คัดย่อจากจากผลงานธรรมนิพนธ์เรื่องต่างๆ
     ของ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
ชี ว ิ ต ต้ อ งพั ฒ นา ต้ อ งฝึ ก ฝนตนอยู ่ เ สมอ
แต่ ก ารที ่ จ ะฝึ ก ฝนตนนั ้ น เราต้ อ งมี บ ท
ทดสอบและแบบฝึ ก หั ด

                           บางคนอยู ่ แ ต่ ก ั บ ความสุ ข สบาย ไม่ ม ี บ ท
                                                                           ทดสอบ
                    จึ ง ไม่ ร ู ้ ว ่ า ตั ว เองเข้ ม แข็ ง จริ ง หรื อ ไม่ เรามี
                                                     ความเข้ ม แข็ ง จริ ง ไหม
                   ชี ว ิ ต ของเรานี ้ ม ี ค วามมั ่ น คงในใจของตั ว เอง
                                                                          แค่ ไ หน




ถ้ า ยั ง ไม่ เ จอบททดสอบเราก็ ไ ม่ ร ู ้ แต่ พ อเจอบททดสอบ
เข้ า
เจอทุ ก ข์ โ ทมนั ส เจอความเสื ่ อ ม ความสิ ้ น ลาภ สิ ้ น ยศ ก็ ร ู ้
ถ้ า ใครไม่ เ คยประสบปั ญ หา ไม่ เ คยพยายามแก้ ป ั ญ หา
ชี ว ิ ต จะเจริ ญ พั ฒ นาได้ อ ย่ า งไร คนที ่ ค ิ ด จะเอาแต่ ส บาย
        ไม่ ส ู ้ ป ั ญ หา ไม่ ส ู ้ ส ิ ่ ง ยาก ก็ อ ยู ่ อ ย่ า งเดิ ม เท่ า นั ้ น แหละ



                                          อย่ า งคนที ่ ช อบทำ า แต่ ง านง่ า ยๆ
 เขาจะพั ฒ นาตั ว ได้ อ ย่ า งไร เขาอยู ่ อ ย่ า งไรก็ ไ ด้ แ ค่ น ั ้ น
แต่ ค นที ่ ส ู ้ ป ั ญ หา สู ้ ส ิ ่ ง ยาก จะได้ พ ั ฒ นาตั ว เองตลอดเวลา
ยามมี ท ุ ก ข์ ถ้ า เราลุ ก ขึ ้ น ดิ ้ น รนขวนขวาย
                   ก็ จ ะเป็ น โอกาสแห่ ง การพั ฒ นาตน

                           ยิ ่ ง ถ้ า มองสั ง คมในวงกว้ า ง
               ก็ เ ป็ น โอกาสดี เ ลิ ศ ที ่ จ ะพั ฒ นามนุ ษ ย์

“ เพราะคนเราเรี ย นรู ้ ไ ด้ ม ากจากปั ญ หา ได้
ศึ ก ษาจากความทุ ก ข์ ”
ในประวั ต ิ บ ุ ค คลสำ า คั ญ และประวั ต ิ ศ าสตร์ ข องชาติ ท ี ่ เ จริ ญ ทั ้ ง
                                                                      หลาย
จะเห็ น แต่ ม นุ ษ ย์ ท ี ่ พ ั ฒ นาจากการแก้ ป ั ญ หา และเข้ ม แข็ ง ขึ ้ น มา
                                            จากการเผชิ ญ ทุ ก ข์ ท ั ้ ง นั ้ น

ส่ ว นคนหรื อ ชาติ ป ระเทศที ่ ส บายมี ค วามสุ ข แล้ ว ไม่ ม ี อ ะไรจะให้
                                                             สู ้ ห รื อ คิ ด แก้ ไ ข
     ก็ เ ลยไม่ ม ี อ ะไรจะให้ ใ ช้ ค วามคิ ด ทำ า ให้ โ น้ ม ไปทางที ่ จ ะหลง
                                                                     เพลิ ด เพลิ น

           เพราะฉะนั ้ น คนที ่ ม ี ค วามสุ ข แล้ ว นี ้ ถ้ า ไม่ ม ี ค นสอนที ่ ด ี
                  หรื อ ไม่ ม ี ก ั ล ยาณมิ ต ร และตั ว เองก็ ไ ม่ ร ู ้ จ ั ก คิ ด
                         ไม่ ห าแบบฝึ ก หั ด มาทำ า จึ ง เจริ ญ ยากที ่ ส ุ ด
เมื ่ อ เจออะไรที ่ ไ ม่ น ่ า ปราถนา
จึ ง มองว่ า นี ่ ค ื อ เครื ่ อ งมื อ ฝึ ก ฝนพั ฒ นาตั ว เรามาแล้ ว
เราจะใช้ ม ั น ให้ เ ป็ น ประโยชน์ มั น ก็ จ ะกลั บ กลายเป็ น ดี ไ ป


คนที ่ ช อบฝึ ก ตน เมื ่ อ เจออย่ า งนี ้
ก็ ไ ด้ ท ั ้ ง บททดสอบ ได้ ท ั ้ ง เครื ่ อ งมื อ ฝึ ก ฝนพั ฒ นาตนเอง


เมื ่ อ เราเข้ ม แข็ ง เราเก่ ง กล้ า สามารถในการเผชิ ญ โลกและชี ว ิ ต
      อย่ า งนี ้ แ ล้ ว
ต่ อ ไปข้ า งหน้ า ถ้ า เจออุ ป สรรคหรื อ ปั ญ หาอย่ า งนี ้ อ ี ก
ที ่ ม ั น เบากว่ า ก็ ง ่ า ย เราไม่ ก ลั ว



   คนใดเอาชนะ ผ่ า นอุ ป สรรค ผ่ า นเหตุ ก ารณ์ ผ่ า น
                   มรสุ ม ชี ว ิ ต ไปได้ ด ้ ว ยดี
    คนนั ้ น จะเป็ น ผู ้ ท ี ่ แ กร่ ง กล้ า มี ช ี ว ิ ต ที ่ ไ ด้ พ ั ฒ นา
ความฉลาด เปลี ่ ย นปั ญ หาให้ เ ป็ น ปั ญ ญา
คนที ่ ป ั ญ ญางอกงามขึ ้ น มาได้ ก็ พ ั ฒ นามาจากการคิ ด แก้ ป ั ญ หาทั ้ ง นั ้ น
เพราะฉะนั ้ น ปั ญ หานี ้ แ หละเป็ น ทางมาของปั ญ ญา
และทุ ก ข์ ก ็ ส ามารถผั น ให้ เ ป็ น ฐานของความเจริ ญ ก้ า วหน้ า


    “ ปั ญ หานั ้ น เปลี ่ ย นพยั ญ ชนะตั ว เดี ย วก็ ก ลายเป็ น
                               ปั ญ ญา ”
คนที ่ ร ู ้ จ ั ก ใช้ ธ รรมนั ้ น ถึ ง ทุ ก ข์ ก ็ ไ ม่ ก ลั ว
กลั บ เข้ ม แข็ ง สู ้ ท ั ้ ง ๆที ่ ย าก
เราก็ ท ำ า และพั ฒ นาตั ว ได้ ม าก

ถึ ง ตอนสุ ข มา ทำ า ได้ ค ล่ อ ง ได้ ส ะดวก
เราก็ ย ิ ่ ง ทำ า ต่ อ ไปเพราะปั จ จั ย เอื ้ อ ให้ ท ำ า ได้ ม าก




ถ้ า คนไทยเป็ น อย่ า งนี ้
ก็ เ รี ย กว่ า ไม่ ป ระมาท
จั ด เป็ น มนุ ษ ย์ ท ี ่ พ ั ฒ นาแล้ ว จะประสบความสำ า เร็ จ
และมี แ ต่ จ ะเจริ ญ รั บ รองว่ า ไม่ ม ี เ สื ่ อ ม
ชาวพุ ท ธกราบไหว้ พ ระพุ ท ธรู ป ด้ ว ย
     ความรู ้ ส ึ ก
รำ า ลึ ก คุ ณ ความดี และมี ค วามร่ ม เย็ น
     ชื ่ น บาน
ไม่ ใ ช่ ก ราบไหว้ เ พราะกลั ว ฤทธิ ์ เ ดช
การสาปแช่ ง ดลบั น ดาล
หรื อ หวั ง ผลลาภลอย

และพร้ อ มกั บ ความศั ก ดิ ์ ส ิ ท ธิ ์
ที ่ เ ต็ ม ไปด้ ว ยความบริ ส ุ ท ธิ ์ น ั ้ น
ก็ ค ื อ ความเชื ่ อ มั ่ น ในการทำ า ความดี
โดยหวั ง ผลจากการกระทำ า
ด้ ว ยความเพี ย รพยายาม โดยมี ค วาม
       มั ่ น ใจ
และมี ก ำ า ลั ง ใจในการกระทำ า มากขึ ้ น

ไม่ ใ ช่ ห วั ง ผลจากการดลบั น ดาล
ได้ แ ต่ ค อยอ้ อ นวอนขอ
การระลึ ก ถึ ง พระพุ ท ธเจ้ า
              เป็ น การสร้ า งพลั ง เริ ่ ม ต้ น ที ่ จ ะก้ า วไป
           และยื น หยั ด อยู ่ ใ นวิ ถ ี แ ห่ ง การพั ฒ นาชี ว ิ ต

                     โดยมี ค วามเชื ่ อ ด้ ว ยความตระหนั ก รู ้
             ว่ า ตั ว เรานี ้ ใ นฐานะที ่ เ ป็ น มนุ ษ ย์ ค นหนึ ่ ง
ย่ อ มมี ศ ั ก ยภาพอยู ่ ใ นตน ที ่ จ ะฝึ ก ฝนพั ฒ นาได้ จ น
                                                 เป็ น ผู ้ ป ระเสริ ฐ
ดั ง มี พ ระพุ ท ธเจ้ า ที ่ ท รงพั ฒ นาพระองค์ ส ำ า เร็ จ แล้ ว
                                                  เป็ น แบบอย่ า ง

           ความตระหนั ก รู ้ อ ย่ า งนี ้ ท ำ า ให้ เ กิ ด ศรั ท ธา
             คื อ ความเชื ่ อ มั ่ น ในศั ก ยภาพของมนุ ษ ย์
                       ที ่ เ รี ย กว่ า ตถาคตโพธิ ศ รั ท ธา
วาทะธรรม ข้ อ คิ ด และคติ เ ตื อ นใจ
คั ด ย่ อ จากจากผลงานธรรมนิ พ นธ์ เ รื ่ อ งต่ า งๆ
        ของ พระพรหมคุ ณ าภรณ์ (ป.อ.ปยุ ต ฺ โ ต)

ธรรมะสั้นๆเพื่อวันที่ดีงาม

  • 1.
    คัดย่อจากจากผลงานธรรมนิพนธ์เรื่องต่างๆ ของ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
  • 2.
    ชี ว ิต ต้ อ งพั ฒ นา ต้ อ งฝึ ก ฝนตนอยู ่ เ สมอ แต่ ก ารที ่ จ ะฝึ ก ฝนตนนั ้ น เราต้ อ งมี บ ท ทดสอบและแบบฝึ ก หั ด บางคนอยู ่ แ ต่ ก ั บ ความสุ ข สบาย ไม่ ม ี บ ท ทดสอบ จึ ง ไม่ ร ู ้ ว ่ า ตั ว เองเข้ ม แข็ ง จริ ง หรื อ ไม่ เรามี ความเข้ ม แข็ ง จริ ง ไหม ชี ว ิ ต ของเรานี ้ ม ี ค วามมั ่ น คงในใจของตั ว เอง แค่ ไ หน ถ้ า ยั ง ไม่ เ จอบททดสอบเราก็ ไ ม่ ร ู ้ แต่ พ อเจอบททดสอบ เข้ า เจอทุ ก ข์ โ ทมนั ส เจอความเสื ่ อ ม ความสิ ้ น ลาภ สิ ้ น ยศ ก็ ร ู ้
  • 3.
    ถ้ า ใครไม่เ คยประสบปั ญ หา ไม่ เ คยพยายามแก้ ป ั ญ หา ชี ว ิ ต จะเจริ ญ พั ฒ นาได้ อ ย่ า งไร คนที ่ ค ิ ด จะเอาแต่ ส บาย ไม่ ส ู ้ ป ั ญ หา ไม่ ส ู ้ ส ิ ่ ง ยาก ก็ อ ยู ่ อ ย่ า งเดิ ม เท่ า นั ้ น แหละ อย่ า งคนที ่ ช อบทำ า แต่ ง านง่ า ยๆ เขาจะพั ฒ นาตั ว ได้ อ ย่ า งไร เขาอยู ่ อ ย่ า งไรก็ ไ ด้ แ ค่ น ั ้ น แต่ ค นที ่ ส ู ้ ป ั ญ หา สู ้ ส ิ ่ ง ยาก จะได้ พ ั ฒ นาตั ว เองตลอดเวลา
  • 4.
    ยามมี ท ุก ข์ ถ้ า เราลุ ก ขึ ้ น ดิ ้ น รนขวนขวาย ก็ จ ะเป็ น โอกาสแห่ ง การพั ฒ นาตน ยิ ่ ง ถ้ า มองสั ง คมในวงกว้ า ง ก็ เ ป็ น โอกาสดี เ ลิ ศ ที ่ จ ะพั ฒ นามนุ ษ ย์ “ เพราะคนเราเรี ย นรู ้ ไ ด้ ม ากจากปั ญ หา ได้ ศึ ก ษาจากความทุ ก ข์ ”
  • 5.
    ในประวั ต ิบ ุ ค คลสำ า คั ญ และประวั ต ิ ศ าสตร์ ข องชาติ ท ี ่ เ จริ ญ ทั ้ ง หลาย จะเห็ น แต่ ม นุ ษ ย์ ท ี ่ พ ั ฒ นาจากการแก้ ป ั ญ หา และเข้ ม แข็ ง ขึ ้ น มา จากการเผชิ ญ ทุ ก ข์ ท ั ้ ง นั ้ น ส่ ว นคนหรื อ ชาติ ป ระเทศที ่ ส บายมี ค วามสุ ข แล้ ว ไม่ ม ี อ ะไรจะให้ สู ้ ห รื อ คิ ด แก้ ไ ข ก็ เ ลยไม่ ม ี อ ะไรจะให้ ใ ช้ ค วามคิ ด ทำ า ให้ โ น้ ม ไปทางที ่ จ ะหลง เพลิ ด เพลิ น เพราะฉะนั ้ น คนที ่ ม ี ค วามสุ ข แล้ ว นี ้ ถ้ า ไม่ ม ี ค นสอนที ่ ด ี หรื อ ไม่ ม ี ก ั ล ยาณมิ ต ร และตั ว เองก็ ไ ม่ ร ู ้ จ ั ก คิ ด ไม่ ห าแบบฝึ ก หั ด มาทำ า จึ ง เจริ ญ ยากที ่ ส ุ ด
  • 6.
    เมื ่ อเจออะไรที ่ ไ ม่ น ่ า ปราถนา จึ ง มองว่ า นี ่ ค ื อ เครื ่ อ งมื อ ฝึ ก ฝนพั ฒ นาตั ว เรามาแล้ ว เราจะใช้ ม ั น ให้ เ ป็ น ประโยชน์ มั น ก็ จ ะกลั บ กลายเป็ น ดี ไ ป คนที ่ ช อบฝึ ก ตน เมื ่ อ เจออย่ า งนี ้ ก็ ไ ด้ ท ั ้ ง บททดสอบ ได้ ท ั ้ ง เครื ่ อ งมื อ ฝึ ก ฝนพั ฒ นาตนเอง เมื ่ อ เราเข้ ม แข็ ง เราเก่ ง กล้ า สามารถในการเผชิ ญ โลกและชี ว ิ ต อย่ า งนี ้ แ ล้ ว ต่ อ ไปข้ า งหน้ า ถ้ า เจออุ ป สรรคหรื อ ปั ญ หาอย่ า งนี ้ อ ี ก ที ่ ม ั น เบากว่ า ก็ ง ่ า ย เราไม่ ก ลั ว คนใดเอาชนะ ผ่ า นอุ ป สรรค ผ่ า นเหตุ ก ารณ์ ผ่ า น มรสุ ม ชี ว ิ ต ไปได้ ด ้ ว ยดี คนนั ้ น จะเป็ น ผู ้ ท ี ่ แ กร่ ง กล้ า มี ช ี ว ิ ต ที ่ ไ ด้ พ ั ฒ นา
  • 7.
    ความฉลาด เปลี ่ย นปั ญ หาให้ เ ป็ น ปั ญ ญา คนที ่ ป ั ญ ญางอกงามขึ ้ น มาได้ ก็ พ ั ฒ นามาจากการคิ ด แก้ ป ั ญ หาทั ้ ง นั ้ น เพราะฉะนั ้ น ปั ญ หานี ้ แ หละเป็ น ทางมาของปั ญ ญา และทุ ก ข์ ก ็ ส ามารถผั น ให้ เ ป็ น ฐานของความเจริ ญ ก้ า วหน้ า “ ปั ญ หานั ้ น เปลี ่ ย นพยั ญ ชนะตั ว เดี ย วก็ ก ลายเป็ น ปั ญ ญา ”
  • 8.
    คนที ่ รู ้ จ ั ก ใช้ ธ รรมนั ้ น ถึ ง ทุ ก ข์ ก ็ ไ ม่ ก ลั ว กลั บ เข้ ม แข็ ง สู ้ ท ั ้ ง ๆที ่ ย าก เราก็ ท ำ า และพั ฒ นาตั ว ได้ ม าก ถึ ง ตอนสุ ข มา ทำ า ได้ ค ล่ อ ง ได้ ส ะดวก เราก็ ย ิ ่ ง ทำ า ต่ อ ไปเพราะปั จ จั ย เอื ้ อ ให้ ท ำ า ได้ ม าก ถ้ า คนไทยเป็ น อย่ า งนี ้ ก็ เ รี ย กว่ า ไม่ ป ระมาท จั ด เป็ น มนุ ษ ย์ ท ี ่ พ ั ฒ นาแล้ ว จะประสบความสำ า เร็ จ และมี แ ต่ จ ะเจริ ญ รั บ รองว่ า ไม่ ม ี เ สื ่ อ ม
  • 9.
    ชาวพุ ท ธกราบไหว้พ ระพุ ท ธรู ป ด้ ว ย ความรู ้ ส ึ ก รำ า ลึ ก คุ ณ ความดี และมี ค วามร่ ม เย็ น ชื ่ น บาน ไม่ ใ ช่ ก ราบไหว้ เ พราะกลั ว ฤทธิ ์ เ ดช การสาปแช่ ง ดลบั น ดาล หรื อ หวั ง ผลลาภลอย และพร้ อ มกั บ ความศั ก ดิ ์ ส ิ ท ธิ ์ ที ่ เ ต็ ม ไปด้ ว ยความบริ ส ุ ท ธิ ์ น ั ้ น ก็ ค ื อ ความเชื ่ อ มั ่ น ในการทำ า ความดี โดยหวั ง ผลจากการกระทำ า ด้ ว ยความเพี ย รพยายาม โดยมี ค วาม มั ่ น ใจ และมี ก ำ า ลั ง ใจในการกระทำ า มากขึ ้ น ไม่ ใ ช่ ห วั ง ผลจากการดลบั น ดาล ได้ แ ต่ ค อยอ้ อ นวอนขอ
  • 10.
    การระลึ ก ถึง พระพุ ท ธเจ้ า เป็ น การสร้ า งพลั ง เริ ่ ม ต้ น ที ่ จ ะก้ า วไป และยื น หยั ด อยู ่ ใ นวิ ถ ี แ ห่ ง การพั ฒ นาชี ว ิ ต โดยมี ค วามเชื ่ อ ด้ ว ยความตระหนั ก รู ้ ว่ า ตั ว เรานี ้ ใ นฐานะที ่ เ ป็ น มนุ ษ ย์ ค นหนึ ่ ง ย่ อ มมี ศ ั ก ยภาพอยู ่ ใ นตน ที ่ จ ะฝึ ก ฝนพั ฒ นาได้ จ น เป็ น ผู ้ ป ระเสริ ฐ ดั ง มี พ ระพุ ท ธเจ้ า ที ่ ท รงพั ฒ นาพระองค์ ส ำ า เร็ จ แล้ ว เป็ น แบบอย่ า ง ความตระหนั ก รู ้ อ ย่ า งนี ้ ท ำ า ให้ เ กิ ด ศรั ท ธา คื อ ความเชื ่ อ มั ่ น ในศั ก ยภาพของมนุ ษ ย์ ที ่ เ รี ย กว่ า ตถาคตโพธิ ศ รั ท ธา
  • 11.
    วาทะธรรม ข้ อคิ ด และคติ เ ตื อ นใจ คั ด ย่ อ จากจากผลงานธรรมนิ พ นธ์ เ รื ่ อ งต่ า งๆ ของ พระพรหมคุ ณ าภรณ์ (ป.อ.ปยุ ต ฺ โ ต)