А. АМАРМӨРӨН-“УХААЛАГ УТАСНЫ АППЛИКЕЙШНИЙГ ОРОН СУУЦНЫ ЗАХ ЗЭЭЛД ХЭРЭГЛЭХ НЬ”

1. “УХААЛАГ УТАСНЫ АППЛИКЕЙШНИЙГ
ОРОН СУУЦНЫ ЗАХ ЗЭЭЛД ХЭРЭГЛЭХ
НЬ”
А. АМАРМӨРӨН
Удирдагч докт.,(Ph.D) дэд профессор Х. Ариунаа
Улаанбаатар, ШУТИС, Бизнесийн Удирдлага Хүмүүнлэгийн сургууль
muruu_a@yahoo.com
Хураангуй
Энэхүү судалгааны ажлаар манай улсын орон сууцны зах зээлийн өсөлтийг түүний зэрэглэлээс хамааруулан
тодорхойлсон бөгөөд өнөөгийн байдлаар тансаг зэрэглэлийн орон сууцны зах зээлийн борлуулалтанд
ухаалаг утасны аппликейшнийг хэрэглэх боломжийг тодорхойлохдоо түүний хөгжил, ухаалаг утасны
хөгжил болон түүний хэрэглээний өсөлттэй холбон тодорхойлсон.
Түлхүүр үг: үл хөдлөх хөрөнгө, аппликейшн, ухаалаг утас, шинэ технологи, Augmented reality(AR)
аппликейшн.

2. “УХААЛАГ УТАСНЫ АППЛИКЕЙШНИЙГ
ОРОН СУУЦНЫ ЗАХ ЗЭЭЛД ХЭРЭГЛЭХ
НЬ”
Хураангуй
Энэхүү судалгааны ажлаар манай улсын орон сууцны зах зээлийн өсөлтийг түүний зэрэглэлээс
хамааруулан тодорхойлсон бөгөөд өнөөгийн байдлаар тансаг зэрэглэлийн орон сууцны зах зээлийн
борлуулалтанд ухаалаг утасны аппликейшнийг хэрэглэх боломжийг тодорхойлохдоо түүний хөгжил,
ухаалаг утасны хөгжил болон түүний хэрэглээний өсөлттэй холбон тодорхойлсон.
Түлхүүр үг: үл хөдлөх хөрөнгө, аппликейшн, ухаалаг утас, шинэ технологи, Augmented reality(AR)
аппликейшн.
УДИРТГАЛ
Дэлхий дахинд 1957 онд анхны гар утас бүтээх төслийг
хэрэгжүүлж, 1973 оноос анх гар утсыг харилцаа холбоонд
ашигласан түүхтэй байдаг. Энэ үеэс хойш 40 гаруй
жилийн хугацаанд гар утас эрчимтэй хөгжсөөр өдгөө
бидний өдөр тутамдаа хэрэглэж буй ухаалаг утасны дүр
төрхийг бий болгоод байна. Үүнтэй зэрэгцэн ухаалаг
утасанд суурилсан олон маркетингийн аргууд хөгжсөөр
байгаа ба үүний нэг нь аппликейшинд суурилсан
маркетинг юм.
2011 онд AppStore-оос 11 тэрбум aппликейшн, 2014 онд
75 тэрбум аппликейшн татсан байдаг ба энэ эрчимтэй
өсөлт нь ухаалаг утасны хэрэглээ өссөнтэй шууд
хамааралтай юм.Монгол улсад ч мөн адил ухаалаг утас
хэрэглэгчдийн тоо хурдацтай өсч байгаа ба 2014 он эхний
хагас жилийн байдлаар 1,473,825 хэрэглэгч ухаалаг
утастай хэмээн бүртгэгдсэн байна.
Энэхүү судалгаагаар голчлон орон сууцны зах зээл тэр
дундаа тансаг зэрэглэлийн орон сууцыг сонгож авсан
шалтгаан нь бол тансаг зэрэглэлийн орон сууц нь үнийн
хувьд стандарт болон стандарт сайн зэрэглэлээс
харьцангуй өндөр байдаг ба орлогын түвшний хувьд
дундаас дээш түвшний хэрэглэгчдэд чиглэсэн байдаг. Тус
зах зээл дээр өрсөлдөж буй компаниуд нь маркетингийн
төлөвлөгөөндөө зорилтот сегментэдээ чиглэсэн, тус
сегментийн хэрэглэгчдийнхээ анхаарлыг татахуйц
шинэлэг, бүтээлч санааг хэрэгжүүлэхийг зорьдог ба бусад
зэрэглэлийг бодвол маркетингийн үйл ажиллагаандаа
харьцангуй их төсвийг хувиарласан байдаг.
Монгол улсын хувьд үл хөдлөх хөрөнгийн аппликейшн
2014 онд үл хөдөлх хөрөнгө зуучийн газрууд хэд хэдэн
/UB Real Estate, UB Construction г.м/ аппликейшн гарсан
ба энэ нь бүх зэрэглэлийн тус хөрөнгө зуучийн газарт
бүртгэлтэй орон сууцуудыг хамруулсан байна.Харин
одоогоор тансаг зэрэглэлийн орон сууцны маркетинг,
борлуулалтыг хариуцаж буй газрууд өөрийн орон сууцанд
суурилсан аппликейшнийг бүтээгээгүй байна.Иймээс тус
компаниуд Augmented reality (AR) aппликейшнийг орон
сууцныхаа идэвхижүүлэлтийн бодлогод хэрэглэх нь
зорилтот сегментийндээ шинэлэг бөгөөд хэрэглэгчиддээ
хүрэх нэг өөр арга зам нь болж өгөх болно.
1. МОНГОЛ УЛСЫН ОРОН СУУЦНЫ ЗАХ
ЗЭЭЛИЙН ӨНӨӨГИЙН ТӨЛӨВ
1.1. Орон сууцны зах зээл
Засгийн газар болон Монголбанк хамтран барилгын
салбарыг дэмжих, орон сууцны эрэлтнийлүүлэлтийг
дэмжих зорилгоор бага хүүтэй зээлийн хөтөлбөрүүдийг
хэрэгжүүлж эхэлсэн. Хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлсэнээс хойш
2014 оны 1 дүгээр сарын байдлаар нийт 14685 иргэн
шинээр орон сууц худалдан авч 17105 иргэний 482.4
тэрбум төгрөгийн зээл дахин санхүүжилт хийгдэж 8
хувийн хүүтэй зээлд шилжсэн бол Улаанбаатар хотын
хэмжээнд нийт 16500 айлын орон сууц шинээр
ашиглалтанд орсон. Тус зах зээл дээр 2014 оны байдлаар
4,3 их наяд төгрөгийн нийлүүлэлт байна . Тус
нийлүүлэлтийн хэмжээг зэрэглэл тус бүрд нь хуваан авч
үзвэл тансаг зэрэглэлд 1,7 их наяд, стандарт сайн
зэрэглэлд 1,1 их наяд, стандарт зэрэглэлд 1,5 их наяд
төгрөгийн нийлүүлэлт байна.

3. Зураг 1: UMC Alpha, (*таамаглал)
2014 онд орон сууцны үнийн өсөлт буурч жилийн 10
хувиас хэтрэхгүй байх ба энэ уг буурсан үзүүлэлт нь
хуучин орон сууцны үнэд шууд харагдаж байгаа ч шинэ
орон сууцны үнэ одоогийн байгаа түвшиндээ тогтворжин
бага зэрэг л буурсан үзүүүлэлттэй байна.
1.2 Орон сууцны нийлүүлэлт
2014 онд Улаанбаатар хотод хэрэгжихээр төлөвлөсөн
37049 айлын 211 төсөл байгаагийн 21450 айлын 150
орчим төсөл нь энэ онд багтан ашиглалтанд орсон. Энэ нь
2013 онтой харьцуулахад орон сууцны нийлүүлэлт 30
хувиар өссөн үзүүлэлт бөгөөд нийт ашиглалтанд орох
орон сууцыг дүүргээр авч үзвэл дараах байдалтай байна.
Зураг 2: Шинээр хэрэгжиж буй орон сууцны төслүүд, дүүргээр
Нийт төслийн 66 хувь нь зөвхөн Хан-Уул болон Баянзүрх
дүүрэгт хэрэгжиж байгаа бөгөөд төслүүдийн 1 метр
квадратын дундаж үнийг дүүргээр авч үзвэл Хан-Уул
2.62 сая, Чингэлтэй 2.43 сая, Сүхбаатар 2.71 сая, Баянзүрх
2.15 сая, Баянгол 2.23 сая, Сонгино хайрхан 1,53 сая
төгрөгийн үнэтэй байна. Орон сууцны нийлүүлэлт 2016 он
хүртэл одоогийн түвшинээс буурахгүй бөгөөд цаашид
дунд болон урт хугацаанд дэд бүтцийн хүрэлцээ,
хангамжаас хамаарч хотыг хөгжүүлэх ерөнхий
төлөвлөгөөнд тусгагдсан барилгажих нөөц талбайд
нэгдсэн шийдэл бүхий орон сууцны хорооллууд
баригдахаар төлөвлөгдсөн нь нийлүүлэлт тогтвортой
байхыг харуулж байна. Харин гэр хорооллын хувьд дахин
төлөвлөлтийн процесс удаашралттай явагдаж байгаа нь
нийлүүлэлтэд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй юм.
Хүснэгт 1: Улаабаатар хотын хөгжлүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө 2020
№ Бүсийн нэр Талбай /га/ Хувь
1 Гэр хороолол 9,752 27.7%
2 Барилгажсан бүс 6,712 19.1%
3 Барилгажихыг хязгаарласан бүс 6,890 19.6%
4 Барилгажих нөөц талбай 7,703 21.9%
5 Бусад 4,149 11.8%
Нийт 35,206 100%

4. Улаанбаатар хотын хэмжээнд нийт 7703 га талбай
барилгажих нөөцөд байгаагийн 80 хувь нь Хан-Уул болон
Сонгино хайрхан дүүргүүдэд харъялагдаж байгаа юм.
1.3 Орон сууцны эрэлт
Орон сууцны зах зээл дэх эрэлтийг тодорхойлох нэг гол
үзүүлэлт нь тухайн сард арилжааны банкуудад шинээр
олгогдож байгаа орон сууцны зээлийн хэмжээ,
зээлдэгчийн тоо байдаг. Хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлснээс
хойш тухайн сард зээл авсан зээлдэгчийн тоо өнгөрсөн
оны 8 сард хамгийн өндөр түвшиндээ хүрч байсан ч
түүнээс хойш тасралтгүй буурч ирлээ.
Зураг 3: 2013 оны зээлийн хэмжээ
Цаашид ч энэ үзүүлэлт буурах хандлагатай байна. Учир нь
одоо зах зээл дээр борлуулагдаж байгаа орон сууцны үнэ 8
хувийн хүүтэй зээлд хамрагдаад ч иргэдийн худалдан авах
чадвараас хэтэрчээд байна. Монголбанкаас зээлийн
нөхцөл дэх зарим хязгааралтуудаа зөөллөх арга хэмжээг
авч магадгүй ч энэ нь эрэлтэд тийм ч хүчтэй нөлөө
үзүүлэхгүй болов уу гэж таамаглаж байна. Иймээс энэхүү
хөтөлбөр цаашид өмнө нь орон сууцтай байсан иргэдийн
хувьд орон сууцны нөхцөлөө илүү сайжруулах байдлаар
хязгаарлагдмал хүрээнд үргэлжлэх байдал ажиглагдаж
байна.
Харин орон сууцны зах зээлийг зэрэглэлээр авч үзвэл
тансаг зэрэглэлийн орон сууцны эрэлт буурсан
үзүүлэлттэй бөгөөд хэрэглэгчин зэрэглэлийн шалгуур
өндөр болсоор байна. Энэ зах зээлийн сегментийн
тодорхой хэсгийн хэрэгцээ хангагдсан. Гэвч тус
зэрэглэлийн өндөр шаардлагыг хангасан орон сууцны
эрэлт байсаар байна.
2. МОНГОЛЫН ҮҮРЭН ТЕЛЕФОНЫ ЗАХ
ЗЭЭЛИЙН СУДАЛГАА
Монголд анх 1996 онд “Мобиком” корпораци үүсч бий
болсон цагаас эхлэн үүрэн телефоны зах зээл хөгжин
одоогоор 4 үүрэн телефоны оппатор монгол улсын
хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 2014 оны
Харилцаа Холбооны Зохицуулах Газраас гаргасан эхний
хагас жилийн тайланд нийт Монгол улсад 4,337,644
хэрэглэгч давхардсан тоогоор бүртгэлтэй байгаа ба уг зах
зээл дээр Мобиком болон Юнител ХХК нар хүчтэй байр
суурийг эзэлж байна.
Зураг 4. Монгол улсын үүрэн телефон хэрэглэгчдийн тоо

5. Мөн уг тайланд Монголын ухаалаг утас хэрэглэгчийн тоо
1,473,825 хэмээн бүртэгдсэн ба энэ нь нийт үүрэн
телефоны бүртгэлтэй хэрэглэгчидтэй харьцуулахад нийт
хэрэглэгчийн 34% нь ухаалаг утастай гэсэн дүгнэлтэнд
хүргэж байна.
График 5. Ухаалаг утас хэрэглэгчдийн тоо, үйлдлийн системээр
3. Augmenteg Reality aппликейшн
3.1.1. Үл хөдлөх хөрөнгийн аппликейшний ангилал
График 6. Үл хөдлөх хөрөнгийн аппликейшний ангилал
Үл хөдлөх хөрөнгийн апплекейшний ангилал нь
Аugmented Reality аппликейшнтэй зохицож байдаг.AR
апплейкешн нь үл хөдлөххөрөнгийн апплекейшнтай
адилааар дээрх ангилалуудтай байдаг. Уг судалгааны
ажлаар Монгол улсын ухаалаг утас хэрэглэгчид болон
Тансаг зэрэглээлийн орон сууцны талаарх мэдээллийг
хооронд нь уялдуулан хэрэглэгчиддээ хүрж болох шинэ
илгээлт болох AR апплекейшн байж болох талаар
харуулахыг зорьсон. Энэхүү аппликейшн нь Монголын
зах зээлд нэвтрээд удаагүй ба цөөхөн хэдэн компаниуд л
маркетингийн үйл ажиллагаандаа ашиглаад байгаа билээ.
Дэлхий дээр орон сууцны зах зээлд тус аппликейшнийг
өргөнөөр хэрэглэж байгаа ба энэ апплейкшн нь өдөр ирэх
тусам шинчлэгдэн хэрэглэгчдийг татах зүйлс улам бүр
нэмэгдсээр байгаа билээ.
Үлхөдлөххөрөнгийн
aппликейшн
Үл хөдлөх хөрөнгийн хайлт/орчин тойрны газар/
Газрын бүртгэл
Үл хөдлөх хөрөнгийн мэдээлэл
Худалдааны төв
Архитектур/ интерер дизайн
Хэмжээ/ төлөвлөлт
Үгсийн сан / хэл
Тооцоолох хэрэгсэл/тооны машин
Орон сууцны хэрэгсэл/ үл хөдлөх хөрөнгийн алба

6. Зураг 7. Virtually Reality болонАugmented Reality-ийн ялгаа
3.1.2. Үл хөдлөх хөрөнгийн апплекейшиний ангилалын пропорци
Зураг 8. Үл хөдлөх хөрөнгийн AR апплекейшиний ангилалын пропорци
Дээрх ангилалуудаас порпорцлосон байдлаас үзэхэд 2012
онд AR аппликейшнийг үл хөдлөх хөрөнгийн хайлтад
түлхүү хэрэглэж байсан бол 2013 оноос эхлэн Орон
сууцны Архитектур болон интерэр дизайнд тус
аппликейшнийг хэрэглэж хэрэглэх нь эрс нэмэгдэж байна.
Манай улсын тансаг зэрэглэлийн орон сууцны хувьд
барилгын борлуулалтын үйл ажиллагаа эхлэх үед
эрчимтэйгээр зорилтот сегментэд чиглэсэн маркетингийн
үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж өөрийн орон сууцны 3D
зураг, веб сайт боловсруулах, орон сууцыг танилцуулах
боршур, тараах материал, масс мэйл гэх мэт олон арга
хэрэгслийг ашигладаг. AR аппликейшний гол давуу тал
нь бол
 Хэрэглэгчийн хараанд нөлөөлөн тухайн орон
сууцанд татах
 Бүтээгдэхүүн/ үйлчилгээний санлыг тодорхой
болгох
 Олон нийтэд хурдацтай хүрэх
 Хэрэглэгчидтэй холбогдоход хялбар болгодог.
ДҮГНЭЛТ
Маркетинг гэдэг нь хамгийн хялбар бөгөөд хамгийн
ойлгомжтой тодорхойлолт бол Ф.Котлерын Маркетинг нь
“Зах зэээлийг эзэмдэх буюу хэрэглэгчийг татах ухаан”
гэсэн тодорхойлолт байдаг. Мэдээллийн эрин зуун гэгдэх
21 зуунд амьдарч буй бидний хэрэглэж буй техник
технологи улам бүр дэвшиж улам бүр хүмүүсийн
хэрэглэхэд хялбар дөхөм болж шинчлэгдсээр л байгаа
билээ. Үүнтэй эн зэрэгцэн маркетинг нь ч зорилтот
хэрэглэгчийг татах арга хэрэгсэлдээ шинэ техник
технологид тулгуурлан хөгжсөөр байгаа билээ.
Энэ хөгжиж буй техник технологийн нэг яахын аргагүй
augmented reality аппликейшн билээ. Аugmented reality
aппликейшнийг дэлхийн олон улсад янз бүрийн салбарт
ашиглаж байгаа. Монгол улсын хувьд энэхүү
аппликейшныг 2013 онд анх Unitelкорпораци сар шинийн

7. бэлгийн картандаа хэрэглэж хэрэглэгчид тодорхой
мэдэгдэхүүнийг өгсөн ба одоо хэд хэдэн augmented
realityaппликейшнхэрэглэгчдэд хүрээд байгаа билээ.
. Монголын орон сууцны зах зээлийн хувьд төрөөс
дэмжих бодлого идэвхитэй явуулдаг болсноос үүдэн шинэ
орон сууцны барилгын төслүүд ихээр баригдах болсон.
Тансаг зэрэглэлийн орон сууцны хувьд харьцангуй их
өрсөлдөөн өрнөж байдаг. Гол шалтгаан нь бол монголд
тус орон сууцыг худалдан авах чадвартай хэрэглэгчийн
тоо хязгаарлагдмал байдаг ба зарим хэрэглэгчийн
хэрэгцээ нь хангагдсан байдаг тул зорилтот хэрэглэгчээ
татахын тулд өрсөлдөгчөөсөө ялгарах арга хэрэгслийг
ашиглах шаардлага бий болдог. Үүнтэй уялдуулан үзэхэд
уг салбарт АR aппликейшнхөгжих боломж болон орон
зай байгаа.
Ашигласанматериалынжагсаалт
1. Харилцаа холбооны зохицуулах газарын хагас жилийн тайлан
2. http://www.statista.com/
3. “Мастер Пропортиз” ХХК-ийн борлуулалтын албаны захирал Ж.Гансүх “Зах зээлийн эрэлт,
нийлүүлэлтийн тойм”
4. Barilga.mn
5. Master Properties, 2014 оны төлөв байдал тойм
6. Gartner 2013
7. Siegler, A.,I, 2009, Die Verschmelzung von realer und Umgebung in der city
8. 2014 – 2015 оны орон сууцны үнэ ханшын тойм,Барилга.МН