1. การสื่อสารข้อมูล
ครูปิยะดนัย วิเคียน โรงเรียนเสริมงามวิทยาคม

2. การสื่อสารข้อมูล หมายถึง การแลกเปลี่ยนข้อมูล/ข่าวสารโดยผ่าน
สื่อกลางในการสื่อสาร ซึ่งอาจเป็นสื่อกลางประเภทที่มีสายหรือไร้สายก็ได้

3. องค์ประกอบพื้นฐานของระบบการสื่อสารข้อมูล

4. 1. ข้อมูล/ข่าวสาร (data/message) คือ ข้อมูลหรือสารสนเทศต่างๆ ที่ต้องการ
ส่งไปยังผู้รับอาจประกอบด้วยข้อความ ตัวเลข รูปภาพ เสียง วีดีทัศน์ หรือสื่อประสม เป็นต้น
2. ผู้ส่ง (sender) คือ คนหรืออุปกรณ์ที่ใช้สาหรับส่งข้อมูล/ข่าวสาร ซึ่งอาจเป็น
เครื่องคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ กล้องวีดีทัศน์ เป็นต้น
3. ผู้รับ (receiver) คือ คนหรืออุปกรณ์ที่ใช้สาหรับรับข้อมูล/ข่าวสารที่ทางผู้ส่ง
ข้อมูลส่งให้ซึ่งอาจเป็นเครื่องคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ เป็นต้น
4. สื่อกลางในการส่งข้อมูล (transmission media) คือ สิ่งที่ทาหน้าที่ในการรับ-
ส่งข้อมูลข่าวสารไปยังจุดหมายปลายทาง โดยสื่อกลางในการส่งข้อมูลจะมีทั้งแบบมี
สาย เช่น สายเคเบิล สายยูทีพี สายไฟเบอร์ออพติก และสื่อกลางในการส่งข้อมูลแบบไร้
สาย เช่น คลื่นวิทยุ ไมโครเวฟ และดาวเทียม เป็นต้น
5. โพรโทคอล (protocol) คือ กฎเกณฑ์ ระเบียบ หรือข้อปฏิบัติต่างๆ ที่กาหนด
ขึ้นมาเพื่อเป็นข้อตกลงในการสื่อสารข้อมูลระหว่างผู้รับและผู้ส่ง

5. สัญญาณที่ใช้ในระบบการสื่อสาร แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
1.สัญญาณแอนะล็อก (analog signal) เป็นสัญญาณที่มีขนาดแอมพลิ
จูดที่เปลี่ยนแปลงตามเวลาและเป็นค่าต่อเนื่อง เช่น เสียงพูด และ
เสียงดนตรี
2.สัญญาณดิจิทัล (digital signal) เป็นสัญญาณที่ไม่มีความต่อเนื่องที่
เรียกว่า ดิสครีต ถูกแทนด้วยระดับแรงดันไฟฟ้าสองระดับเท่านั้นโดย
แสดงสถานะ เป็น “0” และ “1” ซึ่งตรงกับรหัสตัวเลขฐานสอง

6. เป็นการส่งสัญญาณออกจากอุปกรณ์ส่งไปยังอุปกรณ์รับโดยจาแนก
ได้ 2 แบบ คือ
1. การถ่ายโอนข้อมูลแบบขนาน ทาได้โดยการส่งข้อมูลออกมาทีละ
หลายบิตพร้อมกันจากอุปกรณ์ส่งไปยังอุปกรณ์รับผ่านสื่อกลางนาสัญญาณที่มี
ช่องทางส่งข้อมูลหลายช่องทาง โดยทั่วไปจะเป็นสายนาสัญญาณหลาย ๆ เส้น
ที่มีจานวนสายส่งสัญญาณเท่ากับจานวนบิตที่ต้องการส่ง และอาจมีการส่ง
ข้อมูลอื่นเพิ่มเติมไปด้วย เช่น บิตพาริตี (paritybit) ใช้ในการตรวจสอบความ
ผิดพลาดของการรับสัญญาณที่ปลายทาง หรือสายที่ควบคุมการโต้ตอบเพื่อ
ควบคุมจังหวะของการรับ-ส่งข้อมูลแต่ละชุด

7. การถ่ายโอนข้อมูลแบบขนาน

8. การถ่ายโอนข้อมูลแบบขนาน
ข้อจากัด สายส่งข้อมูลแบบขนานจะต้องมีความยาวไม่มาก ถ้าสายยาวมากเกินไปจะ
ก่อให้เกิดปัญหาสัญญาณสูญหายไปกับความต้านทานของสาย และเกิดการรบกวนกัน
ของสัญญาณ การส่งโดยวิธีนี้จึงนิยมใช้กับการส่งข้อมูลในรฆะยะทางใกล้
ข้อดีของการรับ-ส่งข้อมูล คือ การรับ-ส่งข้อมูลทาได้เร็ว
ข้อเสีย เสียค่าใช้จ่ายสูง
ตัวอย่างที่พบเห็นได้บ่อย คือ การเชื่อมต่อระหว่างเมนบอร์ดกับฮาร์ดดิสก์ภายใน
คอมพิวเตอร์แบบ EIDE และการเชื่อมต่อระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์กับเครื่องพิมพ์ด้วย
พอร์ตขนาน

9. 2. การถ่ายโอนข้อมูลแบบอนุกรม ข้อมูลจะถูกส่งออกมาทีละ
บิต ระหว่างจุดส่งและจุดรับ การถ่ายโอนข้อมูลแบบอนุกรมต้องการสื่อกลาง
สาหรับการสื่อสารเพียงช่องเดียว หรือเพียงคู่สายเดียว ค่าใช้จ่ายสายสัญญาณ
จะถูกกว่าแบบขนาน เหมาะสาหรับการส่งระยะทางไกลๆ

10. การถ่ายโอนข้อมูลแบบอนุกรม
ลักษณะการทางาน การถ่ายโอนข้อมูลแบบอนุกรมจะเริ่มโดยข้อมูลแต่ละชุดจะ
ถูกเปลี่ยนให้เป็นอนุกรมแล้วทยอยส่งออกทีละบิตไปยังจุดรับ แต่เนื่องจากการ
ทางานและการส่งข้อมูลระหว่างอุปกรณ์ต่างๆ ภายในเครื่องคอมพิวเตอร์จะใช้
ช่องทางการสื่อสารแบบขนานที่ประกอบด้วยชุดของข้อมูลหลายบิต ดังนั้นที่จุดรับ
จะต้องมีกลไกในการเปลี่ยนแปลงข้อมูลที่รับมาทีละบิตให้เป็นชุดของข้อมูลที่ลงตัว
พอดีกับขนาดของช่องทางการสื่อสารที่ใช้ในคอมพิวเตอร์ เช่น บิตที่ 1 ลงที่
บัส ข้อมูลเส้นที่ 1 เป็นต้น
ตัวอย่างการเชื่อมต่อแบบอนุกรม
กับอุปกรณ์ต่างๆ

11. 1) การสื่อสารทางเดียว (simplex transmission)
ข้อมูลสามารถส่งได้ทางเดียวโดยแต่ละฝ่ายจะทาหน้าที่อย่างใดอย่าง
หนึ่ง เช่น เป็นผู้รับหรือผู้ส่ง บางครั้งเรียกการสื่อสารนี้ว่าการส่งทิศทาง
เดียว (unidirectional transmission) เช่น การกระจายเสียงของ
สถานีโทรทัศน์หรือสถานีวิทยุ
2) การสื่อสารสองทางครึ่งอัตรา (half duplex transmission)
สามารถส่งข้อมูลทั้งสองฝ่าย แต่จะต้องผลัดกันส่งและผลัดกันรับจะ
ส่งและรับพร้อมกันไม่ได้ เช่น วิทยุการสื่อสาร (walkie-talkie radio)

12. 3) การสื่อสารสองทางเต็มอัตรา
(full duplex transmission)
สามารถส่งข้อมูลได้สองทางโดย
ที่ผู้รับและผู้ส่งสามารถรับส่งข้อมูลได้ใน
เวลาเดียวกัน เช่น การสนทนาทาง
โทรศัพท์คู่สนทนาคุยโต้ตอบได้ในเวลา
เดียวกัน
รูปแบบการรับ-ส่งข้อมูล