Download as PDF, PPTX
Uploaded byChakkraphan Phetphum
แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน
วัตถุประสงค์การวิจัย 1. เพื่อศึกษาปรากฏการณ์ แบบแผน และภาพจำลองทางความคิดของพฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท 2.เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอำนาจพยากรณ์พฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับเยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท 3. เพื่อพัฒนาแนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนเขตชนบทด้วยชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้
แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน
- 1. 1 แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนเขตชนบทด้วยชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ Chakkraphan Phetphum Faculty ofPublic Health, Naresuan University pumanatural@gmail.com Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 2. 2 ข้อความคาพูด และรูปถ่ายผู้ให้ข้อมูลหลักที่ปรากฏในการนาเสนอครั้งนี้ ผู้วิจัยได้รับอนุญาตจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเป็นที่เรียบร้อยแล้ว Chakkraphan Phetphum,Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 3. • 3 ประเทศไทยมีร้านค้าปลีกจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ ร้านค้า (กรมสรรพสามิต, 2554) Leatherdale &Strath, 2007; Gratias, et al. 1999 Forster, et al., 1997; Forster & Wolfson, 1998 เพิ่ม 10.0% เพิ่ม 0.8% เพิ่ม 0.4% Dent, 2004 การเข้าถึง ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ของเยาวชน การบริโภคยาสูบ ของเยาวชน Pentz, Bonnie and Shopland, 1996; Robinson, et al.,1997; Swan, Creeser.and Murray, 1990 แบบครั้งคราว แบบประจา การจาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ให้กับเยาวชน การไม่ตรวจสอบอายุของ ผู้ซื้อก่อนจาหน่าย การโฆษณาผลิตภัณฑ์ยาสูบ ภายในร้านค้าปลีก การแบ่งจาหน่ายบุหรี่ แบบแยกมวน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 4. 4 • ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชน (Chakkarphan, et al.,2012) ซึ่งเป็นปัจจัยภายในบุคคลที่มีลักษณะเป็นนามธรรม ซับซ้อน และลึกซึ้ง โดยเฉพาะองค์ความรู้ในพื้นที่ชุมชนเขตชนบท Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 5. 5 • Low Effectiveness(Stead and Lancaster, 2005) • Conflict (Altman, 1999) • Burnout (Feighery, Altman & Shaffer,1991) • ไม่สอดคล้องกับสังคมไทย (ศิริวรรณ ทิพยรังสฤษฏ์, 2554) • กฎหมายไม่ตอบสนองต่อความท้าทายใหม่ๆได้ • การนานโยบายไปสู่การปฏิบัติใช้ที่ล้มเหลว • Victimization & Powerlessness • •เกิดข้อโต้แย้งเชิงแนวคิดเกี่ยวกับมาตรการปรับเปลี่ยน พฤติกรรมของผู้ประกอบการร้านค้าปลีก มาตรการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบของผู้ประกอบการร้านค้าปลีก Education Enforcement Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 6. • 6 • เป็นระบบชีวิตหนึ่งในระบบชุมชน •Holistic ,Open System, Feedback Loop, Ecology-System • มีภูมิปัญญา •Socialization process, Social action, Social interaction ผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท กลุ่มวิทยาศาสตร์ทางปัญญา (Cognitive Science) “พฤติกรรมใดใดของมนุษย์ล้วนเกิดจากปัจจัยภายในตัวบุคคลที่เป็นผลมาจากปัญญา ความคิด และความรู้สึก” Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 7. 7 การแก้ไขปัญหาการบริโภคยาสูบแบบเบ็ดเสร็จในระดับชุมชนควรเป็นไปในลักษณะของ กระบวนการเรียนรู้ที่ต้องมาจากสภาพแวดล้อมฐานทางสังคม-วัฒนธรรมที่ประชาชนอาศัยอยู่ โดยมุ่งหวังให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับทัศนคติ ความเคยชิน และการปฏิบัติของชุมชนนั้นๆเป็นสาคัญ WHO,2004 Public Social interaction Learning & Participation Knowledge management & Local wisdom Community of practices: COPs Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 8. 8 1. เพื่อศึกษาปรากฏการณ์ แบบแผนและภาพจาลองทางความคิดของพฤติกรรม การจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท 2. เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอานาจพยากรณ์พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับ เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท 3. เพื่อพัฒนาแนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนเขตชนบทด้วยชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 9. 9 Major research paradigm Methodology January2013 April2013 October2013 May2013 QualitativeResearch ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก 12 คน •Descriptive Statistics •Content analysis (Cohen, Kahn, & Steeves ,2000) • Thematic analysis •Significant friend approach •Foot Map •Semi-structured interview •Time allocation technique •Participant as observation •Non-Participant observation Phase 1 Method Data analysis Phase 2 Cross-sectional Survey ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก 167 คน •Descriptive Statistics •Pearson’s correlation •Independence T-Test •Stepwise regression •Conceptual framework •Survey questionnaires •I-CVI 0.80, S-CVI/Ave = 0.952 •Conbrach’s alpha coefficient = 0.827 •Response rate= 98.24% Method Data analysis Action Research •Community Of Practices; COPs •Empowerment •Participatory evaluation ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก อสม. เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และ ผู้นาชุมชน 29 คน •Content analysis Phase 3 Method Data analysis Methodology Major research paradigm Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 10. 10 การคืนข้อมูลผลการวิจัย เพื่อให้ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องวิพากษ์ โต้แย้ง และปรับปรุงแก้ไข การนาเสนอผลงานวิจัยในเวที การประชุมวิชาการระดับชาติ การนาเสนอผลงานวิจัยในเวที การประชุมระดับผู้ปฏิบัติการ การนาเสนอผลงานวิจัยใน วารสารวิชาการ •การประชุมวิชาการ “บุหรี่กับสุขภาพ แห่งชาติ” ครั้งที่ 10 (2554) • การประชุมวิชาการ “บุหรี่กับสุขภาพ แห่งชาติ” ครั้งที่ 12 (2556) • การประชุมวิชาการ 10th APACT 2013 ณ ประเทศญี่ปุ่น • คณะทางานการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ จังหวัดพิจิตร (2556) • เครือข่ายนักวิจัยและวิชาการด้านการ ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบในเขตพื้นที่ ภาคเหนือตอนล่าง (2556) • Asia Journal of Public Health, 3(1), 22-31 ปี ค.ศ. 2012 • วารสารสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 6(2) ปี พ.ศ. 2556
- 11. 11 Phase 1: Result ปรากฏการณ์แบบแผน และภาพจาลองทางความคิด ของพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 12. • เพศหญิง อยู่ในวัยกลางคนที่ค่อนไปทางสูงวัย(43-76 ปี) • การศึกษาต่าหรือไม่ได้รับการศึกษา (อ่านและเขียนหนังสือไม่ได้) • มีประสบการณ์ในการดาเนินกิจการร้านค้าปลีกในชุมชนนานกว่า 10 ปี และปัจจุบันยังคงมีหนี้สิน • ขอจดทะเบียนพาณิชย์ และขออนุญาตจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบถูกต้อง 12 ข้อมูลทั่วไปของผู้ให้ข้อมูลหลัก •กลุ่มคนรุ่นแรกที่อพยพย้าย ถิ่นฐานเพื่อหนีความ แร้นแค้นจากชุมชนอื่น •ร่วมกันก่อร่างสร้างครอบครัวและชุมชนขึ้นมา •มีความเข้าใจความเป็นมาและมีความผูกพันกับคนในชุมชน •ได้รับการยอมรับจากคนในชุมชนในฐานะของการเป็นตระกูลพ่อค้าแม่ขาย Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 13. 13 Chakkraphan Phetphum, Facultyof Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 14. 14 •ไม่แสดงป้าย “ร้านนี้ไม่จาหน่ายบุหรี่ให้กับเด็กที่มีอายุต่ากว่า 18ปี” •ไม่ตรวจสอบอายุของผู้ซื้อก่อนจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ •วางโชว์ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ณ จุดจาหน่าย •วางผลิตภัณฑ์ยาสูบที่เยาวชนเข้าถึงได้โดยตรง •แบ่งจาหน่ายบุหรี่แบบแยกมวน ปรากฏการณ์หลัก ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก ทุกคน จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน •มีการจัดสถานนั่งสูบบุหรี่ไว้บริการให้ลูกค้านักสูบนักดื่ม •มีบริการที่จุดบุหรี่ให้ลูกค้าโดยไม่คิดมูลค่า •มีการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบแบบเงินเชื่อ •มีการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบนอกเวลา ปรากฏการณ์รอง Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 15. 15 1. แบบแผนการขอต่อใบอนุญาตจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบประจาปี 3. แบบแผนการสั่งซื้อขนส่ง และจัดเก็บผลิตภัณฑ์ยาสูบ 2. แบบแผนการรับรู้กฎหมายและนโยบายเกี่ยวกับการห้ามจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ ให้เยาวชน 4. แบบแผนการระบุสถานภาพและการจาแนกกลุ่มลูกค้าเยาวชน 5. แบบแผนการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน 6. แบบแผนการซื้อผลิตภัณฑ์ยาสูบของเยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 16. 16 ลูกค้าหน้าใหม่ ลูกค้าประจา ลูกค้าจรลูกค้าประจา ลูกค้าจร เด็กเรียน เด็กที่ถูกใช้ให้มาซื้อ เด็กเกเร กระบวนการคิด •รูปลักษณ์ภายนอก •ประวัติความประพฤติที่รับรู้ •ประสบการณ์ตรง •ไม่ได้ให้ความสาคัญกับอายุจริงของเยาวชน จาหน่ายให้อย่างมีเงื่อนไข จาหน่ายให้อย่างง่ายดาย ซักถามข้อมูลทั่วไป ตักเตือนให้ความรู้ มีการเรียนรู้และจดจา “รสนิยม” มีการพัฒนาความสัมพันธ์จนเกิดเป็นความไว้เนื้อเชื่อใจ แบบแผนการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 17. • 17 • นิยมซื้อบุหรี่โรงงาน ยี่ห้อวันเดอร์รสเมนทอล (ร้อยละ70.9 ) ยี่ห้อกรองทิพย์ 90 (ร้อยละ 26.7 ) ยี่ห้อเอสเอ็มเอ สรสเมนทอล (ร้อยละ 2.4 ) • ขอแบ่งซื้อบุหรี่โรงงานแบบแยกมวน จานวนมวนเฉลี่ยที่ผู้ประกอบการร้านค้าปลีกจาหน่ายให้เยาวชนในแต่ละครั้งประมาณ 5 มวน (8.00-10.00 บาท) และจานวนเฉลี่ยที่ผู้ประกอบการร้านค้าปลีกจาหน่ายให้เยาวชน 17 มวนต่อหนึ่งวัน (max 42 มวน) • เยาวชนกลุ่มลูกค้าหน้าใหม่ มักมีพิรุธด้วยการพูดเสียงเบาหรือเดินวนเวียนอยู่ในร้านค้าปลีกหลายรอบและมักใช้กลวิธี การกล่าวอ้างว่าตนถูกบุคคลอื่นใช้ให้มาซื้อผลิตภัณฑ์ยาสูบ • เยาวชนกลุ่มลูกค้ารายเก่า มีลักษณะเปิดเผยด้วยการสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา และอาจเข้าถึงผลิตภัณฑ์ยาสูบด้วย ตนเอง Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 18. • 18 4 3 1 21 0 1 1 3 1 8 10 6 2 1 0 1 0 0 1 0 0 1 3 3 10 2 4 6 8 10 12 จานวนครั้ง รวม 7 วัน เฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์ เยาวชนส่วนใหญ่ซื้อบุหรี่จานวน หลายครั้งต่อวัน เฉลี่ยประมาณ 3-4 ครั้งต่อ และ ช่วงเวลาที่มีการซื้อ-ขายผลิตภัณฑ์ ยาสูบให้เยาวชนมากที่สุด คือ 16.00-19.00 น. Time-allocation analysis •บุหรี่โรงงานที่จาหน่ายให้เยาวชนคิดเป็น 12.6% ของบุหรี่ที่จาหน่ายทั้งหมดใน 1 วัน •ร้านค้าปลีกมีรายรับเฉลี่ยประมาณ 53.83 บาทต่อวัน (13.7 % ของรายรับจากการจาหน่ายบุหรี่ทั้งหมด) •ผลกาไรที่ร้านค้าปลีกจะได้รับเฉลี่ยประมาณ 18.05 บาทต่อวัน • ข้อค้นพบที่น่าสนใจ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 19. 19 4 ภาพจาลองทางความคิด ที่เป็นปัจจัยเชิงเหตุของพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน • การมีค่านิยมทางเศรษฐกิจมีความต้องการและแรงจูงใจด้านรายได้ • การรับรู้ ประสบการณ์และทัศนคติต่อมาตรการบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ • การให้นิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือนไปจากบรรทัดฐานทางกฎหมาย • การคล้อยตามพฤติกรรมของกลุ่มอ้างอิง Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 20. “ป้าก็ขายทั้งนั้นแหละจะเหล้าจะบุหรี่ ถ้านักเรียน มาถามซื้อก็ต้องขาย ก็รู้ว่าผิดแต่ก็อยากได้เงินเขา และใจหนึ่ง ก็คิดอยากให้เขาเป็นลูกค้าเราไปนานๆไม่อยากขัดใจ” (ป้าสง (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 49 ปี) “เราเป็นแม่ค้า เขามาถามซื้อก็ต้องขาย ไม่ขายจะ เอาอะไรทาทุน เงินมาหาถึงร้าน จะมากจะน้อยก็เงิน ไม่เอาก็ เป็นของคนอื่น ไม่เอาแล้วจะเอาอะไรกินเอาอะไรอยู่ ทุกวันนี้ อะไรๆก็เงินทั้งนั้น” (ป้าเยี่ยม (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 67 ปี) • 20 ความต้องการและแรงจูงใจด้านรายได้ •ไม่เป็นภาระทางการเงินของ ลูกหลาน •ความสุขสบายในบั้นปลายชีวิต •ไม่มีหนี้สิน ช่วยดึงดูดลูกค้า ให้ผลกาไรดี มีความต้องการซื้อสูง สร้างฐานลูกค้าประจา หลีกเลี่ยงความขัดแย้ง ทาให้เรียนรู้และปรับตัวในการจาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ไม่เคร่งครัดต่อการปฏิบัติตามกฎหมาย ค่านิยมวิถีปฏิบัติ (Means Value) พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ค่านิยมจุดหมายปลายทาง (Ends Value) : ค่านิยมทางเศรษฐกิจ (Economic man) 1. การมีค่านิยมทางเศรษฐกิจ มีความต้องการและแรงจูงใจด้านรายได้ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 21. “ส่วนตัวพี่เลยนะ จากใจจริงๆเลยนะ(ยิ้ม) พี่ไม่เชื่อว่าจะ มีใครมาตรวจจริงๆหรอกก็แค่คาขู่ให้คนขายได้กลัวกันไปเท่านั้น จะ มีใครมายุ่งวุ่นวายมาเฝ้าดูเรื่องหยุมหยิมเหล่านี้เอาเวลาไปวุ่นวายกับ คดีใหญ่ๆ พวกยาบงยาบ้าดีกว่า ตั้งแต่เปิดร้านมาก็หลายปีก็ไม่เคย ได้ยินข่าวว่า นะว่ามีใครโดนจับเพราะขายบุหรี่ให้เด็กนี่ไม่เห็นมี” (พี่พร (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 43 ปี) “ผมไม่กลัวเลย พรรคพวกผมมีอยู่ใน... (ชื่อ หน่วยงานราชการหน่วยงานหนึ่ง)หรือถ้าอยากเอาเงินจริงก็มีให้เอา ไปเลยก่อนจะถึงโรงถึงศาล คดีเล็กๆอย่างนี้คงเอาไม่เท่าไรมั้งไม่ได้ไม่ ปล้นฆ่าใครสักหน่อย” (ครูพรม (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศชาย อายุ 58 ปี) • 21 การรับรู้กฎหมายที่ผิดพลาดและไม่ครบถ้วน นิยามของคาว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบ ไม่รับรู้เนื้อหากฎหมายเกี่ยวกับมาตรการลงโทษ การไม่มีประสบการณ์เกี่ยวกับ มาตรการบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ การมีทัศนคติด้านลบต่อมาตรการบังคับใช้ กฎหมายในพื้นที่ เป็นเรื่องเล็กน้อย/หยุมหยิม อานาจเงิน และอานาจอิทธิพล พฤติกรรมการ จาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ให้เยาวชน 2. การรับรู้กฎหมายและมาตรการบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 22. “ก็ไม่จาเป็นต้องถามอายุหรอก ขายๆไปเถอะ มองดูก็รู้ว่าแก่โลกกันแล้ว ทั้งนั้นผมไม่ถามมากและก็ไม่เตือนด้วยก็เขาไม่ใช่เด็กๆป่วยการที่จะสอน อย่าว่าแต่บุหรี่เลย เผลอๆ ก็ทั้งเหล้าทั้งยา (ยาบ้า)......” (ครูพรม (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศชาย อายุ 58 ปี) “คนที่เขายังอายุไม่ครบ 18 ปีก็รู้อยู่ว่าขายไม่ได้ แต่ถ้ามีงานมีการทามี เงินใช้ได้เอง ก็อย่าไปหวงห้ามกันนักเลย เขาหาเงินได้เองแล้วโตเกินตัวเกินวัยแล้ว จะไปถามไปห้าม อะไรได้.....” (ป้ายวน (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 46 ปี) • 22 3. การนิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือนไปจากข้อบัญญัติทางกฎหมาย นิยามคาว่าเยาวชนตาม พ.ร.บ. ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2535 นิยามคาว่าเยาวชนของ ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก เยาวชนที่มีสถานภาพเป็นนักเรียน บุคคลที่มีอายุต่ากว่า 18 ปี แต่ไม่จัดเป็นเยาวชน ไม่มีสถานภาพเป็นนักเรียน มีรายได้เป็นของตัวเอง มีครอบครัวแล้ว มีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 23. “ถ้าเราไม่ขายเขาก็ไปซื้อที่อื่น ร้านไหนๆเขาก็ทากัน แล้ว ทาไมเราจะทาไม่ได้เพราะเด็กๆก็หาสูบได้อยู่ดี” (ป้าศรี(นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ56 ปี) “เด็กไปซื้อร้านอื่นก็ซื้อได้ ไม่ได้ขายเฉพาะร้านเรา มันก็ ผิดกันไปทั่วนั่นแหละ” (ป้าบัว (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 58 ปี) แม่ค้าต้องหูตาว่องไวนะ ร้านอื่นเขาไปถึงไหน บางทีเด็ก ก็มาเล่าให้ฟัง อย่างหยิบขายมวนเดียวนี่เมือก่อนป้าจะไม่ขาย เพราะ ขี้เกียจหยิบขาย...ต้องสามตัวขึ้นไป แต่หลังๆก็ขาย กลัวได้น้อยกว่า คนอื่นๆเขา(หัวเราะ)” (ป้าแมว (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ 48 ปี) “ชาวบ้านเขาไม่เห็นว่าอะไรนะ ก็ขายกันต่อหน้าเด็กมาซื้อ ตอนไหนป้าก็ขายตอนนั้น ตอนคนก็เต็มๆร้าน ก็ไม่เห็นมีอะไร ไม่เห็น ใครว่าอะไร....” (ป้าศรี (นามสมมุติ) ผู้ให้ข้อมูลหลักเพศหญิง อายุ56 ปี) • 23 4. การคล้อยตามพฤติกรรมของกลุ่มอ้างอิง กลุ่มอ้างอิงที่เป็นผู้ประกอบการ ร้านค้าปลีกในชุมชนสนามวิจัย ใครๆก็ทา ถ้าไม่ทาก็เสียผลประโยชน์ มีปฏิกิริยาเมินเฉยต่อพฤติกรรม ยอมรับและส่วนหนึ่งของพฤติกรรม กลุ่มอ้างอิงที่เป็นสมาชิก ในชุมชนสนามวิจัย พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ถ้าไม่ทาก็ต้องไม่ทาเหมือนกัน •Co-Operation •Conformity •Competitionการคล้อยตามพฤติกรรมของกลุ่มอ้างอิง Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 24. 24 Phase 2: Result ปัจจัยที่มีอานาจพยากรณ์ พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับเยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท ChakkraphanPhetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 25. • 25 ปัจจัยส่วนบุคคล จานวน 5ตัวแปร อายุ เพศ ระดับการศึกษา จานวนหนี้สิน และประสบการณ์การประกอบอาชีพค้าขาย ปัจจัยด้านร้านค้าปลีก จานวน 2 ตัวแปร การแสดงป้ายร้าน ค้านี้ไม่จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เด็กที่มีอายุต่ากว่า 18 ปี และการมี ใบอนุญาตจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ ปัจจัยด้านลักษณะทางภูมิศาสตร์ จานวน 1 ตัวแปร ระยะห่างจากร้านค้าปลีกถึงโรงเรียนที่ใกล้ที่สุด ปัจจัยด้านภาพจาลองทางความคิด จานวน 8 ตัวแปร ค่านิยมทางด้านเศรษฐกิจ แรงจูงใจในด้านรายได้ การรับรู้เนื้อหาของ พ.ร.บ. ควบคุมผลิตภัณฑ์ ยาสูบ พ.ศ. 2535 การรับรู้มาตรการบังคับใช้กฎหมายฯในพื้นที่ การรับรู้ผลกระทบที่เกิดจาก การจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ทัศนคติต่อกฎหมายฯและมาตรการการบังคับใช้ กฎหมายฯ การนิยามคาว่าเยาวชน การคล้อยตามพฤติกรรมกลุ่มอ้างอิง ปัจจัยด้านพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ จานวน 5 ตัวแปร การอานวยความสะดวกในการซื้อและเสพผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ลูกค้า การตรวจสอบอายุ ของผู้ซื้อก่อนจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ การวางโชว์ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ณ จุดจาหน่าย การจาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบแบบให้ลูกค้าเข้าถึงด้วยตนเอง และการแบ่งจาหน่ายบุหรี่โรงงานแบบแยกมวน พฤติกรรมการจาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีก ในชุมชนชนบท 21 Independence variables Dependence variables Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 26. • 26 ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง (จานวน 167คน) ร้อยละ เพศหญิง 69.5 อายุสูงกว่า 45 ปี (Max= 78 ปี, Min = 21 ปี) 59.3 การศึกษาระดับประถมศึกษา 55.7 ระยะเวลาในการประกอบอาชีพ 1-10 ปี (Max = 50 ปี, Min = 3 เดือน) 47.9 มีหนี้สินไม่เกิน 350,000.00 บาท (Max = 600,000) บาท 44.3 แสดงป้าย “ร้านค้านี้ไม่จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เด็กที่มีอายุต่ากว่า 18 ปี” 66.5 มีใบอนุญาตจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ 88.6 ปัจจัยด้านร้านค้าปลีก ปัจจัยส่วนบุคคล • Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 27. • • ร้อยละ อยู่ห่างจากโรงเรียนที่ใกล้ที่สุดน้อยกว่า 500เมตร (Min = 10 เมตร) 12.0 ความร่ารวยคือจุดหมายปลายทางของชีวิต 12.6 บุหรี่เป็นสินค้าที่ให้ผลกาไรดี 34.7 การรับรู้ถึงการดาเนินคดีกับผู้ประกอบการร้านค้าปลีกที่ฝ่าฝืนกฎหมาย 5.4 รับรู้ว่ามีการห้ามจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนที่มีอายุต่ากว่า 18 ปี 95.2 รับรู้บทลงโทษทางกฎหมายฯ 5.4 รับรู้ถึงผลกระทบจากการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน 94.6 อานาจเงินอยู่เหนืออานาจทางกฎหมายฯ 68.2 บุคคลที่พฤติกรรมเกเร เช่น ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ ฯ ไม่ควรจัดเป็นเยาวชน 43.2 27 ปัจจัยด้านภูมิศาสตร์ ปัจจัยด้านภาพจาลองทางความคิด • ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง (จานวน 167 คน) Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 28. • • ปัจจัยด้านพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ ร้อยละ จดจารสนิยมและพฤติกรรมการซื้อผลิตภัณฑ์ยาสูบของลูกค้า 58.1 บริการไฟแช๊คไว้ให้ลูกค้าจุดบุหรี่สูบโดยไม่คิดมูลค่า57.5 มีสถานที่ไว้ให้ลูกค้าสูบบุหรี่ภายในบริเวณร้านค้าปลีก 20.4 จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบแบบเงินเชื่อ 21.0 จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบนอกเวลาปกติ 17.8 มีการตรวจสอบอายุของผู้ซื้อ 22.2 วางโชว์ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ณ จุดจาหน่าย 32.3 จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ลูกค้าแบบเข้าถึงด้วยตนเอง 11.4 แบ่งจาหน่ายบุหรี่โรงงานแบบแยกมวน 76.6 พฤติกรรมจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน 68.9 • ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง (จานวน 167 คน) Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 29. • 29 : Stepwise regression ตัวแปรอิสระB SE b Beta t (Constant) -3.319 .722 -4.599** การแบ่งจาหน่ายบุหรี่แบบแยกมวน .470 .066 .396 7.152** การอานวยความสะดวกให้ลูกค้าในการซื้อและเสพ .206 .047 .254 4.398** การนิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือน .168 .037 .245 4.533** การคล้อยตามพฤติกรรมกลุ่มอ้างอิง .346 .085 .237 4.046** ระยะเวลาในการประกอบอาชีพค้าขาย .002 .001 .146 2.579* มีค่านิยมทางเศรษฐกิจ .115 .051 .140 2.260* การรับรู้มาตรการบังคับใช้กฎหมายฯ -.186 .079 -.130 -2.359* จานวนปีที่ได้รับการศึกษาในระบบ -.049 .023 -.118 -2.163* Multiple linear regression analysis Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 30. • การแบ่งจาหน่ายบุหรี่แบบแยกมวน การอานวยความสะดวกให้ลูกค้า การนิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือน การคล้อยตามพฤติกรรมกลุ่มอ้างอิง ระยะเวลาในการประกอบอาชีพค้าขาย 30 พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการ ร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท ปัจจัยที่มีอานาจพยากรณ์ พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับเยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท Dependence variables มีค่านิยมทางเศรษฐกิจ การรับรู้มาตรการบังคับใช้กฎหมาย จานวนปีที่ได้รับการศึกษาในระบบ Adjust R2==.554, SEest =1.104, F = 26.779** Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 31. 31 Phase 3: Result แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนเขตชนบทด้วยชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ ChakkraphanPhetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 32. Elements Process Outcomes • 32 ขั้นที่ 1 การก่อร่างสร้างชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ ขั้นที่ 2 การเสริมพลังอานาจของสมาชิกในชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ ขั้นที่3 การประเมินผลแบบมีส่วนร่วม ขั้นที่ 4 การสังเคราะห์แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่าย ผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนฯ ขั้นตอนการพัฒนาแนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบทด้วยชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 33. • 33 องค์ประกอบของการก่อร่างสร้างชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ เพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชน • องค์ความรู้จากภายนอกชุมชน • องค์ความรู้จากภายในชุมชน •การประยุกต์ใช้การ วิจัยเชิงคุณภาพ • มิติต้นทุนทางสังคม • มิติการขับเคลื่อน • มิติผลลัพธ์ • กลุ่มนักคิด • กลุ่มนักปฏิบัติ • กลุ่มนักค้าน สมาชิก ความสัมพันธ์ของ สมาชิก องค์ความรู้ฐาน ความสัมพันธ์ของ นักวิจัยกับชุมชน • พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2535 • ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์และผลกระทบ • มาตรการที่ใช้ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม • ปรากฏการณ์ แบบแผน และภาพจาลองทางความคิด • ภูมิปัญญาท้องถิ่น ค่านิยมร่วม พฤติกรรมที่พึงประสงค์ •การจัดการความสัมพันธ์ •การใช้กิจกรรมเพื่อพัฒนาความสัมพันธ์ •การมองเห็นคุณค่าร่วม •การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ • การสื่อสารที่สร้างสรรค์ • การสร้างความรู้และแนว ปฏิบัติร่วมกัน •สัดส่วนและคุณลักษณะที่ครอบคลุม •การค้นหาสมาชิกนักคิดให้ได้เร็วที่สุด •จานวนของสมาชิกในชุมชน •Significant friend approach •แนะนาตัวกับบุคคลสาคัญและผู้ให้ข้อมูลหลัก •การเดินเท้าสารวจชุมชนสนามวิจัย •การเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 34. • 34 กระบวนการขับเคลื่อนชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ เพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชน 3steps of empowerment 3.การถอดบทเรียน: Combination strategies 1.Education strategies 2.Active learning & participation strategies 3.Face-to-face strategies 4.Community mass media strategies 5.Evaluation strategies 1. การถ่ายทอดองค์ ความรู้ฐาน การประชุมเชิงปฏิบัติการ • Learning by Doing • Role play • Description • Local wisdom 2. การวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบบวงจรสร้างความรู้ •Planning •Doing •Observation •Reflection •จานวน 4 วงรอบการวิจัย Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 35. • ประเด็น 35 ผลลัพธ์จากขับเคลื่อนชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ เพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชน เทคนิค/วิธีการ Participatory evaluation 1. การประเมินผลลัพธ์ ด้านคุณค่า Anecdotal evidence bystory telling In-depth interview 2. การประเมินผลลัพธ์ด้าน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม Matrix ranking In-depth interview Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 36. “ได้แต่โทษว่าทาไมไม่ไปปิดโรงงาน จะให้ ผลิตขายอยู่ทาไม แต่พอได้มานั่งคุยกันจริงๆจังๆ กลายเป็นเรา นี่เองที่มีส่วนผิด คนในหมู่บ้านก็เป็นตัวปัญหา พอรู้ตัวก็รู้เลย ต้องแก้ที่ใคร” (พี่พร (นามสมมุติ) เพศหญิง อายุ 43 ปี) “ฉันชอบตอนที่ออกไปเยี่ยมร้านค้าที่ไปกัน สี่ห้าคน ไปนั่งคุยกัน คุยเรื่องละครเรื่องหวย (หัวเราะ) เรื่องลูก แล้วถึงคุยเรื่องงาน (หัวเราะ) แม่ค้าเขาเปลี่ยนไปมากเจอเราไป ตรวจเมื่อแต่ก่อนก็ชอบว่าแดกดันให้เราบ่อยๆ เดี๋ยวนี้รึคุยกัน เราอย่างดี เปิดน้าขวดให้กินก็มี........” (พี่ปลา (นามสมมุติ) อสม. เพศหญิง อายุ 39 ปี) “มันเสียรายได้แน่ๆ เพราะวันๆ นึงป้าก็ขาย ได้แค่เหล้ากะบุหรี่ ไม่ขายบุหรี่ให้เด็กมันก็ไม่เข้าร้าน ก็ต้องทา ใจแข็งไม่เห็นแก่เงิน สัญญาไม่ขายก็ต้องไม่ขาย.......เลิกทาผิดก็ ไม่ทุกข์ ไม่ต้องกังวล ไม่ต้องกลัวใครเห็นใครมาจับ ร่วมมือกันก็ ทาให้เราเลิกความอยากได้....” (ป้าเยี่ยม (นามสมมุติ) เพศหญิง อายุ 67 ปี) • 36 ผลลัพธ์ด้านคุณค่า ที่เกิดจากการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ •คุณค่าด้านความรู้ ความเข้าใจ และทัศนคติที่เปลี่ยนไป •คุณค่าด้านความสัมพันธ์เชิงลึก และการมีส่วนร่วม •คุณค่าด้านการปรับรื้อค่านิยม และเกิดจิตสานึกสาธารณะ เจตนารมณ์ของการบัญญัติข้อกฎหมายฯ นิยามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ยาสูบ และบทกาหนดโทษ มีทัศนคติที่ดีต่อข้อบัญญัติทางกฎหมายฯ รู้สึกผูกพันกัน และมีการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน มีการต่อรองเชิงอานาจกับสมาชิกกลุ่มอื่นๆ ในชุมชน มีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และวางแผนแก้ไขปัญหา ปรับรื้อค่านิยมที่เป็นจุดหมายปลายทาง (Ends) จากค่านิยม ทางเศรษฐกิจ ไปสู่การมีค่านิยมทางสังคม Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 37. • 37 ผลลัพธ์ด้านการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน ที่เกิดจากการขับเคลื่อนกระบวนการชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ ก่อนเริ่ม COPs •ไม่วางโชว์ผลิตภัณฑ์ยาสูบในจุดที่สังเกตเห็นได้ง่าย 012 12 •ไม่อนุญาตให้เยาวชนนั่งสูบบุหรี่ในบริเวณร้านค้าปลีก 4 10 10 •ไม่จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้บุคคลที่มีอายุต่ากว่า 18 ปี 0 7 8 ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ผลการประเมินตนเองตามค่านิยมร่วม 3 ข้อ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 38. • สมาชิก ความสัมพันธ์ ของสมาชิก องค์ความรู้ ฐาน ความสัมพันธ์ ของนักวิจัย กับชุมชน ค่านิยม ร่วม 5 elementsof Community of Practices 38 5 Combination strategies 1.Education strategy 2.Active learning & participation 3.Face-to-face strategy 4.Community mass media strategy 5.Evaluation strategy Rural retailer behavior change Body of Knowledge Quality of life Contentanalysis แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการ จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน New Value Participatory evaluation 3. การถอดบทเรียน 1.การถ่ายทอดองค์ความรู้ฐาน 2. การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบวงจร สร้างความรู้ 3 steps of empowerment PublicSocialinteraction
- 39. 39 1. พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน 2. ปัจจัยที่มีอานาจพยากรณ์พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน 3.แนวทางและผลลัพธ์ของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ Discussion Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 40. 40 พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน บัน ยีรัมย์, กัญญภัทร์ยีรัมย์ และวรสิทธิ์ อินธิศักด์ (2541) ศรัณญา เบญจกุล, มณฑา เก่งพานิช, และลักขณา เติมศิริกุลชัย, (2551)กนกพร พินิจลึก (2551)บุปผา ศิริรัศมี และคณะ (2548-2550) Barovich, et al . (1991) , Cismoski (1993), Arday, et al. (1997), Forster, et al. (1997), Voorhees, et al . (1997), Gratias, et al. (1999),Clark, et al. (2000), Darling, et al. (2005), Madan, Poorni, Ramachandran, (2006), Zavaleta et al. (2008) Christophi, et al. (2008), Ljaljevic, et al. (2010), •ในประเทศ •ต่างประเทศ • พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชนยังคงเป็นปัญหาทั้งในมิติเชิงพื้นที่ และ มิติเวลา Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 41. 41 พฤติกรรม ผลการศึกษาที่ผ่านมา •การจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบโดยไม่ตรวจสอบอายุ สานักควบคุมการบริโภคยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข(2553), Johnston,1995, Warren, Jones et al. (2008) •การแบ่งจาหน่ายบุหรี่โรงงานแบบแยกมวน ศรัณญา เบญจกุล, มณฑา เก่งพานิช, และลักขณา เติมศิริกุลชัย, (2551) , ปริยา เกนโรจน์ (2555), จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ และปิยะรัตน์ นิ่มพิทักษ์พงศ์ (2556) •การวางโชว์ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ณ จุดจาหน่าย บุปผา ศิริรัศมี (2551), Quedley (2008) • พฤติกรรมในการส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ เยาวชนเป็นปัญหาสาคัญในพื้นที่ชุมชนชนบท พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 42. 42 พฤติกรรม ผลการศึกษาที่ผ่านมา •การจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ลูกค้าแบบเข้าถึงด้วยตนเอง •การอานวยความสะดวกในการซื้อและเสพผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ลูกค้า •ไม่พบเห็นการโฆษณาผลิตภัณฑ์ยาสูบ วสันต์ ศิลปะสุวรรณ(2543) , เนาวรัตน์ เจริญค้า (2549) และ Roeseler และคณะ (2010) จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ และปิยะรัตน์ นิ่มพิทักษ์พงศ์ (2556) • ข้อค้นพบใหม่: ลักษณะเฉพาะของพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบในพื้นที่ชุมชน ชนบทที่โต้แย้งกับผลการศึกษาในเขตเมือง พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 43. Social Behavior 43 •Conformity • Obedienceto Authority • Co-Operation • Competition • Aggression • Helping Behavior (Rummel, 1975;O' Leary, 1984) • Policy & Law • Factor • Impact • Cognitive • Affective • Psychomotor (Hilgard, 1958; Wagner & Hollenbeck, 2005) (Bloom, 1956; Anderson & Krathwohl, 2001) Covert behavior Overt behavior ข้อค้นพบ •สังเคราะห์ตัวแปรและสร้างสร้างกรอบแนวคิดที่มีฐานคิดมาจากแหล่งกาเนิดปรากฏการณ์จริง •ความเข้าใจในบริบทที่ห่อหุ้มปรากฏการณ์ที่ศึกษาอยู่ •พัฒนาความความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่างผู้วิจัยกับชุมชนสนามวิจัย Perception Cognitive วิธีการศึกษาพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 44. 44 (Chakgarphan, et al.,2012) New Finding ปัจจัยที่มีอานาจพยากรณ์พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน •การแบ่งจาหน่ายบุหรี่แบบแยกมวน •การอานวยความสะดวกให้ลูกค้าในการซื้อและเสพ •การนิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือน •การคล้อยตามพฤติกรรมกลุ่มอ้างอิง •ระยะเวลาในการประกอบอาชีพค้าขาย •ค่านิยมทางเศรษฐกิจ •การรับรู้มาตรการบังคับใช้กฎหมายฯ •จานวนปีที่ได้รับการศึกษาในระบบ
- 45. 45 พฤติกรรมการแบ่งจาหน่ายบุหรี่ แบบแยกมวน มีอิทธิพลต่อการเข้าถึงผลิตภัณฑ์ยาสูบของเยาวชน(WHO, 2003, 2004) 1.จาหน่ายบุหรี่ได้ง่ายขึ้นและทาให้ได้กาไรเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่า 2. กลุ่มลูกค้าที่มีศักยภาพด้านการเงินหรือกาลังซื้อต่า 3. เทคนิคในการป้องกันการสังเกตเห็นซองบุหรี่ของผู้ปกครองและครู 4. เชื่อมั่นว่าตนเองจะประสบความสาเร็จในการติดต่อขอซื้อผลิตภัณฑ์ ยาสูบได้บ่อยครั้งตามต้องการ การอานวยความสะดวก ในการซื้อและเสพ ผลิตภัณฑ์ยาสูบให้ลูกค้า Cognitive + Affective –Psychomotor 1. มุ่งตอบสนองความต้องการซื้อผลิตภัณฑ์ยาสูบของเยาวชน 2. มุ่งตอบสนองต่อความต้องการความสะดวกสบายในการซื้อและเสพ 3. มุ่งตอบสนองต่อศักยภาพด้านการซื้อของเยาวชน 4. มุ่งเน้นการรักษาฐานลูกค้าผลิตภัณฑ์ยาสูบที่เป็นเยาวชน ปัจจัยที่อานาจพยากรณ์พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 46. 46 การนิยามคาว่าเยาวชนที่บิดเบือน ไปจากข้อบัญญัติทางกฎหมาย นิยามถูกสร้างขึ้นจากมุมมองตามประสบการณ์ชีวิตที่เชื่อมโยงเข้ากับ ระบบปฏิสัมพันธ์ในชุมชนตามแนวคิดวิธีคิดกระบวนระบบ (Systematic thinking) (Capra,1997a, 1997b) จึงมีลักษณะบูรณาการ ยืดหยุ่น และเคลื่อนไหวไปตามการรับรู้สถานภาพและพัฒนาการที่เป็นจริงของ เยาวชนในระดับปัจเจกบุคคลทั้งด้านพฤติกรรมและวุฒิภาวะ ระยะเวลาในการประกอบอาชีพ เป็นผู้ประกอบการร้านค้าปลีก ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ประกอบการร้านค้าปลีกกับลูกค้าที่เป็นสมาชิกใน ชุมชนที่เพิ่มขึ้นมีผลต่อรูปแบบการจาหน่ายสินค้าที่มีความอะลุ่มอล่วย ยืดหยุ่น และประนีประนอม ปัจจัยที่อานาจพยากรณ์พฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้เยาวชน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 47. Community DomainPractice 47 องค์ประกอบของชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ Wenger, McDermott &Snyder, (2002) สมาชิก ความสัมพันธ์ ของสมาชิก องค์ความรู้ ฐาน ความสัมพันธ์ ของนักวิจัยกับ ชุมชน ค่านิยมร่วม 5 elements of Community of Practices • ความสัมพันธ์ ก่อให้เกิดชุมชนที่มีชีวิต •ภูมิปัญญาท้องถิ่นในฐานะ ของการเป็นทรัพยากรฐานใน การเสริมพลังอานาจ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 48. 48 แนวทางและผลลัพธ์ของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ กระบวนการขับเคลื่อน “3 steps ofempowerment” 1) การถ่ายทอดองค์ความรู้ฐานด้วยการประชุมเชิงปฏิบัติ 2) การประยุกต์ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบวงจรสร้างความรู้ 3) การถอดบทเรียนเพื่อสร้างแนวปฏิบัติ • การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ ด้วยเทคนิค “จับคู่เป็นพี่เลี้ยง” โดยให้ อสม.จับคู่กับผู้ประกอบการร้านค้าปลีกที่มีปัญหาเกี่ยวกับการอ่านและ เขียนหนังสือไม่ได้ สูงวัย และมีปัญหาเกี่ยวกับสายตา โดยใช้ภูมิปัญญา เกี่ยวกับเทคนิคการให้ความช่วยเหลือ และเทคนิคการสื่อสาร ซึ่งจะเป็น กิจกรรมที่ช่วยพัฒนาระดับความสัมพันธ์ได้เป็นอย่างดี การประเมินผลแบบมีส่วนร่วม (Participatory evaluation) • วิธีการเก็บรวบรวมหลักฐานจากความคิดเห็น (Anecdotal evidence) ด้วยเทคนิคการเล่าเรื่อง (Story telling) และการใช้แบบ ประเมินผลตนเอง (Matrix ranking) มีความสอดคล้องและเหมาะสม กับบริบท เอื้อให้เกิดการยอมรับ และประสานความร่วมมือรวมทั้ง เป็นวิธีการที่นาไปสู่การแก้ไขปัญหาได้จริง Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 49. 49 ข้อเสนอแนะจากการวิจัย มาตรการด้านการรณรงค์เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและการประชาสัมพันธ์ มิติเนื้อหา 1) นิยามของคาว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบ 2) บทกาหนดโทษของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกที่ฝ่าฝืนกฎหมายและนโยบายที่กาหนด 3)เผยแพร่ผลงานด้านการบังคับใช้กฎหมาย เช่น ผลงานการสุ่มตรวจการปฏิบัติตามกฎหมายของ ผู้ประกอบการร้านค้าปลีก มิติวิธีการ ควรให้ความสาคัญกับข้อจากัดด้านการอ่านและเขียนหนังสือ และปัญหาทางสายตา ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 50. 50 มาตรการด้านนโยบายและกฎหมายฯ ควรนาผลการวิจัยนี้ไปขยายขอบเขตด้านพื้นที่ศึกษา และขนาดกลุ่มตัวอย่างเพื่อยืนยันถึงข้อค้นพบ และความเป็นไปได้ในการกาหนดนโยบายเกี่ยวกับ ข้อเสนอแนะจากการวิจัย • การจากัดเวลาในการจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบของร้านค้าปลีกจาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบ (โดยเฉพาะช่วงเวลา16.00- 19.00 น. ) • ปรับปรุงข้อบัญญัติทางกฎหมายเรื่องการห้ามแบ่งจาหน่ายบุหรี่แบบแยกมวนจาหน่ายให้ชัดเจน • การควบคุมหรือจากัดการพฤติกรรมการอานวยความสะดวกในการซื้อและเสพผลิตภัณฑ์ยาสูบ ของผู้ประกอบการร้านค้าปลีก เช่น การบริการไฟแช๊ค การจัดสถานที่ไว้ให้ลูกค้าสูบบุหรี่ การ จาหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบแบบเงินเชื่อ ฯ • เพิ่มหลักเกณฑ์เกี่ยวกับระดับการศึกษาขั้นต่าในการพิจารณาออกใบอนุญาตจาหน่ายผลิตภัณฑ์ ยาสูบให้ผู้ประกอบการร้านค้าปลีกรายใหม่ Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 51. 51 ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป ควรมีการศึกษาพฤติกรรมการซื้อผลิตภัณฑ์ยาสูบของเยาวชนในชุมชนชนบทที่ครอบคลุมทั้ง ด้านปรากฏการณ์ แบบแผน และภาพจาลองทางความคิดโดยให้ความสาคัญกับตัวแปรที่ เกี่ยวข้องกับความต้องการผลิตภัณฑ์ยาสูบ (Demand) ซึ่งเป็นตัวกาหนดความต้องการ ผลิตภัณฑ์ยาสูบของเยาวชน เพื่อขยายฐานองค์ความรู้ให้เชื่อมโยงกับการวิจัยครั้งนี้ ซึ่งจะทาให้ มีองค์ความรู้ฐานที่ครอบคลุมปัจจัยที่เป็นสาเหตุปัญหาการบริโภคยาสูบของเยาวชนในชุมชน ชนบทที่รอบด้านมากยิ่งขึ้น Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com
- 52. ขอขอบพระคุณ • รองศาสตราจารย์ ดร.ณรงค์ศักดิ์หนูสอน • ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปิยะรัตน์ นิ่มพิทักษ์พงศ์ • ดร.ศันสนีย์ เมฆรุ่งเรืองวงศ์ • รองศาสตราจารย์ ดร.พัชรินทร์ สิรสุนทร • ดร.ชวนชม ธนานิธิศักดิ์ • ดร. ปราโมทย์ วงษ์สวัสดิ์ “ข้อบกพร่องที่สาคัญที่สุดของมนุษย์คือ วิสัยทัศน์ที่คับแคบที่มีต่อศักยภาพของตัวเอง” • น้าใจไมตรีจิต จากผู้ให้ข้อมูลหลัก และกลุ่มเป้าหมายในชุมชนชนบททุกท่าน • เจ้าหน้าที่บัณฑิตศึกษาคณะสาธารณสุขศาสตร์ • เพื่อนบัณฑิตศึกษาทุกท่าน Chakkraphan Phetphum, Faculty of Public Health, Naresuan University, pumanatural@gmail.com