Διδακτικές προτάσεις και υλικό για το σχεδιαμό προγράμματος τοπικής ιστορίας Θεσσαλονίκης

1. Νταή Αθανασία
Υπεύθυνη Πολιτιστικών θεμάτων
Διεύθυνση Π.Ε. Ανατολικής Θεσσαλονίκης
Ιανουάριος2018
«Αξιοποιώντας τα μνημεία της πόλης κατά το
σχεδιασμό ενός προγράμματος τοπικής ιστορίας»

2. Τοπική ιστορία
 H Τοπική Ιστορία αποτελεί βασική παράμετρο
στη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας
 Προβλέπεται η διδασκαλία της με βάση το
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων
Σπουδών ( Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και στο Αναλυτικό
Πρόγραμμα Σπουδών (Α.Π.Σ.)
 Δυνατότητα αξιοποίησης του χρόνου της
ευέλικτης
 Προτείνεται Διαθεματική προσέγγιση,
βιωματικές προσεγγίσεις, σχέδια εργασίας

3. Σχεδιασμός προγράμματος
Θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν :
 τη θέση του σχολείου
 τα σημαντικά γεγονότα της ιστορίας της
περιοχής
 τα μνημεία που υπάρχουν στην περιοχή του
 την ηλικία των μαθητών/τριων
 τα θέματα του μαθήματος της ιστορίας
 τα ενδιαφέροντα των μαθητών/τριών

4. Μνημεία-Επισκέψεις
 Κεντρικός άξονας στο σχεδιασμό ενός
προγράμματος τοπικής ιστορίας μπορεί να είναι η
μελέτη και η επίσκεψη των μνημείων ή
αρχαιολογικών χώρων
 Μπορεί ένα μνημείο ή αρχαιολογικός χώρος να
είναι το ίδιο το θέμα.

5. Πριν την επίσκεψη - διαδρομή
Είναι απαραίτητο να κατανοήσουν οι μαθητές ότι
 οι πληροφορίες μας για το παρελθόν βασίζονται
σε ιστορικές πηγές
 τι είναι οι ιστορικές πηγές- είδη ιστορικών πηγών
 τα μνημεία αποτελούν ιστορικές πηγές
 τα μνημεία εξελίσσονται- αλλάζουν στο πέρασμα
του χρόνου (όψη και χρήση)

6. Πριν την επίσκεψη - διαδρομή
 Εισαγωγή σε ένα βασικό λεξιλόγιο
αναφορικά με θέματα σχεδιασμού μιας
πόλης και αρχιτεκτονικής κτιρίων.
 «Διαβάζοντας μια πόλη από το Α ως το Ω»
 «Οι πόλεις διηγούνται την ιστορία τους»

7. Πριν την επίσκεψη - διαδρομή
Αναζήτηση- επεξεργασία- μελέτη πληροφοριών -
υλικού για τα μνημεία όπως :
 Κείμενα-βιβλία λογοτεχνικά και ιστορικά
 φωτογραφίες
 ταινίες: ντοκιμαντέρ, συνεντεύξεις, ταινίες
μυθοπλασίας
 3D αναπαραστάσεις – εικονικές περιηγήσεις
 Χάρτες κ.α.

8. Κείμενα-βιβλία λογοτεχνικά και ιστορικά
 Μαρίζα Ντεκάστρο Πάμε Θεσσαλονίκη
 Ζαραμπούκα τα αδέσποτα πάνε Θεσσαλονίκη
 Αναστασία Τσιολα-Κοτρώτσου, «Θεσσαλονίκη.
Ένα βιβλίο: δυο ιστορίες και ένα παραμύθι
 Σάκης Σερέφας, «Ένας δεινόσαυρος στο
μπαλκόνι μου

9. Ταινίες-εικονικές περιηγήσεις
 Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης,
(2016) Αρχαιολογική ταινία "ΡΟΤΟΝΤΑ",
 Πανόραμα του αιώνα, από το αρχείο της ΕΡΤ
http://archive.ert.gr/?s=πανοραμα+του+αιωνα&cat
=256
 Ασλανίδης Νίκος, Αληθινά σενάρια «Παλιά μαγαζιά
της Θεσσαλονίκης» αρχειοθήκη 3, ΕΡΤ 3
 Βράντζας Γιώτης, (2012) The road to Salonica
 Εικονική περιήγηση στο Ανάκτορο του Γαλέριου
κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.
 FilmFabrikers , «Το συρματόπλεγμα, Γεντί Κουλέ,
τόπος μνήμης»

10. Πριν την επίσκεψη - διαδρομή
 Αναζήτηση υλικού σε έγκυρες πηγές-ιστότοπους
 Άσκηση των παιδιών στη έρευνα-παρατήρηση,
συνδυασμό διαφορετικών ιστορικών παιδιών
 Εργασία σε ομάδες - φύλλα εργασίας
 Η αναζήτηση πληροφοριών και η μελέτη θα
συνεχιστεί κατά την επίσκεψη αλλά και μετά από
αυτή.
 Η έκταση των πληροφοριών που θα δοθούν πριν
την επίσκεψη συνδέεται με τις δραστηριότητες και
το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα υλοποιήσουν
στον χώρο που θα επισκεφτούν

11. Πριν την επίσκεψη - διαδρομή
Ιδιαίτερα χρήσιμο:
 Εντοπισμός θέσης μνημείου στο χάρτη
 εικονική διαδρομή μέσω του google earth ή κι
ενός απλού χάρτη.
 Χρόνος εμφάνισης- χρονογραμμή
Τοπογραφικός χάρτης της πόλης της
Θεσσαλονικης,
«Plan de la Ville de Salonique» έκδοση
εφημερίδας L’ Independent,
Λιθογραφείο Γκατένιο, 1:10.000, 1916
(Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης)

12. Κατά την επίσκεψη –διαδρομή
 ένταξη του μνημείου στο χάρτη της πόλης και
κατανόηση της θέσης του
 συμμετοχή σε οργανωμένο εκπαιδευτικό
πρόγραμμα της Εφορείας ή της αρμόδιας αρχής του
αρχαιολογικού χώρου
 ξενάγηση από μια ομάδας παιδιών στην υπόλοιπη
τάξη
 εργασία σε ομάδες με φύλλα εργασίας
 χωρισμός σε ομάδες ανάθεση ρόλων (φωτογράφοι,
αρχιτέκτονες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες,
παραγωγοί ταινιών, αρχαιολόγοι κ.α.)
 παιχνίδια γνώσης αλλά και αθλητικές, ψυχαγωγικές,
πολιτισμικές δραστηριότητες (παίξιμο θεατρικής
παράστασης, θεατρικό παιχνίδι

13. Μετά την επίσκεψη-διαδρομή
 Εμπέδωση, αξιοποίηση και οργάνωση των
πληροφοριών που αποκτήθηκαν
 Ολοκλήρωση της αναζήτησης περισσότερων
πληροφοριών-υλικού
 Παραγόμενα όπως :
 διαδραστική αφίσα Glogster
 κολλάζ
 παρουσίαση
 παιχνίδια, σταυρόλεξα, παζλ
 παράσταση
 ιστορίες
 εικαστικές δημιουργίες

14. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα
«Διαβάζουμε την Πόλη»
 τεύχη
 Διαβάζοντας μια πόλη από το Α ως
το Ω
 Οι πόλεις διηγούνται την ιστορία
τους
 Η πολεοδομική εξέλιξη της
Θεσσαλονίκης
 Χαρτογραφώντας την ουτοπία

15. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης - Διαβάζουμε την Πόλη
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα
«Διαβάζουμε την Πόλη»
 Καρτέλες μνημείων
 Πολύπτυχα με διαδρομές που
συνοδεύονται από τετράδια εργασίας
 Πίνακας εναρμόνισης του
εκπαιδευτικού φακέλου με τη σχολική
ύλη
 Τι τύπος ταξιδιώτης είσαι; Διαδραστικό
παιχνίδι για τα μνημεία Θεσσαλονίκης
Αθήνας

16. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης - Ιστορικά Αρχεία
 ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης (ιστολόγιο)
 ΕΛΙΑ (Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό
Αρχείο) Θεσσαλονίκης
 ψηφιοποιημένες συλλογές (χάρτες φωτογραφίες,
καρτ ποστάλ, διαφημίσεις και η Ψηφιακή έκδοση
Θεσσαλονίκη 1900-1930
 Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας
 Το αρχείο χαρτογραφική κληρονομιάς

17. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης - Ιστοσελίδες Υπουργείου
Πολιτισμού
 Ανασκαφή Τούμπας Θεσσαλονίκης
 Αρχαιολογικοί χώροι Θεσσαλονίκης
 Γαλεριανό συγκρότημα
 Ιστορία του Ισλαχανέ-εικονική περιήγηση
 Λευκός Πύργος Θεσσαλονίκη
 Οδυσσεύς
 Τούμπα Τάμπια (Αίνεια) στη Ν. Μηχανιώνα

18. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης
 Culture Thessaloniki, Ψηφιοποίηση Τεκμηρίωση
πολιτιστικών τεκμηρίων
 Εικονική περιήγηση Θεσσαλονίκης
 Ελληνικό Μουσείο Εκπαίδευσης (υλικό για τα
σχολεία και την εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκης)
 Η Θεσσαλονίκη Θυμάται,(εκπαιδευτικό
πρόγραμμα για τα Κοινοπολιτειακά Κοιμητήρια
της CWGC στη Μίκρα , στο Ζέιτενλικ ,
στη Δοιράνη και στο - υπάρχει έντυπο υλικό,
σύνδεσμοι)
 In Thessaloniki.com The best guide around

19. Χρήσιμες πηγές για τα μνημεία της
Θεσσαλονίκης - Ιστοσελίδες δημοσίων
και ιδιωτικών φορέων
 Πλατφόρμα Προβολής Μνημείων & Διαδρομών
δήμου Θεσσαλονίκης
 τουριστικά σημεία Θεσσαλονίκης -συνολική
επισκόπηση των μνημείων χωρίζοντας τα σε
ιστορικές περιόδους
 διαδρομές στην πόλη
 παράθυρο στο παρελθόν της πόλης
 αγαπημένο σημείο στην πόλη
 Thessaloniki arts and culture .gr
 Τοπικό Θεματικό Δίκτυο «Προφορική Ιστορία
Ζωντανεύοντας την ιστορία της Θεσσαλονίκης»


20. Διδακτική ιστορίας- Ιστορική Έρευνα
 Ακολούθησε τον Οδυσσέα
 Ένωση προφορικής Ιστορίας
 Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού Ελληνική Ιστορία
 ΙΜΕ Τμήμα γενεαλογίας και προφορικής ιστορίας
 Πολιτιστική και Γενεαλογική Ψηφιακή Συλλογή της
Κεντρικής Μακεδονίας