Uploaded byDimitra Mylonaki
Πάσχα.pdf
Εορταστικό Γλώσσα Ε΄ δημοτικού http://users.sch.gr/dimylonaki/mathimata_glossa_pasxa.htm
Πάσχα.pdf
- 2. Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε τηςαυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι*, σύγνεφο, καταχνιά δεν απερνούσε του ουρανού σε κανένα από τα μέρη και από κει κινημένο αργοφυσούσε τόσο γλυκό στο πρόσωπο το αέρι, που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα: γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα. Χριστός Ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες, όλοι, μικροί μεγάλοι ετοιμαστείτε μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες με το φως της χαράς συμμαζωχτείτε, ανοίξτε αγκαλιές ειρηνοφόρες, ομπροστά στους αγίους και φιληθείτε φιληθείτε γλυκά χείλη με χείλη, πέστε «Χριστός Ανέστη» εχθροί και φίλοι.
- 3. • Πώς περιγράφεταιη φύση στην πρώτη στροφή; Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι και βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφισμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι από το φως που χύνουνε οι λαμπάδες, κάθε πρόσωπο λάμπει απ’ το αγιοκέρι όπου κρατούνε οι χριστιανοί στο χέρι. Διονύσιος Σολωμός
- 4. Καθώς εξαφανίζεται οΑυγερινός, ο ουρανός είναι καθαρός, κανένα σύννεφο δε φαίνεται και αργοφυσάει ένα γλυκό αεράκι που γεμίζει τους Χριστιανούς με συναισθήματα χαράς και αισιοδοξίας και την επιθυμία για ζωή. Είναι η μέρα της ανάστασης του Χριστού! • Πώς χαρακτηρίζει τη ζωή και πώς τον θάνατο ο ποιητής; Γιατί;
- 5. Τη ζωή τηχαρακτηρίζει γλυκιά και τον θάνατο μαυρίλα. Ο ποιητής θέλει να δείξει πόσο αντίθετη σχέση έχουν αυτά τα δύο και πόσο η ζωή υπερέχει. Η ζωή είναι γλυκιά όσα προβλήματα και να έχουμε, ενώ ο θάνατος φέρνει στενοχώρια στους ανθρώπους. Η δεύτερη στροφή μάς δίνει την εικόνα του ελληνικού Πάσχα. Σχολιάστε το μήνυμά της.
- 6. Ο Διονύσιος Σολωμόςπεριγράφει πώς μαζεύονται ΟΛΟΙ στις εκκλησίες για την ανάσταση και παροτρύνει ΟΛΟΥΣ να συμφιλιωθούν και να αγαπηθούν στον ιερό χώρο της εκκλησίας, ακόμα και αν είναι εχθροί. Αυτή τη βραδιά, μπροστά στη χαρά της ανάστασης του Χριστού, όλες οι διαφορές και τα μίση ξεχνιούνται. Ποιο είναι το ρήμα που επαναλαμβάνεται στην τρίτη στροφή; Γιατί;
- 7. Το ρήμα πουεπαναλαμβάνεται είναι το «λάμπει». Λάμπει το φως της ανάστα- σης μέσα στις εκκλησίες, λάμπουν και τα πρόσωπα των ανθρώπων όχι μόνο από το φως των κεριών, αλλά από την αγάπη και τη χαρά που έχουν μέσα στις ψυχές τους. Ποια συναισθήματα σας δημιουργεί η εικόνα των χριστιανών με τις λαμπάδες στα χέρια;
- 8. • Να συγκρίνετετο ποίημα του Κ. Βάρναλη με το ποίημα του Δ. Σολωμού. Να περιγράψετε προφορικά την εικόνα που νομίζετε ότι δίνει για την Ανάσταση το κάθε ποίημα.
- 9. Ο Δ. Σολωμόςξεκινά το ποίημά του περιγράφοντας μια όμορφη μέρα με καθαρό ουρανό και το αεράκι να φυσά γλυκά. Συνεχίζει με την περιγραφή της νύχτας όπου οι πιστοί μαζεύονται στις εκκλησίες, κρατούν τις λαμπάδες τους και αγκαλιάζονται ζεστά στο μύνημα της ανάστασης του Χριστού. Ο Κ. Βάρναλης ξεκινά το ποίημά του περιγράφοντας αμέσως την ξάστερη νυχτιά της ανάστασης, τις καμπάνες που χτυπούν χαρμόσυνα και τους Χριστιανούς που με αγνή καρδιά κρατούν τα κεριά τους. Και οι δυο συνδέουν τη μέρα έρα της Ανάστασης με τη φύση που έχει ανα- γεννηθεί την άνοιξη, αλλά και με την αναγέννηση της ψυχής που αισθάνονται οι πιστοί. Επίσης και οι δυο μας παροτρύνουν να ξεχάσουμε τις έχθρες και τις κακίες. Ζήτω η ειρήνη! • Ποια μηνύματα στέλνουν και τα δύο ποιήματα στους ανθρώπους;
- 10. Ο Χριστός αναστένεται!Η ζωή νικά τον θάνατο! Όλοι αυτή τη μέρα πρέπει να ξεχάσουμε τις διαφωνίες μας και όλα όσα μας χωρίζουν. Αυτή τη μέρα να μετανοήσουμε και να συγχωρήσουμε. Να απλώσουμε το χέρι μας σε όλους τους ανθρώπους. Ειρήνη! • Ποια σημασία έχει η δάφνη που αναφέρεται και από τους δύο ποιητές;
- 11. Η δάφνη συμβολίζειτη νίκη. Οι εκκλησίες αυτή τη μέρα στολίζονται με δάφνες, γιατί ο Χριστός με την ανάστασή του νίκησε τον θάνατο.
- 12. Ρωμανός ο Μελωδός ΗΑνάσταση του Ιησού Τον σταυρό σου προσκυνώ, Χριστέ ο Θεός, και την ταφή σου δοξάζω, αθάνατε, και την ανάστασή σου εορτάζω κι ανακράζω* σου «Ανέστη ο Κύριος». Την οδό σου, Σωτήρα μου, προς τον άδη* κανένας δεν την έμαθε καλύτερ' απ' τον Άδη· γιατί με όσα είδε, με όσα έπαθε τη δύναμή σου μπόρεσε να καταλάβει. μετάφραση: Κυριάκος Χαραλαμπίδης Σε ποιες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας αντιστοιχούν οι τέσσερις πρώτοι στίχοι του ύμνου; Ποιες συγκεκριμένες λέξεις δείχνουν τον συσχετισμό λέξεων και ημερών; *ανακράζω: φωνάζω με όλη τη δύναμη της ψυχής μου *τον άδη (ο άδης): το θάνατο Κωνσταντίνου Παρθένη, Η Ανάστασις
- 13. Ο πρώτος στίχοςαντιστοιχεί στη Μεγάλη Πέμπτη, αφού μιλά για τη Σταύρωση (Τον σταυρό σου προσκυνώ). Ο δεύτερος αντιστοιχει στη Μεγάλη Παρασκευή, αφού μιλά για την ταφή (επιτάφιος). Ο τρίτος αντιστοιχεί στο Μεγάλο Σάββατο και στην ανάσταση του Χριστού. Ο τέταρτος αντιστοιχεί στην Κυριακή του Πάσχα όπου και όλοι οι Χριστιανοί γιορτάζουν ανακράζοντας «Ανέστη ο Κύριος». Με ποιες λέξεις αποδίδεται στον ύμνο του Ρωμανού το νόημα της φράσης «θανάτω θάνατον πατήσας», που σας είναι γνωστή από το τροπάριο το οποίο ψάλλεται τη νύχτα της Ανάστασης;
- 14. «θανάτω θάνατον πατήσας»:με τον θάνατό Του νίκησε τον θάνατο Την οδό σου, Σωτήρα μου, προς τον άδη* κανένας δεν την έμαθε καλύτερ' απ' τον Άδη· γιατί με όσα είδε, με όσα έπαθε τη δύναμή σου μπόρεσε να καταλάβει. Ποιο είναι για σας το νόημα της Ανάστασης;
- 15. Η Μαριάμ ένιωσεπως κάποιος μπήκε στην αυλή της, κι ανοίγοντας τα μάτια, είδε μπροστά της τον Ιωάννη, που ανάσαινε με κομμένη αναπνοή και μιλούσε με την ψυχή στα δόντια. – Πού ήσουνα, της λέει, και δεν ήρθες να δεις τι έγινε; – Τι έγινε; ρώτησε και εκείνη και πετιέται ολόρθη, κατεβάζοντας τη μαντίλα της. – Έπιασαν τον γιο σου και διδάσκαλό μου και πάνε να τονε σταυρώσουν! Τότες η Μάνα σήκωσε τα χέρια της ψηλά και ξεφώνισε: — Παιδί μου, παιδί μου! Τι κακό έκαμες και θέλουνε να σε σταυρώσουν;
- 16. Και με τοννου θολωμένο, όρμησε έξω από το σπίτι της και πήρε τον δρόμο κλαίοντας, κι αμέσως ο έρημος δρόμος γέμισε από θρήνους γυναικών, που έτρεχαν βγαίνοντας από τα σπίτια τους όπως όπως, κι ανάμεσα σε αυτές την ακολουθούσαν από κοντά η Μάρθα και η Μαρία η Μαγδαληνή και η Σαλώμη, και πλήθος άλλα κορίτσια, και δίπλα της την επαράστεκε ο Ιωάννης, χλωμός, πηγαίνοντας με χαμηλωμένα βλέφαρα, ώσπου τέλος έφτασαν στο μέρος όπου ήταν ο όχλος, και ο ένας έσπρωχνε τον άλλον για να δει και βλαστημούσαν κι έφτυναν και ούρλιαζαν και ο αναβρασμός ήτανε μεγάλος και βουερός.
- 17. Τότες η Μαρία,κοιτάζοντας σαστισμένη, ρωτά τον Ιωάννη: — Πού είναι ο γιος μου; — Να, της αποκρίνεται. Βλέπεις εκείνον εκεί που φορεί ένα αγκάθινο στεφάνι και του έχουν δέσει τα χέρια; Αυτός είναι! Και καθώς έκανε έτσι η Θεοτόκος ψάχνοντας με το μάτι και τον αντίκρισε, ο κόσμος έσβησε γύρω της κι έπεσε καταγής χωρίς πνοή. Αιμιλία Δάφνη, Μαριάμ, «Τα αγαπημένα μου διηγήματα» Περιγράψτε με δικά σας λόγια τη σκηνή σε ένα σύντομο κείμενο. Βρείτε στο βιβλίο των Θρησκευτικών σχετικές πληροφορίες και καταγράψτε σε έναν πίνακα τα βασικά γεγονότα των Παθών του Χριστού.
- 18. Νικηφόρος Βρεττάκος Τα γόνατατου Ιησού Καρφωμένα στ' αγριόξυλο του σταυρού, σχηματίζουνμι'* αμβλεία γωνία. Είναι τα ίδια τα γόνατα που προβάτιζαν*, παίζοντας, γύρω απ' το κόκκινοφουστάνι της μάνας του, όταν ήτανε βρέφος δέκα μηνών. Που αργότερα, έφηβος, τ' ακούμπαγε κάτω στη γη πριονίζοντας το ξύλο ενός κέδρου. Που λύθηκαν κι έπεσαν, ένας σωρός, —μια νύχτα που η άνοιξη ήταν αβάσταγη και μύριζε η γης κι ο ουρανός λεμονάνθι— στο Όρος των Ελαιών. Κι είναι ακόμη τα γόνατα που κάθιζε, αμίλητος, δυο δυο τα παιδιά κι απλώνοντας δίπλα του, πάνω στη γη, το απέραντο χέρι του, τα φίλευεν* ένα λουλουδάκι —κομμένο απ' τον πλούτο του σύμπαντος. Ο ποιητής παρουσιάζει ορισμένες πολύ ανθρώπινες στιγμές της ζωής του Ιησού, γεμάτες τρυφερότητα. Ποιες είναι αυτές;
- 19. Ο Χριστός μωρόδέκα μηνών μπουσουλάει γύρω από το κόκκινο φουστάνι της μητέρας του. Ο Χριστός στην εφηβική ηλικία πριονίζει το ξύλο ενός κέδρου όπως έχει μάθει από τον Ιωσήφ. Ο Χριστός στο όρος των Ελαιών προσεύχεται γονατισμένος λίγο πριν από το μαρτύριό του. Ο Χριστός κρατά στα γόνατά του τα παιδιά και τους δίνει λουλουδάκια. Σε ποια σημεία του κειμένου πιστεύετε ότι διαφαίνεται η θεία φύση του Ιησού; Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, Ο Χριστός αίρων τον Σταυρόν
- 20. Ο Ιησούς πάνωστον σταυρό. Ο Ιησούς και τα παιδιά. «Ο Ιησούς και τα παιδιά»: Γράψτε ένα σύντομο κείμενο μ’ αυτό το θέμα.
- 21. Το Πάσχα είναιη μεγαλύτερη γιορτή του χριστιανισμού. «Εορτών εορτή και πανήγυρις εστί πανηγύρεων» λέει το τροπάριο. Προέρχεται από το εβραϊκό Πάσχα, που και αυτό έχει τις ρίζες του στην αρχαία Αίγυπτο. Με το «Πισάχ» (η λέξη σημαίνει διάβαση, πέρασμα) οι Αιγύπτιοι γιόρταζαν το πέρασμα του Ήλιου από τον ισημερινό, την εαρινή δηλαδή ισημερία, και μαζί της τον ερχομό της άνοιξης. Οι Εβραίοι καθιέρωσαν και αυτοί τη γιορτή σε ανάμνηση της απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και της διάβασης της Ερυθράς Θάλασσας. Παράλληλα όμως και για να χαιρετίζουν το τέλος του χειμώνα και την αρχή της άνοιξης.
- 22. Στη χριστιανική γιορτήδόθηκε το όνομα «Πάσχα» και με απόφαση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου το 325 μ.Χ. ορίστηκε να γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά από την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας. Το Πάσχα, ο λαός, μαζί με την «εκ νεκρών Ανάσταση» του Χριστού, τη νίκη δηλαδή ενάντια στον θάνατο, γιορτάζει και την ανάσταση της άνοιξης, το ξύπνημα της φύσης μετά τη νάρκη του χειμώνα. Με τη λέξη Πάσχα, Λαμπρή και Λαμπρά (στην Κύπρο) εννοούμε δυο βδομάδες που αρχίζουν από την Ανάσταση του Λαζάρου και τελειώνουν την Κυριακή του Θωμά. Τη βδομάδα των Παθών και τη βδομάδα της Λαμπρής ή Λαμπροβδομάδα. Από τα βυζαντινά ακόμα χρόνια οι χριστιανοί προετοιμάζονταν καιρό πριν για τις πασχαλινές γιορτές. Έβαφαν τα σπίτια τους, έστρωναν στο πάτωμα κλαδιά από αρωματικά φυτά, δάφνη, μυρσίνη, δενδρολίβανο, λεμονιά, έφτιαχναν καινούρια ρούχα, τα λαμπριάτικα.
- 23. Ανήμερα το Πάσχαόλοι αντάλλασσαν δώρα και ασπασμούς και εύχονταν «Καλό Πάσχα», ενώ τη νύχτα οι δρόμοι και τα σπίτια ήταν φωταγωγημένα. Τον καιρό της Τουρκοκρατίας το Πάσχα είχε εντελώς ιδιαίτερη σημασία για τους Έλληνες. Μαζί με τα Πάθη του Χριστού και την Ανάσταση, ζωντάνευαν και τα πάθη του λαού και μεγάλωναν οι ελπίδες για την Ανάσταση του Γένους. Πρόγραμμα Μελίνα, Έθιμα του Πάσχα
- 24. Τα πασχαλινά έθιμααρχίζουν κυρίως από τη Μεγάλη Πέμπτη, επειδή από την ημέρα αυτή αρχίζουν οι ετοιμασίες για το Πάσχα. Από το πρωί οι γυναίκες καταγίνονται με το ζύμωμα. Ζυμώνουν τις κουλούρες της Λαμπρής. Τις ζυμώνουν με διάφορα μυρωδικά και τις στολίζουν με ξηρούς καρπούς και με στολίδια από ζυμάρι. Τα ονόματά τους ποικίλλουν, ανάλογα με το σχήμα που τους δίνουν. Λέγονται κουτσούνες, κουζουνάκια, κοφίνια, καλαθάκια, δοξάρια, αυγούλες, λαζαράκια κτλ.
- 25. Αναφέρω τον τρόποτου ζυμώματος που συνηθίζεται στην Κορώνη. Εκεί τις λαμπριάτικες κουτσούνες τις ζυμώνουν με λάδι, μύγδαλα και γλυκάνισο. Τις κουτσούνες τις πλάθουνε στρογγυλές σαν κουλούρες ή μακρουλές και τις περιπλέχουνε (στολίζουνε) μέσα σε ζυμάρι. Βάζουνε στη μέση το κόκκινο το αυγό και στολίζουνε την κουτσούνα με αγκιναρίτσες, με πουλάκια, με μύγδαλα και σουσάμι. Αυτές που είναι να τις μεράσουνε σε μικρά παιδιά τις κάνουνε σωστές κουτσουνίτσες, με πόδια, με χέρια, με κεφάλι. Τότε ζυμώνουν και κουλούρι για την Πρωτομαγιά.
- 26. Άλλη ασχολία τηςημέρας αυτής είναι το βάψιμο των αυγών. Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά δε νοείται. Γι’ αυτό και η Μεγάλη Πέμπτη λέγεται κοινά Κόκκινη Πέφτη ή Κοκκινοπέφτη. Στην Καστοριά απλώνουν στα παράθυρα κόκκινες βελέντζες και κόκκινα μαντίλια. Στην Αγιάσο Λέσβου στα Δώδεκα Ευαγγέλια παίρνανε οι γυναίκες κερί, κι ένα ένα Ευαγγέλιο που τελείωνε, κάνανε από το κερί με ένα κομματέλι έναν σταυρό. Μαζεύανε δώδεκα σταυρέλια και τα πηγαίνανε στο σπίτι να τα κολλήσ’νε παντού στ’ αντιγώνια του σπιτιού, για να ψοφήσ’νε οι ψύλλοι, οι κοριοί κτλ. Γ. Α. Μέγας, Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα, 1988
- 27. Τα κυριότερα πασχαλινάέθιμα • πασχαλινοί χαιρετισμοί, όπως π.χ. «Χριστός Ανέστη» και η τυπική ανταπάντηση «Αληθώς Ανέστη» ή «Αληθώς ο Κύριος» • λαμπριάτικες κουλούρες, κουλούρια, τσουρέκια, κόκκινα αυγά • οβελίας (αρνί που ψήνεται στη σούβλα) • έθιμο της Αγάπης • έθιμο σχετικό με το Άγιο Φως ή το Νέο Φως
- 28. Γρηγόριος Ξενόπουλος Τα κόκκινααυγά Τα έθιμα είναι αυθόρμητες κοινωνικές εκδηλώσεις που ο λαός επαναλαμβάνει, για να εκφράσει μ' αυτά τις αντιλήψεις του και τα πιστεύω του. Τα περισσότερα ελληνικά έθιμα έχουν τις ρίζες τους στα αρχαία και τα βυζαντινά χρόνια. Άλλα, πάλι, παρουσιάζουν ομοιότητες με έθιμα γειτονικών μας λαών και άλλα έχουν δεχτεί επιδράσεις από λαούς με τους οποίους ήρθαμε σε επαφή. Στο πέρασμα των αιώνων, μερικά έθιμα έμειναν σχεδόν αμετάβλητα (π.χ. έθιμα του γάμου), ενώ άλλες λαϊκές εκδηλώσεις εξελίχτηκαν σύμφωνα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές (π.χ. οι χοροί και η μουσική τους, τα παραμύθια, οι μύθοι). Ωστόσο, όσο κι αν μεταβληθεί ένα έθιμο, διατηρεί πάντοτε τον κεντρικό πυρήνα του.
- 29. Αγαπητοί μου, Μια φίλημας, αν θυμάστε, ρώτησε τις Αποκριές πώς κι από τι επικράτησε το παράξενο έθιμο του μασκαρέματος· κι η Διάπλαση* της εξήγησε στην Αλληλογραφία* πως είν' ένα λείψανο ειδωλολατρικό. Ένας φίλος μας σήμερα μας κάνει την ίδια ερώτηση για το έθιμο των κόκκινων αυγών. Άραγε η ιδια εξήγηση θα χωρούσε; Είναι κι αυτό έν' από τα ειδωλολατρικά εκείνα έθιμα που, τροποποιημένα λιγάκι, πέρασαν και στο χριστιανισμό; Ποιος ξέρει! Το βέβαιο είναι πως το αυγό, σα σύμβολο γονιμότητας, ήταν ιερό κάποιας θεάς που τη λάτρευαν οι αρχαίοι Φοίνικες —της Ίσιδος νομίζω— και πως γι' αυτό η αυγοφαγία, σε κάποιες γιορτές εκεί πέρα, ήταν έθιμο θρησκευτικό. Λένε λοιπόν οι σοφοί πως το έθιμο των Φοινίκων πέρασε ύστερα στους Έλληνες και στους Εβραίους κι απ' αυτό η εβραϊκή κι η χριστιανική αυγοφαγία του Πάσχα. Λείψανο δηλαδή ειδωλολατρικό, λιγάκι τροποποιημένο. Αλλά πώς τροπο- ποιήθηκε; Και γιατί τα πασχαλιάτικ' αυτά αυγά επικράτησε να τα τρώμε κοκκινοβαμμένα;
- 30. Εδώ οι γνώμεςχωρίζονται. Άλλοι λένε πως είναι από ένα θαύμα που έγινε στην Ιερουσαλήμ την ημέρα της Σταύρωσης. Τη στιγμή δηλαδή που οι Εβραίοι εφώναξαν «το αίμα αυτού —του Χριστού— εφ' ημάς και επί τα τέκνα ημών»*, στα σπίτια τους βάφτηκαν κόκκινα όλα τα τρόφιμα που είχαν για το Πάσχα, άρα και τ' αυγά. Και για ενθύμηση αυτού του θαύματος οι χριστιανοί από τότε βάφουν τα πασχαλιάτικ' αυγά τους κόκκινα. Άλλοι πάλι λένε πως το θαύμα που θυμίζει το βάψιμο αυτό έγινε αργότερα στη Ρώμη. Την ημέρα δηλαδή που γεννιόταν εκεί κάποιος αυτοκράτορας —δε θυμούμαι τώρα ποιος— που έμελλε να γίνει κατόπι φίλος και προστάτης των κατατρεγμένων χριστιανών, οι όρνιθες της παλατιανής αυλής (με την κυριολεξία εδώ), για να προαναγγείλουν αυτό το χαρμόσυνο, γέννησαν κόκκιν' αυγά. Μπορεί κανείς να διαλέξει όποιο απ' αυτά τα θαύματα του αρέσει καλύτερα και να πιστέψει —τίποτα δεν εμποδίζει— πως απ' αυτό προήλθε το έθιμο.
- 31. Άλλοι, ωστόσο, τ'αποκρύβουν και τα δύο. Κανένα θαύμα, σας λένε. Οι χριστιανοί τρώνε αυγά το Πάσχα, γιατί συμβολίζουν την Ανάσταση. Όπως δηλαδή το κλωσοπουλάκι σπάζει το τσέφλι* και βγαίνει απ' τ' αυγό του, έτσι κι ο Χριστός σήκωσε την πλάκα και βγήκε απ' τον τάφο του. Και τα βάφουμε κόκκινα τ' αυγά του Πάσχα, είτε για να τα κάμουμε ακόμα πιο χαρούμενα σύμβολα, αφού το κόκκινο είναι το χρώμα της χαράς, είτε γιατί κι αυτό, μαζί με τόσα άλλα, το πήραμε απ' τους Εβραίους που έβαφαν το Πάσχα όλα τους τα πράγματα κόκκινα, ακόμα και τους τοίχους των σπιτιών τους, σα με το αίμα του αρνιού που έσφαξαν για ενθύμηση άλλου περιστατικού της Ιεράς Ιστορίας τους. Γιατί μήπως και το πατροπαράδοτο, το απαραίτητο αρνί του χριστιανικού μας Πάσχα, δεν κατάγεται από εκείνο που έσφαξαν οι Εβραίοι την παραμονή της Εξόδου από την Αίγυπτο και με το αίμα του έβαψαν τις πόρτες τους, σημάδι για να μη μπει στα σπίτια τους, τη φοβερή εκείνη για τους Αιγύπτιους νύχτα, ο εξολοθρευτής Άγγελος;
- 32. Αυτά τέλος πάντωνλένε οι σοφοί για την καταγωγή των κόκκινων αυγών. Καθώς βλέπετε, είναι κάπως δύσκολο να εξακριβωθεί η αλήθεια. Αλλά τι μας μέλει! Φτάνει που το έθιμο είν' όμορφο κι αθώο. Ούτ' αίμα χύνει ούτε πόνο προξενεί. Λίγη βαφή στο τσουκάλι που θα βράσουν, και τ' αυγά βγαίνουν από κει μέσα πασχαλιάτικα. Αλλού —γιατί το χριστιανικό αυτό έθιμο είναι παγκόσμιο—, τα βάφουν και τριανταφυλλιά και γαλάζια και χρυσά ή τα χρυσοστολίζουν. Αλλά πιο γνήσια, πιο πασχαλιάτικ' απ' όλα μου φαίνονται τα δικά μας, τα καθαυτό κόκκινα. Είναι, αλήθεια, το χρώμα της χαράς, όπως το μαύρο είναι της λύπης. Φτάνει να ιδούμε μπροστά μας ένα μόνο κόκκινο αυγό, για να αιστανθούμε πως κάτι ευχάριστο, κάτι χαρούμενο ήρθε ή πλησιάζει. Και μου φαίνεται πως αυτός είναι κι ο μόνος λόγος που αγαπήθηκε, γενικεύτηκε κι επικράτησε το έθιμο, απ' όποιο θαύμα κι αν γεννήθηκε, απ' όποια άλλη θρησκεία κι αν πέρασε στη δική μας. Είναι όμορφο κι αθώο. Κι αποτελεί μια απ' τις μεγαλύτερες παιδιάτικες χαρές του χρόνου!
- 33. Θυμούμαι την τεράστιαεντύπωση που μου 'καναν τα κόκκιν' αυγά σαν ήμουν μικρός. Και το σχήμα τους κι η γεύση τους ακόμα μου φαινόταν πως άλλαζε μαζί με το χρώμα τους. Τα 'βλεπα πιο στρογγυλά, πιο μεγάλα, πιο ωραία. Κι ενώ τ' άσπρα αυγά δεν τα 'τρωγα με καμιά εξαιρετική ευχαρίστηση, τα κόκκινα πασχαλινά ήταν για μένα αληθινή αμβροσία*! Όταν τα 'σπαζα, έμενα εκστατικός μπροστά στην απροσδόκητη ασπράδα που είχαν τα τσέφλια τους από μέσα και που έκανε μια τόσο ζωηρή αντίθεση με την κοκκινάδα της επιφάνειας. Ακόμα και το κιτρινάδι, κοντά στο κόκκινο, το 'βλεπα αλλιώτικο. Πόσα χρώματα σ' ένα πασχαλιάτικο αυγό ανοιγμένο! Σωστό λουλούδι! Κι όταν την Πρωτομαγιά απέξω απ' τις πόρτες των σπιτιών, κατά το έθιμο του τόπου μου, έβλεπα σκορπισμένα μαζί με άλλα λουλούδια και κομματάκια από τσέφλια κόκκινων αυγών, μου φαίνονταν κι αυτά σαν αληθινά ροδοπέταλα...
- 34. Όλες αυτές οιπαιδιάτικες εντυπώσεις μου ξαναγεννιόνταν κάθε Πάσχα, όταν είχα τα κορίτσια μου μικρά κι έβλεπα την ασύγκριτη χαρά τους μπροστά στα κόκκιν' αυγά. Τίποτα, τίποτα δεν τα χαροποιούσε περισσότερο! Ούτε τα πρωτοχρονιάτικα δώρα. Κι όταν μεγάλωσαν λίγο και μπορούσαν κι αυτά κάτι να κάνουν στο σπίτι, μονάχα τους ήθελαν ν' αγοράζουν κάθε χρόνο τη βαφή και μονάχα τους —με τι φασαρία, Θε μου*!— να βάφουν τ' αυγά του Πάσχα. Μα και σήμερα, που στο σπίτι μου δεν υπάρχουν πια μικρά παιδιά και που τα κόκκιν' αυγά, χωρίς καμιά φασαρία τα βάφει η νοικοκυρά ή η υπηρέτρια αδιάφορο, η θέα τους μας χαροποιεί όλους, γιατί μας ξανακάνει αμέσως παιδιά. Κι αυτό βέβαια συμβαίνει σ' όλα τα σπίτια... Σας ασπάζομαι! ΦΑΙΔΩΝ Τι μπορεί να συμβεί σ' ένα λαό όταν ξεχάσει τα έθιμα και τις παραδόσεις του;
- 36.