1. มนุษยเปนสัตวที่อยูเปนสังคม การที่อยูรวมกันก็ยอมมีการประพฤติปฏิบัติตอกันและกัน รวมทั้งมนุษย
แตละคนยอมมีแนวปฏิบัตของตนเองวา จะกระทําอะไร อยางไร ดวยเหตุผลอะไร โดยธรรมชาติมนุษยมี
ิ
แนวโนมทีจะใฝหาความสุข ความสบาย หลีกหนีความทุกขยาก ความลําบาก และโดยธรรมชาติมนุษย
่
อาจจะปฏิบัติตอผูอื่นอยางเลวรายหรืออยางเอารัดเอาเปรียบ หากวาตนเองจะไดรับประโยชนหรือความสุข
ความสบายเปนเครื่องตอบแทนถาทุกคนปฏิบัติเชนนั้นสังคมก็จะยุงเหยิงวุนวายที่สุดแลวก็คงไมมใครทีจะ
ี ่
อยูไดอยางสุขสงบ ดังนันจึงจําเปนทีจะตองมีกฏเกณฑรวมกัน การที่จะใหผูอื่นเคารพสิทธิของตนเองและ
้ ่ 
ไมเบียดเบียนตนเอง ตนก็ตองเคารพสิทธิของผูอื่นและไมเบียดเบียนผูอื่น ตนเองอยากใหผูอื่นปฏิบัติตอ
ตนเองอยางไร ก็ตองปฏิบัติอยางนั้นตอผูอื่น
ความเปนธรรมเปนแมแบบของแนวทางตางๆ เปนแนวทางในเกณฑการตัดสิน ซึ่งมีกฏหมายเปน
เครื่องมือในการทําหนาที่ ความเปนธรรมนันเปนเรื่องที่ละเอียดเพราะการทีคนเราจะกําหนดวาอะไรคือ
้ ่
ความดี แลวความดีกับความชั่วตางกันตรงไหนเปนเรื่องที่ตองวิเคราะหกันอยางละเอียด ถาเราไมสามารถ
หาคํานิยามของคุณธรรมเหลานี้ได เราก็จะไมสามารถมีความรูเกี่ยวกับคุณธรรมได และการตัดสินวาการ
กระทําหนึ่งมีความยุติธรรม หรือกลาหาญ ฯลฯ หรือไม ยอมปราศจากหลักเกณฑทนาเชื่อถือ
ี่
ความเปนธรรมเปนตัวกําหนดทิศทางของสังคม ซึ่งความเปนธรรมของแตละสังคมไมเหมือนกัน ยกตัวอยาง
เชน หากสังคมหนึ่งทุกคนเห็นพองตองกันวา การขโมยของเปนเรื่องที่ถูกตอง ถือวายุติธรรม ซึ่งในความ
เปนจริงแลวความเปนธรรมที่เปนที่นิยมมากที่สุดเปนความยุติธรรมที่ตองอยูคูกับ คุณธรรมและจริยธรรม ที่
เปนเครื่องชวยในการกําหนดกฎเกณฑวาสิ่งไหนเปนสิ่งทีดี ถูกตอง และเหมาะสม แลวความเปนธรรมแบบ
่
ไหนที่คนสวนมากจะยอมรับ
ตัวอยางเหตุการณไมเปนธรรมในสังคม
1.เรื่องใหญที่สุดถาเราทําแตเรื่องปลีกยอยเปนชิ้นๆ สวนๆ โดยไมเห็นเรื่องใหญที่สุด ก็จะไมสําเร็จหรือ
ขัดแยงกันมากขึ้น สังคมที่ขาดความเปนธรรมจะมีความขัดแยงและความรุนแรง ผูคนจะไมรกกัน และไม
ั
รักชาติ แลวก็จะวิกฤติมากขึนเรื่อยๆ จนลมสลาย ความเปนธรรมเปนเรื่องใหญที่สุดสําหรับมนุษยหรือ
้
แมแตสัตว ถาสุนัขตัวไหนมันไดกินมากกวาตัวอื่นก็จะกัดกันยกใหญ ถามันไดกนทั่วถวนกันทุกตัวก็จะเกิด
ิ
ความสงบ ถามีความเปนธรรมแลวมนุษยยอมไดทั้งสิ้นไมวาจะยากลําบากอยางไร หรือแมกระทั่งยอม

2. ตาย ถาขาดความเปนธรรมจะอยูรวมกันไดอยางไร ถาขาดความเปนธรรมประเทศชาติจะเจริญกาวหนา
ไมได หรือแมลมสลาย
2."ชองวาง" ภาพมหาภาคของความไมเปนธรรม ชองวางระหวางคนจนกับคนรวย หรือระหวางคน
ขางลางกับคนขางบน คือ ภาพสะทอนมหภาคของความไมเปนธรรม เราเปนคนเหมือนกันควรจะมี
ศักดิ์ศรีและคุณคาของความเปนคนเหมือนกัน แตทําไมจึงแตกตางกันมากเหลือเกินระหวางคนขางลางที่
ปากกัดตีนถีบไมพอที่จะเลี้ยงลูก กับคนขางบนทีอาจมีรายไดเปนลานๆ บาทตอเดือน
่
คนสวนใหญในสมัยนี้มกจะใฝหาความสุข ความสบาย ไมอยากจะเจอความทุกขยาก ลําบาก และจะเอา
ั
เปรียบผูอื่นเพื่อใหตนเองสะดวกสบายหรือมีความสุข เลยทําใหเกิดปญหาคือความไมเปนธรรมในสังคม
และอาจทําใหคนในประเทศทะเลาะกันแตกแยกเกิดความวุนวายดังนั้นทุกคนในสังคมควรที่จะเคารพ
กฏเกณฑรวมกันเพื่อไมใหเกิดปญหานี้เกิดขึนได
 ้