1. สังคมศึกษา
อ. สุทัศน ภูมิรัตนจรินทร
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
มนุษย สังคม วัฒนธรรม
ประเภทของสัตว มี 2 ประเภท
1. สัตวโลก คือ สัตวที่สามารถดํารงชีวิตอยูไดโดยลําพัง เชน งู จิ้งจก ตุกแก แมงมุม ฯลฯ
2. สัตวสงคม คือ สัตวที่ตองอยูรวมกันเปนกลุม มีการชวยเหลือ แบงหนาที่กันทํางาน เชน ผึ้ง
ั 
มด กวาง ชาง ฯลฯ
สิ่งที่มนุษยเหมือนกับสัตวอื่น
1. ความตองการทางกายภาพ – ชีวภาพ
2. การสรางสมาชิกใหม
3. การปรับตัวเขากับสิ่งแวดลอม
4. ความตองการอํานาจ
สิงทีมนุษยแตกตางจากสัตวอื่น
่ ่
1. มีรางกายตั้งฉากกับพื้นผิวโลก
2. มีขนาดนํ้าหนักของสมองเมื่อเปรียบเทียบกับนํ้าหนักตัวสูงมาก
3. มีดวงตาอยูดานหนาและตําแหนงที่เหมาะสม
4. มีนวมือนิ้วเทาแยกออกจากกัน
ิ้
5. มีการสรางสัญลักษณในการสื่อความหมาย
6. มีวัฒนธรรม
ความตองการขั้นพื้นฐานของมนุษย
1. ความตองการทางกายภาพ คือวัตถุสิ่งตางๆ ที่มีความสําคัญตอการดํารงชีวิต เชน ที่อยูอาศัย
เครื่องใชตางๆ
2. ความตองการทางดานชีวภาพ คือ อาหาร ยารักษาโรค
3. ความตองการทางดานสังคม คือ ความสัมพันธของมนุษยในสังคม
4. ความตองการทางดานจิตวิทยา คือ ทางดานจิตใจ เชน ตองการความรัก ความเขาใจ ความ
เห็นอกเห็นใจ กําลังใจ
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 1

2. มนุษยเปนสัตวสังคม (Social animal) หมายถึง มนุษยเปนสัตวโลกที่มีการอยูรวมกันเปนพวก
เปนหมู มีการพึ่งพาซึ่งกันและกัน ตลอดจนมีความสัมพันธเกี่ยวของกัน
มนุษยตองอยูรวมกันเปนสังคม เพราะตองพึ่งกันและกัน ดังนี้
มีการแตงงานกัน ทําตามความสามารถและความถนัด
มีการแลกเปลี่ยนผลผลิตกัน
ตองการความปลอดภัยในชีวิตและทรัพยสิน
มนุษยเปนสัตวสังคม ตองอยูรวมกันเปนหมูคณะเพื่อความสุขทางใจ
สังคม หมายถึง กลุมคนที่อยูรวมกัน โดยมีลักษณะดังตอไปนี้
ประกอบดวยกลุมคน
มีความสัมพันธระหวางสมาชิกภายในกลุม
มีอาณาเขตที่แนนอน
มีระเบียบกฎเกณฑ และลักษณะการดําเนินชีวิตในแบบเดียวกัน
มีจดมุงหมายไปในแนวทางเดียวกัน
ุ 
ฝูงชน (Crowd) หมายถึง กลุมคนที่มารวมตัวกันเพื่อจุดประสงคใด จุดประสงคหนึ่ง เมื่อเสร็จ
สินจุดประสงคแลวก็แยกยายจากกันไป โดยขาดความสัมพันธกันอยางตอเนื่อง
้
วัฒนธรรม คือ วิถีการดําเนินชีวิตของมนุษยในสังคม ซึ่งเปนระเบียบกฎเกณฑที่คนสวนใหญ
ในสังคมยึดถือปฏิบัติรวมกัน วัฒนธรรมเปนสิ่งจําเปนในการดํารงชีวตของมนุษย มนุษยจะอยูโดย
ิ
ปราศจากวัฒนธรรมไมได
ลักษณะของวัฒนธรรม
1. เปนสิ่งที่มนุษยสรางขึ้นมา เพื่อชวยใหมนุษยสามารถดํารงชีวตอยูได
ิ
2. เปนสิ่งที่ไดมาจากการเรียนรู
3. เปนแบบแผนในการดําเนินชีวิต
4. เปนมรดกทางสังคม
5. เปนสิ่งที่เปลี่ยนแปลงได
ประเภทของวัฒนธรรม
1. วัฒนธรรมทางวัตถุ
2. วัฒนธรรมทางจิตใจ
ปจจัยหรืออิทธิพลที่กอใหเกิดวัฒนธรรม
1. สิงแวดลอมทางภูมิศาสตร
่
2. ลัทธิ ศาสนา ตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณี
3. ความเจริญกาวหนาทางวิทยาการ เทคโนโลยี
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 2

3. เนื้อหาของวัฒนธรรม
1. คติธรรม คือ ความเชื่อ คานิยมในการดําเนินชีวิต
2. เนติธรรม คือ กฎหมาย กฎเกณฑ ระเบียบตางๆ
3. วัตถุธรรม คือ สิ่งประดิษฐตางๆ
4. สหธรรม คือ มารยาทที่ควรปฏิบัติตอกันในสังคม
แบบทดสอบ
จงเลือกขอที่ถูกตองที่สุดเพียงขอเดียว
1. ขอใดทีแสดงลักษณะความแตกตางระหวางสัตวโลกกับสัตวสงคม
่ ั
1. ความฉลาดของสัตวสังคม
2. สัตวสังคมปรับตัวไดดีกวาสัตวโลก
3. สัตวสังคมมีวัฒนธรรมสูงกวาสัตวโลก
4. สัตวสงคมอยูรวมกันเปนกลุม แตสัตวโลกชอบอยูลําพัง
ั
2. ลักษณะสําคัญของการอยูรวมกันของสัตวสังคม คือขอใด

1. การตอสูแขงขันกัน 2. การกระทําระหวางกัน
3. การถายทอดประสบการณ 4. การสรางกฎระเบียบ
3. สัตวโลกและสัตวสังคม มีการปรับตัวใหเขากับสิ่งแวดลอมเนื่องจากสาเหตุใด
1. ความตองการทางกายภาพและชีวภาพ
2. สิงแวดลอมมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
่
3. ตองการมีชวิตอยูรอด และดํารงเผาพันธุไวได
ี
4. เพือความสะดวกสบายในการดําเนินชีวิต
่
4. ขอใดทีแสดงวาเปนลักษณะเฉพาะของสังคมมนุษยที่แตกตางจากสังคมสัตว
่
1. ความตองการเปนอิสระเสรี 2. การมีการกระทําระหวางกัน
3. ความมีระเบียบแบบแผน 4. การอยูรวมกันเปนกลุมกอน
5. ขอใดถูกตอง
1. สัตวโลกและสัตวสังคมมีความตองการทางกายภาพแตกตางกัน
2. สัตวสังคมมีวัฒนธรรมเชนเดียวกับมนุษย
3. สังคมและวัฒนธรรมเกิดจากมนุษยและไมแตกตางกัน
4. ความสามารถของมนุษยที่เหนือสัตวอื่นคือการสรางสัญลักษณ
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 3

4. 6. เมือเดือนเมษายน 2546 อุณหภูมในประเทศอินเดียสูงถึง 45 องศาเซลเซียส มีประชาชนในรัฐ
่ ิ
อุตรประเทศตายไปถึง 58 คน เหตุการณดังกลาวนี้แสดงวามนุษยเกิดปญหาเกี่ยวกับความตองการ
ดานใด
1. ความตองการทางรางกาย 2. ความตองการทางจิตใจ
3. ความตองการทางสังคม 4. ความตองการทางวัฒนธรรม
7. สังคมตอบสนองความตองการทางจิตใจของมนุษยในเรื่องใดที่เปนความปรารถนาของมนุษยมากที่
สุด
1. ความสะดวกสบาย 2. ปจจัย 4
3. ความรัก 4. การศึกษา
8. ขอใดเปนลักษณะสังคม
1. การประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจรที่จังหวัดสุราษฎรธานี
2. ผูนาเอเปก 21 เขตเศรษฐกิจเขาชมขบวนเรือพยุหยาตราที่รัฐบาลจัดใหชม
 ํ
3. นักกีฬากวา 5,000 คน ลงแขงขันกีฬาซีเกมสที่เวียดนามในปนี้
4. แพทยหญิงคุณหญิงพรทิพย เขาชมคอนเสิรตของเบิรด ธงไชยตอเนื่องมาเปนเวลา 5 ป
9. การรวมกลุมในลักษณะใดตอไปนี้จัดเปนสังคมได
1. มีประชากรจํานวนหนึ่งทั้งหญิงและชาย
2. มีคนสวนใหญพูดภาษาเดียวกัน
3. มีการปกครองเปนของตนเอง
4. มีการดําเนินชีวิตเปนของตนเอง
10. หากสังคมของมนุษยหนวยแรก คือครอบครัว ขอใดมีหนาที่ที่แสดงออกวาครอบครัวคือสังคม
1. มีญาติพี่นองพอแมลูกอยูครบถวน 2. ทุกคนมีหนาที่รับผิดชอบรวมกัน
3. มีภาษาพูดอยางเดียวกัน 4. มีสถานที่อยูเปนหลักแหลงเดียวกัน
11. หนาที่ที่สําคัญที่สุดของสังคม ซึ่งจะตองกระทําใหแกสมาชิกคือขอใด
1. ผลิตสมาชิกใหมเพื่อทดแทนสมาชิกเกา
2. ใหสมาชิกรูจักปรับตัวกับสภาพแวดลอม
3. อบรมสมาชิกใหรูจักสิทธิหนาที่ของคนตอสังคม
4. ใหสมาชิกรูจักมีการผลิตและบริการ
12. ขอใดไมเขาขายกลุมสังคม
1. สมาคมนิสิตเกาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย
2. ชมรมสนับสนุนสินคาไทย
3. กลุมแมบานทหารบก
4. กลุมคนในโรงภาพยนตร
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 4

5. 13. ขอใด คือลักษณะการรวมกลุมแบบปฐมภูมิ
1. การแสดงคอนเสิรต “ธงไชย” มีผคนทุกเพศทุกวัยเขาชมมาก และมีความสนุกสนาน
ู
ประทับใจ
2. นายกรัฐมนตรีใสบาตรในวันขึ้นปใหมกับครอบครัว และฉลองปใหมกับเครือญาติที่บานพัก
จังหวัดตรัง
3. การไปตรวจราชการที่จังหวัดกาญจนบุรีของรัฐมนตรีวาการกระทรวงมหาดไทย พรอมผูติด

ตามจํานวนมาก
4. การสมัครสอบเอนทรานซ เดือนมีนาคม 2542 ใหนักเรียนสมัครสอบไดที่โรงเรียนของตน
เอง
14. ลักษณะความสัมพันธทางสังคมแบบทุติยภูมจะเปนไปตามขอใด
ิ
1. เปนความสัมพันธที่เกิดขึ้นในระยะเวลายาวนาน
2. เปนความสัมพันธเนื่องจากมีจุดมุงหมายเดียวกัน
3. เปนความสัมพันธท่เี กิดขึนจากการที่มีสมาชิกอยูเปนจํานวนมาก
้
4. เปนความสัมพันธภายในกลุมที่มีฐานะ หนาที่ การงานแตกตางกัน
15. ในดานสังคมวิทยาแลว ขอใดตอไปนี้ไมถูกตองเกี่ยวกับวัฒนธรรม
1. วัฒนธรรมคือรูปแบบการดําเนินชีวิตที่ดีงาม
2. วัฒนธรรมทําใหสังคมมนุษยมีการเปลี่ยนแปลง
3. วัฒนธรรมเปนระบบสัญลักษณที่เกิดจากการเรียน
4. วัฒนธรรมคือวิถีชวิตที่สืบทอดจากคนรุนหนึ่งไปยังอีกรุนหนึ่ง
ี
16. “เสียทองเทาหัว ไมยอมเสียผัวใหใคร” เปนคํากลาวที่แสดงลักษณะใดของวัฒนธรรม
1. มรดกทางสังคม 2. สิ่งที่สังคมตองเรียนรู
3. แบบแผนการดําเนินชีวิต 4. เปนการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย
17. การดําเนินชีวิตของคนยุโรปและอเมริกาที่มีสิ่งอํานวยความสะดวกมากมายกวาคนเอเชียและ
แอฟริกานั้น แสดงถึงลักษณะใดของวัฒนธรรม
1. วัฒนธรรมเปนสิ่งที่ไมคงที่มการเปลี่ยนแปลงเสมอ
ี
2. วัฒนธรรมเปนมรดกทางสังคม
3. วัฒนธรรมเปนสิ่งที่ไดจากการเรียนรู
4. วัฒนธรรมเปนแบบอยางในการดําเนินชีวิต
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 5

6. 18. ขอความใดสะทอนพฤติกรรมที่ไมใชวฒนธรรมทางวัตถุ
ั
1. การบริจาคเงินรางวัลใหแกสถานเลี้ยงเด็กกําพรา
2. การสงกระทงดอกไมสดเขาประกวดในงานแสดงภูมิปญญาไทย
3. การมอบเครื่องหมายประกันคุณภาพแกสินคา 1 ตําบล 1 ผลิตภัณฑ
4. การสงออกผลไมไทยไดรบความนิยมอยางมากในกลุมประเทศอาเซียน
ั
19. คํากลาวที่วา “วัฒนธรรมไทยเปนมรดกทางสังคมไทย” หมายถึงขอใดมากที่สด ุ
1. วัฒนธรรมไทยเปนมรดกทางวัตถุที่จบตองได
ั
2. วัฒนธรรมไทยมีประวัติความเปนมาอันยาวนาน
3. วัฒนธรรมไทยเปนสิ่งที่มคุณคาควรรักษาไว
ี
4. วัฒนธรรมไทยมีการถายทอดจากบรรพบุรุษสูลูกหลาน
20. ขอใดเปนวัฒนธรรมประเภท “สหธรรม”
1. หลักในการดําเนินชีวิตที่สวนใหญไดมาจากศาสนา
2. ขนบธรรมเนียมประเพณี และมารยาททางสังคม
3. ระเบียบขอบังคับตาง ๆ ของสังคมและกฎหมาย
4. สิ่งที่สมาชิกไดคิดประดิษฐ ใหเกิดความสะดวกสบายในการดําเนินชีวิต
21. พระภิกษุละออง สุวรรณโณ เสพเมถุนกับสีกาปุย ทําใหตองปาราชิกแสดงใหเห็นวาเปนเรื่อง
เกียวกับวัฒนธรรมดานใด
่
1. คติธรรม 2. เนติธรรม
3. สหธรรม 4. วัตถุธรรม
22. ปจจัยขอใดสําคัญที่สุด ทีกอใหเกิดวัฒนธรรมในปจจุบัน
่
1. ดานภูมิศาสตร 2. ลัทธิ-ศาสนา
3. ขนบประเพณี 4. วิทยาการ-เทคโนโลยี
สังคมศึกษา อ.สุทศน ภูมิรัตนจรินทร
ั 6