ ‫تح‬‫ر‬‫ط‬
.‫كةا‬ ‫خبالو‬ ‫شنيوع‬ ‫تق‬ ‫مل‬ : ‫اكي‬‫ر‬ .‫قا‬
‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫دبهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫شو‬ :‫دحاق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
.‫اشب‬‫ل‬
‫اكي‬‫ر‬ .‫قا‬.‫جبي‬ ‫ك‬ ‫فحاق‬ ‫ةا‬ ‫اا‬ ‫مكح‬ :
(1)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬1/25.)
(2)( ‫،كخطيب‬ ‫ا،سازع‬ ‫لآداا‬ ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/253.)
(3)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/254.)

23. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 26
.‫ه‬ ‫جاز‬ ‫زل‬ ‫ةا‬ ‫ل‬ ‫ةا‬ ‫جةء‬ ‫م‬ ،‫األز‬ ‫،يب‬ :‫فحاق‬ .‫قا‬
‫دب‬ :‫دحاق‬‫ف‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫دااو‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دب‬‫ك‬‫تق‬ ،‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫ج‬ ‫ا،صتااو‬ ‫ليت‬
‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫دطرو‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬
.‫فحاق‬ .‫قا‬ ‫زا‬ ‫ك‬ ‫هللسل،ع‬‫ا‬
‫وظ‬ ‫قب‬ :‫طاكر‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬ ،‫األز‬ .‫قا‬‫دب‬‫ج‬ ‫دن‬‫ص‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫هللسائ‬‫ا‬
‫كةا‬ ‫زث‬ ‫م‬ ‫،ي‬ :‫فحاق‬ .‫قا‬ ! ‫هللمساكب‬‫ا‬ ‫كةه‬ ‫حلو‬(1)
.
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دحاق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫إل‬ :‫داكر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مح‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫(زا‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ :‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫اك‬‫ع‬
‫ل‬ ‫دهو‬‫ت‬ ‫شو‬ ‫د‬‫ق‬ ‫ا‬ً‫ديق‬‫آ‬ ‫د‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫دن‬‫ص‬،‫ل‬ ‫؟‬ ‫د‬‫ك‬ ‫زا‬ ‫دعي‬ ‫زا‬ ) ‫شبت‬
‫شو‬–‫ق‬–‫نسيت‬ ‫ا‬ً‫آيق‬‫ه‬(2)
.
1-‫(ت‬ ‫حنبل‬ ‫بن‬ ‫أحمد‬211:)
‫داا‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ي‬ ‫دة‬‫د‬‫د‬‫خ‬ :‫يب‬ ‫م‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫شن‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫مح‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫دالم‬‫ص‬،‫ا‬ ‫دل‬ ‫دل،ن‬‫س‬ ‫م‬ ‫دق‬‫آ‬ ‫م‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫دن‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫يع‬ ‫ل‬ ‫تب‬ ‫زل‬ ‫آق‬
‫ا،صالم‬ ‫نا‬ ‫خرب‬ ‫شىت‬ ‫اإلفناد‬ ‫آق‬ ‫م‬‫ل‬ ‫اإلفنادو‬ ‫خرب‬ ‫شىت‬(3)
.
9-‫(ت‬ ‫ازي‬‫ر‬‫ال‬ ‫عة‬ْ‫ر‬ُ‫ز‬ ‫أبو‬261:)
‫دك‬‫د‬‫ي‬ ‫ه‬ ‫م‬ :‫دع‬‫د‬ ‫زع‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ده‬‫د‬ ،‫طا‬ ‫مل‬‫ل‬ ‫دنع‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫دة‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬‫تب‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬
‫ي‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ين‬‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫تب‬ ‫دة‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ز‬
(1)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬6/353.)
(2)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬6/354.)
(3)( ،‫ا،س‬11/186.)

24. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬27
‫ك‬ ‫فطر‬ ‫ي‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ك‬ ‫موحع‬(1)
.
‫دام‬‫د‬‫س‬‫اإلن‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬، ‫دائك‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :‫دع‬‫د‬ ‫زع‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫د‬َ‫َح‬‫أ‬ ُ‫ه‬َّ‫ل‬‫ال‬ َ‫و‬ُ‫ه‬ ْ‫ل‬ُ‫ق‬! ‫شبت‬ ، ‫الرائع‬ ‫ر‬ ‫هللةا‬‫ا‬ ‫له‬ ‫و‬(2)
.
10-‫(ت‬ ‫داود‬ ‫أبي‬ ‫ابن‬316:)
‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ال‬‫ل‬ ‫دتع‬‫د‬‫د‬‫س‬ ‫دبشام‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ :‫دالد‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ه‬ ‫لجبمي‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫ان‬ ‫كما‬ ‫و‬ ‫شادت‬ ‫ع‬ ‫فب‬ ‫ه‬ ‫يشا‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ين‬ ‫،ةز‬ ‫او‬ً‫و‬،
‫ه‬ ‫تش‬ ‫شب‬ ‫ن‬ ‫زا‬ ‫ك‬ ‫زنشا‬ ‫مخسع‬ ‫تايب‬(3)
.
11-‫(ت‬ ‫ثعلب‬ ‫غالم‬ :‫ـ‬‫ب‬ ‫المعروف‬ ‫اهد‬‫ز‬‫ال‬ ‫عمرو‬ ‫أبو‬311:)
‫د‬‫م‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ه‬ ‫شب‬ ‫مل‬ ‫احلسل‬ ‫ل‬ ‫كي‬ ‫ا،قاف‬ ‫شص‬‫دب‬‫ك‬‫ا‬‫ة‬،‫ا‬ ‫ر‬
‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ال‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ا‬ً‫د‬‫د‬‫د‬‫حن‬ ‫دالم‬‫د‬‫د‬‫غ‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ت‬ ‫دلزك‬‫د‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬،‫ل‬ ‫دؤدا‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬
.‫ر‬ ‫ا،مس‬ ‫زل‬ ‫بيت‬ ‫لختمشا‬ ‫تبشاو‬‫ر‬‫غ‬ ‫ر‬ ‫لا‬ ‫ا،كغعو‬ ‫ه‬ ‫زسل،ع‬
‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫زق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫داعيو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫األن‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫دبو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ع‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫لش‬
‫ا‬‫ل‬‫در‬‫د‬‫ص‬‫ن‬‫ل‬ ‫او‬ً‫ديق‬‫د‬‫آ‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬ ‫و‬ ‫دائ‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ديش‬‫د‬‫ك‬ ‫درع‬‫د‬ ‫ديو‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬
:‫ا،قاضي‬ ‫هل‬ .‫قا‬ ‫رو‬ ‫ا،مس‬‫يشا؟‬ ‫م‬ ، ‫ق‬ ‫زا‬
‫درآمو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دص‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ز‬ ‫دني‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ت‬ . ‫دغ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ :‫داعي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫األن‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬، .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫اءاميو‬‫ر‬‫دا،ق‬‫د‬ ‫دتغا،ه‬‫د‬‫آ‬ ‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ث‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫زق‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫او‬ً‫ديق‬‫د‬‫آ‬ . ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫س‬،‫ل‬
‫دا‬‫د‬‫هل‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ل‬ ‫درو‬‫د‬‫م‬ ‫يب‬ ‫امي‬ ‫د‬‫د‬‫ض‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دائ‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دةه‬‫د‬‫ك‬ :‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ع‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
(1)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬12/332.)
(2)‫ا‬( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫حلبائح‬1/26.)
(3)( ،‫ا،س‬13/224‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬ :‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬ )44.

25. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 28
.‫ا‬ ‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬ ‫ا،كغعو‬ ‫ه‬ ‫زنشا‬ ‫،مسيء‬ ‫ل‬
‫ديو‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫دع‬‫ز‬ ‫اجتمع‬ ‫و‬ ،‫ا‬ ‫مر‬ ‫ا‬ ‫بكغ‬‫دل‬‫ت‬‫ال‬‫ل‬‫د‬ ‫داع‬ ‫ش‬ ‫دل،ه‬‫ف‬‫ل‬
‫ده‬، ‫ج‬‫در‬‫خ‬‫ل‬ ‫دهو‬‫ت‬‫ان‬‫ة‬‫خ‬ ‫دي‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫دتح‬‫و‬ ‫دهو‬، ‫دنش‬‫ي‬ ‫اء‬‫ر‬ ‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫قبزاء‬ ‫زل‬ ‫ع‬ ‫مجا‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫هل‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دل،عو‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ت‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دة‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫التلو‬‫ل‬‫دب‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫ىف‬ ‫دت‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫دي‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ده‬‫د‬‫ض‬‫ر‬ ‫لت‬ ‫التلو‬‫ل‬‫دب‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ا‬ً‫داكب‬‫د‬‫آ‬
‫ديو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫حب‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ن‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،بي‬ ‫دةام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫مجي‬
‫ل‬‫دي‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫در‬‫د‬ ‫لش‬ ‫دالينو‬‫د‬‫و‬،‫ا‬ ‫داا‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫در‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ده‬‫د‬‫ط‬‫خب‬ ‫دي‬‫د‬‫ض‬‫ا،قا‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫تبش‬
‫د‬‫ش‬‫انت‬‫ل‬ .‫در‬‫م‬ ‫د‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫دا‬‫م‬ ‫دهو‬‫ط‬‫خب‬ ‫دره‬‫ش‬ ‫ك‬ ‫ا،بيت‬ ‫جب‬ ‫ا،صتااو‬
‫زامي‬ ‫شىت‬ ‫ع‬ ‫كو‬ ‫مر‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫تة‬ ‫ك‬ ‫تبو‬‫ع‬‫د‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫ا،ق‬(1)
.
12-‫(ت‬ ‫العسال‬ ‫أحمد‬ ‫أبو‬319:)
‫دتامو‬‫د‬‫ف‬‫لعد‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ز‬ .‫دا‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ ‫دا‬‫د‬ ‫م‬ : ‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬
‫ك‬‫زك‬ ‫ما‬ ‫ه‬ ‫اا‬ ،‫ا‬ ‫قا‬ ‫كبه‬ ‫عجع‬ ‫ما‬(2)
.
13-‫(ت‬ ‫الحسين‬ ‫بن‬ ‫محمد‬ ‫العميد‬ ‫ابن‬360:)
‫دبو‬‫د‬‫ي‬‫م‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬ ‫ا،و‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫دخك‬ ‫اا‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬ :‫داا‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫دل‬‫ط‬‫و‬ ‫و‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫در‬‫ص‬‫نن‬ ‫و‬ ‫دب‬‫ك‬‫جم‬ ‫دع‬‫ئ‬‫زا‬ ‫داء‬‫ك‬‫ز‬ ‫د‬‫م‬ ،‫ا‬ ‫جمكس‬ ‫ه‬ ‫جانبه‬ ‫تنا‬‫ع‬
‫دبو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دةه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ه‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫مج‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫ين‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ع‬‫إلنصا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ً‫ز‬ ‫ت‬‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫داو‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫،ي‬ ‫درمي‬‫د‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫م‬‫صك‬ ‫دبي‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫درفا‬‫د‬‫د‬ ‫ش‬ ‫دشاو‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫دع‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ،‫ا‬ ‫دتغك‬‫د‬‫د‬‫آ‬‫ا‬
:‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫،ر‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫دبعس‬‫د‬،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬‫ق‬‫ز‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬‫ق‬ ‫داو‬‫د‬‫ش‬‫زن‬ ‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫و‬‫حم‬ ‫درمي‬‫د‬ ‫ا‬
‫داا‬‫ت‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫داين‬‫ث‬،‫ا‬ ‫د‬‫ك‬ :.‫دا‬‫ق‬‫ل‬ ‫داو‬ً‫تا‬ ‫دا‬‫ش‬‫زن‬ ‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دة‬‫خ‬‫ل‬ . ‫آق‬ ‫تشا‬ ‫خة‬
(1)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬2/358‫ك‬ ‫امل‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ ‫)و‬62( ،‫ا،س‬‫ل‬ .15/512.)
(2)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬3/887.)

26. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬21
.‫دره‬‫خ‬‫آ‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دطهو‬‫ف‬‫ل‬ ‫او‬ً‫دبع‬‫م‬ ‫ده‬،‫ل‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫در‬‫ق‬ ‫د‬ ‫ا،و‬ ‫د‬ ‫تب‬ ‫ا‬ .‫ةا‬
‫دبنا‬‫ن‬ ‫دح‬‫ق‬‫تح‬‫ده‬‫د‬‫م‬‫لشر‬ ‫ده‬‫ت‬‫نات‬ ‫ل‬ ‫ده‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دا‬‫ن‬‫جب‬ ‫ل‬ ‫دا.و‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫دبق‬‫م‬ ‫ده‬‫ن‬
(1)
.
11-‫(ت‬ ‫بكير‬ ‫بن‬ ‫أحمد‬ ‫بن‬ ‫الحسين‬311:)
‫ده‬‫ت‬‫تب‬ ‫د‬‫ل‬ ‫د،و‬‫ص‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬ ‫يب‬ ‫نب‬ ‫ر‬ ‫ش‬ ‫ن‬ :‫األزكري‬ .‫قا‬
‫دا‬‫ز‬ ‫زنت‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫،ي‬ ‫شب‬ ‫وا‬ :‫م‬ . ‫يق‬ ‫شاو‬ ‫ر‬ ‫لن‬ ‫باع‬ ‫اء‬‫ة‬‫ج‬
‫م‬ ‫ر‬ ‫دة‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دنادهو‬‫د‬‫ف‬ ‫درب‬‫د‬‫خ‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫األشاد‬ ‫دةه‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ر‬‫دناده‬‫د‬‫ف‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دانيب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫دربين‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫ي‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ص‬ .‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ت‬ ‫درب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫دىت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬
،‫ث‬ ‫ا‬ً‫اع‬‫ر‬‫ز‬ ‫كةا‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫هو‬ ‫شو‬(2)
.
11-‫(ت‬ ‫الهروي‬ ‫إسماعيل‬ ‫أبو‬111:)
‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ :‫درلي‬‫د‬‫د‬‫هل‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫دن‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬
‫دنادهو‬‫ف‬ ‫ا‬ً‫دبتث‬‫ش‬ ‫ده‬‫س‬‫جمك‬ ‫ه‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫دا‬‫ز‬‫ل‬ :‫طاكر‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬ .‫ا‬ً‫فرد‬ ‫فردكا‬
،‫تمس‬ ‫ام‬ ‫ل‬‫لفقمه‬ ‫محته‬(3)
.
:‫تل‬‫ر‬‫ام‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫زل‬ ‫زثكع‬
1-‫داا‬‫ت‬ ‫ده‬، ‫در‬ ‫م‬ ‫دب‬‫ك‬‫ط‬ ‫اا‬ ‫ده‬‫مح‬‫ع‬ ‫از‬ ‫ل‬ ‫تة‬‫ة‬ ،‫ا‬ ‫بب‬ ‫ا،مسيخ‬
‫دةا‬ ‫دوحع‬‫م‬ ‫دتح‬ ‫ا‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫ر‬ ‫لش‬ ‫كاا‬ ،‫ا‬ ‫بب‬ ‫ل‬ ‫حممب‬ ‫،كمسيخ‬ ‫اإلوام‬
‫دطر‬‫ف‬ ‫در‬‫ق‬‫ا‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫د‬ ‫دا‬‫ش‬‫قم‬‫ع‬ ‫دبد‬‫ش‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬12.‫دا‬‫ق‬ .‫دازظ‬‫هل‬‫ا‬ ‫در‬‫ق‬‫ا‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫و‬
‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫قر‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫آ‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫و‬‫اإل‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫ت‬ :‫ديخ‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬( ‫دة‬‫د‬‫د‬‫ن‬42‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫دبد‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ل‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬ً‫از‬ )
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬61.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احلح‬35.
(3)( ‫كع‬ ‫احلنا‬ ‫طبقامي‬ ‫ات‬1/58.)

27. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 32
‫ا،قاعئ‬(1)
.
2-‫داع‬‫ت‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫ا‬ً‫دا‬‫آ‬ ‫قا‬ ‫نه‬ ‫ا،سحيباين‬ ‫نامر‬ ‫ل‬ ‫اكي‬‫ر‬ ‫ن‬ ‫شب‬
‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬1414‫داع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ر‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫ز‬ ‫ه‬ ‫دبعس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬ً‫تب‬‫ر‬‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ع‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫درآم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دطعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ثان‬ ‫دنع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ،‫ا‬
‫ر‬ ‫ية‬ ‫اآلتع‬ ‫،ه‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ن‬ : ‫اكي‬‫ر‬ . ‫تق‬ ‫اآلتاميو‬‫ده‬، ‫در‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫داو‬‫ش‬‫عقم‬ ‫م‬
‫در‬‫خ‬‫آ‬ ‫دا‬‫ز‬ :. ‫دلق‬ ‫دا‬‫ك‬‫آخر‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ع‬ ‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫دل‬ .‫دل‬‫ف‬ ‫د‬‫ن‬ ‫ل‬ .‫دع‬‫ت‬‫اآل‬ ‫يقر‬ ‫ق‬‫ر‬،‫ا‬
.‫دا‬‫ق‬ .‫ر‬ ‫دة‬‫ي‬ ‫دا؟‬‫ش‬‫قبك‬ ‫دك‬،‫ا‬ ‫دع‬‫ت‬‫اآل‬ ‫دا‬‫ز‬ :. ‫دلق‬ .‫م‬ ‫ر‬ ‫ية‬ ‫ةا؟‬ ‫ع‬ ‫ف‬ ‫ه‬ ‫آتع‬
.‫نوسي‬ ‫فل،ه‬ ‫ن‬ ‫نا‬ : ‫اكي‬‫ر‬
3-‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫جل‬ ‫ه‬ ‫ا‬ً‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ :‫دبعلتظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫حم‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫اخل‬ ‫ع‬ ‫اجلما‬ ‫ه‬ ‫احلواظ‬ ‫زتحام‬‫ضمل‬ ‫ام‬ ‫ل‬ ‫ا،صرمي‬ ‫ا،قرآم‬ ‫،تحويظ‬ ‫،تع‬
‫م‬ ‫دل،ته‬‫س‬ ‫و‬ً‫ال‬‫داز‬ ‫درآم‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫دب‬‫ق‬ ‫در‬‫آ‬‫ا‬ ،‫ا‬ ‫دالز‬‫ج‬‫تت‬ ‫مل‬ ‫غالم‬ ‫هللتقبز‬‫ا‬
‫د‬ ‫دبو‬‫ش‬‫ا‬‫ل‬ ‫درو‬‫ش‬ ‫ه‬ ‫دئ‬‫ط‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ظ‬ ‫دا‬‫حل‬‫ا‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ب‬ ‫د‬ ‫دع‬‫ض‬‫ا‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫تقر‬
‫در‬‫خ‬‫آ‬ ‫داا‬‫آ‬‫ل‬ .ً‫ال‬‫از‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫قب‬ ‫امي‬ ‫فن‬ ‫فبع‬ ‫مره‬ ‫هللتقبز‬‫ا‬ ‫شب‬ ‫ام‬
‫دره‬‫د‬‫د‬‫م‬12‫زتق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ً ‫شو‬ ‫درمي‬‫د‬‫د‬‫ص‬،‫ا‬ ‫درآم‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ً‫از‬‫دع‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫اآل‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬ً‫ن‬
‫رقمشا‬(2)
.
4-‫ام‬ ‫ه‬ ‫اا‬ ‫بب‬ ‫ل‬ ‫خا،ب‬ ‫فكيمام‬ ‫ن‬ ‫شب‬1422:.‫قا‬ ‫د‬‫ك‬
‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬ ‫ا،نب‬ ‫دع‬‫د‬‫ن‬‫هللبت‬‫ا‬ ‫درمي‬‫د‬‫ص‬،‫ا‬ ‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫ديظ‬‫د‬‫و‬ ‫دع‬‫د‬‫ي‬ ‫مج‬ ‫دي‬‫د‬‫ف‬‫زبع‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬
‫دل‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دبو‬‫ك‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ش‬ ‫دل‬ ‫دا‬ً ‫شو‬ ‫اءو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫اإل‬ ‫ع‬ ‫د‬‫ف‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫اا‬ ‫در‬‫ق‬‫ا،ب‬ ‫ع‬ ‫د‬‫ف‬ .‫ل‬
‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫ل‬ ‫دل‬‫د‬‫ط‬‫خ‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دعو‬‫د‬ ‫اج‬‫ر‬‫ز‬ ‫ح‬ ‫دا‬‫د‬‫ف‬ ‫دلم‬:.‫دا‬‫د‬‫ق‬ . ‫دث‬‫د‬ ‫ك‬
(1)‫ك‬ ‫،كسبشام‬ ‫رب‬ ‫ل‬ ‫اق‬ ‫لز‬ ‫دعلس‬ ‫از‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫اإلزام‬ ‫ر‬ ‫ان‬27-28.
(2)‫ك‬ ‫،كبلتظ‬ ‫ا،صرمي‬ ‫ا،قرآم‬ ‫شوظ‬44.

28. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬31
‫ام‬ ‫ه‬ ،‫ا‬ ‫ام‬ ‫ل‬1415.‫ا‬ً‫تب‬‫ر‬‫ق‬ ‫د‬‫ك‬
:‫المحفوظ‬ ‫كثرة‬‫في‬ ‫عجائب‬ :‫الثالث‬ ‫المبحث‬
‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫داظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ظو‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ه‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫جا‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬
‫دل‬‫ز‬ ‫ا‬ً‫ة‬‫د‬‫ب‬‫ن‬ ‫ديص‬،‫ل‬ ‫ظو‬ ‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫دبع‬‫ق‬ ‫دام‬‫ي‬ ‫ه‬ ‫دع‬ ‫زتن‬ ‫دح‬‫ئ‬‫ا‬‫ر‬‫ط‬ ‫د‬‫هل‬‫ل‬ ‫او‬ً،‫ب‬ ‫ا‬‫ع‬‫قب‬
: ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫خربك‬
‫ا‬ ‫دامي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ز‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫داآل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دبع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫دنش‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫و‬ ‫آل‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫لزل‬ ‫تعو‬ ‫ا،نب‬ ‫األشادت‬
1-‫(مي‬ ‫ببام‬136:)
‫دبت‬‫ش‬ ‫د‬، ‫دع‬‫ئ‬‫زا‬ ‫وظ‬ ‫صام‬ ‫ببام‬ ‫لزا‬ :‫عي‬ ‫ا،نيسا‬ ‫كي‬ .‫قا‬
(1)
.
2-‫(مي‬ ‫ياش‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬182:)
‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫دام‬‫د‬ :‫ديب‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫درل‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دالد‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬–‫داش‬‫د‬‫ي‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دن‬‫د‬ ‫ت‬–
‫د‬‫مح‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬ ‫،ه‬ .‫قا‬ . ‫ق‬ ‫ا‬ ‫تا‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫ت‬‫ع‬ ‫زا‬ ‫هو‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫نا‬ ‫ب‬:‫ب‬
‫و‬ ‫آ‬ ‫در‬‫مس‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫آ‬ ‫در‬‫مس‬ ‫ل‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫شبت‬ ‫و‬ ‫آ‬ ‫مسر‬ ‫وظ‬ ‫ام‬
(2)
.
3-‫(مي‬ ‫زشبي‬ ‫ل‬ ‫ا،رمحل‬ ‫بب‬118:)
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫درمحل‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ز‬ :‫تري‬‫ع‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬43( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫و‬2/681.)
(2)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/254.)

29. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 32
‫ا‬ً ‫شو‬ ‫شبت‬ ، ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫زشبي‬(1)
.
4-‫(مي‬ ‫ا،طيا،سي‬ ‫دالد‬224:)
‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫دب‬ ‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫دا‬‫ز‬ :‫دالس‬‫و‬،‫ا‬ ‫دي‬‫ك‬ ‫دل‬ ‫مرل‬ .‫قا‬‫يب‬ ‫دل‬‫ز‬
‫له‬ ‫درو‬‫خ‬ ‫ل‬ ‫شبت‬ ، ‫ال‬ ‫فرد‬ :. ‫تق‬ ‫ته‬ !‫ا،طيا،سي‬ ‫دالد‬
‫دل‬‫ز‬ ‫دب‬‫ش‬ ‫دا‬‫ش‬‫ن‬ ‫دل،ن‬‫ف‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫دةي‬‫ب‬،‫ا‬ ‫ثمام‬ ، ‫شبت‬ ، ‫مسر‬ ‫نا‬ ‫مبعي‬
‫يش‬ ‫بثثتشا‬ ‫مبشام‬ ‫خرج‬ ‫ر‬ ‫ا،ب‬ ‫ك‬(2)
.
‫د‬‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ع‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا،طيا‬ ‫دالد‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ت‬ :‫دبع‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫م‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫تاا‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫،يس‬‫ل‬ ‫شبت‬(3)
.
5-‫ت‬‫ة‬‫ت‬‫(مي‬ ‫كاعلم‬ ‫ل‬ ‫ب‬226:)
‫دناد‬‫ف‬‫اإل‬ ‫دبت‬‫ش‬ ، ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫ل‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫شوظ‬ :‫كاعلم‬ ‫ل‬ ‫تب‬‫ة‬‫ت‬ .‫قا‬
‫نشا‬ .‫فل‬ ‫شبت‬ ، ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫،كمسازي‬ ‫شوظ‬‫ل‬ ‫خرو‬ ‫ل‬(4)
.
6-‫(مي‬ ‫ا،طبا‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫شو‬224:)
‫شبت‬ ، ‫ع‬ ‫زل‬ ‫ا‬ً‫حن‬ ‫وظ‬ ‫ام‬ :‫دالد‬ .‫قا‬(5)
.
7-‫(مي‬ ‫شنب‬ ‫ل‬ ‫محب‬241:)
‫ام‬ :‫ع‬ ‫زع‬ .‫قا‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ . ‫شبت‬ ، ، ‫وظ‬ ‫شنب‬ ‫ل‬ ‫محب‬
(1)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬ ‫تاا‬1/24( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫)و‬1/332)
(2)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬ ‫تاا‬1/24.)
(3)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬ ‫تاا‬1/25‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬‫ل‬ ‫)و‬38.
(4)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬14/331-342( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫)و‬1/318.)
(5)( .‫ا،صما‬ ‫فةتب‬26/263( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬ ‫)و‬1/411.)

30. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬33
‫اا‬ ‫األ‬ ‫كيه‬ ‫لخةمي‬ ‫ه‬‫ر‬ ‫اا‬ :.‫قا‬ ‫؟‬ ‫ت‬‫ع‬‫تب‬ ‫لزا‬ :‫،ه‬(1)
.
‫ااو‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ه‬ ‫دحيحع‬‫د‬‫م‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫شصا‬ ‫دةه‬‫د‬‫ش‬ :‫دةكيب‬‫د‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫حن‬‫ل‬ ‫درو‬‫س‬ ‫دا‬‫ز‬‫ل‬ ‫يو‬ ‫دا‬‫ت‬،‫ا‬ ‫ت‬‫ل‬ ‫رو‬ ‫األ‬‫ل‬ ‫هللصرعو‬‫ا‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫بلم‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫ان‬ ‫ل‬
‫مساع‬ ‫ز‬ ‫مسر‬ ‫بكغ‬ ‫تع‬ ‫ا،ق‬ ‫ع‬ ‫هللر‬‫ا‬ ‫م‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫ل‬ . ،‫ا‬،‫ا‬(2)
.
8-‫(مي‬ ‫ا،بخاعي‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫حممب‬256:)
‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :‫داعي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫ا،ب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫حم‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫محيح‬ ،‫غ‬ ‫شبت‬ ، ‫زائك‬ ‫شوظ‬‫ل‬ ‫محيحو‬(3)
.
1-‫(مي‬ ‫ازي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ع‬ ‫زع‬264:)
‫د‬‫د‬‫ق‬، ‫در‬‫د‬ ‫ا،ب‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫عش‬ :‫دىن‬‫د‬‫ث‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫ت‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫خا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬ ‫لكب‬ ‫اين‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،ة‬ ‫دع‬‫د‬‫ي‬‫ا،ر‬ ‫دا‬‫د‬ ‫داتخ‬‫د‬‫مس‬‫هلل‬‫ا‬‫دل‬‫د‬‫حن‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫بي‬ ‫داتخو‬‫د‬‫مس‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دائر‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫دب‬‫د‬،
‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫مح‬‫ع‬ . ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ً‫ال‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ .‫دل‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬ ‫اا‬ ‫دوينع‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫د‬‫د‬ ‫ق‬
‫؟‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ،‫دا‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دا‬‫د‬ ‫ال‬ ‫ده‬‫د‬ ‫ازر‬ ‫دالق‬‫د‬‫ط‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫ه‬
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬‫وي‬ ‫ه‬ ‫داع‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫اا‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دعو‬‫د‬‫ع‬ ‫دا‬‫د‬ً‫زكي‬ ‫ده‬‫د‬‫ف‬‫ع‬ ‫دلطرق‬‫د‬
:‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ !!‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫زع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫ازي‬‫ر‬،‫ا‬(4)
.
‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫زع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دق‬‫د‬‫د‬‫ف‬ :‫ده‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫محص‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ج‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫م‬‫حم‬ ‫داين‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ا،ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دائك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫زع‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫م‬ ‫دا،طالق‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ :‫ازي‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬
(1)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬4/411-422( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬ ‫)و‬1/25.)
(2)( ،‫ا،س‬11/187.)
(3)،‫ا،س‬(12/415.)
(4)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬1/26.)

31. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 34
:.‫قا‬ ‫؟‬ ‫شن‬ ‫ك‬ ‫شبت‬(1)
.
‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫دعو‬‫د‬ ‫زع‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫در‬‫د‬‫س‬‫اجل‬ ‫دالز‬‫د‬‫ج‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ : ‫د‬‫د‬‫ب‬‫شن‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫شبت‬ ، ‫فتمائع‬ ‫شوظ‬(2)
.
12-‫(مي‬ ‫قب‬ ‫ل‬ ‫ا‬332:)
‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫دانيب‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ : ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬
‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫هلل‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دانيبو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دائك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬
. ‫شبت‬ ، ‫زائع‬ ‫ف‬ ‫هللقاطيع‬‫ا‬‫ل‬
‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫مح‬ ‫داس‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ،‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ :‫ظ‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫داعم‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ب‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫أل‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ) ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫درلو‬‫د‬ ‫هلل‬‫ا‬( ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫حم‬
‫زائع‬ ‫الا‬‫شبت‬ ،(3)
.
‫دنو‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دة‬‫د‬‫د‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬ ‫ا،ص‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫جي‬‫ا،رب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫د‬ : ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دام‬‫د‬‫ب‬‫ا،ق‬ ‫دةم‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫اق‬‫ع‬‫ل‬ ‫دام‬‫د‬ ‫د‬ ‫م‬ ‫دبم‬‫د‬‫ق‬‫نت‬ ‫.و‬ ‫د‬‫د‬‫ط‬ : ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬
‫بقي‬ :.‫قا‬ !‫ره‬ ‫نة‬ ‫كينا‬ ‫كقي‬ ‫آق‬(4)
.
11-‫(مي‬ .‫سا‬ ،‫ا‬ ‫حممب‬341:)
‫و‬ ‫دبت‬‫ش‬ ‫د‬، ‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫اءامي‬‫ر‬‫ا،ق‬ ‫ه‬ ‫شوظ‬ :.‫سا‬ ،‫ا‬ ‫محب‬ .‫قا‬
:.‫لتقا‬‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫ا‬ً،‫ب‬ ‫ا‬،‫وس‬ ‫زك‬ ‫نه‬(5)
.
(1)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬1/26.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬44.
(3)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬5/16-17( ،‫ا،س‬‫ل‬ ‫)و‬15/346-347.)
(4)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬3/842( ،‫ا،س‬‫ل‬ ‫)و‬15/346-347.)
(5)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬3/887.)

32. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬35
12-‫(مي‬ ‫ايب‬ ‫اجل‬ ‫صر‬355:)
‫در‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ع‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :‫دايب‬‫د‬‫د‬ ‫اجل‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫شبت‬ ، ‫زائع‬ ‫س‬(1)
.
13-: ‫ف‬ ‫ت‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬
‫ر‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ع‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ا‬
‫شبت‬ ، ‫سب‬(2)
.
‫د‬ ‫دهو‬ ‫شو‬ ‫دبع‬‫ق‬‫ت‬ ‫زل‬ : ‫لزنش‬‫دعو‬‫ت‬ ‫ا،نح‬ ‫اكب‬ ‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دامي‬‫ي‬ ‫األ‬ ‫و‬
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫لزل‬ ‫تعو‬‫ر‬ ‫ا،مس‬ ‫ائب‬ ‫ا،ق‬ ‫ل‬
1-‫(مي‬ ‫األمحر‬ ‫هللباع‬‫ا‬ ‫ل‬ ‫كي‬114:)
‫د‬‫د‬ ‫ع‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫در‬‫د‬‫مح‬‫األ‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دام‬‫د‬ :‫دث‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ ‫داس‬‫د‬‫ب‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫دامي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫دائب‬ ‫ا،ق‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دظ‬‫و‬ ‫دام‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫ح‬‫ا،ن‬ ‫ه‬ ‫داكبا‬‫آ‬ ‫ي‬ ،
‫تب‬‫ر‬‫ا،غ‬(3)
.
2-‫(مي‬ ‫ي‬ ‫األمم‬ ‫تب‬‫ر‬‫ق‬ ‫ل‬ ‫هللك‬‫ا‬ ‫بب‬216:)
‫د‬‫د‬‫ق‬‫د‬‫د‬، ‫دت‬‫د‬‫ف‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫ي‬ ‫دم‬‫د‬‫م‬‫أل‬ ‫د‬‫د‬ :‫دبع‬‫د‬‫آ‬ ‫دل‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫م‬ .‫ا‬
‫ز‬ ‫عج‬(4)
‫ز‬ ‫عج‬ ، ‫مسر‬ ‫فتع‬ :.‫قا‬ ‫اتع‬‫ل‬‫ع‬ ‫له‬ .(5)
.
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬62،‫ا،س‬ ‫و‬(16/12.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬31.
(3)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬12/124.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬46.
(5)( ‫ا،تشةتب‬ ‫فةتب‬2/622.)

33. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 36
‫و‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫د‬‫د‬، ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫دك‬‫د‬‫ن‬ ‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫ي‬ ‫دم‬‫د‬‫م‬‫األ‬ ‫دام‬‫د‬ :‫دصري‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫هللائت‬‫ا‬‫ل‬ ‫هللائع‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫يا‬ ‫بد‬ ‫ام‬ ‫زا‬ ‫يشا‬(1)
.
3-‫(مي‬ ‫لام‬232:)
‫عج‬ ، ‫مسر‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫وظ‬ ‫لام‬ ‫ام‬ : ‫قي‬‫را‬ ‫،ك‬ ‫ز‬(2)
.
4-‫(مي‬ ‫األنباعي‬ ‫صر‬328:)
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ي‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ديخنا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬ :‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
(322.222‫ا،قرآم‬ ‫ه‬ ‫ا‬ً‫آاكب‬ ‫ي‬ ، ‫زائع‬ ‫الا‬ )(3)
.
5-‫(مي‬ ‫ميب‬ ،‫ا‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫ا،وتح‬366:)
‫ي‬ ، ‫زائك‬ ‫زل‬ ‫ثر‬ ‫وظ‬ ‫ام‬ :‫سصري‬ ،‫ا‬ .‫قا‬(4)
.
6-‫(مي‬ ‫اي‬ ‫ا،مسنب‬ ‫ج‬‫ا،ور‬387:)
‫ر‬ ‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ :‫اي‬ ‫دنب‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫و‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫اءامي‬‫ر‬‫،كق‬ ‫اكب‬ ‫آ‬(5)
.
:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫لزل‬ ‫ا،صتبو‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫تقبع‬ ‫زل‬ ‫لزنش‬
1-‫(مي‬ ‫اء‬‫ر‬‫ا،و‬ ‫تا‬‫ر‬‫ز‬227:)
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬71.
(2)( ،‫ا،س‬11/68.)
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬58( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬‫ل‬ ‫و‬3/842-843.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬71.
(5)‫ا‬( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬1/272.)

34. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬37
‫ا‬ً ‫شو‬ ‫كشا‬ ‫تبه‬ ‫اء‬‫ر‬‫ا،و‬ ‫زك‬ :‫فكمع‬ .‫قا‬(1)
.
2-‫(مي‬ ‫األنباعي‬ ‫صر‬328:)
‫ل‬ ‫ا،قرآم‬ ،‫واف‬ ‫زل‬ ‫لزائع‬ ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫وظ‬ ‫نه‬ ‫ا‬‫ل‬‫ر‬ ‫ا‬‫فانيبكا‬(2)
.
‫د‬‫ي‬ :.‫دا‬‫ق‬‫ل‬ ‫هو‬ ‫د‬ ‫دح‬‫ك‬‫ق‬ ‫ده‬‫ي‬ ‫دل‬‫ز‬‫ز‬ ‫ه‬ ‫داعي‬‫ب‬‫األن‬ ‫دل‬ ‫در‬‫ص‬ ‫د‬ ‫زرع‬
.‫ا،صتب‬ ‫زل‬ ‫نادتح‬ ،‫ا‬ ‫كةه‬ ‫ه‬ ‫زا‬ ‫مجيع‬ ‫وظ‬ ‫زل‬ ‫ك‬ ‫قكح‬
‫م‬ ‫د‬ ‫ع‬‫ل‬ ‫دس‬‫مخ‬ ‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دبت‬‫حل‬‫ا‬ ‫دب‬‫ت‬‫ر‬‫غ‬ ‫ده‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫األنباعي‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫زك‬
‫د‬، ‫دباد‬‫ض‬‫األ‬ ‫داا‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫دعو‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ، ‫لك‬ ‫ا،صاه‬ ‫ح‬‫آر‬ ‫تاا‬ ‫ل‬ ‫قعو‬‫ع‬‫ل‬ ،
‫فب‬ ‫اجلاككيامي‬‫ل‬ ‫قعو‬‫ع‬‫ل‬‫لعقع‬ ‫مائع‬(3)
.
‫ا‬ً‫ق‬‫منبل‬ ‫مسر‬ ‫ع‬ ‫ال‬ ‫وظ‬ ‫األنباعي‬ ‫ل‬ ‫صر‬ ‫ام‬(4)
.
3-‫(مي‬ ‫كب‬ ‫غالم‬ ‫رلو‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫مر‬345:)
‫در‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫دنش‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ن‬ ‫مل‬ ‫دةتل‬‫د‬،‫ا‬ ‫ا‬‫ل‬‫در‬‫د‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ :‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬ ‫ال‬ ‫ده‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬ ‫دالم‬‫د‬‫غ‬ ‫درلو‬‫د‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ش‬‫ا‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫حم‬
،‫ا‬ ‫تبه‬ ‫لمجيع‬ ‫كغنو‬ ‫يما‬ ‫،غعو‬ ‫لعقع‬ ،‫دا‬‫ك‬‫زال‬ ‫دا‬‫من‬ ‫داس‬‫ن‬،‫ا‬ ‫تبي‬ ‫ه‬ ‫ك‬
‫ني‬ ،‫غ‬(5)
.
‫دا،ةزل‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دبع‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ : ‫دنش‬‫د‬‫ز‬‫ل‬–‫ده‬‫د‬ ‫حمو‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دةي‬‫د‬،‫ا‬ ‫دةزل‬‫د‬،‫ا‬
–:‫ء‬ ‫كؤ‬ ‫لزل‬
(1)( ،‫ا،س‬12/122.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬58( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬‫ل‬ ‫و‬3/842-843.)
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬58-51.
(4)( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬1/27( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬‫ل‬ ‫)و‬3/843)
(5)( ‫غباد‬ ‫تخ‬‫ع‬‫ا‬2/357( ‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫احلبائح‬‫ل‬ ‫)و‬1/27.)

35. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 38
1-‫(مي‬ ‫يب‬ ‫ا،مس‬124:)
‫دبت‬‫حب‬ ‫دبا‬ ‫د‬‫ج‬‫ع‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫فنع‬ ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫زنة‬ ‫زا‬ :‫يب‬ ‫ا،مس‬ .‫قا‬
‫زنه‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫نا‬‫ل‬(1)
.
‫آق‬ ،‫ل‬ ‫رو‬ ‫ا،مس‬ ‫زل‬ ‫ق‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫علي‬ ‫زا‬ :‫يب‬ ‫ا،مس‬ .‫قا‬‫ص‬ ‫ألنمسب‬
‫يب‬ ‫ا‬ً‫آشر‬(2)
.
2-‫(مي‬ ‫اآب‬‫ع‬ ‫ل‬ ‫مر‬ ‫ز‬153:)
‫دبنا‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ز‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ق‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ك‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دث‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫ش‬ ‫ب‬ ‫ام‬ ‫ن‬ ‫ت‬ .‫تاا‬ ‫،ه‬ ‫تنا‬‫ع‬ ‫زا‬ ‫فنع‬ ‫تل‬‫ر‬‫مس‬(3)
.
3-‫(مي‬ ‫ي‬ ‫ا،نح‬ ‫شبيب‬ ‫ل‬ ‫نس‬ ‫ت‬182:)
‫دنع‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬ ‫ع‬ ‫نس‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫و‬‫اختك‬ :‫دىن‬‫د‬‫ث‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫م‬ ‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫ي‬‫ب‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫م‬ ‫ت‬‫رو‬ ‫ن‬‫ل‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫اشي‬ ، ‫زأل‬(4)
.
‫الثالث‬ ‫الفصل‬
‫يق‬‫ر‬‫ط‬‫ـ‬‫الحف‬ ‫ة‬‫ـ‬‫ظ‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬–‫دا‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ل‬ ‫اا‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬–‫دا‬‫د‬‫د‬ً‫زتقن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ً ‫شو‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫م‬
‫دع‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫ك‬ ‫دك‬‫س‬‫ت‬ ‫م‬ ‫ده‬، ‫دي‬‫غ‬‫تنب‬ ‫ده‬‫ن‬ ‫و‬ً‫ال‬‫ت‬ ‫د‬‫ط‬ ‫ا‬ً‫دكر‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫تبق‬–‫آليت‬
(1)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/88).
(2)( ‫احلواظ‬ ‫ر‬ ‫ة‬1/84.)
(3)( ،‫ا،س‬7/8.)
(4)‫ك‬ .‫سصري‬ ‫،ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬ ‫تاا‬72( ‫يام‬ ‫األ‬ ‫يامي‬ ‫ل‬ ‫و‬7/244.)

36. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬31
‫دا‬‫د‬‫ك‬‫ر‬ ‫ا‬–‫دا‬‫د‬‫د‬‫ك‬،‫غ‬ ‫دع‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ط‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ك‬ ‫ديس‬‫د‬‫د‬،‫ل‬–‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ي‬–‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫هلل‬
‫زل‬ ‫زا‬ ‫اجليبو‬.‫،ه‬ ‫احلبت‬ ‫كةا‬ ‫كيس‬ ‫زاو‬ ‫،غرع‬ ‫ا‬ً‫زؤقت‬ ‫ا‬ً ‫شو‬ ‫وظ‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬–‫اا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ع‬–.‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دتواد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫م‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫درو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دبح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دةتل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دالم‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫األ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫داف‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫طبي‬‫ل‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫يو‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫ك‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬، ‫و‬ً‫در‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ه‬ ‫دائبش‬‫د‬‫د‬‫ج‬
‫و‬ ‫دب‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫ه‬ ‫دتش‬‫د‬‫ج‬‫دع‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫م‬ ‫دعو‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫د‬‫ك‬‫ه‬ ‫دبيكش‬‫د‬‫ف‬ ‫دك‬‫د‬‫س‬‫كي‬
.‫احلوظ‬ ‫تقع‬‫ر‬‫ط‬
‫داج‬‫د‬‫ت‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دةا‬‫ك‬ ‫م‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ا،تنب‬ ‫دي‬‫غ‬‫تنب‬ ‫دع‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬ ‫ا‬ ‫د‬‫ب‬‫لق‬
‫و‬ ‫ق‬ ،‫ا‬ . ‫،ط‬ ‫و‬ ‫ل‬ ‫ا،نتائجو‬ ‫ج‬ ‫تست‬ ‫ال‬ ‫نوسو‬ . ‫لط‬ ‫لجكبو‬ ‫مرب‬
‫دةي‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ا،ط‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬ ،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫ألم‬ ‫و‬ ‫دي‬‫د‬ ،‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫لت‬ ‫درب‬‫د‬ ‫ت‬ ‫د‬‫د‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫دؤجر‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ً‫دبع‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دةكب‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ط‬ ‫ه‬ ‫ديه‬‫د‬‫د‬ ‫تق‬‫دكح‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫اا‬
.‫ا،نيع‬
‫ب‬ ‫ل‬–‫ح‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫تشا‬–:‫تل‬‫ر‬‫ز‬ ‫زل‬ ‫احلوظ‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫نه‬
.‫شا‬ ‫شو‬ ‫اد‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ا،صميع‬ ‫قكي‬ :.‫األل‬ ‫األزر‬
.‫اع‬‫ر‬‫ا،تص‬ :‫ا،ثاين‬ ‫األزر‬
:‫شا‬ ‫شو‬ ‫اد‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ا،صميع‬ ‫قكي‬ :.‫األل‬ ‫األزر‬
‫دامو‬‫د‬‫ت‬‫األ‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دن‬‫د‬،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫تق‬ ‫م‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫هلل‬ ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫تنب‬
‫ل‬ ‫داو‬‫د‬ً‫ين‬ ‫ز‬ ‫ا‬ً‫دةء‬‫د‬‫ج‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬‫حب‬‫در‬‫د‬‫ث‬‫تص‬ ‫ل‬ ‫و‬ً‫ال‬‫دي‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫دةء‬‫د‬‫جل‬‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬
‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫ك‬‫مج‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ام‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ : ‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ت‬ ‫ده‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬
. ‫ا،وش‬ ‫كع‬ ‫ز‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ازدشام‬ ‫لقي‬ .‫مجكع‬

37. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 42
‫ديب‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ن‬ ‫اا‬ ‫دي‬‫د‬‫ض‬‫ع‬ ‫دع‬‫د‬‫مس‬‫ائ‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫ل‬:.‫دا‬‫د‬‫ق‬
«‫ا‬ ‫لك‬ ‫شىت‬ ‫و‬ ‫اا‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫طيق‬ ‫زا‬ .‫ما‬ ‫األ‬ ‫زل‬ ‫ا‬‫ل‬‫خة‬ ‫ا،ناس‬ ‫تشا‬ ‫تا‬
‫األ‬ ‫شب‬ ‫م‬‫ل‬‫ق‬ ‫م‬‫ل‬ ‫دام‬ ‫زا‬ ‫اا‬ .‫ما‬.»‫كيه‬ ‫زتوح‬(1)
.
‫درو‬‫ث‬‫تص‬ ‫ل‬ ‫األخة‬ ‫ه‬ ‫تتثب‬ ‫م‬ ‫،ه‬ ‫لتنبغي‬ :‫ا،بغبادي‬ ‫اخلطيب‬ .‫قا‬
‫م‬ ‫د‬ ‫ده‬‫م‬‫ش‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫درا‬‫ق‬‫لت‬ ‫دهو‬ ‫شو‬ ‫ده‬‫ك‬‫تم‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫دب‬‫س‬‫ش‬ ً‫ال‬‫قكي‬ ً‫ال‬‫قكي‬ ‫تلخة‬
:. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬ ‫اا‬‫ـة‬‫ـ‬َ‫ل‬ْ‫م‬ُ ُ‫ن‬َْ‫ـر‬‫ـ‬ُ‫ق‬ْ‫ل‬‫ا‬ ‫ـه‬‫ـ‬ْ‫ي‬َ‫ل‬َ‫ع‬ َ‫ل‬‫ه‬‫ز‬‫ـ‬‫ـ‬ُ‫ـ‬‫ن‬ َ‫ل‬ْ‫ـو‬‫ـ‬َ‫ل‬ ‫وا‬ُ‫ـر‬‫ـ‬َ‫ف‬َ‫ك‬ َ‫ين‬‫ـذ‬‫ـ‬َّ‫ل‬‫ا‬ َ‫ـال‬‫ـ‬َ‫ق‬َ‫و‬
‫يال‬‫ت‬ْ‫ر‬َ‫ـ‬‫ت‬ ُ‫اه‬َ‫ْن‬‫ل‬َّ‫ـ‬‫ت‬َ‫ر‬َ‫و‬ َ‫ك‬َ‫اد‬َ‫ؤ‬ُ‫ـ‬‫ف‬ ‫ه‬‫ب‬ َ‫ت‬‫ه‬‫ب‬َ‫ث‬ُ‫ن‬‫ل‬ َ‫ك‬‫ل‬َ‫ذ‬َ‫ك‬‫ة‬َ‫د‬‫اح‬َ‫و‬:‫[ا،ورقام‬32](2)
.
‫دة‬‫ج‬ ‫ل‬ ‫دياءو‬‫آ‬ ‫د‬‫م‬‫ت‬ ‫ح‬‫اع‬ ‫د‬‫جل‬‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دع‬‫ش‬‫جاع‬ ‫دب‬‫ك‬‫ا،ق‬ ‫م‬ ‫د‬‫ك‬ :.‫دا‬‫ق‬‫ل‬
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ط‬‫ع‬ ‫دائك‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫م‬ ‫داس‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ت‬ ‫دةي‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫اجل‬ ‫دياءو‬‫د‬‫آ‬ ‫دل‬‫د‬
.ً‫ال‬‫عط‬ ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫ل‬ ‫جة‬ ‫ت‬ ‫زل‬ ‫لزنه‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ا‬‫ر‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ،‫دة‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دةهو‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫ت‬ ‫ل‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫خ‬
.‫ه‬ ،‫ا‬ ‫ر‬ ‫ي‬ ‫زي‬ ‫ومسي‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ط‬‫ا،ر‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫م‬‫تتخ‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫و‬ً ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫ع‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ا،ط‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫تل‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫ز‬‫ل‬
.‫دلنه‬
‫عو‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ه‬ ‫دامي‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫داس‬‫د‬‫د‬‫ن‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ :‫دب‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،ق‬ ،‫دة‬‫د‬‫د‬‫ص‬
‫دباع‬‫د‬‫ق‬‫ز‬ ‫دةي‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ا‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬ ‫دامو‬‫د‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫دوحع‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫ز‬‫ل‬
‫دامي‬‫د‬‫ق‬‫ع‬‫ل‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫درلم‬‫د‬‫ت‬ ‫دوحع‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫ن‬ ‫ده‬‫د‬ ‫شو‬‫ده‬‫د‬‫ق‬‫حل‬ ‫د،ه‬‫د‬‫غ‬ ‫دبشا‬‫د‬‫مس‬
.‫ع‬ ‫ا‬ ‫تنتوع‬ ‫مل‬‫ل‬ ‫شوظو‬ ‫زا‬ ‫لنسي‬ ‫جرو‬ ،‫ا‬ ‫ه‬‫دع‬‫ل‬ ‫و‬ ‫هللك‬‫ا‬
(1)‫ح‬ ‫ا،بخاعي‬ ‫محيح‬5861‫و‬‫لمحيح‬‫زسك‬‫ح‬782.
(2)( ‫هللتوقه‬‫ا‬‫ل‬ ‫ا،وقيه‬2/121.)

38. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬41
‫ازر‬ ‫ر‬ ‫كيقت‬‫ئ‬‫دتور‬‫س‬‫ت‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫ده‬‫ي‬ ‫د‬‫ق‬‫تب‬ ‫دباع‬‫ق‬‫ز‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ده‬‫س‬‫نو‬ ‫زل‬
‫د‬‫ك‬ ‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫دب‬‫ي‬‫اجل‬ ‫دةكل‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دي‬‫ك‬ ‫ا،ت‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ده‬، ‫م‬ ‫د‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫نمساطهو‬
‫احلااق‬(1)
.‫د‬‫ك‬‫.ا‬
‫دبع‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫م‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫غ‬‫تنب‬ :‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫عمح‬ ‫نا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫ز‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ :‫جي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ع‬‫ا،ة‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫دب‬‫ق‬ ‫حو‬‫دا،ر‬ ‫در‬‫ز‬ ‫داد‬ ‫اإل‬ ‫دبطه‬‫ض‬ ‫دل‬‫ص‬‫و‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫قبع‬ ‫،كمبتب‬ ‫ا،سبح‬
، ‫اع‬‫ر‬‫ا،تص‬‫ل‬ ‫شروو‬ ‫ا،سبح‬(2)
.‫د‬‫ك‬‫.ا‬
‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ر‬ ‫صا‬ ‫نس‬ ‫ت‬ ‫تا‬ :‫آشاا‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫م‬ .‫قا‬ :‫تب‬‫ة‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫نس‬ ‫ت‬ .‫قا‬
‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫ق‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫دةمي‬‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫لت‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫لد‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫دل‬‫د‬‫د‬‫ص‬،‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫غ‬‫بك‬
‫دع‬‫ك‬‫مج‬ ‫دةه‬‫خ‬ ‫ام‬‫ع‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫م‬ ‫د‬ ‫دع‬‫ك‬‫مج‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دة‬‫خ‬‫ل‬ ‫ل‬ ‫ا،كيامو‬‫ل‬ ‫األتام‬ ‫زع‬ ‫خةه‬
‫ا،كيام‬‫ل‬ ‫األتام‬ ‫زع‬ ‫ا،مسيء‬ ‫ب‬ ‫ا،مسيء‬ ‫،صل‬‫ل‬ ‫مجكعو‬ ‫نه‬ ‫اكب‬(3)
.
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫خة‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫م‬ :. ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دري‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،ة‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ :‫نس‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫دام‬‫د‬‫ي‬‫ا،ك‬‫ل‬ ‫دام‬‫د‬‫ت‬‫األ‬ ‫دع‬‫د‬‫ز‬ ‫دةه‬‫د‬‫خ‬ ‫دل‬‫د‬‫ص‬،‫ل‬ ‫ديءو‬‫د‬‫مس‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫در‬‫د‬‫و‬ ‫مل‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫غك‬ ‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫ص‬‫هلل‬‫ا‬
‫ع‬ ‫ا‬ً‫ة‬‫خ‬‫ه‬ ‫ور‬ ‫يقا‬(4)
.
‫ر‬ ‫دا‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬ ‫اج‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬، ‫دع‬‫ف‬‫ا‬‫ع‬‫د‬ ‫د‬‫م‬‫كي‬ ‫د‬ ‫اج‬ :‫دب‬‫مح‬ ‫دل‬ ‫د‬‫ي‬‫اخلك‬ .‫قا‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬‫ل‬ ‫و‬ ‫ك‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ديس‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬ً‫نبيش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬
‫،تحوظ‬(5)
.
(1)( ‫هللتوقه‬‫ا‬‫ل‬ ‫ا،وقيه‬2/127.)
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ‫ا،ت‬ ‫تح‬‫ر‬‫ط‬ ‫ك‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫كي‬32-33‫ا‬ ‫زصتبع‬ .‫ط‬ ..‫،قاكر‬
(3)‫ك‬ ‫كع‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬168.
(4)( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬4/364.)
(5)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬226.

39. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 42
ً‫ال‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫ج‬‫دبع‬‫د‬‫د‬‫ت‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫ح‬‫،ك‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬‫و‬ ‫ديصل‬‫د‬‫د‬،‫ل‬ :‫دالح‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫مم‬‫ل‬ .‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫حو‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫جمل‬‫ت‬ُ‫و‬ ‫دلم‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ،‫دة‬‫د‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ك‬‫ل‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫األ‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ً‫ال‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬‫لعد‬ ‫ل‬
‫مر‬ ‫لز‬ ‫كيعو‬ ‫ل‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫بعو‬ ‫آ‬ : ‫هللتقبز‬‫ا‬ ‫احلبت‬ ‫شواظ‬ ‫نه‬ ،‫ا‬(1)
.
:‫األزر‬ ‫هلةا‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫طبيقامي‬ ‫زل‬ ‫زثكع‬
‫د‬‫د‬‫د‬، ‫در‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫س‬، ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫كم‬ ،‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫احل‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫األزث‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دةه‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫و‬ ‫د‬‫د‬ ‫طال‬ ‫دع‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دش‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫ه‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫ام‬‫ة‬‫د‬‫د‬‫ت‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ر‬ ‫ا‬ ‫دان‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬
.‫قام‬ ‫اإل‬ ‫ك‬ ‫ا‬ً‫شرم‬
1-‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫زي‬ ‫دل‬‫د‬‫در‬‫د‬‫ق‬‫ا،ب‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫نش‬ ‫اا‬ ‫دي‬‫د‬‫ض‬‫ع‬ ‫در‬‫د‬‫م‬
‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ع‬ ‫ه‬(2)
‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ر‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ا،ب‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫لق‬ .
‫كمشا‬ ‫تت‬(3)
.
2-‫دل‬‫ز‬ ‫دامي‬‫ت‬‫آ‬ ‫در‬‫مس‬ ‫دا‬‫ن‬‫كم‬ ‫اا‬ ‫دا‬‫ن‬ :‫ا،سكمي‬ ‫ا،رمحل‬ ‫بب‬ .‫قا‬
‫دا‬‫د‬‫ك‬‫زر‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫لشرز‬ ‫دا‬‫د‬‫هل‬‫شال‬ ‫درو‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫دبكا‬‫د‬ ‫دك‬‫د‬،‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫دت‬‫د‬‫ن‬ ‫مل‬ ‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬
‫لايشا‬(4)
.
3-‫ا،ي‬ ،‫ا‬ .‫قا‬‫و‬ ‫د‬‫ص‬، ‫دظ‬‫و‬‫ش‬ ‫ده‬‫ن‬ ‫آتامي‬ ‫مخس‬ ‫ا،قرآم‬ ‫ا‬ ‫كم‬ :‫ع‬
‫جربت‬ ‫م‬‫آتامي‬ ‫مخس‬ ‫آتامي‬ ‫مخس‬ ‫ه‬ .‫تنة‬ ‫ام‬(5)
.
4-‫دع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫دل‬ ‫ا‬‫ع‬ ‫د‬ ‫لزن‬ ‫مظ‬ ‫األ‬ ‫آيت‬ ‫ن‬ :‫عي‬ ‫ا،ث‬ ‫فويام‬ .‫قا‬
(1)‫ك‬ ‫احلبت‬ ‫م‬ ‫ك‬227.
(2)( ‫ب‬ ‫ف‬ ‫ل‬ ‫ا،صرب‬ ‫ا،طبقامي‬4/123.)
(3)( ‫ا،قرآم‬ ‫ألشصام‬ ‫اجلازع‬1/42.)
(4)( ‫ا،قرآم‬ ‫ألشصام‬ ‫اجلازع‬1/31.)
(5)( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬2/211.)

40. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬43
‫وك‬‫ل‬ ‫صثر‬ ‫م‬ ‫اكيع‬‫ر‬ ‫رو‬ ‫ن‬ ‫مخسعو‬ ‫ل‬ ‫شادت‬(1)
.
5-‫يب‬ ‫دل‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫درآم‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫مي‬‫در‬‫د‬‫ق‬ :‫داش‬‫د‬‫ي‬ ‫دل‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ن‬‫م‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫لت‬ ‫داو‬‫د‬‫ش‬‫كي‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫آ‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬ ‫م‬ ‫دلزرين‬‫د‬‫ت‬ ‫ام‬
‫دا‬‫م‬ ‫درآم‬‫ق‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫در‬ ‫م‬ ‫د‬‫ب‬‫ق‬ ‫ا،مسيخ‬ ‫مي‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫آزل‬ ‫ك‬ . ، ‫ب‬ ‫كةا‬
‫م‬ ‫ت‬ ‫آتامي‬ ‫مخس‬ ‫ه‬ ‫م‬ ‫ام‬ ‫شىت‬ ‫،يه‬ ‫طكب‬ ،‫ز‬(2)
.
‫دبع‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫تقك‬ ‫دلزره‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬ ‫دةم‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ش‬
‫دامو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫اإل‬ ‫ه‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫دعج‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫،ي‬ ‫ظو‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ا‬:‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫ق‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫دوه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬
‫ا‬ً‫شر‬ ‫خطلمي‬ ‫ما‬ ‫ا،قرآم‬ ‫مي‬‫قر‬ ‫قم‬ ‫كما‬ ‫و‬ ‫فنت‬ ‫زرض‬(3)
.
‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫ر‬ ‫دتة‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫دنت‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫دبو‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ج‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ان‬
.‫شرو‬ ‫ه‬ ‫طئ‬ ‫ال‬ ‫ه‬‫تقر‬ ‫هللرضهو‬ ‫يشما‬ ‫ا،قرآم‬
‫دب‬‫د‬‫ق‬‫ك‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫در‬‫د‬‫ص‬ ‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬ ‫داو‬‫د‬‫ك‬‫راع‬ ‫دع‬‫د‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ا،ط‬ ‫دةه‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫نت‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬،‫ل‬
‫ا،ق‬ ‫زل‬ ‫فق‬ ‫لزا‬ ‫او‬ً‫امم‬ ‫اعق‬‫ا‬ً‫شر‬ ‫رآم‬(4)
.
6-‫داء‬‫د‬‫ج‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ :‫ده‬‫د‬، .‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دكيمام‬‫د‬‫ف‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬ ‫داد‬‫د‬‫مح‬ ‫دع‬‫د‬‫و‬‫شني‬ ‫د‬‫د‬ ‫داء‬‫د‬‫ج‬
‫دةد‬‫د‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫دائ‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫دالا‬‫د‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬‫ق‬‫ا،و‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ط‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫د‬‫د‬
‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫دع‬‫ق‬‫احلك‬ ‫دةم‬،‫ل‬ ‫و‬ ‫ك‬ ‫دت‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ديء‬‫آ‬ ‫د‬ ‫دح‬‫د‬‫و‬‫تت‬ ‫دىت‬‫ش‬ ‫او‬ً‫ديق‬‫آ‬ ‫دا‬‫ش‬‫كي‬
‫ع‬ ‫األما‬ ‫،يه‬ ‫تمس،لم‬ ‫ا،ناس‬ ‫صام‬ ‫قهو‬(5)
.
(1)‫هلل‬‫ا‬ ‫تح‬( ‫غي‬3/316.)
(2)( ‫كع‬ ‫احلنا‬ ‫طبقامي‬1/42.)
(3)( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬5/258.)
(4)( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬8/523.)
(5)( ‫هللتوقه‬‫ا‬‫ل‬ ‫ا،وقيه‬2/121.)

41. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 44
7-‫قت‬ ‫آيت‬ ‫ن‬ :‫بع‬ ‫آ‬ .‫قا‬‫نو‬ ‫دب‬‫ح‬‫ي‬ ‫دبتث‬‫ش‬ ‫دل‬ ‫لفل،ه‬ ‫اد‬
‫قنشما‬ ‫ل‬ ‫شما‬ ‫شو‬ ‫شىت‬ :. ‫لق‬ ‫؟‬ ‫تب‬‫ز‬ :. ‫تق‬(1)
.
.‫دا‬‫ق‬ ‫در‬‫م‬ ‫ز‬ ‫دل‬ ‫دامو‬‫ق‬ ‫اإل‬ ‫ه‬ ‫قتاد‬ ‫دعجع‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫تب‬‫ر‬‫ت‬ ‫نه‬ ‫ن‬
‫ديو‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫از‬ ‫دح‬‫د‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دة‬‫د‬‫خ‬ ‫در‬‫د‬ ‫ا،ن‬ ‫دا‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ :‫ديب‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫س‬، ‫داد‬‫ت‬‫ق‬
‫شر‬ ‫ل‬ ‫دا‬ً‫و‬، ‫ل‬ ‫ا‬‫ل‬‫ا‬‫ل‬ ‫دا‬‫ش‬‫زن‬ ‫دق‬‫ف‬ ‫دا‬‫م‬ ‫و‬‫در‬‫ق‬‫ا،ب‬ ‫ع‬ ‫د‬‫ف‬ ‫ده‬‫ي‬‫ك‬ ‫قر‬:.‫دا‬‫ق‬ .‫دا‬ً
‫دب‬‫ب‬ ‫دل‬ ‫ر‬ ‫دا‬‫ج‬ ‫دحيوع‬ ، ‫دا‬‫ن‬‫أل‬ :.‫دا‬‫ق‬ . ‫د‬ ‫ن‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫د‬‫م‬‫شص‬ ‫در‬ ‫ا،ن‬ ‫ا‬ ‫تا‬
‫ا،بقر‬ ‫ع‬ ‫،س‬ ‫زن‬ ‫شوظ‬ ‫اا‬(2)
.
7-‫م‬ ‫د‬‫ت‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫وظ‬ ‫ام‬ ‫نه‬ ‫شبك‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكبع‬ ‫ر‬ ‫ا‬
‫زل‬ ‫ي‬ ‫ن‬‫ا‬.‫امي‬ ‫فن‬ ‫رام‬ ‫األ،ويع‬ ‫شوظ‬ ‫ه‬ ‫بقي‬ ‫أل،ويع‬
:‫اع‬‫ر‬‫ا،تص‬ :‫ا،ثاين‬ ‫األزر‬
‫داألزر‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ر‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫اا‬‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫داد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫قك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ .‫األل‬
‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫او‬ً‫دب‬‫د‬‫ج‬ ،‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫امي‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دن‬‫د‬،‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫درع‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫م‬ ،‫دة‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬، ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫ينب‬ ‫داو‬‫د‬ً‫زي‬ ‫ت‬
‫دع‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ت‬ ‫ط‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫تب‬ ‫م‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫اعو‬‫ر‬‫دا،تص‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫تث‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬
.‫اعه‬‫ر‬‫ص‬‫ل‬ ‫ه‬ ‫اد‬ ‫زل‬ ‫كيصثر‬
‫داس‬‫ن‬،‫ا‬‫ل‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫اإل‬ ‫در‬‫ث‬ ‫ظ‬ ‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫شصام‬ ‫ه‬ ‫تح‬‫ر‬‫ا،ط‬ :‫زي‬ ‫اجل‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬
: ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫م‬ ‫دال‬‫د‬‫د‬‫و‬‫تت‬‫اعو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،ت‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ظ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫تث‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫د‬‫م‬
‫دب‬‫د‬‫ي‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫دام‬‫س‬‫،الن‬ ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫ينب‬ ‫د،و‬‫ث‬‫ا،ص‬ ‫اع‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،ت‬ ‫دب‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دنش‬‫ز‬‫ل‬
‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫،يثب‬ ‫احلوظ‬ ‫ب‬(3)
.
(1)( ،‫ا،س‬7/225-226.)
(2)( ‫احلكيع‬2/334( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬ ‫)و‬5/272.)
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬21.

42. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬45
‫درو‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ،‫د‬‫د‬‫ث‬‫ا،ص‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫دكونا‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ،‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫دح‬‫د‬‫ك‬‫خ‬ ‫دام‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫داج‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫اش‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ا،ص‬ ‫داد‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫اإل‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫درلم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ت‬ ‫ام‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬
.‫كيه‬ ‫تقبع‬ ‫مل‬ ‫ظ‬ ‫حمو‬ ‫شبك‬
‫داو‬‫د‬ً‫ال‬ ‫ل‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫دبعس‬‫د‬،‫ا‬ ‫دبلم‬‫د‬‫ي‬ ‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫ش‬‫هللتوق‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫لز‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬،‫ل‬
‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ديء‬‫آ‬ ‫در‬‫ق‬‫ت‬ ‫ا‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫دي‬‫س‬‫ن‬ ‫دا‬‫ز‬ ‫ت‬ ‫دبك‬‫ش‬ ‫د‬‫ك‬ ‫در‬‫ز‬ ‫اا‬ ‫د‬
‫او‬ً‫دائ‬‫د‬‫د‬‫ض‬ .‫األل‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ز‬ ‫دةكب‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبع‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫مل‬ ‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫دل،ع‬‫د‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دبب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫و‬ً ‫ل‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دبئ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫تب‬ ‫م‬ ‫داج‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ل‬‫مل‬ ‫ه‬
‫صمه‬(1)
..‫د‬‫ك‬‫ا‬
‫ا‬ً‫دبتر‬‫ق‬ ‫ده‬‫س‬‫،نو‬ ‫دبع‬‫ق‬‫لت‬ ‫دب‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دب‬،‫،طا‬ ‫لتنبغي‬ :‫جي‬ ‫ن‬‫ع‬‫ا،ة‬ .‫قا‬
‫،طا،ب‬ ‫لتنبغي‬ .‫هللبكغ‬‫ا‬ ،‫ا‬ ‫تبكغ‬ ‫شىت‬ ‫قكبه‬ ‫ه‬ ‫تستقر‬ ‫نه‬ ‫اع‬‫ر‬‫ا،تص‬ ‫ه‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ق‬ ‫دةي‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬،‫ا‬ ‫دبح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫اميو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مخ‬ ‫دس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دبح‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫درع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬
‫قبكه‬ ‫ا،ةي‬‫ل‬ ‫اميو‬‫ر‬‫ز‬ ‫الا‬ ‫قبكه‬ ‫ا،ةي‬ ‫ا،سبح‬‫ل‬ ‫اميو‬‫ر‬‫ز‬ ‫ع‬‫ع‬ ‫األزس‬‫و‬ ‫ن‬ ‫ا‬
‫احلوظ‬ ‫د‬ ‫شةا‬ . ‫اشب‬‫ل‬ ‫زر‬ ‫قبكه‬ ‫ا،ةي‬‫ل‬(2)
.‫د‬‫ك‬‫ا‬ .
‫د‬‫ك‬ ‫ظ‬ ‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫در‬‫ت‬‫ر‬‫ص‬ :.‫قا‬ ً‫ال‬ )‫(اجلازع‬ ‫ه‬ ‫تا‬ ‫ه‬ ‫اخلطيب‬ ‫قب‬
.‫ا،قكب‬
.‫تبعس‬ ‫احلبت‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫طيك‬ :‫كقمع‬ . ‫ق‬ ‫يه‬ ‫ر‬ ‫ا‬
‫و‬ ‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ص‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دص‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫اج‬ :‫دويام‬‫د‬‫ف‬ . ‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫ه‬ ‫و‬(3)
.
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬12.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ‫ا،ت‬ ‫تح‬‫ر‬‫ط‬ ‫ك‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫كي‬41.‫ا،قاكر‬ ‫زصتبع‬ .‫ط‬ .
(3)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/226.)

43. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 46
‫يب‬ ‫ل‬ :‫احلسل‬ .‫قا‬‫داد‬ ‫ت‬ ‫دىت‬‫ش‬ ‫دظ‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬ :‫عي‬ ‫ا،نيسا‬ ‫صر‬
‫زر‬ ‫مخس‬(1)
.
‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬ : ‫د‬‫د‬،‫قا‬ ‫و‬ ،‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ا‬‫ع‬‫ا‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬‫ي‬ ‫ه‬ ‫دبعس‬‫د‬،‫ا‬ ‫داد‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬ً‫قيش‬ ‫م‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
–‫يته‬ ‫ه‬-‫دام‬ ‫دا‬‫م‬‫ك‬ .‫ده‬ ‫اد‬ ‫ل‬ .‫ده‬‫ت‬‫يب‬ :.‫دا‬‫ق‬ !‫دا‬‫ن‬ ‫ته‬ ‫شو‬ ‫اا‬‫ل‬ ‫قب‬ :
.‫ده‬ ‫شو‬ ‫دا‬‫ز‬ : ‫د‬،‫قا‬ .‫دبعس‬،‫ا‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫دبي‬‫ي‬ ‫زو‬ ‫د‬‫ج‬ ‫دا‬‫ت‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫تامو‬ ‫ب‬
‫احلوظ‬ ‫رع‬ ‫نا‬ :.‫قا‬‫ما‬ ‫زا‬ ‫يبن‬ ‫ت‬ ‫،قال‬(2)
.
‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫اع‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫دبلم‬‫د‬ ‫ا‬ً‫ت‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫م‬ ‫دب‬‫د‬،‫ا،غا‬ :‫دربتل‬‫د‬‫ج‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫دك‬ ‫د‬‫ش‬‫ج‬ ‫م‬ ‫د‬‫ف‬‫تصر‬ ‫ا‬ً‫دبو‬‫ق‬ ‫دالا‬‫ط‬،‫ا‬ ‫دل‬‫ز‬ ،‫د‬‫ث‬‫ا،ص‬ ‫دام‬ ‫دب‬‫ق‬،‫ل‬ ‫او‬ً‫ت‬‫ر‬‫د‬‫ف‬ ‫تنس‬
‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫دع‬‫د‬‫ئ‬‫زا‬ ‫داا‬‫د‬‫ب‬،‫ا‬ ‫ل‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دبك‬‫د‬‫ش‬ ‫دام‬‫د‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ه‬
‫ه‬ ‫شو‬ ‫زا‬ ‫تصرعلم‬ ،‫ا‬ ‫ب‬ ‫هو‬‫ر‬ ‫اا‬ ‫ه‬ ‫ترفخ‬(3)
.
‫ط‬ ‫زثكع‬: ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫نب‬ ‫األزر‬ ‫كةا‬ ‫بيح‬
1-‫لقب‬ ‫،ه‬‫ة‬‫زن‬ ‫ترجع‬ ‫ام‬ ‫نه‬ ‫ا،ةكري‬ ‫ل‬ ‫علي‬ :‫زوكح‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬
‫دهو‬ ‫دا‬‫م‬ ‫دره‬‫خ‬‫آ‬ ‫ده‬،‫ل‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫ده‬، ‫دع‬‫ت‬‫ع‬‫جا‬ ‫د‬‫ك‬ ‫يبه‬ ‫ي‬ ‫او‬،‫ث‬ ‫ا‬ً‫شبتث‬ ‫ع‬
‫دب‬‫د‬‫ت‬‫هللص‬‫ا‬ ‫دبيام‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبه‬‫د‬‫ي‬ ‫ت‬ ‫د،ه‬‫د‬‫غ‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ل‬ .‫ده‬‫د‬ ‫شو‬ ‫عدمي‬ ‫دا‬‫د‬‫من‬ :‫دا‬‫د‬‫هل‬ . ‫د‬‫د‬‫ق‬‫لت‬
‫ه‬ ‫،يحو‬(4)
.
2-‫د‬‫د‬ ‫داد‬‫د‬‫مح‬ ‫م‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬ :‫دب‬‫د‬‫ي‬، ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ه‬ ‫بع‬ ‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دا،ون‬‫د‬‫خ‬ ‫اا‬ :‫دب‬‫د‬‫ت‬‫ز‬ ‫ل‬
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬21.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احلح‬21.
(3)‫ا،رمحل‬ ‫بب‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬ .‫د‬ ‫الزع‬ ،‫ا‬ ‫ا،مسيخ‬ ‫يكع‬ ‫زع‬ ‫اع‬ ‫ش‬ ‫؟‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ي‬
‫ك‬ .‫آل‬ .‫آ‬ ‫ب‬ ‫ف‬ ‫ل‬ ‫يس‬ :‫باد‬ .‫اجلربتل‬31.
(4)( ‫يع‬ ‫ا،مسر‬ ‫اآلداا‬2/122.)

44. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬47
‫بع‬ ‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫م‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫؟‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫دا‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ : ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ .‫ده‬‫د‬، ‫ق‬ ‫درمي‬‫د‬‫م‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬
‫ده‬‫د‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ض‬‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫تل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دمع‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ض‬‫تر‬ ‫دام‬‫د‬
‫زر‬(1)
.
3-‫مل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، :. ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دث‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ :‫دبلعي‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫داس‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫داه‬‫د‬‫ن‬‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫مخ‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬‫نص‬(2)
: ‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫جما‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ .
‫زر‬ ‫لمخس‬ ‫نيوا‬ ‫احلبت‬ ‫تصتب‬ ‫ز‬ ‫ل‬ ‫ث‬ ‫ام‬(3)
.
4-‫و‬‫در‬‫ز‬ ‫د‬، ‫داس‬‫ي‬‫ق‬ ‫د‬ ‫دب‬‫ي‬ ‫د‬‫ن‬ :‫ازي‬،‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دحاق‬‫ف‬ ‫د‬ .‫قا‬
‫دعس‬ ‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ل‬ .‫دةا‬‫د‬‫ص‬‫لك‬ ‫درو‬‫د‬‫خ‬‫آ‬ ‫دا‬‫د‬ً‫قياف‬ ‫دةمي‬‫د‬‫خ‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫غ‬‫ر‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬
‫ديب‬‫د‬ ‫ا،ق‬ ‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫دشب‬‫د‬‫مس‬‫تست‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫دل،ع‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫دام‬‫د‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬ ‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬،
(4)
.
‫م‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫رر‬ ‫اع‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،ت‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ر‬‫ل‬‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دحاق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫ع‬ ‫ا،وا‬ ‫شب‬ ‫وظ‬ ‫ما‬ ‫اخلالو‬ ‫زسائ‬(5)
.
5-‫دل،ع‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دةه‬‫ك‬ :.‫دا‬‫ق‬ ‫زسل،عو‬ ‫ل‬ ‫ا،بخاعي‬ ‫حممب‬ ‫ل‬ ‫صر‬ ‫فق‬
‫ده‬‫ق‬‫هللتو‬‫ا‬ ‫دب‬‫ك‬‫ط‬ ‫اا‬ ‫دام‬ ‫ل‬ .‫در‬‫ز‬ ‫زائع‬ ‫ع‬‫ع‬ ‫خباع‬ ‫ل‬ ‫ش‬ ‫زل‬ ‫ج‬‫ر‬ ‫ه‬ ‫بفا‬
‫تاا‬ ‫ع‬ ،‫زطا‬ ،‫غ‬ ‫زل‬ ‫آاء‬ ‫ضع‬ ‫ز‬ ‫ي‬ ‫زل‬ ‫كيه‬ ‫،ق‬ ‫ا،بعس‬ ‫زنه‬(6)
.
(1)( ،‫ا،س‬7/211.)
(2)( ،‫ا،س‬11/84.)
(3)( ،‫ا،س‬11/12.)
(4)( ‫يع‬ ‫ا،مسا‬ ‫طبقامي‬4/218.)
(5)( ‫يع‬ ‫ا،مسا‬ ‫طبقامي‬4/222.)
(6)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫احل‬32( ،‫ا،س‬ ‫و‬11/416.)

45. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 48
6-‫حممب‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬‫زر‬ ‫زائع‬ ‫هللقنع‬‫ا‬ ‫قر‬ .‫تقا‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬(1)
.
:‫تل‬‫ر‬‫ام‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫زثكع‬ ‫لزل‬
7-‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ا،ط‬ ‫دام‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دام‬‫د‬‫ت‬‫ر‬‫ا،و‬ ‫درمحل‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫ديخ‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬
‫اا‬ ‫دب‬‫ب‬ ‫ديخ‬‫مس‬،‫ا‬ ‫م‬ .‫دا‬‫ق‬ .‫زر‬ ‫ران‬ ‫ا،قرآم‬ ‫زل‬ ‫ا،بعس‬ ‫رع‬ ‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬
.،‫ث‬ ‫كةا‬ : ‫قك‬ ‫زر‬ ‫زائع‬ ‫رع‬ :‫اا‬ ‫عمحه‬ ‫محيب‬ ‫ل‬
8-‫ا‬ ‫ه‬ ‫دناقطع‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ا‬‫ل‬‫اد‬‫ع‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ا‬ :‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ا،ن‬ ‫دجب‬‫د‬‫د‬‫س‬‫هلل‬
.‫زر‬ ‫زائع‬ ‫رعله‬ ‫دعس‬ ‫شوظ‬
‫اعو‬‫ر‬‫دا،تص‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دش‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫تكة‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬، :‫دح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ت‬
: ،‫ا‬ ‫زثكع‬ ‫لزل‬ ‫نشاو‬ ‫هللك‬‫ا‬ ‫إلاكاا‬ ‫كيشا‬ ‫م‬ ،‫تا‬ ‫ل‬
‫دا‬‫د‬‫هل‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ق‬ ‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫س‬‫ني‬ ‫دركن‬‫د‬‫ف‬ ‫دع‬‫د‬‫ف‬‫زبع‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬‫ا‬ :‫دي‬‫د‬‫ف‬‫ا‬‫ر‬‫اهل‬ ‫دا‬‫د‬‫ي‬‫ا،ص‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫ن‬‫ا،ق‬ .‫دة‬‫ن‬ ‫دبعس‬،‫ا‬ ‫شو‬ ‫اا‬ ‫ن‬ ‫ل‬ ‫دعجعو‬ ‫م‬ ‫فب‬‫ه‬ ‫دبعس‬،‫ا‬ ‫دب‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫ا‬
..‫ا،نةل‬‫ل‬ ‫د‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫زر‬ ‫دعجع‬
‫ته‬ ‫شو‬ ‫دعس‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫ةا‬ ‫ل‬ :.‫قا‬(2)
.
‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫له‬–‫دا‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ص‬–‫د‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبعس‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫درع‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬
‫م‬‫ل‬ ‫اميو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دبع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ني‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫از‬ ‫ا،ن‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫هللبع‬‫ا‬ ‫ج‬‫دع‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ا‬‫ر‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ر‬‫ز‬
‫زرقا‬ ‫فب‬ ‫ان‬ ‫اقي‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬(3)
( ‫ا،بعس‬ ‫تصرع‬ :‫ي‬ .412.‫زر‬ )
‫د‬‫د‬‫ش‬‫ل‬)‫دا‬‫د‬‫ي‬‫تتان‬‫ع‬ ‫(ز‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬ ‫قا‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫دحيباين‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫درمحل‬‫د‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫ن‬ ‫ب‬
(1)( ‫كع‬ ‫احلنا‬ ‫طبقامي‬ ‫ات‬2/421.)
(2)( ‫يع‬ ‫ا،مسا‬ ‫طبقامي‬7/232.)
(3)‫طبق‬( ‫يع‬ ‫ا،مسا‬ ‫امي‬7/232.)

46. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬41
:.‫قا‬ ‫ع‬ ‫اج‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫تقته‬‫ر‬‫ط‬ ‫ل‬ ‫سل،ه‬ ‫زتقلو‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫ممل‬ ‫ا،مسناقطع‬
‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫دان‬‫د‬‫ر‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬‫ي‬ ‫درق‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫حن‬ ‫ده‬‫د‬‫ج‬‫تت‬ ‫و‬‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫دان‬‫د‬‫ر‬ ‫دامي‬‫د‬‫ش‬‫اجل‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫درعه‬‫د‬
.‫اجلشامي‬ ‫اقي‬ ‫ةا‬ ‫ل‬ ‫و‬‫زر‬ ‫ران‬ ‫يقر‬ ‫ا،غرا‬ ‫حن‬ ‫تتجه‬
‫ه‬ ‫م‬ ،‫تا‬ ‫ي‬ ‫ر‬ ‫لن‬‫دبد‬ ،‫ا‬ ‫دا‬‫ش‬‫از‬‫ة‬،‫ل‬ ‫دنوسو‬،‫ا‬ ‫دل‬ ‫د‬‫ك‬‫هلل‬‫ا‬ ‫اكاا‬
‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫درعه‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫لاا‬ ‫دعو‬‫د‬‫ج‬‫دع‬ ‫د‬‫د‬ ‫د‬‫ك‬ ‫دبعس‬‫د‬،‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دةا‬‫د‬‫ش‬ ‫اعهو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫ا‬ ‫د‬‫ك‬‫هللط‬‫ا‬
‫اد‬‫ع‬‫ل‬ ‫ده‬‫ت‬‫ي‬ ‫ه‬ ‫دس‬‫ك‬‫ج‬ ‫د‬، ‫ده‬‫ن‬‫أل‬ ‫زعو‬ ‫د‬‫س‬،‫ا‬‫ل‬ ‫د‬‫ك‬‫هلل‬‫ا‬ ‫داد‬ ‫د‬‫ج‬ ‫زل‬ ‫جشعو‬
.‫بد‬ ،‫ا‬ ‫كةا‬ ‫تصم‬ ‫مل‬ ‫ا‬ ‫لع‬ ‫لفلمو‬ ‫هلل‬ ‫بد‬ ،‫ا‬ ‫كةا‬ ‫تصرع‬ ‫م‬
:‫تنبيهات‬
‫م‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫جي‬ :ً ‫ل‬‫ده‬‫د‬ ‫شو‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫ق‬ ‫ه‬ ‫در‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دحح‬‫د‬ ‫ت‬
‫د‬‫ت‬‫ر‬‫ا،تح‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫ق‬‫ت‬ ‫ده‬‫ن‬‫أل‬ ‫حيحهو‬ ‫قب‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫وظ‬ ‫ل‬ ‫او‬ً‫زتقن‬ ‫ا‬ً‫حيح‬
‫حي‬ ‫ا،ت‬‫ل‬(1)
.
‫دهو‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫دمع‬‫س‬‫ت‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫ده‬‫ف‬‫دع‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دع‬‫تر‬ ‫م‬ ‫دباعس‬‫د‬‫ك‬، ‫دي‬‫غ‬‫تنب‬ :‫دا‬ً‫اني‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫هلل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫س‬‫اإلن‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫هل‬‫ل‬ ‫دبو‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،ق‬ ‫ه‬ ‫دخ‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ع‬ ‫األام‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬
.‫ه‬‫تقر‬ ‫هللا‬ ‫زنه‬ ‫ه‬ ‫تسم‬
‫صا‬ ‫ل‬ ،‫ا،ة‬ .‫قا‬‫درو‬‫ش‬‫ج‬ ‫ل‬ ،‫د‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫علي‬ ‫دا‬‫ن‬‫ل‬ ‫يب‬ ‫كي‬ ‫دخ‬ :‫ع‬
.‫نوسي‬ ‫ل‬ ‫ين‬ ‫يما‬ ‫علي‬
‫اا‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫قكب‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫زا‬ ‫كةه‬ ‫اتت‬‫ل‬‫ع‬ ‫زل‬ ، ‫منا‬ :‫م‬ .‫قا‬
‫در‬‫د‬ ‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬، ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫داو‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫ش‬‫اج‬‫ل‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫،ي‬ ‫ر‬ ‫دان‬‫د‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫ا‬‫ل‬‫ا،ر‬ ‫عدمي‬
(1)‫ك‬ ‫هللتصك‬‫ا‬‫ل‬ ‫ا،سازع‬ ‫ر‬ ‫ة‬ :‫ر‬ ‫ان‬121-122.

47. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 52
‫قكب‬ ‫د‬ ‫لزا‬ ‫و‬ ‫قكب‬(1)
.
‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫شا‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫م‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ش‬ :‫دصري‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬. ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ :
‫دب‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا‬‫ل‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫،كح‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫و‬ ‫ص‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫ا‬ ‫داع‬‫د‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫دع‬ ‫اا‬ :‫ه‬ ‫دحا‬‫د‬‫م‬‫أل‬
‫ا،وش‬‫ل‬ ‫،كحوظ‬ ‫ع‬ ‫ي‬‫ا،ر‬‫ل‬ ‫و‬ ‫،كوش‬ ‫اخلويع‬ ‫اء‬‫ر‬‫ا،ق‬ :. ‫تق‬ ‫ام‬ ‫ل‬ .‫م‬ ‫،كن‬(2)
.
‫دبعس‬‫د‬،‫ا‬ ‫ألم‬ ‫اعو‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،ت‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬ ‫هللخا‬‫ا‬ ‫داد‬‫د‬‫ت‬ ‫ت‬ ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫لتنب‬ :‫جي‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬‫ع‬‫ا،ة‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫جي‬ ‫ا‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ج‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫جي‬ ‫ل‬ ‫داطو‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫لن‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫تص‬ ‫م‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫غ‬‫تنب‬ ‫اع‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،ت‬‫ل‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫س‬‫نو‬
‫لفطشا‬ ‫ع‬ ‫األز‬ ،‫خ‬ ‫اعو‬‫ر‬‫ا،تص‬ ‫ل‬ ‫تنقطع‬ ‫يال‬(3)
.‫د‬‫ك‬‫ا‬ .
‫ابع‬‫ر‬‫ال‬ ‫الفصل‬
‫الحفظ‬ ‫أسباب‬
‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬‫ك‬‫ر‬ ‫ا‬ ‫ديس‬‫د‬،‫ل‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬‫ن‬‫ي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دباا‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫د‬‫د‬ ‫دةه‬‫د‬‫ك‬
.‫احلوظ‬ ‫فباا‬ ‫ك‬ ‫كي‬ ‫كةه‬ ، ‫،صل‬ ‫رو‬ ‫احل‬ ‫فبي‬
‫دهو‬‫ن‬‫ز‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫اد‬ ‫يام‬ ‫ك‬ ‫فبب‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫نب‬ ‫شرم‬ ‫لقب‬
‫دباا‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دره‬‫د‬ ‫ا‬ ‫مل‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬‫ل‬‫دامي‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫مم‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫دريو‬‫د‬ ‫ن‬ ‫ه‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬‫ي‬ ‫دبم‬‫د‬ ‫ك‬
.‫ا‬ً‫فش‬
.‫كغ‬ ‫لزل‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫تنو‬ ‫م‬ .‫فل‬ ‫اا‬‫ل‬
.‫اء‬ ‫ا،ب‬ :.‫األل‬
.‫امي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ر‬ :‫ا،ثاين‬
(1)‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/266.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬72.
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ‫ا،ت‬ ‫تح‬‫ر‬‫ط‬ ‫ك‬ ‫هللت‬‫ا‬ ‫كي‬41.‫ا،قاكر‬ ‫زصتبع‬ .‫ط‬ .

48. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬51
.‫كتمام‬ ‫ا‬ : ،‫ا،ثا‬
.‫د‬ ‫ا،ت‬ :‫ع‬ ‫ا‬‫ر‬،‫ا‬
.‫ه‬ ‫م‬ ،‫ا‬ :‫اخلازس‬
.‫هللنافب‬‫ا‬ ‫ق‬ ،‫ا‬ ‫اختياع‬ :‫ا،سادس‬
.‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫احلوظ‬ :‫ع‬ ‫ا،سا‬
.‫ع‬ ‫اج‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ :‫ا،ثازل‬
:‫اء‬ ‫ا،ب‬ :.‫األل‬
‫د‬‫د‬،‫ا‬‫عو‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫جت‬ ‫ده‬‫د‬ ‫دااو‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬، ‫داح‬‫د‬‫ت‬‫لزو‬ ‫د،و‬‫د‬‫خ‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬، ‫دبب‬‫د‬‫ف‬ ‫اء‬ ‫ب‬
‫داميو‬‫د‬‫ك‬‫هللصرل‬‫ا‬ ‫ع‬ ‫دب‬‫د‬‫ل‬ْ‫ـم‬‫ـ‬ُ‫ك‬َ‫ل‬ ْ‫ب‬‫ج‬َ‫ـت‬‫ـ‬ْ‫َس‬‫أ‬ ‫ي‬‫ـون‬‫ـ‬ُ‫ع‬ْ‫د‬‫ا‬ ُ‫ـم‬‫ـ‬ُ‫ك‬ُ‫ب‬َ‫ر‬ َ‫ـال‬‫ـ‬َ‫ق‬َ‫و‬:‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫غ‬[
62‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫اإلجا‬ ‫اا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ]‫ـيال‬‫ـ‬‫ـ‬‫ق‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬َّ‫ل‬‫ال‬ َ‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫م‬ ُ‫ق‬َ‫د‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬ْ‫َص‬‫أ‬ ْ‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬َ‫م‬َ‫و‬
:‫داء‬‫د‬‫س‬‫[ا،ن‬122‫داشرك‬‫د‬ ‫]و‬–‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬،‫طا‬ ‫دا‬‫د‬‫ت‬–‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫اا‬ ‫داء‬‫د‬ ‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬،‫جال‬‫دببو‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫درمو‬‫د‬‫د‬‫غ‬ ‫دال‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫غ‬‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫حم‬ ،‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫ا‬ ‫د‬ ‫ه‬
..‫شا‬ ‫ك‬ ‫ح‬ ‫ا‬‫ع‬ ‫ماشبه‬ ‫و‬ ‫فبي‬ ‫فر‬‫ل‬
‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫ته‬‫در‬‫د‬‫آ‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ :‫در‬‫د‬‫ج‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬–‫دةم‬‫د‬‫ز‬‫ز‬ ‫داء‬‫د‬‫ز‬ ‫دن‬‫د‬ ‫ت‬–‫اا‬ ،‫دل‬‫د‬‫ف‬‫ل‬
–‫درا‬‫د‬‫ق‬ ‫دب‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫شج‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ط‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫با‬ ‫ه‬ ‫دة‬‫د‬‫ق‬‫شين‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬
‫دل،ته‬‫س‬ ‫دعو‬‫ب‬‫هللر‬‫ا‬ ‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫ت‬‫ة‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دي‬‫س‬‫نو‬ ‫دل‬‫ز‬ ‫دب‬‫ج‬ ‫نا‬‫ل‬ ‫فنعو‬ ‫تل‬‫ر‬‫مس‬ ‫زل‬
،‫ا‬ .‫نا‬ ‫م‬ ‫اا‬ ‫لعج‬ ‫زنشاو‬ ‫ك‬(1)
.
‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ر‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫تن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬
(1)‫شبت‬ ‫ه‬ ‫جةء‬«‫،ه‬ ‫آرا‬ ‫هللا‬ ‫ززةم‬ ‫زاء‬»‫ك‬ ‫شجرو‬ ‫ل‬37.

49. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 52
‫اا‬ . ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫نش‬ ‫اا‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫ع‬:. ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬«‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هلل‬ ‫دةم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ز‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬
‫،ه‬ ‫آرا‬»‫زاجه‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫خرجه‬(1)
.
‫دا‬ ‫اا‬ .‫ا‬‫ؤ‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫دهو‬‫ن‬‫ز‬ ‫درا‬‫مس‬،‫ا‬ ‫د‬‫ك‬ ‫م‬ ‫د‬‫م‬‫ر‬ ‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫ك‬ ‫ام‬ ‫لقب‬
‫ا،بن‬ ‫خ،ي‬ ‫زل‬ ‫ش‬ ‫تنو‬ ‫زا‬.‫اآلخر‬‫ل‬ ‫يا‬
‫در‬‫د‬‫د‬‫ض‬‫شا‬ ‫دبق‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫خالك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دال‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ع‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ج‬ ‫دىت‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬
‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫لخ‬ .‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫خ‬ ‫دا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫ا‬ ‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ج‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ا،ق‬
.‫،ه‬ ‫افتجيب‬
‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ي‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫اك‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫يب‬ ‫د‬‫د‬ : ‫د‬‫د‬ ‫ا،و‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫حم‬ ‫دل‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫خ‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫ي‬‫اخلك‬ ‫اكي‬‫ر‬‫د‬ ‫دام‬‫ن‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ه‬ ‫ده‬ ‫ا،ب‬‫ل‬ ‫مي‬‫در‬ ‫دغره‬‫م‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫حممب‬
‫كةه‬ ‫تا‬ :‫هلا‬ .‫قا‬‫د‬‫ئ‬‫صا‬ ‫در‬‫ث‬‫،ص‬ ‫ره‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫ك‬ ‫اا‬ ‫عد‬ ‫قب‬–‫در‬‫ث‬ ‫ل‬
‫ائ‬ ‫د‬–‫ره‬ ‫كيه‬ ‫اا‬ ‫عد‬ ‫لقب‬ ‫لمبحنا‬(2)
.
:‫امي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ر‬ :‫ا،ثاين‬
‫داا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫اجت‬ ‫ي‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫ي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دباا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬
: ،‫ا‬ ‫مل‬ ‫األزرو‬ ‫كةا‬ ‫ك‬ ‫ا،تنبيه‬ ‫ه‬ ‫ا،سك‬ ‫ثر‬ ‫لقب‬ ‫اميو‬ ‫هلل‬‫ا‬
‫د‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫ب‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫س‬‫ألش‬ ‫ين‬ :‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫تن‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫،ر‬
(1)‫ح‬ ‫ا،سنل‬3262‫زل‬ ‫اكب‬ ‫آ‬ ‫،كحبت‬‫ل‬ .‫مرلو‬ ‫ل‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫مرو‬ ‫ل‬ ‫ا‬‫ل‬ ‫باسو‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫شبت‬
‫كةا‬ ‫بع‬‫مر‬ :.‫قا‬ ‫اكب‬ ‫ا،مس‬ ‫كةه‬ ‫زل‬ ‫اشب‬‫ل‬ ‫ك‬ ‫شجر‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫صك‬ ‫لقب‬ ‫التعو‬ ‫لز‬
‫زل‬ ‫رو‬ ‫زا‬ ‫ك‬ ‫هو‬ ‫،الشتجاج‬ ‫كح‬ ‫ت‬ ‫ا،طرق‬ ‫كةه‬ ‫اجتما‬ ‫احلواظ‬ ‫نب‬ ‫احلبت‬
‫ك‬ . ‫احلبت‬ ‫ئمع‬ ‫ب‬ ‫ا‬ ‫ق‬32.‫ح‬ ‫ا،سا‬ ‫بع‬ ‫هلل‬‫ا‬
(2)‫ك‬ ‫،ال،صائي‬ ‫لج‬ ‫ة‬ ‫اا‬ ‫،ياء‬‫ل‬ ‫ازامي‬‫ر‬247.

50. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬53
‫ا،باعزي‬ ‫خرجه‬ .‫مكشا‬ ‫ت‬ ‫ام‬ ‫،كخطيقع‬ ‫كمه‬ ‫ت‬ ‫ام‬(1)
.
‫شوظو‬ ‫ك‬ ‫منا‬ ‫و‬ ‫ق‬ ‫ا‬ ‫تا‬ ‫يع‬ ‫ل‬ ‫يب‬ ‫ت‬‫ع‬ ‫زا‬ :‫خمسرم‬ ‫ل‬ ‫ك‬ .‫قا‬
: ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫مكته؟‬ ‫دت‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫اء‬‫ل‬‫دب‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ت‬‫كم‬ ‫م‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دظ؟‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دع‬‫د‬‫ت‬‫دل‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دل،ته‬‫د‬‫س‬
‫،كحوظ‬ ‫زثكه‬ ‫جر‬ ‫زا‬ ‫امي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ر‬ :.‫قا‬ !‫اا‬‫ل‬ ‫ي‬(2)
.
: ‫ش‬ .‫قا‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫مي‬ ‫دص‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫ء‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ع‬
‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫م‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫لل‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ديء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دلم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬
‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫تبع‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬(3)
‫ال‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫كقل‬ ‫م‬ ‫عدمي‬ ‫م‬ :‫احلاعا‬ ‫ل‬ ‫مسر‬ .‫قا‬(4)
.
‫د‬‫ك‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫ب‬ ‫دا‬ ‫تا‬ :‫نس‬ ‫ل‬ ،‫زا‬ ‫عج‬ .‫فل‬ :‫ث‬ ‫ل‬ ‫ث‬ .‫قا‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬، ‫دكح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ت‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫م‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫ديء؟‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫هل‬ ‫دكح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ت‬،‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ديء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬
‫امي‬ ‫هلل‬‫ا‬(5)
.
‫ديه‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ن‬ ‫درآم‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫اش‬‫ة‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دحا‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬
:. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬ ‫اا‬ ‫ألم‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫ب‬ ‫دةنب‬‫د‬‫ـا‬‫ـ‬َ‫م‬‫ب‬َ‫ف‬ ‫ا‬‫ة‬َ‫ـيب‬‫ـ‬‫ص‬ُ‫م‬ ْ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ْ‫م‬ُ‫ك‬َ‫ـاب‬‫ـ‬َ‫َص‬‫أ‬ ‫ـا‬‫ـ‬َ‫م‬َ‫و‬
(1)‫ح‬ ‫ا،باعزي‬ ‫فنل‬376( ‫و‬1/117‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬ ‫)و‬2/258‫ائب‬ ‫ا،و‬ ‫ر‬ ‫ان‬‫ل‬
‫ك‬147.
(2)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/258( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬ ‫ه‬ ‫ا،كوظ‬ ‫لكةا‬ ‫)و‬1/151‫فةتب‬ ‫)و‬
( .‫ا،صما‬32/482.)
(3)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/258.)
(4)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/258.)
(5)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/258.)

51. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 54
ْ‫م‬ُ‫ك‬‫ي‬‫ـد‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬ْ‫َي‬‫أ‬ ْ‫ت‬َ‫ـب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬َ‫س‬َ‫ك‬: ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫[ا‬32‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫درآم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬،‫ا‬ ‫ديام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ن‬ ‫م‬‫ل‬ ]
‫ائب‬ ‫هلل‬‫ا‬(1)
.
:‫كتمام‬ ‫ا‬ : ،‫ا،ثا‬
‫ديء‬‫د‬‫د‬‫مس‬‫،ك‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫م‬‫كت‬ ‫ا‬ ‫م‬‫در‬‫د‬‫د‬‫س‬‫تي‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ا،و‬ .‫دتغا‬‫د‬‫د‬‫آ‬‫ا‬‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫درك‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬‫ل‬ ‫و‬
‫دام‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬ ‫ديعو‬‫د‬ ‫ا،مسخ‬ ‫درء‬‫د‬‫هلل‬‫ا‬ ‫دامي‬‫د‬‫ج‬‫شا‬ ‫ه‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫داكر‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫شو‬
.‫تنساه‬ ‫م‬ ‫ق‬ ‫نه‬ ‫اكتمازهو‬ ‫حم‬ ‫زنشا‬
‫و‬ ‫ص‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ص‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دص‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ : ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫اج‬ :‫دويام‬‫د‬‫ف‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ه‬ ‫و‬(2)
.
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫،كح‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ن‬ ‫ا‬ً‫ديق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ :‫داعي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫ا،ب‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ا‬ ‫لزبالزع‬‫ر‬ ‫،ن‬(3)
.
‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫لز‬ ‫)و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫جل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دنش‬‫د‬‫د‬،‫(ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫لز‬ ‫ديءو‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫ه‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫م‬‫اهل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ :‫دع‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا،نش‬
: ‫احلبت‬«‫دنيا‬ ‫لطا،ب‬ ‫ك‬ ‫طا،ب‬ :‫ام‬ ‫تمسب‬ ‫زام‬ ‫زنش‬»(4)
.
‫م‬ ‫درد‬‫د‬ ‫دام‬‫د‬‫ص‬ ‫داو‬‫د‬ً‫زقيم‬ ‫ع‬ ‫دا‬‫د‬‫س‬‫ني‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ين‬ ‫لاا‬ :‫داعي‬‫د‬‫خ‬‫ا،ب‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫د‬‫د‬‫ن‬‫ص‬ ‫دبو‬‫د‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫ه‬ ‫دالزشل‬‫د‬‫ف‬ ‫ئل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫م‬ ‫دامي‬‫د‬ ‫ا‬‫ر‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دبو‬‫د‬‫ت‬ ‫داع‬‫د‬‫خب‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬
‫و‬ ‫داع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫خب‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫تا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ا‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دةكب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دالزيو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫ئشل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫م‬ ‫عدمي‬‫ل‬
‫دةكب‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دالزيو‬‫د‬‫ف‬ ‫ئشل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫مل‬‫ل‬ ‫دايبو‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دازيشل‬‫د‬‫ف‬
(1)‫ك‬ ،‫ث‬ ‫ل‬ ‫ا،قرآم‬ ‫ائ‬138.
(2)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/266.)
(3)( ،‫ا،س‬12/426‫ك‬ ‫ا،ساعي‬ ‫كبي‬ ‫)و‬487-488.
(4)( ‫ا،نشاتع‬5/138.)

52. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬55
‫ك‬ ،‫ا‬ ‫زل‬ ‫ن‬(1)
.
‫دي‬‫س‬‫ن‬ ‫ده‬‫ن‬ ‫دهو‬‫س‬‫نو‬ ‫ه‬ ‫ا،بخاعي‬ ‫ركا‬ ‫ا‬ ‫ا،ك‬ ‫ع‬ ‫ا،ق‬ ‫كةه‬ ‫لز‬ : ‫قك‬
‫درين‬ ‫ح‬ ‫دس‬‫ن‬ ‫دحاا‬‫م‬ ‫دا‬ً‫ز‬ ‫ت‬ ‫رمي‬ ‫دة‬ : ‫د‬‫ئ‬‫ا،قا‬ ‫لك‬ ‫،هو‬ ‫امي‬ ‫ا‬‫ر‬‫ق‬ ‫فازي‬
‫نوس‬ ‫الرائع‬ ‫ع‬ ‫فا‬ ‫ه‬(2)
.
‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫هلل‬‫ل‬! ‫دبت‬‫د‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬، ‫دب‬‫د‬‫ف‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫ين‬ :. ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دةي‬‫د‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ :‫ده‬‫د‬، ‫د‬‫د‬‫ي‬
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬،‫ا‬‫ل‬ ‫ع‬ ‫دحا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫حب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫جي‬ ‫ل‬ .‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ل‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ن‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫نش‬ ‫لزسا‬ ‫اف‬‫لل‬ ‫ثرك‬ ‫،ب‬ ‫ز‬ ‫ت‬‫ر‬(3)
.
‫د‬‫ك‬‫ل‬ ‫ا،نساءو‬ ‫زل‬ ‫ه‬ ‫ا‬ ‫ا‬‫ر‬‫ق‬ ‫اء‬ ‫تنس‬ ‫ه‬ ‫لق‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫ع‬ ‫ف‬ ‫مع‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ج‬‫لزر‬ . ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دةكب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ئ‬‫ا،قا‬
‫داء‬ ‫أل‬ ‫اكتمازه‬ ‫،قكع‬‫ل‬ ‫زنهو‬ ‫ه‬ ‫تو‬ ‫زا‬ ‫ق‬ ‫ك‬ ‫،ك‬ ‫اكتمازه‬ ‫كمسب‬ ‫كتمام‬ ‫ا‬
‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫اع‬ ‫دتة‬‫د‬‫ف‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبع‬‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫مل‬ ‫دىت‬‫د‬‫ش‬ ‫كلو‬ ‫دا‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫س‬‫ا،ن‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬
.‫،يشل‬ ‫شاجع‬
‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫ل‬ ‫دعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫نا‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬‫ل‬ :‫دصري‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
‫ر‬ ‫هللةا‬‫ا‬ . ‫لط‬ ‫ا،بعسو‬(4)
.
:‫د‬ ‫ا،ت‬ :‫ع‬ ‫ا‬‫ر‬،‫ا‬
‫ه‬ ‫ع‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫اإلن‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫جي‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫تل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ل‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ص‬، ‫درهو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ .‫ل‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬
‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬ ‫احلا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ة‬ ‫دظو‬‫د‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫تل‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ا،ت‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ث‬‫ص‬ ‫و‬ ‫دش‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ك‬ ‫دنوس‬‫د‬‫د‬،‫ا‬
(1)( ،‫ا،س‬12/426.)
(2)‫ك‬ ‫ا،ساعي‬ ‫كبي‬488.
(3)( ،‫ا،س‬12/417.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬67.

53. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 56
.‫ع‬ ‫لفر‬
‫ااو‬ ‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫ب‬ ‫د‬‫د‬‫آ‬ ‫ده‬‫د‬‫ب‬‫لقك‬ ‫دب‬‫د‬‫ك‬‫،يط‬ ‫د‬‫د‬‫ج‬‫ا،ر‬ ‫م‬ :‫دري‬‫د‬‫ك‬‫ا،ة‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ا،تشمه‬ ‫آيء‬ ‫يه‬ ‫ضع‬ ‫ت‬ ‫ادتاو‬‫ل‬ ، ‫ت‬ ‫م‬ ‫تكب‬(1)
.
‫دامو‬‫س‬‫اإلن‬ ‫د‬‫ك‬ ‫دح‬‫مس‬‫ت‬ ‫دبتبو‬‫آ‬ ‫دظ‬‫و‬‫احل‬ .‫ل‬ ‫م‬ ‫دب‬‫ت‬‫ر‬‫ت‬ :‫سصري‬ ،‫ا‬ .‫قا‬
‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مح‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ديخ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫خرب‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫دباق‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫لز‬ . ‫دش‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫داد‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ا‬ ‫اا‬
‫داء‬‫د‬ ‫ل‬ ‫د‬‫د‬ :‫م‬ ‫د‬‫د‬، ‫تق‬ ‫داء‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دازع‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬ ‫داعا‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬ ،‫ا‬
.‫سع‬ ‫يه‬ ‫ر‬ ‫كما‬ ‫نه‬ ‫ا،قكب‬ ‫يحو‬ ‫ت‬ ‫نه‬ ‫ا‬ً‫آيق‬ ‫يه‬ ‫رغ‬
‫ده‬‫د‬ ‫د‬ ‫مي‬ ‫دب‬‫د‬‫ت‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دي‬‫د‬‫ك‬ ‫دةع‬‫د‬ ‫تت‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ل‬ :‫دصري‬‫د‬‫س‬ ،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ق‬ ‫يب‬ ‫ق‬ ‫شو‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫نوسي‬‫،يكع‬ ‫ه‬ ‫ي‬ ‫زائك‬ ‫زل‬ ‫ا‬ً‫تب‬‫ر‬(2)
.
:‫ه‬ ‫م‬ ،‫ا‬ :‫اخلازس‬
‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫ازداد‬ ‫ده‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫دا‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫اا‬ ‫د‬‫د‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬‫تث‬ ‫دا‬‫د‬‫مم‬
: ،‫ا‬ ‫مل‬ ‫و‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫نبه‬ ‫كةا‬ ‫ل‬ ‫او‬ً‫خ‬ ‫عف‬
‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ،‫ا‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫د‬‫ن‬ :‫يب‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬(3)
.
‫جممع‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫اكي‬‫ر‬ ‫ل‬ ‫لزثكه‬(4)
.
،‫ا‬ ‫فويام‬ .‫قا‬‫اع‬ ‫ل‬ ‫ه‬ ‫جا‬ ‫م‬ ‫م‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫تشت‬ :‫عي‬ ‫ث‬(5)
.
‫ه‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫احلبت‬ ‫وظ‬ ‫م‬ ‫عدمي‬ ‫اا‬ :‫اح‬‫ر‬‫اجل‬ ‫ل‬ ‫يع‬ ‫ل‬ .‫قا‬(1)
.
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬ ‫احل‬71.
(2)‫احل‬ :‫ه‬ ‫تا‬‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫طكب‬ ‫ك‬71.
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬211.
(4)( ‫،كخطيب‬ ‫اجلازع‬2/251.)
(5)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬212.

54. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬57
‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دك‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬،‫ا‬ ‫درق‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ : ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ثي‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬
: ‫دا‬ ‫اا‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫كمهو‬ ‫اإلنسام‬ ‫تشتبي‬ ‫م‬ :‫لضبطه‬‫ا‬ْ‫و‬َ‫د‬‫ـ‬َ‫ت‬ْ‫اه‬ َ‫ين‬‫ـذ‬َّ‫ل‬‫ا‬َ‫و‬
َ‫ـ‬‫ت‬ ْ‫م‬ُ‫ـاه‬‫ـ‬‫ـ‬َ‫ت‬ََ‫و‬ ‫ت‬‫ـد‬‫ـ‬‫ـ‬ُ‫ه‬ ْ‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬ُ‫ه‬َ‫اد‬َ‫ز‬ْ‫م‬ُ‫اه‬َ‫ـو‬‫ـ‬‫ـ‬ْ‫ق‬:‫دب‬‫د‬‫د‬‫م‬‫[حم‬17:.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ]ُ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬َّ‫ل‬‫ال‬ ُ‫د‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ي‬‫ز‬َ‫ي‬َ‫و‬
‫ت‬‫ـد‬‫ـ‬ُ‫ه‬ ‫ا‬ْ‫و‬َ‫د‬‫ـ‬‫ـ‬َ‫ت‬ْ‫اه‬ َ‫ين‬‫ـذ‬‫ـ‬َّ‫ل‬‫ا‬:‫درمي‬‫د‬‫ز‬[76‫اده‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫دام‬‫د‬‫س‬‫اإلن‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫دا‬‫د‬‫م‬‫صك‬ ]
‫،ه‬ ‫ق‬ ‫م‬ ‫م‬ ، ‫ا‬ً‫شم‬‫ل‬ ‫ا‬ً ‫شو‬ ‫اا‬‫ت‬‫د‬ُ‫ه‬ ْ‫م‬ُ‫ه‬َ‫اد‬َ‫ز‬‫د‬‫ك‬‫ا‬ .(2)
.
:‫هللنافب‬‫ا‬ ‫ق‬ ،‫ا‬ ‫اختياع‬ :‫ا،سادس‬
‫ا‬ً‫دب‬‫د‬‫ف‬‫زنا‬ ‫دا‬‫د‬ً‫لقت‬ ‫داع‬‫د‬‫ت‬ ‫م‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬‫ن‬‫ي‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دباا‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬‫دظو‬‫د‬‫و‬‫،كح‬
: ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ،‫قا‬ ‫مما‬ ‫و‬ ‫امي‬ ‫ا،سا‬ ‫ي‬ ‫كماء‬ ،‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫لقب‬
‫دتحوظ‬‫د‬،‫ا‬ ‫اد‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬‫هلل‬ ‫دي‬‫د‬‫غ‬‫تنب‬ ‫امي‬ ‫دا‬‫د‬‫ف‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫،كح‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ا‬ :‫دب‬‫د‬‫ي‬‫اخلط‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫انت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫دبكا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دحاعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫األ‬ ‫دامي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫األل‬ ‫د‬ ‫دلج‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫داو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ي‬ ‫ا‬‫ر‬‫ت‬ ‫م‬
‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫دكح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ك‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫و‬‫لش‬ ‫دياميو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫مس‬ ،‫ا‬ ‫دلم‬ ‫امي‬‫ل‬‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫غ‬،‫ا‬ ‫دبكا‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫داعو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ا،ن‬
‫ا،نشاع‬ ‫شوظ‬(3)
.
‫ا‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫و‬،‫ا‬ ‫دل‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫مح‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬‫ه‬ ‫دياء‬‫د‬‫آ‬ ‫رلم‬ ‫دة‬‫د‬‫ت‬ ‫خنا‬ ‫دي‬‫د‬‫آ‬ ‫دمع‬‫د‬‫س‬‫ن‬ .‫دة‬‫د‬‫ن‬ ‫مل‬ :‫مي‬
‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا،ك‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫لش‬ .‫در‬‫د‬ ‫ا،ن‬ ‫در‬‫د‬‫ث‬ ‫ده‬‫د‬‫ي‬ ‫دغ‬‫د‬‫ك‬ ‫ديء‬‫د‬‫آ‬ ‫ديس‬‫د‬، ‫ده‬‫د‬‫ن‬ ‫ا‬ ‫دلمج‬‫د‬ ‫دظو‬‫د‬‫و‬‫احل‬
:. ‫د‬‫ق‬‫ت‬ ‫دس‬‫ت‬‫ل‬ ‫يب‬ ‫دل‬ ‫د‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ل‬ :.‫دا‬‫ق‬ .‫ا،نشاع‬ ‫شوظ‬ ‫ك‬ ‫غا،ب‬
‫دهو‬‫د‬‫ي‬ ‫در‬‫د‬ ‫ان‬‫ل‬ ‫ج‬‫در‬‫د‬‫ف‬‫ل‬ ‫دحرو‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫دب‬‫د‬‫ن‬ ‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دن‬‫د‬ ‫ا‬ً‫ديق‬‫د‬‫آ‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫م‬ ‫اا‬
‫اا‬ ‫آاء‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫نساه‬ ‫ن‬(4)
.
=
(1)‫ك‬ ‫الح‬ ،‫ا‬ ‫ل‬ ‫احلبت‬ ‫م‬ ‫ك‬223.
(2)‫ك‬63.‫ا،سكيمام‬ ‫شب‬ :‫باد‬ ‫و‬ ‫ثيم‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫تاا‬
(3)( ‫هللتوقه‬‫ا‬‫ل‬ ‫ا،وقيه‬2/123.)
(4)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/265.)

55. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 58
‫دا‬‫ق‬‫دبو‬‫ك‬‫ا،ق‬ ‫د‬‫ك‬‫خل‬ ‫د‬‫ي‬‫ا،ك‬ ‫دع‬ ،‫هللطا‬‫ا‬ ‫ا‬‫ل‬‫داع‬‫ت‬‫اخ‬ ‫دا‬‫من‬ :‫دبادي‬‫غ‬‫ا،ب‬ ‫دب‬‫ي‬‫اخلط‬ .
‫دب‬‫ت‬‫ز‬ ‫دل‬ ‫داد‬‫مح‬ .‫دا‬‫ق‬ ‫لهلةا‬ .‫احلوظ‬ ‫،يه‬ ‫تسر‬ ‫ه‬ ‫خك‬ ‫م‬–‫ده‬، ‫د‬‫ي‬‫ق‬ ‫دا‬‫هلل‬-:
‫د‬‫د‬‫غ‬،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ ‫م‬ ‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫ديس‬‫د‬،‫ل‬ . ‫د‬‫غ‬،‫ا‬ ‫دع‬‫د‬‫ك‬‫ق‬ :.‫دا‬‫د‬‫ق‬ ‫دظ؟‬‫و‬‫احل‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دياء‬‫آ‬‫األ‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬ ‫دا‬‫ز‬
. ،‫ا‬ ‫زل‬ ‫األلقامي‬ ‫قرا‬ ‫ا،كي‬‫ل‬ ‫ا،قكبو‬ ‫ا‬‫ر‬‫ل‬ ‫ا،سر‬ ‫خك‬ ‫زع‬
‫احلوظ‬ :‫ع‬ ‫ا،سا‬:‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬
‫دغرو‬‫د‬ ،‫ا‬ ‫دام‬‫د‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫ص‬‫ت‬ ‫م‬ ‫ظو‬ ‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫دامي‬‫د‬‫ب‬ ‫دباا‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫م‬
:‫نه‬ ‫الزش‬ ‫مل‬ ‫و‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ك‬ ‫آاع‬ ‫لقب‬
1-‫احلجر‬ ‫ه‬ ‫ا،نقظ‬ ‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫احلوظ‬ : ‫قتاد‬ .‫قا‬(1)
.
2-‫دا‬‫د‬‫م‬ ‫دنعو‬‫د‬‫ف‬ ‫در‬‫د‬‫مس‬ ‫دع‬‫د‬‫ع‬ ‫دل‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫ل‬ ‫داد‬‫د‬‫ت‬‫ق‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬ :‫در‬‫د‬‫م‬ ‫ز‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ه‬ ‫ا‬ ‫زصت‬ ‫لنه‬ ‫ل‬ ‫ا،سن‬ ‫ك‬ ‫ه‬ ‫آيء‬‫مبعي‬(2)
.
3-‫ده‬‫ي‬، ‫ر‬ ‫ن‬ ‫صلين‬ ‫آاا‬ ‫نا‬‫ل‬ ‫شو‬ ‫زا‬ :‫قيس‬ ‫ل‬ ‫كقمع‬ .‫قا‬
‫قع‬‫ع‬‫ل‬ ‫ل‬ ‫قرطاس‬ ‫ه‬(3)
.
4-‫احلجر‬ ‫ه‬ ‫ا،نقظ‬ ‫غر‬ ،‫ا‬ ‫ه‬ ‫احلبت‬ ‫طكب‬ :‫احلسل‬ .‫قا‬(4)
.
‫دائش‬‫ن‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫د‬‫ن‬‫ت‬ ‫ت‬ ‫م‬ ‫در‬‫هلل‬‫ا‬‫ل‬ ‫،ياء‬‫ل‬‫األ‬‫ل‬ ‫اء‬ ‫،آل‬ ‫نبيه‬ ‫يشا‬ .‫ا‬ ‫األق‬ ‫شةه‬
‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫خا‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫نا‬ ‫دتش‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬، ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫تق‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬ ‫دتش‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫ل‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ز‬‫ل‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫ه‬
‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫ه‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬‫احل‬ ‫ألم‬ ‫و‬ ‫ش‬ ‫دنو‬‫د‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫ش‬ ‫دي‬‫د‬‫و‬ ‫ه‬ ‫ا‬‫ل‬‫دب‬‫د‬‫ش‬‫لجيت‬ ‫دغرو‬‫د‬ ،‫ا‬
.‫شا‬ ‫ا‬‫ع‬‫افتب‬ ‫وصل‬ ‫يشا‬ ‫رط‬ ‫زىت‬ ‫ع‬ ‫فا‬ ‫لكةه‬
(1)‫ف‬( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،5/275.)
(2)( ‫ا،نبالء‬ ‫الم‬ ،‫ف‬7/6.)
(3)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬136( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬ ‫و‬2/121( ،‫ا،س‬ ‫)و‬4/55.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬135.

56. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬51
.‫ع‬ ‫اج‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ :‫ا،ثازل‬
‫دب‬‫د‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬ ‫ده‬‫د‬‫ت‬ ‫اج‬‫ر‬‫ز‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دب‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫ز‬‫ا‬‫ل‬‫لد‬ ‫ظ‬ ‫د‬‫د‬‫و‬ ‫ا‬ ‫دامي‬‫د‬‫ب‬ ‫دباا‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬
‫دك‬‫د‬‫س‬،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ل‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬ ‫در‬‫د‬‫ز‬‫األ‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬ ‫دع‬‫د‬‫ي‬ ‫لأل‬ ‫و‬ ‫در‬‫د‬‫خ‬‫داو‬‫د‬‫ش‬‫كي‬ ‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ث‬‫لش‬
: ‫اهل‬ ‫ق‬ ‫مل‬
.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫و‬ ‫دبت‬‫د‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫ا‬‫ل‬‫ر‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬ :‫دب‬‫د‬‫د‬،‫طا‬ ‫يب‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دي‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫تبعس‬(1)
.
‫ه‬‫ر‬ ‫زةا‬ ‫ه‬ ‫شيا‬ ‫م‬ ‫و‬ ‫احلبت‬ ‫ا‬‫ل‬‫ر‬ ‫ةا‬ :‫د‬ ‫زس‬ ‫ل‬ ‫ا‬ .‫قا‬(2)
.
‫ر‬ ‫دةا‬‫هلل‬‫ا‬ ‫در‬‫ل‬ ‫ا،نسيامو‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫تةكب‬ ‫منا‬ :‫ا،ةكري‬ .‫قا‬(3)
‫دل‬‫م‬ ‫ل‬ .
‫ه‬ ‫حن‬ ‫احلسل‬(4)
.
‫تبعس‬ ‫احلبت‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫طيك‬ :‫كقمع‬ .‫قا‬(5)
.
‫دبشاين‬‫د‬‫د‬‫م‬‫األ‬ ‫اكي‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬‫دهو‬‫د‬‫د‬ ‫ر‬ ‫دةا‬‫د‬‫د‬‫ت‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبتثا‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دظ‬‫د‬‫د‬‫و‬‫ش‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬‫ز‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ :
‫زنه‬ ‫وك‬(6)
.
‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دتوب‬‫د‬‫س‬‫ل‬ ‫و‬ ‫دب‬‫د‬‫ن‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫ر‬ ‫دة‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫م‬‫ك‬ ‫در‬‫د‬ ‫اا‬ :‫دب‬‫د‬‫مح‬ ‫دل‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫ي‬‫اخلك‬ .‫دا‬‫ق‬
‫نب‬ ‫،يس‬(7)
.
(1)‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫تب‬‫ع‬‫ب‬2/517.
(2)‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫تب‬‫ع‬‫ب‬2/517.
(3)( ‫األل،ياء‬ ‫شكيع‬3/364.)
(4)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬174.
(5)‫اجلازع‬( ‫ا،سازع‬ ‫لآداا‬ ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬1/238‫ل‬2/266‫يع‬ ‫ا،مسر‬ ‫اآلداا‬‫ل‬ ‫)و‬
(2/111.)
(6)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬1/238.)
(7)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/274.)

57. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 62
‫و‬ ‫د‬‫ك‬ ‫زا‬ ‫تنس‬ ‫مل‬ ‫كماء‬ ،‫ا‬ ‫ر‬ ‫زةا‬ ‫ثر‬ ‫زل‬ :‫تة‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬ .‫قا‬
‫ك‬ ‫ت‬ ‫مل‬ ‫زا‬ ‫افتواد‬‫ل‬(1)
.
‫دي‬‫د‬‫غ‬‫ينب‬ ‫و‬ ‫د‬‫د‬‫ك‬ ،‫ا‬ ‫ره‬ ‫دةا‬‫د‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دب‬‫د‬،‫ا،طا‬ ‫دب‬‫د‬‫جي‬ ‫مل‬ ‫اا‬ :‫دح‬‫د‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫دا‬‫د‬‫ش‬‫ت‬‫م‬ ‫ده‬‫د‬،
. ،‫،ة‬ ‫كال‬ ‫تصل‬ ‫مل‬ ،‫ل‬ ‫نبه‬ ‫زل‬ ‫ه‬ ‫با‬
‫دهو‬‫د‬ ‫دبا‬‫د‬‫ح‬‫كي‬ ‫دبت‬‫د‬‫حل‬‫ا‬ ‫دظ‬‫د‬‫و‬ ‫م‬ ‫دره‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ :‫دي‬‫د‬ ‫ا،نخ‬ ‫اكي‬‫ر‬‫د‬‫د‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫ه‬ ‫داا‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫دام‬ ‫د‬،‫ا‬ ‫اا‬ ‫نه‬ ‫تمستشيهو‬ ‫زل‬ ‫ه‬ ‫با‬ ‫م‬ ،‫ل‬
‫مبعه‬(2)
.
‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫دبه‬‫د‬‫ي‬ ‫ي‬ ‫ا‬ً،‫د‬‫د‬‫ث‬ ‫دبتثا‬‫د‬‫ش‬ ‫دع‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫ق‬‫ل‬ ‫ده‬‫د‬،‫ة‬‫زن‬ ‫دع‬‫د‬‫ج‬‫تر‬ ‫دري‬‫د‬‫ك‬‫ا،ة‬ ‫دام‬‫د‬ ‫ل‬
‫ما‬ ‫آخره‬ ‫،ه‬‫ل‬ ‫زل‬ ‫،ه‬ ‫تع‬‫ع‬‫جا‬‫ده‬ ‫شو‬ ‫م‬ ‫عدمي‬ ‫دا‬‫من‬ :‫هلا‬ . ‫لتق‬ ‫ه‬
(3)
.
‫دام‬‫د‬‫ص‬ ‫دغبو‬‫د‬‫مس‬،‫ا‬ ‫ده‬‫د‬‫ض‬‫ع‬ ‫دري‬‫د‬‫ك‬‫ا،ة‬ ‫دع‬‫د‬‫ز‬ ‫دا‬‫د‬‫ن‬‫اكب‬ :‫ب‬ ‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫دل‬‫د‬ ‫داد‬‫د‬‫ت‬‫ز‬ .‫دا‬‫د‬‫ق‬
‫احلوظ‬ ‫تب‬‫ر‬‫ت‬ ‫ش‬ ‫يحب‬ ‫تب‬‫ع‬‫ا‬ ‫األ‬ ‫جيمع‬(4)
.
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫هلل‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ب‬ ‫دبا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫جي‬ ‫مل‬ ‫اا‬ ‫داين‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫اخلر‬ ‫داء‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬
‫احلوظ‬ ،‫ة‬ ‫تب‬‫ر‬‫ت‬ ‫و‬ ‫ش‬ ‫حب‬(5)
.
‫ده‬‫د‬‫د‬ ‫ب‬ ‫دبا‬‫د‬‫د‬‫ش‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫جي‬ ‫مل‬ ‫اا‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ة‬‫ت‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬،‫خا‬ ‫دام‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬‫دهو‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫ع‬‫ا‬ ‫ج‬ ‫دبا‬‫د‬‫د‬
(1)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/276.)
(2)( ‫الي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬2/278.)
(3)( ‫يع‬ ‫ا،مسر‬ ‫اآلداا‬2/111.)
(4)‫ال‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬( ‫ي‬2/268-261.)
(5)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬171.

58. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬61
‫احلوظ‬ ،‫ة‬ ‫تب‬‫ر‬‫ت‬ . ‫لك‬ ‫،سنت‬ ‫نصل‬ ‫ك‬ ‫أل‬ ‫ين‬ :. ‫تق‬(1)
.
‫د‬‫س‬‫تن‬ ‫دقال‬، ‫ش‬ ‫دب‬ ‫داا‬‫ت‬‫ا،ص‬ ‫مبيام‬ ‫جيمع‬ ‫ام‬ ‫عجاء‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬
‫شبتثه‬(2)
.
‫دبت‬‫حل‬‫ا‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫دام‬ ‫رهو‬ ‫تةا‬ ‫زل‬ ‫ا،طا،ب‬ ‫جيب‬ ‫مل‬ ‫اا‬‫ل‬ :‫اخلطيب‬ .‫قا‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫داا‬‫د‬‫د‬ ‫ز‬ ‫دناده‬‫د‬‫د‬‫ف‬ ‫در‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫قك‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬ ‫درعه‬‫د‬‫د‬ ‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫د‬‫س‬‫نو‬ ‫دع‬‫د‬‫د‬‫ز‬
‫ق‬‫بع‬ ‫د‬‫آ‬ ‫دا‬‫ن‬‫كي‬ ‫ج‬‫در‬‫خ‬ ‫مو‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫باا‬ ‫نا‬ :.‫ا‬–‫دا‬ً‫مجي‬ ‫ده‬‫ت‬‫يب‬ ‫دب‬‫ق‬ ‫دب‬‫ق‬‫ل‬
–‫م‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬ ‫دل‬‫د‬‫د‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫شو‬ ‫دب‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫ين‬ ‫د‬‫د‬‫د‬ ‫دن‬‫د‬‫د‬‫م‬‫صك‬ :.‫دا‬‫د‬‫د‬‫ق‬ ‫دنا‬‫د‬‫د‬ ‫ده‬‫د‬‫د‬‫م‬‫صك‬
‫نساكا‬ ‫م‬ ‫خاو‬ ‫و‬ ‫شادت‬ ‫مسر‬(3)
.
:‫يح‬ ‫ت‬ ‫ا‬ً‫مائح‬ ‫سم‬ ،‫تس‬ ‫زقرب‬ ‫دخك‬ :‫اغي‬‫ر‬‫هلل‬‫ا‬ ‫ور‬ ‫ج‬ .‫قا‬
‫داف‬‫م‬ ‫يب‬ ‫دل‬ ‫دظ‬‫م‬ ‫األ‬‫ل‬ ‫و‬‫در‬‫ت‬‫ر‬‫ك‬ ‫يب‬ ‫دل‬ ‫داف‬‫م‬ ‫يب‬ ‫دل‬ ‫مظ‬ ‫األ‬‫ل‬
‫دل‬ ‫ا‬ ‫د‬‫ت‬‫ع‬ ‫م‬ ‫ميو‬ ‫د‬ ،‫ا‬ ‫دب‬‫ك‬‫ط‬ ‫د‬‫ن‬‫ص‬ ‫دعو‬‫ك‬‫ت‬ ‫ط‬ ‫ع‬ ‫فا‬ ‫تر‬‫ر‬‫ك‬ ‫يب‬ ‫ل‬
‫مظ‬ ‫األ‬ ‫شبت‬ ‫ه‬ ‫شو‬ ‫زل‬ ‫نوسه‬ ‫زع‬ ‫تبعس‬ ‫لك‬ ،‫زك‬(4)
.
ً ‫ل‬ ‫دهو‬‫د‬‫ك‬ ‫دب‬‫د‬‫م‬‫احل‬ ‫ده‬‫د‬‫ك‬ ‫دهو‬‫د‬‫ن‬‫لز‬ ‫دكه‬‫د‬ ‫و‬ ‫دهو‬‫د‬ ‫مج‬ ‫دا‬‫د‬ ‫اا‬ ‫در‬‫د‬‫س‬‫ت‬ ‫دا‬‫د‬‫ز‬ ‫دةا‬‫د‬‫ك‬
.‫ا‬ً‫اطن‬‫ل‬ ‫ا‬ً‫اكر‬ ‫او‬‫ر‬‫خ‬‫ل‬
‫دام‬‫د‬ ، ‫در‬‫د‬‫خ‬‫اآل‬ ‫داد‬‫د‬‫مج‬ ‫دشر‬‫د‬‫آ‬ ‫دل‬‫د‬‫ز‬ ‫دازل‬‫د‬‫ث‬،‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫ن‬ ‫ا‬ ‫دباح‬‫د‬‫م‬ ‫ده‬‫د‬‫ن‬‫ز‬ ‫ا‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫و‬،‫ا‬ ‫ا‬
1422.‫د‬‫ك‬.‫تع‬ ‫ا،نب‬ ‫هللبتنع‬‫ا‬
(1)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬171.
(2)‫ك‬ ‫ك‬ ،‫ا‬ ‫يام‬ ‫جازع‬171.
(3)( ‫اجلازع‬1/238-231.)
(4)‫ا،ر‬ ‫ألخالق‬ ‫اجلازع‬‫ال‬( ‫ي‬2/267.)

59. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 62
‫كتب‬‫و‬
‫السحيباني‬ ‫ناصر‬ ‫بن‬ ‫محمد‬ ‫بن‬ ‫القيوم‬ ‫عبد‬

60. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬63
‫الفهرس‬
‫هللقبزع‬‫ا‬......................................................5
.‫األل‬ ‫ا،و‬‫احلوظ‬ ‫يع‬ :....................................7
‫ا،ثاين‬ ‫ا،و‬‫احلوظ‬ ‫جائب‬ :...............................11
1-‫(مي‬ ‫يب‬ ‫ا،مس‬ ‫اشي‬‫ر‬‫آ‬ ‫ل‬ ‫ازر‬124:)................12
2-‫ا،سبلفي‬ ‫ازع‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫قتاد‬‫(مي‬118:)...............12
3-‫(مي‬ ‫ا،ةكري‬ ‫زسك‬ ‫ل‬ ‫حممب‬125:)..................13
4-‫(مي‬ ‫عي‬ ‫ا،ث‬ ‫يب‬ ‫ف‬ ‫ل‬ ‫فويام‬161:).................13
5-:‫(مي‬ ‫كاعلم‬ ‫ل‬ ‫تب‬‫ة‬‫ت‬226:).......................14
6-‫(مي‬ ‫ي‬ ‫األمم‬ ‫تب‬‫ر‬‫ق‬ ‫ل‬ ‫هللك‬‫ا‬ ‫بب‬216:)...........14
7-‫(مي‬ ‫م‬ ‫هلللز‬‫ا‬ ‫كاعلم‬ ‫ل‬ ‫اا‬ ‫بب‬218:)...............15
8-‫(مي‬ ‫ا،بخاعي‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫حممب‬256:)...............16
1-‫(مي‬ ‫ازي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ع‬ ‫زع‬264:).........................16
12-‫(مي‬ ‫ا،،زةي‬ ‫يس‬ ‫ل‬ ‫حممب‬ ‫يس‬271:).....17
11-‫(مي‬ ‫هللتنيب‬‫ا‬ ‫ا،طيب‬354:)......................17
12-‫(مي‬ ‫قطن‬‫ع‬‫ا،با‬ ‫مر‬ ‫ل‬ ‫كي‬385:)................18

61. ‫(أ‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬)‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫هميته‬ 64
13-‫(مي‬ ‫يميع‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫باس‬ ،‫ا‬728:)..................18
14-‫احلكيب‬ ‫مسائر‬ ،‫ا‬ ‫يب‬ ‫ل‬ ‫كي‬ ‫ل‬ ‫حممب‬ ‫ام‬ ‫هلل‬‫ا‬
‫(مي‬781:)...........................................18
:‫احلوظ‬ ‫ق‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ :‫ا،ثاين‬ ‫هللبح‬‫ا‬.......................21
1-‫(مي‬ ‫ا،سبلفي‬ ‫ازع‬ ‫د‬ ‫ل‬ ‫قتاد‬118:)...............22
2-‫(مي‬ ُ‫د‬ ‫ل‬ ‫ا،و‬ ‫ي‬ ‫ن‬118:)................22
3-‫(مي‬ ‫د‬ ‫ا،نج‬ ‫يب‬ ‫ل‬ ‫ام‬128:)...................23
4-‫(مي‬ ‫مرل‬ ‫ل‬ ‫طكحع‬1252:).......................23
5-‫(مي‬ ‫اح‬‫ر‬‫اجل‬ ‫ل‬ ‫يع‬ ‫ل‬116:).........................23
6-‫(مي‬ ‫هللبتن‬‫ا‬ ‫ل‬ ‫كي‬234:).........................24
7-‫(مي‬ ‫ته‬ ‫اك‬‫ع‬ ‫ل‬ ‫فحاق‬238:)......................24
8-‫(مي‬ ‫شنب‬ ‫ل‬ ‫محب‬241:).........................26
1-‫(مي‬ ‫ازي‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ع‬ ْ‫ع‬ُ‫ز‬264:).........................26
12-‫(مي‬ ‫دالد‬ ‫يب‬ ‫ل‬ ‫ا‬316:)..........................27
11-‫(مي‬ ‫كب‬ ‫غالم‬ :‫د‬ ‫رلو‬ ‫هلل‬‫ا‬ ‫اكب‬‫ة‬،‫ا‬ ‫مرل‬345:).27
12-‫(مي‬ .‫سا‬ ،‫ا‬ ‫محب‬341:)......................28
13-‫(مي‬ ‫احلس‬ ‫ل‬ ‫حممب‬ ‫ميب‬ ،‫ا‬ ‫ل‬ ‫ا‬362:)............28
14-‫(مي‬ ،‫ص‬ ‫ل‬ ‫محب‬ ‫ل‬ ‫احلس‬388:)..............21
15-‫(مي‬ ‫اهلرلي‬ ‫ي‬ ‫ا‬481:)....................21
:‫ظ‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ثر‬ ‫ه‬ ‫جائب‬ : ،‫ا،ثا‬ ‫هللبح‬‫ا‬....................31

62. )‫أسبابه‬ . ‫يقته‬‫ر‬‫ط‬ . ‫عجائبه‬ . ‫(أهميته‬ .. ‫ـظ‬‫ف‬‫الح‬65
،‫ا،ثا‬ ‫ا،و‬:‫دظ‬‫و‬‫احل‬ ‫دع‬‫ق‬‫ت‬‫ر‬‫ط‬................................38
:‫نبيشامي‬.............................................41
‫ع‬ ‫ا‬‫ر‬،‫ا‬ ‫ا،و‬:‫احلوظ‬ ‫فباا‬................................52
‫ا،وشرس‬...................................................63
* * *