1. H.ME12D050 Ч.Ундрах
H.ME12D044 Б.Энхтүвшин
H.ME12D002 П.Базарсад

2.  Баяжуулах үйлдвэрийн хаягдал ус
 Баяжуулах үйлдвэрийн хаягдал усыг
усан орчинд нийлүүлэх нөхцөл
 Баяжуулах үйлдвэрийн хаягдал усны
шинж чанар, найрлага
 Хаягдал ус цэвэршүүлэлт
 Хаягдал усыг эргүүлэн баяжуулах
процесст ашиглах

3. Áàÿæóóëàõ ¿éëäâýðèéí õàÿãäàë óñ íü ÿíç
á¿ðèéí øèðõýãëýãòýé óóññàí áà õºâñºí õîëüöûã
àãóóëäàã.
Õàÿãäàë óñíû áîõèðäëûí ¿íäñýí õýñýã íü
ôëîòàöèéí ÿâöàä áèé áîëñîí îðãàíèê, îðãàíèê áóñ
óðâàëæóóä, ò¿¿íчëýí ýäãýýð óðâàëæóóä
õ¿äðèéí íàéðëàãà äàõü á¿ðäýöòýé õàðèëöàí
óðâàëä îðñíîîñ ¿¿ññýí íèéëìýë áîäèñóóä áîëíî.

4. Хаягдал усыг эргэлтийн усны
системд хэрэглэх боломжтой ба
шаардлагатай бол
Хаягдал усанд үнэт зүйл агуулагдаж байгаа
бөгөөд түүний г тухайн үйлдвэрт эсвэл өөр
үйлдвэрт ялган авах боломжтой бол
Хаягдал усанд зөвшөөрөх үзүүлэлтээс
давсан хортой бодис агуулагдаж байгаа
болон тухайн хортой бодисын зөвшөөрөгдөх
дээд хэмжээг нь тогтоогоогүй бол

7. Үндсэн 2хэсгээс бүрдэнэ.
 Булинга хэлбэрийн хаядас
 Баяжмалын өтгөрүүлэлтийн
болон бусад төрлийн халиа

8.  Хаядас нь баяжуулах
үйлдвэрийн хаягдал
усны эзэлхүүний 60-
90% ийг эзэлдэг.
Хаядас дахь хатуулгын
агуулга 20-40 %
 Энэ нь ууссан, хөвсөн,
сарнимал бодисууд
бүхий булингаас
бүрдэнэ.

10.  Хүндийн хүчний нөлөөгөөр хатуу
хэсгүүд тунаж хураагдан, шингэн фаз
буюу халиаг хаядасны аж ахуйгаас
тасралтгүй шүүн үйлдвэрт эргүүлэн
ашиглах ба эрүүл ахуйн шаардлага
хангасан тохиолдолд байгальд
нийлүүлж болно.

11. Тунаалт Химийн
Физик-
химийн
Биохимийн

12. Хаядасны булинга дахь 40% хүртэл хэмжээтэй хатуу
хэсгүүдийг хаядас хураагуурт тунааж суулгах.
Тунаалт явуулахад
Хатуу хэсгийн
ширхэгшил
Булингын
температур
нөлөөлнө

13. Шүлтлэг орчин (pH 10-12) бүрдүүлж тунаагч
бодис хэрэглэвэл хаядас булинга сайн
цэвэршдэг
Саармагдуу орчинд булингийн тунаалт
удааширна
Коллоидлог бүрдэл үүсгэдэг бодистой (шингэн
шил) булингад тунаалт муу явагдана.
III валенттай төмрийн давс тунаалтыг улам
сайжруулдаг

14. 0
20
40
60
80
100
120
0 5 10 15 20 30 45 60
Том ширхэгтэй хатуу бодисын суултын кинетик
Бөөмнүүлэгчгүй ердийн тунаалт Унтраасан шохой оролцсон тунаалт
Тунаалтын зэргийг хатуу хэсгийн суултын кинетикээр тодорхойлдог.

15. Тунаагч
бодис
Унтраасан
шохой
Төмрийн
сульфат буюу
төмрийн байван
(FeSO4 7H2O)
9% ийн
(AL2O3) Хөнгөн
цагааны оксид
Цэвэршүүлсэн 14-
16%ийн хөнгөн
цагааны сульфат
(AL2(SO4)3 18H2O)
полиакриламид
Өндөр
молекульт
полимер

16. Хаягдал усыг хүнд металлуудыг (Cu, Ni, Zn, Pb, Ca) усанд
муу уусдаг нэгдэл болгон хувиргахын тулд CaO-аас гадна
CaCO3 агуулсан 3-р сортын шохойг (pH 8-9) ашиглана.
Зэсийн ионууд Усан исэл Cu(OH)2 буюу
давс Cu2(OH)2CO3
Диц Ni(OH)2, Ni(OH)2CO3
Цайр pH 8-9 тохиромжтой
Хар тугалга Pb(OH)2CO3
Олейний хүчил
Таллын тос Кальцийн давс
Бусад тосны
хүчлүүд

17. Хандлах
Шингээх
Ион солилцоо
Үйлдвэрийн хаягдал усанд цианидын нэгдлийн агуулга 2г/л-
ээс их тохиолдолд хэрэглэдэг. Цэвэрлэхдээ хаягдал усанд
цианидын нэгдлийн ханд хийнэ. Дараа нь хандыг ялгаж
авч, шим нэгдлийг зайлуулж,дахин сэргээж ашиглана.

18. Хаягдал усанд коллоид болон
ууссан байдалтай шим бодисыг
бичил биетнээр идүүлж
цэвэршүүлдэг.
Бичил биетнийг тэжээгч
азот, фосфор, кали зэрэг химийн
элементүүд хаягдал усанд байхгүй
бол нэмж өгнө.

19.  Баяжуулах үйлдвэрийн хаягдал усанд
хаягдал булинга, өтгөрүүлэгчийн
халиа, шүүлтүүрийн шүүгдэс болон
машин, тоног төхөөрөмж, байр, цехийн
цэвэрлэгээний бохир ус ордог.
 Хаядасны хураагуурын 60-80% ус эзэлдэг.
Баяжуулах үйлдвэрт 1тонн хүдэр
баяжуулахад 3-8м3 хэмжээний усыг
зарцуулдаг.

20. Иймд технологийн зориулалтаар хэрэглэх
цэвэр усны хэмжээг багасгах, хаягдах усны
хэмжээг бууруулах зорилгоор түүнийг
эргүүлэн ашигладаг. Тухайлбал
Эрдэнэтийн уулын баяжуулах үйлдвэрийг
усаар хангахын тулд 60 гаруй км урт
хоолойгоор Сэлэнгэ мөрнөөс ус
татаж, жилдээ 60гаруй сая шоометр усыг
технологийн зориулалтаар хэрэглэдэг
бөгөөд 80% ийг эргүүлэн ашигладаг.

21. 1-баяжуулах үйлдвэр, 2-гүний шахуурга, 3-хаядасны сан 4-ус бэлтгэх
төхөөрөмж, 5-усны шахуурга 6-өтгөрүүлэгч, 7-усгүйжүүлэх төхөөрөмж
8-туузат конвейер 9-хаядасны агуулах

22.  P=100*qеб/(qоб+qсб)
 P-эргэлтийн зэрэг, %
 qоб - Эргэлтийн усны зарцуулалт
 qсб - Цэвэр усны зарцуулалт

23.  Эим=У – (З+ЕНК)
 У – цэвэр ус ашиглалтын зардал
 З – жилд зарцуулах усны цэвэрлэгээний
зардал, мян.төг
 К – цэвэрлэх байгууламжийн капитал зардал
 ЕН – эдийн засгийн үр ашгийн коэффициент

24.  Инжерийн лавлах VII
 www.google.mn
 www.mn.wikipedia.org
 www.slideshare.com