การวางแผน การดาเนินงาน
       และเทคโนโลยีที่ใช้ในงานสารสนเทศดิจิทัล :
         งานเอกสาร จดหมายเหตุ และพิพิธภัณฑ์
                                            ราชบดินทร์ สุวรรณคัณฑิ
                                 สานักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ




http://www.slideshare.net/rachabodin/
หัวข้อการบรรยาย
•   จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
•   การวางแผนและการดาเนินการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
•   ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล
•   ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                      2
หัวข้อการบรรยาย
•   จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
•   การวางแผนและการดาเนินการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
•   ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล
•   ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                      3
จดหมายเหตุ
    • หน่วยงานจดหมายเหตุ (Archival Agency) หมายถึง หน่วยงาน
      ที่มีหน้าที่ในการรวบรวม จัดเก็บ สงวนรักษา และให้บริการเอกสาร
      จดหมายเหตุ
    • หอจดหมายเหตุ (Archival Repository) หมายถึง อาคารที่เก็บ
      รักษาเอกสารจดหมายเหตุ
    • เอกสารจดหมายเหตุ (Archives)



                                                                 4
ที่มา -หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรมศิลปากร
เอกสารจดหมายเหตุ
                      เอกสารจดหมายเหตุ หมายถึง ข้อมูลทุกรูปแบบที่หน่วยงาน
    ผลิตขึ้นใช้ในการปฏิบัติงาน แต่สิ้นกระแสการปฏิบัติงานแล้ว และได้รับ
    การประเมินว่ามีคุณค่าในฐานะเป็นข้อมูลชันต้นที่แสดงถึงการ
                                           ้
    ดาเนินงาน และพัฒนาการของหน่วยงานนั้นๆ ซึ่งมีความสาคัญต่อ
    ประวัติศาสตร์ของประเทศ ทั้งนี้หมายรวมถึงเอกสารส่วนบุคคลที่รับ
    มอบจากบุคคลสาคัญหรือทายาทด้วย


                                                                                                                                    5
ที่มา - คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑
ประเภทเอกสารจดหมายเหตุ




                                                                                                                                    6
ที่มา - คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑
“พิพิธภัณฑ์” คืออะไร? (1)
             พิพิธภัณฑ์ คือ หน่วยงานที่ไม่หวังผลกาไร เป็นสถาบันที่ถาวรในการ
    รวบรวม สงวนรักษา ศึกษาวิจัย สื่อสาร และจัดแสดงนิทรรศการ ให้บริการแก่
    สังคมเพื่อการพัฒนา โดยมีความมุ่งหมายเพื่อการค้นคว้า การศึกษา และความ
    เพลิดเพลิน
             โดยแสดงหลักฐานต่างๆ ที่เกี่ยวกับมนุษย์และสภาพแวดล้อม สิ่งซึ่ง
    สงวนรักษา และจัดแสดงนั้นไม่ใช่เป็นเพียงวัตถุ แต่ได้รวมถึงสิ่งที่มีชีวิตด้วย
    โดยรวมไปถึง สวนสัตว์ สวนพฤกษชาติ วนอุทยาน สถานที่สงวนสัตว์น้า และ
    สถานที่อันจัดเป็นเขตสงวนอื่นๆ รวมทั้งโบราณสถานและแหล่งอนุสรณ์สถาน
    ศูนย์วิทยาศาสตร์ และท้องฟ้าจาลอง
                                                                                  7
ที่มา - ICOM (International Council of Museums)
“พิพิธภัณฑ์” คืออะไร? (2)
    พิพิธภัณฑ์, พิพิธภัณฑสถาน [พิพิดทะพัน, พันทะสะถาน] น.
    สถานทีเก็บรวบรวมและแสดง สิ่งต่าง ๆ ที่มีความสาคัญด้านวัฒนธรรมหรือด้าน
          ่
    วิทยาศาสตร์ โดยมีความมุ่งหมายเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และก่อ ให้
    เกิดความเพลิดเพลินใจ




                                                                          8
ที่มา - พจนานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒
ภารกิจของงานจดหมายเหตุและงานพิพิธภัณฑ์

     งานหลังบ้าน                 งานหน้าบ้าน
-   จัดหา / รับมอบ          -   ให้บริการ
-   ประเมินคุณค่า           -   เผยแพร่
-   จัดหมวดหมู่             -   จัดแสดง ให้ความรู้
-   อนุรักษ์
-   จัดเก็บ / จัดการ

                                                     9
พิพิธภัณฑ์ดิจิทัล และหอจดหมายเหตุดิจิทัล
คือ การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดเก็บ การจัดการ
การจัดแสดง การเผยแพร่ หรือแลกเปลี่ยนข้อมูล องค์ความรู้ ทั้ง
องค์ความรู้ที่สามารถจับต้องได้ (Tangible) และองค์ความรู้ที่ไม่
สามารถจับต้องได้ (Intangible)




                                                                 10
เทคโนโลยีดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (1)
                                         เทคโนโลยีดิจิทัล

   องค์ความรู้      +        เทคโนโลยี
                             สารสนเทศ           +           เทคโนโลยี
                                                            การสื่อสาร
  -Tangible
  - Intangible




 ONLINE Learning                             OFFLINE Learning
Web-based Learning                           ON-SITE Learning            11
เทคโนโลยีสารสนเทศ

เทคโนโลยีสารสนเทศ


                   เทคโนโลยี
                อิเล็กทรอนิกส์
                                         Hardware
                 เทคโนโลยี
                                         Software
                คอมพิวเตอร์
                                        Peopleware
                                                     12
ตัวอย่างเทคโนโลยีสารสนเทศ


Digital Camera
                       Digital Media Player   Computer



Scanner



                                              Software
  .       3D Glasses                                     13
เทคโนโลยีการสื่อสาร

เทคโนโลยีการสื่อสาร

                                            เครือข่ายมีสาย
               เทคโนโลยีเครือข่าย
                   ของเครื่อง
                                        เครือข่ายไร้สาย

               เทคโนโลยีเครือข่าย
                    ของคน

                                                             14
ตัววอย่างเทคโนโลยีการสื่อสาร

• เครือข่ายอินเทอร์เน็ต เป็นเทคโนโลยีที่ทา
  ให้เกิดการเชื่อมโยงคอมพิวเตอร์ทั่วโลก
• เครือข่ายสังคม (Social Network) ป็น
  เทคโนโลยีที่ทาให้เกิดการเชื่อมโยงคนที่อยู่
  บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเข้าด้วยกัน เช่น
  Hi5, Facebook, MySpace ฯลฯ

                                               15
ทาไมต้องใช้เทคโนโลยี

• สามารถสืบค้นข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง ตรงกับความต้องการ
• สามารถจัดการกับข้อมูลจานวนมากได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• สามารถขยายขอบเขตของการใช้งาน หรือการเข้าถึงข้อมูล ให้
  สามารถเข้าถึงได้ในวงกว้าง




                                                           16
หัวข้อการบรรยาย
•   จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
•   การวางแผนและการดาเนินการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
•   ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล
•   ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                      17
กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
               ในงานจดหมายเหตุและงานพิพิธภัณฑ์


การแปลงข้อมูล                การบริหาร               การจัดแสดง
ให้อยู่ในรูปแบบ             จัดการข้อมูล             การเผยแพร่
                            (Information             การให้บริการ
     ดิจิทัล
                            Management)               (Information
  (Digitization)
                                                     Dissemination)




                                                                 18
กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
                  ในงานจดหมายเหตุและงานพิพิธภัณฑ์


การแปลงข้อมูล                                          การบริหาร                           การจัดแสดง
ให้อยู่ในรูปแบบ                                       จัดการข้อมูล                         การเผยแพร่
                                                       (Information                        การให้บริการ
     ดิจิทัล
                                                       Management)                          (Information
  (Digitization)
                                                                                           Dissemination)



                           งานหลังบ้าน                                                    งานหน้าบ้าน
     จัดหา | รับมอบ | ประเมินคุณค่า | จัดหมวดหมู่ | อนุรักษ์ | จัดเก็บ |จัดการ   ให้บริการ | เผยแพร่ | จัดแสดง | ให้ความรู้
                                                                                                                19
แผนภาพแสดงกระบวนการในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
ข้อมูลต้นฉบับ                                Information Dissemination
                Digitization
                                                               Offline



                               Information
                               Management

                                                             On-Site




                                                             Online




                                                                       20
เทคโนโลยีสาหรับการแปลงข้อมูล
  Digitization Technology



                               21
การแปลงข้อมูล (Digitization)
Analog --------------------------------------> Digital


                       scan
                                             digital photo

                       shoot



ข้อมูลต้นฉบับ         record
                                          digital video/audio
                                                                22
กระบวนการแปลงข้อมูลด้วยสแกนเนอร์




                                   23
การแปลงข้อมูลด้วยเครื่องเล่นวิดีโอ




                                     24
กระบวนการแปลงข้อมูลด้วยกล้องถ่ายภาพดิจิทัล




                  PROCESS
    INPUT                       OUTPUT



                                             25
ข้อจากัดของภาพนิ่งดิจิทัล

                            HIGHLIGHT




                            SHADOW




                                        26
การถ่ายภาพนิ่งรายละเอียดสูง
ปกติ               มืดกว่าปกติ         สว่างกว่าปกติ



           +                       +




                                                       27
                ภาพรายละเอียดสูง
ภาพปกติ VS ภาพรายละเอียดสูง




ภาพปกติ              ภาพรายละเอียดสูง
                                        28
29
High Dynamic Range Panorama
                               Normal
                              Panorama




                                HDR
                              Panorama




                                     30
การสร้างภาพสามมิติด้วยกล้องถ่ายภาพนิ่งดิจิทัล




                                                31
การแปลงข้อมูลด้วยเครื่องสแกนภาพเลเซอร์สามมิติ




                                                32
การแปลงข้อมูลด้วยเครื่องตรวจจับการเคลื่อนไหว




  Faridah Noor Mohd Noor, INDIAN TRADITIONAL DANCE: A VIRTUAL PROTOTYPE
                                                                          33
เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง
    (High Resolution Imaging)




                                    34
เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง
    (High Resolution Imaging)




                                    35
เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง
    (High Resolution Imaging)




                          จำนวนภำพ : 343 ภำพ

                          Focal length : 324 mm

                          Speed : 1/80

                          Aperture : F22

                          ระยะเวลำถ่ำยภำพ : 19 นำที


                                                      36
เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง
    (High Resolution Imaging)




                                    37
เทคโนโลยีสาหรับการบริหารจัดการข้อมูล
Information Management Technology




                                         38
องค์ประกอบที่จาเป็นต่อการบริหารจัดการข้อมูล

ข้อมูลหลักในรูปแบบดิจิทัล




          +
              METADATA




       ข้อมูล                   ระบบบริหารจัดการข้อมูล
                                                         39
ข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล (1)

• Digital Images
  - JPG
• Digital Video
  – CD Video, DVD Video, Portable Video
• Digital Sound / Digital Music
  - MP3, MP4
• Digital Document
  - PDF, Word Document
 .
                                           40
ข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล (2)




.
                                41
METADATA คืออะไร?

• Data about Data
• Metadata คือ สารสนเทศที่มีโครงสร้าง (Structured Information)
สาหรับอธิบายรายละเอียดต่างๆ ของข้อมูลหลัก
• เป็นเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูล สืบค้นข้อมูล
รวมทั้งเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารจัดการข้อมูลในคลังข้อมูล



                                                                  42
METADATA ทีตดมากับข้อมูลหลัก
           ่ ิ




                               43
METADATA ที่ผู้ใช้กาหนด
             รหัสภาพ: 25500101153000
             ชื่อภาพ: วัดชัยวัฒนาราม
             สถานที:่ อยุธยา
             เจ้าของภาพ: ลัดดา สาระเดช
             ประเภท: Landscape
                      Architecture
             วันที่ถ่ายภาพ: 10 มิ.ย. 2550
             คาอธิบายภาพ: วัดชัยวัฒนารามตั้งอยู่บนริม
             ฝั่งแม่น้าฟากตะวันตกของเกาะเมืองพระเจ้า
             ประสาททองทรงสร้างขึ้น ในปี พ.ศ. 2173
                                                    44
คุณสมบัติของ Metadata

• ไม่ยึดติดกับชนิดของฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์
• มีลักษณะโครงสร้างที่เป็นมาตรฐาน รองรับการใช้งานที่
หลากหลายได้
• ยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลง




                                                       45
ตัวอย่างเมตะดาต้า




                    46
ตัวอย่างเมตะดาต้า




Data from Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
                                                                47
ตัวอย่างเมตะดาต้า




                    48
แบบฟอร์มทะเบียนสาหรับการกรอกเมตะดาต้า




                                        49
แบบฟอร์มทะเบียนสาหรับการกรอกเมตะดาต้า




                                        50
ประโยชน์ของเมตะดาต้า

1. เป็นกลไกสาคัญในการจัดเก็บข้อมูลพืนฐาน และข้อมูลที่อธิบายที่มาของข้อมูลหลัก
                                     ้
   รวมถึงข้อมูลคาอธิบายเพิ่มเติมในประเด็นที่สนใจต่างๆ ข้อมูลเชิงลึก และข้อมูล
   แวดล้อม
2. ช่วยให้สามารถบริหารจัดการข้อมูลจานวนมากได้อย่างทั่วถึง และมีประสิทธิภาพ
3. ช่วยให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกับคลังข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องและเผยแพร่ข้อมูลสู่
   สาธารณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4. ช่วยสนับสนุนให้เกิดการสร้างระบบคลังข้อมูล เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ของประเทศ หรือ
   เป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการวางแผนและการตัดสินใจ


                                                                                  51
เทคโนโลยีสาหรับการเผยแพร่ข้อมูล
  Information Dissemination




                                  52
รูปแบบของการเผยแพร่ข้อมูล
                               บริการออนไลน์
                       (Photo Gallery, e-Card Services)




On-site Exhibition                                                  คลังข้อมูล
 (ระบบจัดแสดง)                                                 (คลังภาพ, คลังวิดีโอ,
                                                               หอจดหมายเหตุดิจิทัล)
                               คล ังข้อมูลดิจท ัล
                                             ิ




                                                          Digital Museum
              Offline Media                               Virtual Museum

                                                                                53
Online e-Card Services




                                                           54
National Palace Museum - http://www.npm.gov.tw
Online Wallpaper Download




                                                        55
National Palace Museum - http://www.npm.gov.tw
คลังเอกสารจดหมายเหตุ




                                                                                              56
ฐานข้อมูลจดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา - http://www.sac.or.th/databases/anthropological_archive/
พิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                                 57
The British Museum - http://www.britishmuseum.org/
พิพิธภัณฑ์เสมือน




                                                                58
พิพิธภัณฑ์วทยาศาสตร์- http://www.nsm.or.th/nsm2008/vr_museum/
           ิ
Offline Media




                                               59
http://rusiedotton.thai.net/
On-site Exhibition




                     60
กระบวนการในการจัดทาพิพิธภัณฑ์ดิจิทัลและหอจดหมายเหตุดิจิทัล

                                                 2.0
                1.0
                                     วิเคราะห์ ออกแบบ หรือเลือก
         สารวจและจัดหมวดหมู่
                                    มาตรฐานเมตะดาต้าที่เหมาะสม


                                                 3.0
                                    แปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล
                                    ลงทะเบียนในแบบฟอร์มกระดาษ


                                                  4.0
                   5.0
                                     เลือกหรือพัฒนาระบบลงทะเบียน
         ใช้งาน เผยแพร่ ให้บริการ
                                       และลงทะเบียนในระบบดิจิทัล

                                                                       61
ประโยชน์ของการใช้เทคโนโลยีในงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์

                  ช่วยในการอนุรักษ์ข้อมูลสาคัญ โดยลดการใช้งานข้อมูลต้นฉบับที่
                  อ่อนไหวต่อการถูกทาลาย เสี่ยงต่อการเสียหาย หรือสูญหายจาก
       อนุรักษ์
                  การเข้าถึงได้โดยตรงจากผู้ใช้


                  ช่วยให้เจ้าของข้อมูล มีเครื่องมือช่วยในการบริหารจัดการข้อมูล
                  จานวนมากอย่างเป็นระบบ ช่วยในการแลกเปลี่ยนหรือเผยแพร่
       จัดการ
                  ข้อมูลผ่านระบบคอมพิวเตอร์และเครือข่ายอินเทอร์เน็ต


                  เป็นแหล่งเรียนรู้ด้วยตนเองตลอดชีวิต 7 วัน 24 ชั่วโมง สาหรับ
                  ทุกคน โดยบรรจุองค์ความรู้ที่สาคัญทางประวัติศาสตร์ ศิลปะ
       เรียนรู้
                  วัฒนธรรม และภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ

                                                                                 62
จดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ดจทลในอนาคตจะเป็นอย่างไร?
                        ิิ ั

              เป็นสังคมของการแลกเปลี่ยน
               เชื่อมโยง และเรียนรู้ร่วมกัน

             ใช้สื่อที่ทันสมัยเป็นเครื่องมือหลัก
                   ในการสื่อสารแลกเปลี่ยน


               เข้าถึงได้ง่ายในหลายรูปแบบ



                                                   63
เทคโนโลยีในอนาคตของจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล

- New Media
- Virtual Reality and Human Computer
  Interaction
- Internet-based Technology
  (Online Museum, Online Collection)
- Collaboration and Sharing
  (Social Network, RSS, Podcast, Mobile)
                                                64
หัวข้อการบรรยาย
•   จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
•   การวางแผนและการดาเนินการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
•   ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล
•   ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                      65
โครงการความร่วมมือในการพัฒนา
หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ในรูปแบบดิจิทัล
                                                66
พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ)
พุทธทาสภิกขุ หรือพระธรรมโกศาจารย์
นามเดิม เงื่อม พานิช เกิดเมื่อวันอาทิตย์
ที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๔๙ ณ บ้าน
กลาง ต.พุมเรียง อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี
อุปสมบทเมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม พ.ศ.
๒๔๖๗ สาเร็ จการศึกษาชัน น.ธ.เอก,
                      ้
ป.ธ.๓
                                                          67
ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php
พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ)
ก่อตั้งสวนโมกขพลาราม ที่ อ.ไชยา เมื่อ
วันที่ ๑๒ พ.ค. ๒๔๗๕ และหันมาใช้
นามปากกา "พุทธทาส" แทนนามเดิมนับ
แต่นั้นมา ท่านพุทธทาสภิกขุอุทิศตนเผยแผ่
พระพุทธศาสนาจนกระทั่งถึงแก่มรภาพ
อย่างสงบ ณ สวนโมกขพลาราม เมื่อวันที่
๘ ก.ค. ๒๕๓๖
                                                           68
 ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php
พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ)
                                       คาสอนอันโดดเด่นของท่านคือเรื่อง "การ
                                        ปล่อยวาง" ผลงานอันยิ่งใหญ่ของท่านคือ
                                        งานนิพนธ์ชุด "ธรรมโฆษณ์" และงาน
                                        นิพนธ์อีกไม่น้อยกว่า ๓๕๐ เล่ม
                                        ตลอดเวลาที่มีชีวิตอยู่ ท่านพุทธทาสภิกขุ
                                        ได้รับการสดุดีว่าเป็น มหาปราชญ์แห่ง
                                        พุทธธรรมทางบูรพาทิศ
                                                                           69
ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php
โครงการพัฒนาหอจดหมายเหตุดิจิทัล

       มูลนิธิหอจดหมายเหตุ
       พุทธทาส อินทปัญโญ
                +
    ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์
      และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ
 ระยะเวลาของโครงการ: 2551 – 2553

                                   70
วัตถุประสงค์ของโครงการ

• เพื่อดาเนินการสารวจ จัดหมวดหมู่ แปลงข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ
  พุทธทาส อินทปัญโญ ให้อยู่ในรูปแบบข้อมูลดิจิทัล
• เพื่อวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี ที่เกี่ยวข้องกับการแปลงข้อมูล และ
  เทคโนโลยีในการสร้างคลังเอกสารจดหมายเหตุดิจิทัล เพื่อการอนุรักษ์
  จัดการ และเผยแพร่ข้อมูลประวัติ ผลงาน คาสอน หรือคติธรรมของ
  ท่านพุทธทาสไปสู่สาธารณะ โดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่


                                                              71
ผลงานต้นฉบับ




หนังสือ บันทึก เอกสารลายมือ
                              72
ผลงานต้นฉบับ




เอกสารจากพิมพ์ดีด   73
ผลงานต้นฉบับ




ภาพจิตรกรรมฝาผนังในโรงมหรสพทางวิญญาณ
                                       74
ผลงานต้นฉบับ




ประติมากรรม
               75
ผลงานต้นฉบับ




เทปเสียงและวิดีโอ
                    76
ปริมาณผลงานต้นฉบับของท่านพุทธทาส
                            ภาพ                        เสียงและโสตทัศน์
                        ๔,๐๘๓ รายการ                       ๒๓๔ แผ่น
                        (๕๑,๓๐๐ ชิ้น)                      ๑,๙๐๐ GB

หนังสือ บันทึก ลายมือ
       ต้นฉบับ
 ๑๘,๕๖๕ รายการ                                                            วัสดุอื่นๆ
 (๕๗๕,๐๐๐ หน้า)


                                           หอจดหมายเหตุ
                                        พุทธทาส อินทปัญโญ




                                                                                       77
แนวทางในการดาเนินงาน
                                                 ผลงานต้นฉบับ


                                            จัดทาทะเบียนควบคุม


                                          กรรมวิธีอนุรักษ์ต้นฉบับ
                                         ตามหลักจดหมายเหตุสากล


                การจัดเก็บต้นฉบับ                                     การจัดเก็บในรูปแบบดิจตอล
                                                                                           ิ

 การจัดเตรียมสถานที่เก็บที่ได้รับการควบคุม                 การจัดทาสาเนาดิจิทัล, ฐานข้อมูลดิจิทัล และ
  อุณหภูมิและความชื้น                                        จัดเตรียมอุปกรณ์เก็บสาเนาดิจิทัล และบุคลากรใน
 การจัดเก็บรักษาด้วยอุปกรณ์มาตรฐานที่ใช้ในการ               การดูแลรักษาควบคุม
  จัดเก็บจดหมายเหตุโดยเฉพาะ                                 เก็บรายละเอียดข้อมูลตามมาตรฐานจดหมายเหตุ
                                                             ISAD

                                                                                                         78
รูปแบบการให้บริการ
                                                   ผลงานต้นฉบับ


                                                  ฐานข้อมูลดิจิทัล
                            หอจดหมายเหตุ
                         พุทธทาส อินทปัญโญ
                                                     นิทรรศการ
   ผลงานการศึกษา
 ค้นคว้าและเผยแผ่
      พุทธธรรม                                   กิจกรรมในการปฏิบัติ
ที่ท่านพุทธทาสทาไว้                                 ธรรมและเสวนา


                           ระบบอินเทอร์เน็ต        ฐานข้อมูลดิจิทัล


                                                  หนังสือ บทความ
                            สื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ      (ภาษาไทย/
                                                   ต่างประเทศ)
                                                                       79
แผนการทางานของโครงการ
        2008                          2009                       2010
                                      แปลงข้อมูล
  สารวจและจัดหมวดหมู่                                     ลงทะเบียนข้อมูลในระบบ
                                 ให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล



วิเคราะห์ สารวจ เปรียบเทียบ                                  เผยแพร่ข้อมูลผ่าน
                                ลงทะเบียนข้อมูลในระบบ
   และออกแบบเมตะดาต้า                                           อินเทอร์เน็ต



   ออกแบบ และพัฒนา                  พัฒนาระบบ             พัฒนาศูนย์ให้บริการข้อมูล
ระบบคลังเอกสารจดหมายเหตุ        “สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา”            จดหมายเหตุ


   Preparation                    Archives                       Access
                                Development                                           80
ความก้าวหน้าของโครงการ ณ วันสิ้นสุดโครงการ
• การแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล
   – เอกสาร 80,000 หน้า
   – เสียง 20,000 ชั่วโมง
• การพัฒนาเครื่องมือสาหรับการบริหารจัดการคลังข้อมูลจดหมายเหตุ
   – ได้พัฒนาระบบ Digital Archives Management Software 1.0
• การเผยแพร่ข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ
   – ระบบ “สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา”
   – ระบบ “ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ”

                                                            81
ผลผลิตของโครงการ (1)
              ข้อกาหนดคุณลักษณะของข้อมูลดิจิทัลในระบบ
                                    High Resolution     Low Resolution
Original Type Digitization Method
                                         Format             Format
Handwriting Scan by Flat-based .tif 300dpi            .jpg 72 dpi
Documents Scanner                 (5MB / File)        (<1MB / File)
              Recording to        .wav                .mp3 128 Kbps
Sound
              Computer            (80MB / File)       .flv
              Scan by Flat-based
Photo (paper)                     .tif 300dpi         .jpg 72 dpi
              Scanner
              Scan by Film
Photo (Slide)                     .tif 600dpi         .jpg 72 dpi
              Scanner
                                                                    82
ผลผลิตของโครงการ (2)
  ระบบ Digital Archives Management Software version 1.0
คุณสมบัติของระบบ
• Web-based Application (Managing and Accessing
  using web browser)
• Developed with Open-source Software
• ISAD(G) Metadata Compliant - General
  International Standard Archival Description
• Tool for Managing and Accessing Digital Archives
                                                          83
ISAD(G) Metadata
มาตรฐานคาอธิบายจดหมายเหตุระหว่างประเทศ หรือ ISAD (G)
( General International Standard Archival Description)
เป็นมาตรฐานที่พัฒนาขึ้นโดยคณะกรรมการพัฒนามาตรฐาน
คาอธิบายเอกสาร (The Ad Hoc Commission for the
Development of Description Standard) ของสภาการ
จดหมายเหตุระหว่างประเทศ (ICA) เพื่อจัดทาคาอธิบายเอกสาร
จดหมายเหตุ ประกาศใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2539 และปรับปรุง
ใหม่เมื่อ พ.ศ. 2542
                                                     84
ผลผลิตของโครงการ (2)
Digital Archives Management Software version 1.0 Screenshot




                                                          85
ผลผลิตของโครงการ (3)
                    สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา

คุณสมบัติของระบบ

• Web-based Virtual Reality Application

• Develop Panoramic VR using 2 Techniques

   – HDR Photography

   – Panorama Photography
                                            86
ผลผลิตของโครงการ (3)
 สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา




                       87
ผลผลิตของโครงการ (3)
 สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา




                       88
ผลผลิตของโครงการ (4)
              ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ
คุณสมบัติของระบบ
• Web-based Photo Archives
• Interaction using Curve Wall Interface
• Develop using 2 Technologies
   – XML
   – Action Script 3
                                            89
ผลผลิตของโครงการ (4)
ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ




                              90
ผลผลิตของโครงการ (4)
ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ




                              91
เทคโนโลยีกับการอนุรักษ์
และเผยแพร่จารึกวัดโพธิ์



                          92
วัดโพธิ์
วัดโพธิ์เป็นวัดโบราณตั้งแต่สมัยอยุธยา เดิมชื่อ
“วัดโพธาราม” แต่คนทั่วไปนิยมเรียกสั้นๆ ว่า
“วัดโพธิ์” เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จ
พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
เสด็จขึ้นครองราชย์ ทรงโปรดฯ ให้ปฏิสังขรณ์
วัดโพธาราม และสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามใหม่ว่า
“วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาวาส” ต่อมาภายหลังพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัวทรงเปลี่ยนสร้อยนามใหม่ว่า “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม”
                                                                   93
จารึกวัดโพธิ์
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
มีพระราชประสงค์จะให้วัดโพธิ์ เป็นแหล่งเรียนรู้
ของมหาชน จึงโปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมตาราวิชาการ
สาขาต่างๆ แล้วโปรดฯ ให้จารึกวิชาความรู้เหล่านั้น
ลงแผ่นศิลาประดับไว้ตามผนัง เสา คอสอง
และส่วนต่างๆ ของอาคารสิ่งก่อสร้างภายในบริเวณวัด
มีรูปเขียนเป็นภาพจิตรกรรมฝาผนัง รวมทั้งรูปปั้นลอยตัว
ประกอบกับตาราที่จารึกไว้นั้นด้วย เพื่อให้ประชาชน
สามารถเล่าเรียนได้จากจารึกเหล่านั้น
                                                       94
ความสาคัญของจารึกวัดโพธิ์
จารึกวัดโพธิ์เป็นเอกสารโบราณที่แสดงให้เห็น
ถึงภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทย ที่มีคุณค่าต่อ
ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ใน พ.ศ. ๒๕๕๑
ได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกความทรงจาแห่งโลก
ของภูมิภาคเอเซียแปซิฟิก จากองค์การศึกษา
วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจา
แห่งโลกเมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔

                                                 95
ปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเข้าถึงองค์ความรู้ในจารึกวัดโพธิ์
1. จารึกวัดโพธิ์ ทาจากหินอ่อนและหินปูนมีทั้งส่วนที่อยู่ในอาคาร และส่วนที่
อยู่นอกอาคาร หรือบนเสาริมระเบียง ซึ่งจารึกที่อยู่ในบริเวณพื้นที่ที่ถูกแสงแดด
และน้าฝนอย่างต่อเนื่อง จะมีการเสื่อมสภาพหรือลบเลือน
2. มีข้อจากัดในการเข้าถึงองค์ความรู้ที่ถูกจารึกไว้ นั่นคือ ผู้ศึกษาจะต้องเดินทาง
ไปศึกษาที่วัดโพธิ์ และองค์ความรู้หลายๆ ส่วนผู้เรียนจะต้องมีความรู้ความเชี่ยวชาญ
ในภาษาโบราณ



                                                                               96
แนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเข้าถึงองค์ความรู้
1. ดาเนินการอนุรักษ์ และป้องกันการเสื่อมสภาพของแผ่นจารึกต้นฉบับ
2. นาเทคโนโลยีดิจิทัล มาใช้ในการแปลงรูปแบบข้อมูล เพื่อให้เกิดกระบวนการใน
   การอนุรักษ์ระยะยาว (Long Term Preservation) ซึ่งจะต้องเกี่ยวข้องกับ 3
   กระบวนการหลัก คือ
      • กระบวนการในการแปลงรูปแบบข้อมูล
      • กระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล
      • กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่


                                                                    97
กระบวนการในการแปลงรูปแบบข้อมูล

การแปลงรูปแบบข้อมูล หรือกระบวนการอนุรักษ์เอกสารโดยการแปลง
รูปแบบข้อมูล (Preservation Reformatting) คือ การแปลงรูปแบบ
ข้อมูล เป็นการถ่ายทอดเนื้อหาของเอกสารจากวัสดุดั้งเดิมไปบันทึกยัง
วัสดุรูปแบบใหม่เพื่อการอนุรักษ์เอกสารให้มีอายุยืนยาว




 คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑   98
รูปแบบของการอนุรักษ์เอกสารโดยการแปลงรูปแบบข้อมูล
รูปแบบที่ 1

                 กระดาษ                                                                           ฟิล์ม



รูปแบบที่ 2
            กระดาษ ฟิล์ม
                                                                                              สื่อดิจิทัล
              วัสดุอื่นๆ


  คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑   99
กระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล

กระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล คือ การจัดทาระบบฐานข้อมูล
หรือระบบคลังข้อมูลของจารึกวัดโพธิ์ โดยจะทาการบันทึกข้อมูล
ภาพนิ่งดิจิทัลของจารึกทุกแผ่น พร้อมกับข้อมูลคาอธิบายของจากรึก
แต่ละแผ่น เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพ และความสะดวกต่อการบริหาร
จัดการ การสืบค้น และการเผยแพร่ข้อมูลจากรึกวัดโพธิ์



                                                         100
ตัวอย่างแบบฟอร์มในการลงทะเบียนข้อมูลจารึกวัดโพธิ์




                                                    101
กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่
                      เว็บไซต์


เครือข่ายสังคม
   ออนไลน์                                     แอนิเมชั่น
  Facebook                                     ฤาษีดัดตน
   Twitter             จารึกวัดโพธิ์




           วัดโพธิ์                     คลังข้อมูล
         เสมือนจริง                    จารึกวัดโพธิ์
                                                            102
หัวข้อการบรรยาย
•   จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
•   การวางแผนและการดาเนินการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี
•   ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล
•   ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล




                                                      103
NATIONAL MUSEUM OF KOREA
    http://www.museum.go.kr
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
เทคโนโลยีดิจิทัลกับการชมพิพิธภัณฑ์




                                     122
M.R. Kukrit Heritage Home
      Living Museum
    http://kukrit-pramoj.org




                               123
124
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช (1)

ศาสตราจารย์ พลตรี ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช เกิด
เมื่อวันพฤหัสบดี ที่ ๒๐ เมษายน พ.ศ.๒๔๕๔ ที่
จังหวัดสิงห์บุรี เป็นบุตรคนสุดท้องของพลโท
พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคารบกับหม่อมแดง
ปราโมช สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชชนนี
(พระพันปีหลวง) พระราชทานชื่อว่า “คึกฤทธิ”
                                        ์



                                                   125
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช (2)
• เป็นบุคคลที่มีบทบาทสาคัญทางการเมือง
  และวัฒนธรรมไทย และได้รับการยกย่องให้
  เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ.
  ๒๕๒๘
• เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ ๑๓ ของประเทศไทย




                                                126
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช (2)
• ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นบุคคล
   สาคัญของโลกเมื่อวันที่ ๒๔ ตุลาคม พ.ศ.
   ๒๕๕๒
• ถึงแก่อสัญกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ ๙
   ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๓๘




                                                 127
บ้านซอยสวนพลู




บ้าน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ คนทั่วไปเรียกกันว่า บ้านซอยสวนพลู เป็นบ้านที่
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ อยู่อาศัยจนถึงอสัญกรรม กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียน
เป็นโบราณสถานประเภทบ้านบุคคลสาคัญที่ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๓                128
โครงการอนุรักษ์บ้าน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ในรูปแบบดิจิทัล
• เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ
   สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรม
   ราชกุมารี เริ่มต้นโครงการปี พ.ศ. ๒๕๕๐
• เป็นโครงการความร่วมมือระหว่าง ศูนย์
   เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์
   แห่งชาติ กับมูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ และอสมท.
• ดาเนินการอนุรักษ์บ้าน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ โดย
   ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล
                                                             129
เทคโนโลยีที่ใช้ในการอนุรักษ์
                                                           Object VR

โครงการอนุรักษ์บ้าน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ในรูปแบบดิจิทัล

                                                             Digital
                                                             Video


                                                                3D
                                                             Animation


                                                                HDR
                                                             Panoramic
                                                                 VR
                                                                       130
เทคโนโลยีที่ใช้ #1 : Interactive Floor Plan




                                              131
เทคโนโลยีที่ใช้ #2 : Digital Video




                                     132
เทคโนโลยีที่ใช้ #3 : Object VR




                                 133
เทคโนโลยีที่ใช้ #4 : 3D Animation




                                    134
เทคโนโลยีที่ใช้ #4 : 3D Animation




                                    135
เทคโนโลยีที่ใช้ #5 : HDR Panoramic VR




                                        136
เทคโนโลยีที่ใช้ #5 : HDR Panoramic VR




                                        137
ขอบคุณครับ




http://www.slideshare.net/rachabodin/

การวางแผน การดำเนินงาน และเทคโนโลยีที่ใช้ในงานสารสนเทศดิจิทัล