1. ХӨДӨЛМӨРИЙН АЮУЛГҮЙ
АЖИЛЛАГАА, ЭРҮҮЛ АХУЙН ШААРДЛАГА

2. Ажлын байранд зохистой гэрэлтүүлэг ба өрөө
тасалгаа,
машин
тоног
төхөөрөмж,багажны
өнгө
будагны донж төрх нь хүний сэтгэл зүйд нийцэмжтэй
байх нөхцөлд л хүний ядаргаа бага байдаг байна.
Нөгөөтэйгүүр хүний нас , биеийн эрүүл мэнд ажлын
дадлага ба хөдөлмөр амралтын нөхцөлтэй уялдаж
нүдний хараа өөрчлөгддөг. Хорин нас хүртэл хүний
нүдний хараа 100% тод хардаг бол 40 насанд 90% , 60
насанд энэ үзүүлэлт 74% болж буурдаг байна.

3. Ажлын чанар нь орчны
гэрэлтүүлгийн байдлаас
ихээхэн хамаарч байдаг байна. Ажлын байр нь
байгалийн
ба
гэрэлтүүлэгтэй
зохиомол
байж
түүнчлэн
болох
бөгөөд
хосломол
энэхүү
гэрэлтүүлгийн зохистой хэмжээг тогтоох түүнчлэн
гэрэлтүүлэгчийг сонгох улмаар цонхны хэлбэр хэмжээ
ба гэрэл чийдэнгийн хүч чадал, тоог тодорхойлох
хийгээд гэрэлтүүлэгчийг байрлуулах өндрийг тогтоох
зэрэгт инженерийн зохих тооцоо хийх шаардлагатай
байдаг.

4. Байгалийн гэрэлтүүлэг нь (нарны) гэрэлтэлтийн
эрчим ба гэрлэн багцын бүтцээрээ зохиомол
гэрэлтүүлгээс эрс ялгаатай бөгөөд хүний биед
нөлөөлөх биологийн үйлчлэл нь хамгийн
тааламжтай байдаг байна. Нарны гэрэл нь жилийн
цаг агаарын байдлаас хамаарч өдөр, цаг, бүрээр
хувьсаж байдаг онцлогтой. Жишээ нь нар
тэнгэрийн хаяанаас дээш орших өндөр, газрын
бүрхүүлийн байдал (усан бүрхүүл ба ногоо, зүлэг,
ой гэх мэт) болон агаарын тунгалаг чанаарс энэхүү
гэрэлтэлт нь өөрчлөгддөг. Нарны гэрэлтэлтийг
гадаа хэмжихэд өвлийн улиралд 2-5000, зун 5250000 лк хэмжээтэй байна.

5. Ямар ч үйлдвэрийн салбар хоѐр болон гурван ээлжээр
ажилладаг тул ажлын байрыг шөнийн цагт өдрийнхөөс
дутуугүй
гэрэлтүүлэх
шаардлагатай
байдаг.
Хэдийгээр
шөний ээлжийн ажилд гэрэлтүүлэг онц шаардагдахгүй
ажилбар байдаг ч тод гэрэлтүүлэх шаардлагатай ажилбар
адил хосолж байдаг болохоор ажлн байрыг жигд бөгөөд тод
гэрэлтүүлэх хэрэгтэй. Анх тухайн үйлдвэр буюу орон сууц
соѐл ахуйн барилгын зураг төслийг зохиоход л өрөө тасалгаа
цех тасгийн ажлын байрны гэрэлтүүлгийг тооцоолон
сонгодог дүрэмтэй.

6. Гэрэлтүүлгийг ерөнхий ба орчны хослол гэж ангилдаг.
Ерөнхий гэрэлтүүлгийг ерөнхий жигд ба ерөнхий тод
гэж ангилна. Ажлын байранд хүрч очих ба тэндээс гарах зам
талбай болон үйлдвэрийн газрын орчин (хашаа)-ыг ерөнхий
жигд гэрэлтүүлгээр хангадаг. Жишээ нь хүмүүс болон машин
тоноглол ийм гэрэлтэй байхад аюул осолгүй яявах нөхцөлтэй.
Бетон цутгаж байгаа буюу газар ухаж байгаа зөвхөн тэр хэсгийг
нь тусад нь зохих түвшинд хүртэл сайн тод гэрэлтүүлэхэд
ерөнхий
тод
гэрэлтүүлгийг
хэрэглэдэг,Энэ
зорилгоор
прожекторыг гол төлөв ашиглана. Машин механизмын байрлал
ба зогсоол , хүмүүсийн байрлал, орц гарцыг нэлэнхүйд нь
гэрэлтүүлэх шаардлагатай байдаг.

7. Үйлдвэрлэлийн процесс ажилбар хийгдэх зөвхөн тэр
хэсгийг орчны гэрэлтүүлгээр гэрэлтүүлэх нь эдийн
засгийн хувьд ашигтай байдаг.Үүнд байнгын буюу түр
тоноглох гэрэлтүүлэгч тавьж өгөх шаардлагатай. Харин
тод гэрэлтүүлэгтэй газраас харанхуйд шилжих тэр орчинд
юмны үзэгдэх байдал бүдэг бадаг болдог тул тэр хэсэгт
заримдаа осол гардаг тал бий. Ерөнхий
ба орчны
гэрэлтүүлгийг хамтатган хэрэглэхийг хослол хэмээн
томъѐолсон байна.

8. Үйлдвэрийн
цех
тасаг
барилгын
талбайг
ерөнхийд жигд гэрэлтүүлэх боловч толорхой ажил
гүйцэтгэж байгаа тэр орчинг илүү сайн гэрэлтүүлэх
хэрэгтэй байдаг, жишээ нь цех тасаг дотор буюу
барилгын талбайд ерөнхий жигд гэрэлтүүлэгтэй
байх
боловч
суурь
машины
ажлын
төхөөрөг, тодорхой ажил ба ажилбар өрнөж байгаа
тэр хэсгийн орчинд нь сайтар нэмж гэрэлтүүлэх
шаардлагатай.

9. Үйлдвэрийн цех тасаг барилгын талбайг гэрэлтүүлэх
зорилгоор ажлын ба хамгаалалтын,ослын гэрэлтүүлгийг
хэрэглэдэг,Ажил үйлчилгээ үйлдвэрлэл явагдаж байгаа
хэсгийг зохих түвшинд гэрэлтүүлэхыг ажлын гэрэлтүүлэг
гэнэ, Ажил үйлчилгээ үйлдвэрлэл явагдаж байгаа хэсгийг
зохих түвшинд гэрэлтүүлхийг ажлын гэрэлтүүлэг гэнэ.
Энэ
зорилгоор
гэрэлтүүлэх
тоног
гэрэлтүүлэгчийг ижилтгэсэн бүтэцтэй
хэрэгсэл
хялбар
ба
хийцтэй,
ашиглахад хялбар болох шаардлагатай байдаг. Шөнийн ээлж
ажиллахгүй үед зарим цех тасаг болон барилгын талбайг 0,5-
1лк-ээр гэрэлтүүлж ерөнхийд нь ажиглан харж байх
зориулалттай гэрэлтүүлгийг хамгаалалтын /харуулын/ гэнэ,

10. Ажилын гэрэлтүүлгийг ямар нэг шалтгаанаар /гал
түймэр осол /байхгүй болсон үед үйлдвэрлэлийг
зогсоохгүй үргэлжлүүлэн ажиллуулах буюу хүмүүсийг
хүмүүсийг гэрэлгүй болсон өрөө тасалгаа өарилгын
талбайгаас аюул осолгүй шилжүүлэх гаргахад ослын
гэрэлтүүлгийг залгадаг. Үйлдвэрийн технологийн
дамжлагыг зогсоохгүй байх болон инженерийн шугам
сүлжээг хэвийн үржүүлж
ажиллуулах
энэхүү ослын гэрэлтүүлгийг ашиглана.
зорилгоорч

11. Ослын гэрэлтүүлгийн гэрэлтэлт нь ажлын үеийн
гэрэлтэлтийн 10%,шалан дээр 1,0 лк –ээс багагүй байвал
зохино.
Байгалийн гэрэлтүүлэггүй өрөө тасалгааны гарах
хаалганы дээр осолын гэрэлтүүлгээр тэмдэг тавих ѐстой.
Ослын гэрэлтүүлгийн шугамыг ажлын гэрэтүүлгийнхээс
тусдаа эх үүсвэрт холбох бөгөөд ажлын гэрэлтүүлгийн
шугам
тасархад
ослын
гэрлийн
шугам
автоматаар
залгагдахаар зохион байгуулдаг, Өөрөөр хэлбэр барилгын
гаднах дэд станцаас буюу эсвэл уг барилгын цахилгааны
гадна оролтоос салбарлуулан холбохыг тусдаа эх үүсвэр
гэж үзнэ.

12. Зохиомол гэрэлтүүлэгт гол төлөв улайсгагч ба өдрийн
чийдэнг хэрэглэдэг. Улайсагч чийдэн нь энгийн энгийн
бүтэцтэй жижиг хэмжээтэй тул хэрэглэхэд тоохиромжтой
боловч эрчим хүч их зарцуулдаг.
Эдгээр
гэрэлтүүлэгчийг
гэрэл
тусах
байдлаар
нь:Шулуун тусгалын, ойсон гэрлийн гэж ангилдаг,
Шулуун тусгалын гэрэлтүүлэгт гэрлийн тусгалын 90%
гэрэлтүүлэх
гадаргуун
шууд
гэрэлтүүлэгт
гэрэлтүүлэгчийн
чийдэнгийн сүүн бүрхүүлд
тусгадаг
шууд
бол
ойсон
тусгалыг
эхлээд
/ойлгогч/ тусган түүнээс
ойлгож гадаргыг гэрэлтүүлэхээр тооцдог, өдрийн гэрэл 00С
орчимд гэрэлтэлт нь 2 дахин буурдаг.