Διδακτικό Σενάριο για το Β Επίπεδο.

1. ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ.

2. Η διερευνητική, η συνεργατική μάθηση και η ανάπτυξη δεξιοτήτων, είναι ο σκοπός του σχολείου που θα απελευθερώσει τη γνώση και θα οδηγήσει τους μαθητές σε γόνιμα μονοπάτια.

3. Διδακτικό σενάριο. Σύμφωνα με το νέο αναλυτικό πρόγραμμα Τάξη : Α΄ τεχνολογικού λυκείου Διδακτικό Αντικείμενο : Λογοτεχνία Διάρκεια : 4 διδακτικές ώρες Δημιουργός : Κουλίνου Θεοδώρα Πε02

4. Σκοπός: Οι μαθητές να εκτιμήσουν και να κατανοήσουν ότι η λογοτεχνία είναι κάτι ζωντανό που τους αφορά και να διαπιστώσουν ότι αποτελεί συνδετικό κρίκο μεταξύ των λαών. Να προκληθεί συγκινησιακή φόρτιση από ένα λογοτεχνικό κείμενο . Ο εμπλουτισμός της διδασκαλίας με σύγχρονες και πρωτοποριακές μεθόδους διδασκαλίας και η ενεργοποίηση της φαντασίας, του χιούμορ, του γούστου και της δημιουργικότητας των μαθητών/τριών .

5. Στόχοι: Να κατανοήσουν καλύτερα και να απολαύσουν βαθύτερα οι μαθητές το κείμενο μέσα από την παρατήρηση, την επεξεργασία, τη διερεύνηση, την ανταλλαγή. Να προσεγγίζεται η λογοτεχνία με τρόπο απλό δημιουργικό και να δημιουργεί αισθητική απόλαυση. Να γνωρίσουν οι μαθητές μορφές και αξίες του πολιτισμού που συνδέονται τόσο με τη ζωή, την παράδοση και τη φυσιογνωμία του έθνους , όσο και με το ευρύτερο πολιτισμικό περιβάλλον στην ευρωπαϊκή ή την οικουμενική του διάσταση. Να αποκτήσουν οι μαθητές ανάλογα με την ηλικία τους ορισμένες γνώσεις αναφορικά με τα λογοτεχνικά είδη, την εξέλιξή τους, την ειδική χρήση του λόγου και την τεχνική, κατά περίπτωση και σε σχέση με το είδος του κειμένου, την εποχή, και τα ρεύματα. Να βιώσουν το λογοτεχνικό κείμενο ως οικείο, μέσα από τη δημιουργία ενός πολυτροπικού κειμένου αξιοποιώντας τις δυνατότητες των ΤΠΕ (ψηφιακός γραμματισμός ).

6. Διδακτικές επισημάνσεις: Θα επισημανθούν τα χαρακτηριστικά των παραλογών. Θα προσεχτεί η δομή της παραλογής με στόχο τη διερεύνηση του αποτελέσματος. Θα αξιοποιηθούν τα σχόλια του σχολικού βιβλίου. Θα αναδειχθεί ο ρόλος της μάνας, η θέση της κόρης, η κοινωνική και πολιτισμική τους παράδοση. Θα τονιστεί η δύναμη των αισθημάτων, παράπονο – κατάρα, όρκος – υπόσχεση, μέσα σε συγκεκριμένο κοινωνικό πολιτικό πλαίσιο συγκεκριμένης κοινωνίας. Θα επισημανθούν τα υπερφυσικά στοιχεία, από τον κόσμο του πραγματικού στον κόσμο του παραμυθιού και της φαντασίας. Θα αναδειχθεί ο ρόλος της ποίησης στην ενότητα των λαών .

7. Απαραίτητο υλικό – μέσα: Τετράδιο σημειώσεων. Αξιοποίηση συνδυασμού λογισμικών. Αξιοποίηση διαδραστικού πίνακα. Λογισμικό κλειστού τύπου, σώματα κειμένων και ανοικτού τύπου. Προγράμματα επεξεργασίας κειμένου, επιλεγμένοι διαδικτυακοί τόποι. Πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας. Η/Υ με σύνδεση στο διαδίκτυο, φυλλομετρητής, λογισμικό παρουσιάσεων. * Σημειώνεται ότι το διδακτικό σενάριο δημιουργήθηκε για τους μαθητές του τεχνολογικού Λυκείου, η τάξη αποτελείται από δίγλωσσους μαθητές διαφορετικών ηλικιών και οι περισσότεροι Ρομ από τα σχολεία «Δεύτερης Ευκαιρίας» έχουν όμως την απαραίτητη εξοικείωση με τους Η/Υ και ότι θα αξιοποιηθεί ο ομαδικός τρόπος εργασίας που διδάσκεται στην ευέλικτη ζώνη των projects.

8. Οργάνωση μαθητών: Οι μαθητές θα εργαστούν σε 3 ομάδες στην αίθουσα του σχολικού εργαστηρίου Η/Υ. Οι ομάδες θα συγκροτηθούν με βάση την επιθυμία τους και καθεμία θα αποτελείται από 4-5 άτομα. Οι ομάδες θα κατανείμουν ρόλους και εργασίες και θα έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν, να ανταλλάξουν απόψεις, να κρίνουν και να επικοινωνήσουν ταξιδεύοντας στο διαδίκτυο.

9. Προετοιμασία: 2 διδακτικές ώρες Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν σε αίθουσα με διαδραστικό πίνακα power point και θα ασκηθούν στην ανάγνωση του κειμένου με σκοπό την εξοικείωσή τους, με τη γλώσσα του κειμένου. Θα εντοπισθεί ο ρόλος της μάνας, η θέση της κόρης, ο ρόλος του Κωνσταντή, αδελφού – πρωταγωνιστή, η δύναμη της κατάρας, η αξία του όρκου και θα καταγραφούν τα υπερφυσικά, παραμυθιακά στοιχεία. Θα διαβαστούν τα σχόλια του βιβλίου, τα παράλληλα κείμενα και θα τονιστεί η αξία της παραλογής ως κοινό στοιχείο των βαλκανικών λαών. http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-A111/251/1853,5949/

10. Υλοποίηση διδακτικού σεναρίου. « T ου νεκρού αδελφού» Προσέγγιση Ομαδοσυνεργατική με κατευθυνόμενη αυτενέργεια

11. Είναι δημοτικό τραγούδι, που ανήκει στην κατηγορία των παραλογών. Είναι αφηγηματικό, επικό και συγχρόνως λυρικό ποίημα. Το κυρίαρχο πρόσωπο είναι ο αδελφός και ο τίτλος μας προετοιμάζει για τον θάνατο του. Η ανάσταση του νεκρού και η εκπλήρωση του όρκου είναι το κυρίαρχο θέμα. «Του Νεκρού Αδελφού» μία διαβαλκανική παράσταση του Σωτήρη Χατζάκη http://www.hfc-tirana.com/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=61&apprec=14 http://www.onassis.gr/enim_deltio/44_09/event_1.php http://reviewtheatre.wordpress.com/

12. «Του νεκρού αδελφού»

13. Η οικογένεια

14. Μάνα με τους εννιά σου γιους και με τη μια σου κόρη, την κόρη τη μονάκριβη την πολυαγαπημένη, την είχες δώδεκα χρονών κι ήλιος δε σου την είδε! Στα σκοτεινά την έλουζε, στ' άφεγγα τη χτενίζει, στ' άστρι και τον αυγερινό έπλεκε τα μαλλιά της.

15. Το προξενιό

16. Προξενητάδες ήρθανε από τη Βαβυλώνα, να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά στα ξένα. Οι οχτώ αδερφοί δε θέλουνε κι ο Κωσταντίνος θέλει. «Μάνα μου, κι ας τη δώσομε την Αρετή στα ξένα, στα ξένα κει που περπατώ, στα ξένα που πηγαίνω, αν πάμ' εμείς στην ξενιτιά, ξένοι να μην περνούμε. - Φρόνιμος είσαι, Κωσταντή, μ' άσκημα απιλογήθης. Κι α μόρτει, γιε μου, θάνατος, κι α μόρτει, γιε μου, αρρώστια, κι αν τύχει πίκρα γή χαρά, ποιος πάει να μου τη φέρει; Βάλλω τον ουρανό κριτή και τους αγιούς μαρτύρους, αν τύχει κι έρτει θάνατος, αν τύχει κι έρτει αρρώστια, αν τύχει πίκρα γή χαρά, εγώ να σου τη φέρω».

17. Το θανατικό και το ανακάλημα της μάνας.

18. Και σαν την επαντρέψανε την Αρετή στα ξένα, κι εμπήκε χρόνος δίσεχτος και μήνες οργισμένοι κι έπεσε το θανατικό, κι οι εννιά αδερφοί πεθάναν, βρέθηκε η μάνα μοναχή σαν καλαμιά στον κάμπο. Σ' όλα τα μνήματα έκλαιγε, σ' όλα μοιρολογιόταν, στου Κωσταντίνου το μνημειό ανέσπα τα μαλλιά της. «Ανάθεμά σε, Κωσταντή, και μυριανάθεμά σε, οπού μου την εξόριζες την Αρετή στα ξένα! το τάξιμο που μου ‘ ταξες, πότε θα μου το κάμεις; Τον ουρανό 'βαλες κριτή και τους αγιούς μαρτύρους, αν τύχει πίκρα γή χαρά, να πας να μου τη φέρεις».

19. Η ανάσταση και η συνάντηση με την αδελφή .

20. Από το μυριανάθεμα και τη βαριά κατάρα, η γης αναταράχτηκε κι ο Κωσταντής εβγήκε. Κάνει το σύγνεφο άλογο και τ' άστρο χαλινάρι, και το φεγγάρι συντροφιά και πάει να της τη φέρει. Παίρνει τα όρη πίσω του και τα βουνά μπροστά του. Βρίσκει την κι εχτενίζουνταν όξου στο φεγγαράκι. Από μακριά τη χαιρετά κι από κοντά της λέγει: «Άιντε, αδερφή, να φύγομε, στη μάνα μας να πάμε. -Αλίμονο, αδερφάκι μου, και τι είναι τούτη η ώρα; Αν ίσως κι είναι για χαρά, να στολιστώ και να ‘ ρθω, κι αν είναι πίκρα, πες μου το, να βάλω μαύρα να 'ρθω. -Έλα, Αρετή, στο σπίτι μας, κι ας είσαι όπως και αν είσαι». - Κοντολυγίζει τ' άλογο και πίσω την καθίζει.

21. Το ταξίδι της επιστροφής.

22. Στη στράτα που διαβαίνανε πουλάκια κιλαηδούσαν, δεν κιλαηδούσαν σαν πουλιά, μήτε σαν χελιδόνια, μόν' κιλαηδούσαν κι έλεγαν ανθρωπινή ομιλία: «Ποιος είδε κόρην όμορφη να σέρνει ο πεθαμένος! -Άκουσες, Κωσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια; -Πουλάκια είναι κι ας κιλαηδούν, πουλάκια είναι κι ας λένε». Και παρεκεί που πάγαιναν κι άλλα πουλιά τούς λένε: «Δεν είναι κρίμα κι άδικο, παράξενο μεγάλο, να περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους! -Άκουσες, Κωσταντίνε μου, τι λένε τα πουλάκια; πως περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους. -Απρίλης είναι και λαλούν και Μάης και φωλεύουν .

23. - Φοβούμαι σ', αδερφάκι μου, και λιβανιές μυρίζεις. - Εχτές βραδίς επήγαμε πέρα στον Αί - Γιάννη, κι εθύμιασέ μας ο παπάς με περισσό λιβάνι». Και παρεμπρός που πήγανε, κι άλλα πουλιά τούς λένε: «Για ιδές θάμα κι αντίθαμα που γίνεται στον κόσμο, τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνει ο πεθαμένος!» Τ' άκουσε πάλι η Αρετή κι εράγισε η καρδιά της. «Άκουσες, Κωσταντάκη μου, τι λένε τα πουλάκια; - Άφησ', Αρέτω, τα πουλιά κι ό,τι κι α θέλ' ας λέγουν. - Πες μου, πού είναι τα κάλλη σου, και πού είν' η λεβεντιά σου, και τα ξανθά σου τα μαλλιά και τ' όμορφο μουστάκι; - Έχω καιρό π' αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου».

24. Η επιστροφή της Αρετής στο σπίτι.

25. Αυτού σιμά, αυτού κοντά στην εκκλησιά πρoφτάνoυν. Βαριά χτυπά τ' αλόγου του κι απ' εμπροστά της χάθη. Κι ακούει την πλάκα και βροντά, το χώμα και βοΐζει. Κινάει και πάει η Αρετή στο σπίτι μοναχή της. Βλέπει τους κήπους της γυμνούς, τα δέντρα μαραμένα βλέπει το μπάλσαμο ξερό, το καρυοφύλλι μαύρο, βλέπει μπροστά στην πόρτα της χορτάρια φυτρωμένα. Βρίσκει την πόρτα σφαλιστή και τα κλειδιά παρμένα, και τα σπιτοπαράθυρα σφιχτά μανταλωμένα. Κτυπά την πόρτα δυνατά, τα παραθύρια τρίζουν. «Αν είσαι φίλος διάβαινε, κι αν είσαι εχτρός μου φύγε, κι αν είσαι ο Πικροχάροντας, άλλα παιδιά δεν έχω, κι η δόλια η Αρετούλα μου λείπει μακριά στα ξένα. - Σήκω, μανούλα μου, άνοιξε, σήκω, γλυκιά μου μάνα. - Ποιος είν' αυτός που μου χτυπάει και με φωνάζει μάνα; - Άνοιξε, μάνα μου, άνοιξε κι εγώ είμαι η Αρετή σου».

26. Η λύση του δράματος.

27. Κατέβηκε, αγκαλιάστηκαν κι απέθαναν κι οι δύο.

28. Η μάνα η κόρη ο αδελφός η ξενιτιά η κατάρα ο όρκος η ανάσταση τα πουλάκια η ζωή ο θάνατος.

29. Το δημοτικό τραγούδι.

30. Το Δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση , αυτήν που αναπτύσσεται από την ανάγκη που έχει κάθε άτομο και γενικότερα κάθε λαός να εκφράσει τα συναισθηματικά του και ψυχικά φορτία, τα ιδανικά του, τους πόνους και τις χαρές του, ακόμα τις εντυπώσεις και τις σκέψεις του μέσα στην ευκολομνημόνευτη ποίηση . http://el.wikipedia.org/wiki

31. Τα δημοτικά τραγούδια χωρίζονται σε τρία είδη: α) παραλογές β) ιστορικά (ακριτικά, κλέφτικα, ιστορικά, κλπ) γ) τραγούδια με κοινωνικό περιεχόμενο, αυτά δηλαδή που αναφέρονται σε διάφορες εκδηλώσεις της ζωής (της αγάπης, νυφιάτικα, νανουρίσματα, κάλαντα αποκριάς, της ξενιτιάς, της δουλειάς, μοιρολόγια, σατιρικά, κλπ)

32. Παραλογές Οι παραλογές είναι διηγηματικά τραγούδια, όπου το επικό στοιχείο αναμειγνύεται με το λυρικό και το δραματικό. Αφηγούνται τις δραματικές κυρίως περιπέτειες της ανθρώπινης ζωής με τον τρόπο των παραμυθιών. Τρεις είναι οι κυριότερες πηγές από τις οποίες αντλούνται οι υποθέσεις τους , από αρχαίους μύθους και παραδόσεις σχετικές με αγίους, δράκους, στοιχεία, βασιλιάδες και πρίγκιπες, δαιμονικές μορφές και άλλα δημιουργήματα της λαϊκής φαντασίας. (Οι ωραιότερες και πιο διαδεδομένες από την ομάδα αυτή είναι “Του νεκρού αδελφού” και “Του γιοφυριού της `Άρτας”, όπου κυριαρχεί το τραγικό στοιχείο). από περιστατικά της κοινωνικής ζωής , τα οποία προκαλούν συγκίνηση στο λαό, όπως είναι οι ερωτικές ή οικογενειακές τραγωδίες (άτυχοι έρωτες, φόνοι, εκδικήσεις, προδοσίες, σκάνδαλα ηθικού περιεχομένου, ναυάγια πλοίων κ.α.) από εθνικές και ιστορικές μνήμες που αναφέρονται σε πολέμους, λεηλασίες, σφαγές κτλ. Το κυριότερο γνώρισμα της τεχνοτροπίας των παραλογών είναι η δραματοποίηση της αφήγησης, η οποία πετυχαίνεται: α) με το διάλογο ανάμεσα στους πρωταγωνιστές ή σε άλλα πρόσωπα, που μπαίνει συνήθως στα καίρια σημεία της αφήγησης, και β) με τη γρήγορη δράση.

33. Φύλλα εργασίας 2 διδακτικές ώρες * Σημειώνεται ότι οι παρακάτω διαφάνειες είναι ήδη σε φάκελο στην επιφάνεια εργασίας των Η/Υ που θα χρησιμοποιήσουν οι μαθητές.

34. Το ταξίδι στο διαδίκτυο και τη λογοτεχνία ξεκινά! Οδηγίες προς τους ναυτιλομένους! Στην επιφάνεια εργασίας του Η/Υ, υπάρχει ένα φάκελος με το όνομα «ΔΙΑΣ 1». Ανοιξτε τον φάκελο και πηγαίνετε στο φύλλο εργασίας της ομάδας σας. Συμπληρώστε το κοινό φύλλο για όλες τις ομάδες και το φύλλο της ομάδας σας. Χωρίστε τους ρόλους σας, συνεργαστείτε και παρουσιάστε. Έχετε 2 ώρες, ζητήστε τη βοήθεια μου αν την χρειαστείτε.

35. / Χρησιμοποιώντας τον παρακάτω σύνδεσμο έχετε στη διάθεση σας το ψηφιακό βιβλίο που μπορείτε να χρησιμοποιήστε για να διαβάσετε ξανά το κείμενο. http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-A111/251/1845,5953/

36. Φύλλο εργασίας κοινό για όλες τις ομάδες. Βρες τη σωστή απάντηση 1. Ποιος/α είναι ο κεντρικός ήρωας; Η μάνα Η αδελφή Ο αδελφός 2. Ποιος αποφασίζει για τον γάμο της κόρης; Η μάνα και ο αδελφός Η κόρη Όλοι μαζί 3.Πώς αντιδρά η κόρη στον γάμο; Δεν δέχεται Δεν αντιδρά Παντρεύεται άλλον 4.Τι κάνει τον Κωνσταντή να σηκωθεί από τον τάφο Ο έρωτας Η φιλία Ο όρκος 5. Πού ορκίζεται ο Κωνσταντής; Στον ολυμπιακό Στην Παναγία Στον ουρανό και στους αγιούς μαρτύρους. 6. Πόσες φορές μίλησαν τα πουλάκια; Τέσσερις Τρεις Πέντε . Χρησιμοποίησε το παρακάτω σύμβολο √ και τοποθέτησε το δίπλα στη σωστή απάντηση.

37. 1 η ΟΜΑΔΑ «Ορκισμένοι» «Βάλλω τον ουρανό κριτή και τους αγιούς μαρτύρους, αν τύχει κι έρτει θάνατος, αν τύχει κι έρτει αρρώστια, αν τύχει πίκρα γη χαρά, εγώ να σου τη φέρω» ορκίζεται ο Κωνσταντής και για να εκπληρώσει την υπόσχεση του ανασταίνεται. Στην αρχαιότητα ο Δίας ήταν προστάτης του όρκου (Ζευς Όρκιος) και η οργή το υ ήταν τρομερή όταν κάποιος θεός ή θνητός τον παρέβαινε. Δημιουργήστε ένα κείμενο στο word 2 00 λέξεων με θέμα: «Ο όρκος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα» Δημιουργήστε παρουσίαση power point 5 διαφανει ών με το μύθο της «Δήμητρας και της Περσεφόνης» Οι διαφάνειες σας θα περιέχουν εικόνες και κείμενο. Προτεινόμενες διευθύνσεις : http://mythologia.8m.com/dias.html http://www.jurisconsultus.gr/pubs/uploads/2955.pdf http://el.wikipedia.org/wiki http://www.hellenicpantheon.gr/enchyclo.htm http://mythologia.8m.com/dimitra.html

38. 2 η Ομάδα «Τα πουλάκια» «Στη στράτα που διαβαίνανε πουλάκια κιλαηδούσαν, δεν κιλαηδούσαν σαν πουλιά, μήτε σαν χελιδόνια, μόν' κιλαηδούσαν κι έλεγαν ανθρωπινή ομιλία:» Στη δημοτική ποίηση κάθε έμψυχο ή άψυχο μπορεί και μιλά και παίρνει μέρος στη δράση (πουλιά, δέντρα, άλογα κ.λ.π.) 1.Διαβάστε το δημοτικό τραγούδι «Το γιοφύρι της Άρτας» και δημιουργήστε ένα κείμενο στο word 200 λέξεων με θέμα: «Η δημοτική ποίηση και το υπερφυσικό στοιχείο» 2. Δημιουργήστε μια παρουσίαση power point με τα χαρακτηριστικά των παραλογών που υπάρχουν στο τραγούδι του «νεκρού αδελφού». Προτεινόμενες διευθύνσεις http://el.wikisource.org/wiki http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/keimena_c/math/7-14.pdf http://www.logotexnia.info/poihsh/poihsh5.html

39. 3 η Ομάδα «Οι προξενητάδες» «Προξενητάδες ήρθανε από τη Βαβυλώνα, να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά στα ξένα». 1. Διαβάστε στην παρακάτω διεύθυνση το απόσπασμα από τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντσου Κορνάρου και δημιουργήστε ένα κείμενο 200 λέξεων στο word με Θέμα: «Η θέση της κόρης- η απόφαση του γάμου» Δημιουργήστε μία παρουσίαση power point 5 διαφανειών με εικόνες και κείμενο όπου θα παρουσιάσετε τα χαρακτηριστικά της δη μοτικής ποίησης . Προτεινόμενες διευθύνσεις http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGLA111/251/1846,5985 / http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/keimena_c/math/15-26.pdf http://www.patakis.gr/Images/Files/5836.pdf

40. Ενδεικτικές ασκήσεις 1.Περιγράψτε το είδος της οικογένειας έτσι όπως αυτό αναπτύσσεται μέσα στο τραγούδι . Γράψτε την απάντηση σας σε word και αναρτήστε την, στο blog του σχολείου σας. http://esperinoepalagan.blogspot.com/ (χρησιμοποιήστε τους κωδικούς που έχετε στη διάθεση σας για όση ώρα βρίσκεστε στο σχολικό εργαστήριο.)

41. 2.Περιηγηθείτε στη http://el.wikipedia.org/ και μαζέψτε πληροφορίες για το δημοτικό τραγούδι. 3.Στη διεύθυνση http://www.komvos.edu.gr/ θα αναζητήσετε το έργο «Λεονώρα» του Γερμανού ποιητή Burger για να διαβάσετε ένα ακόμα ποίημα με το μοτίβο του νεκρού καβαλάρη. 4.Περιηγηθείτε στο διαδίκτυο http://www.google.gr με λέξεις κλειδιά: πουλάκι – δημοτικό τραγούδι. Μαζέψτε τα τραγούδια και σχολιάστε σε 150 λέξεις.

42. Βιβλιογραφία Δικτυογραφία http://www.nlg.gr/epet/all1.asp?id=1103&pg=../db/icon/1957/280.gif&pn=11 http://www.academyofathens.gr/ecportal.asp?id=1605&nt=19&lang=1 http://www.greek-language.gr/greekLang/literature/studies/grammatologies/16.html http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/keimena_c/math/15-26.pdf http://www.patakis.gr/Images/Files/5836.pdf http://mythologia.8m.com/dias.html http://www.jurisconsultus.gr/pubs/uploads/2955.pdf http://www.google.gr/ http://www.snhell.gr/ http://www.doukas.gr/ http://www.academyofathens.gr/ http://el.wikipedia.org/ http://www.hfc-tirana.com/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=61&apprec=14 http://www.hfc-bucharest.com/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=61&apprec=17 http://xantho.lis.upatras.gr/kosmopolis/index.php/estia/article/view/74172 http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showauthor&personsid=4596 Αίμος Ανθολογία Βαλκανικής Ποίησης, Αθήνα 2006: καταγράφονται παραλλαγές από Ελλάδα, Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και Σκόπια Ισμαήλ Κανταρέ, Ποιος έφερε την Ντορουντίν; , εκδόσεις Ροές: αστυνομικό θρίλερ, που στηρίζεται στην πιο φημισμένη αλβανική λαϊκή μπαλάντα, τη Μπαλάντα της υπόσχεσης , παραλλαγή της παραλογής Του νεκρού αδελφού