Downloaded 16 times
![รายชื่อแพทย์แผนไทยประยุกต์[Old version]](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/oldversion-111211072123-phpapp01-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
ยาหอมลมหายใจแห่งชีวิต
- 1. ยา อม... ห ลม ายใจ ห่ง ีวิต ห แ ช จัดทำโดย • คณะทำงานนวัตกรรมภูมิปัญญาไท งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติครั้งที่ ๗ วันที่ ๑-๕ กันยายน ๒๕๕๓ อิมแพค เมืองทองธานี • ศูนย์พัฒนายาไทยและสมุนไพร สถาบันการแพทย์แผนไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข
- 2. ยา อม มายใจ ห่ง ีวต ห ล ห แ ช ิ “ปรย า อม ำนวนรียบ ่าย ี่ นทยช้ ล่าว ึง ำ ูด ัน โ ยห ”ส เ ง ทค ไ ใ ก ถ ค พ อ ไพเราะ าม นทนาทงนีเพราะ า อมป็นตวแทน อง วาม นอก นใจ ย ส ั้ ย ห เ ั ้ ข ค ชื่ ชื่ เคียง าง นทย า านานความ ยม ละ ณค่าของ า อม นดินทาง ข้ ค ไ ม ช้ นิ แ คุ ย ห นั้ เ ร่วม ับ ารปลี่ยนแปลง อง ุค มัย าดย ลอด ล้าย ัง ม ายใจ ี่ ก ก เ ข ย ส ม โ ต ค ด ล ห ท ไม่สามารถ ยก อก าก วตคนทย งแต่แรกกิดจน ระทังวาระ ดท้าย แ อ จ ชี ิ ไ ตั้ เ ก ่ สุ ของ ีวิต ช เ ใ ย ห จ เ ด ล ห แ ช ิ หตุด า อม ึงปรียบ ั่ง ม ายใจ ห่ง ีวต ชีวิต ือ ะไร ำ าม ั้นๆ ี่ ลาย น าจคย งสัย ำ อบ ค อ ? ค ถ ส ทห ค อ เ ส คต ของ ำถาม ี้ ี ลาย ัศนะ ่าง ันป ค นมห ท ต ก ไ แต่น าง ระพุทธ าสนา ล้ว วาม มาย อง ำ ่า ีวิต ือ ใ ท พ ศ แ ค ห ข ค ว “ช ” ค การ ำรง ยูคกนของ ปและ าม รือกาย ละ ตภายต้สจธรรม ห่งการ ด อ ั รู น ห แ จิ ใ ั แ ่ ู่ เกิด ึ้น ั้ง ยู ละ ับปน ี่สุด ข ตอ ่แ ด ไ ใ ท แล้ว ะไรล่า ี่ป็นครื่อง สดง ่า ิ่ง ั้น ัง ำรง ีวิต ยู อ เ ทเ เ แ ว ส ๆ น ย ด ช อ ่ 2 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 3. “ก เ ารคลื่อนไหวปลี่ยนแปลง งป็น ำ อบ ี่ ัดเจน ี่สุด เ ” ค เ ค ต ทช ท เพราะ ิ่งด ี่ ราศ าก ารคลื่อนไหวปลี่ยนแปลง ็ท่ากับ ิ่ง ั้นร้ ึ่ง ส ใ ทป จ ก เ เ กเ สน ไซ ชีวิต าม นวคิด อง พทย์ ผน ทย ล่าว ่า งค์ ระกอบ อง ีวิต ือ ต แ ข แ แ ไ ก วอ ป ข ช ค สมดุล อง าย ิต ละ ิ่ง วดล้อม ึ่ง ั้ง าม ่วน ้วน ัมพันธ์ ับ าตุ ข ก จ แ ส แ ซ ท ส ส ล ส ก ธ ทั้ง ั่น ็ ือ าตุ ิน าตุ ้ำ าตุ ม ละ าตุฟ น าร ับคลื่อน ๔ น กค ธ ด ธ น ธ ล แ ธ ไ ใ ก ข เ ให้ ีวิต ระทำ ิจกรรม รือ ำเนิน ยู่ด้ ึ่ง าตุ ม ือ าตุ ี่ ีหน้า ี่ ช ก ก ห ด อ ไ ซ ธ ล ค ธ ทม ท ขับเคลือนห้ธาตุอนๆกอเกิดการคลือนไหวทงยงผลักดนให้สรรพ วต ่ ใ ื่ ่ เ ่ ั้ ั ั ชี ิ คลื่อนไหวปลี่ยนแปลง ล่าว ด้ ่า าก าด าตุ ม ุก ิจกรรม อง เ เ ก ไ ว ห ข ธ ล ท ก ข มนุษย์ ็ ม่ ามารถกิด ึ้น ด้ ั้งนี้ ม้ว่ารา ะ ม่ ามารถ องห็น รือ กไ ส เ ข ไ ท แ เ จไ ส ม เ ห จับ ้อง าตุ ม ด้ ต่ ็ ามารถ ัม ผัส ึง ารคลื่อนไหว อง าตุ ม ต ธ ล ไ แ กส ส ถก เ ข ธ ล ย ต ก ัวอย่าง ่ายๆ ย่างช่น ม ายใจข้า อก ั่นเอง ง อ เ ล ห เ อ น แ เ ต่พราะ วามสื่อม ือ ัจ รรม อง ุก รรพ ิ่ง าตุ ่างๆ “ค เ ” ค ส ธ ข ท ส ส ธ ต ใน ่างกาย ็ ีสื่อม อยป าม าลวลา ึ่ง าก าตุ มกิด วามสื่อม ร กมเ ถ ไ ต ก เ ซ ห ธ ล เ ค เ หรือ ม่ ามารถ ัด า ด้ ย่างป็น กติ ็ ะ ่ง ล ่อ ารคลื่อนไหว ไ ส พ พ ไ อ เ ป กจ ส ผ ต ก เ ทั้ง ายนอก ายใน อง นุษย์ ู้ ั้น าร ำรุง าตุ มห้ ัด า ย่างป็น ภ ภ ข ม ผน ก บ ธ ล ใ พ พ อ เ ปกติ ึงสมือนครื่อง ับ ระกัน นึ่ง ่า ีวิต ะ ามารถ ำเนิน ิจกรรม จเ เ ร ป ห ว ช จส ด ก ต่อนื่องด้ ย่าง ี ึ่ง า อม ือ ุญแจ ำคัญ ี่ ะ ่วย ก้ไข ัญหา อง เ ไ อ ด ซ ย ห ค ก ส ทจ ช แ ป ข ลม ั้ง วง น ุก ิติ ั้งน ้าน อง าร ำรุง ่งสริม ละ ก้ไข ัญหา ท ป ใ ท ม ท ใ ด ข ก บ ส เ แ แ ป สุขภาพ าย ละจ ี่ ี มข้า ากี่ยวข้อง ก แ ใ ทมล เ ม เ มื่อ าตุ ม ำให้กิด ารคลื่อนไหว ละ ารคลื่อนไหว ือ เ ธ ล ท เ ก เ แ ก เ ค สิ่ง สดง ึง าร ี ีวิต ยู่ ึงปรียบด้ ่า า อม ป็นสมือน ิ่ง ี่ ่วย แ ถ ก มช อ จ เ ไ ว “ย ห เ เ ส ทช ต่อ ม ายใจห้ นุษย์ด้ สดงอกลักษณ์ อง ิ่ง ี ีวิต ย่างป็น กติ ุข ล ห ใ ม ไ แ เ ข ส มช อ เ ป ส นั่นเอง” ท ำความ ู้จัก ับ นิด ละ างดิน อง มน ่างกาย ร กช แ ท เ ข ลใร ธาตุลมน พทย์แผนทย ทงหมด๖ประเภทโดย บ่งออกป็น ใ แ ไ ม ั้ ี แ เ ๒ ลุ่มหญ่ ือ ม อง ยาบ ละ ม อง ะเอียด ึ่ง ี นวทาง าร ก ใ ๆ ค ล ก ห แ ล ก ล ซ มแ ก พัด า ่านส้น างการ ัด อง ม ลัก ๐ ส้น าง ส้น ระธาน ิบ พผ เ ท พ ข ล ห ๑ เ ท (เ ป ส ) เชื่อมยง ับ ่วน ่างๆ อง ่างกาย ละ ระบวนการ ำงาน อง ่างกาย โ ก ส ต ข ร แ ก ท ข ร ได้แก่ ลมกองหยาบ อฬาริก า ะ ป็น ม ี่กิด ึ้นน ่อง ้อง (โ ะว ต ) เ ล ทเ ข ใ ช ท เกียวข้อง บทางดินอาหารซงแนว อง ม นิดนอยูใน นว กน ลาง อง ่ กั เ ึ่ ข ล ช แ แ ก ข ี้ ่ ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 3 ิ
- 4. ร่างกายหาก ม องเีกิดความม่สมดุลไป าจ ำให้เกิดทอง กทองสีย ล ก น้ ไ อ ท ้ ผู ้ เ อาการ ้อง ืด ้องฟ้อ าหารม่ ่อย ุกสียด น่น าเหตุ อง ารกิด ท อ ท เ อ ไ ย จ เ แ ส ข ก เ ลม อง ยาบม่ มดุล า าก ะบบ าร ่อย าหาร ิด กติ ึ่ง ตก ่าง ก ห ไ ส มจ ร ก ย อ ผ ป ซแ ต กันไป าม นิดและ นวทางดินของ าตุลม นๆซงใน ม ง๖ประเภท ต ช แ เ ธ นั้ ึ่ ล ทั้ แบ่งป็น ม อง ยาบ นิด ังนี เ ล ก ห ๔ ช ด ้ • ลม พดใน อง อก ำไส้(กจฉิสยา าตาคอลม พดอยู ท ั ท้ น ล ุ ว ) ื ท ั ่ ี่ ี่ ภายนอก ระเพาะ ละ างดิน าหาร ้า ม นิด ี้ ิการ ะ ี าการ ก แ ท เ อ ถ ล ช นพ จ มอ เจ็บทองลำไส้เกิดการ บตวมากและน ดนเชือมยง บเส้นทาง ดพา ้ บี ั ใ จุ ่ โ กั พั ี้ ข ล ท ๑ เ (เ ป อง ม ั้ง ๐ส้นส้น ระธาน ิบพราะ ้องป็น ุด ำเนิด องส้น ส )เ ท เ จ ก ข เ ประธาน ิบ ั้ง วง ส ทป • ลม ี่ ัด น ้อง น ำไส้ กฏฐาส า าตา ือ ม น ทพ ใ ท ใ ล (โ ยว ) ค ล ใ กระเพาะ ละ างดิน าหาร าก ิการ ะ ำให้กิด าการ ุกสียด แ ท เ อ ห พ จ ท เ อ จ เ แน่น น้าอก าเจียน มื่อทียบ ับ นวทางดิน องส้น ระธาน ิบ ห อ เ เ ก แ เ ข เ ป ส พบ ่า ำแหน่ง อง ม ี้ป็น าง ่าน องส้น ระธาน ิบ ส้น ือ วต ข ล นเ ท ผ ข เ ป ส ๓ เ ค เส้น ุม า หัส ังสี ละส้น ัน ู ัง ส น ส ร แ เ จ ทภส • ลม ัด ึ้นบื้อง น ุท ัง มา าตา ือ ม ี่ ัด ับ ต่ พ ข เ บ (อ ธ ค ว ) ค ล ทพ น แ สะดือ ึง ีรษะ ำให้รอ าเจียน ละอ าก ิการ ำให้ าวรอ ่อย ถ ศ ท เ อ แ ไ ห พ ท ห เ บ ๆ ทุรน ุ ายมื่อทียบ ับ นวทางดิน องส้น ระธาน ิบ บ ่า ำแหน่ง ทร เ เ ก แ เ ข เ ป ส พ วต ของ ม นิด ี้ ป็น าง ่าน องส้น ระธาน ิบ ึง ส้น ือ ส้น ิ า ล ช นเ ท ผ ข เ ป ส ถ ๘ เ ค เ อท ปิงคล ุม า าล า หัส ังสี วา ัน ู ัง ละ ุ ัง า ส น ก ท รี ส ร ท รี จ ทภส แ รช • ลม ี่ ัด งบื้อง ่าง โธ มา าตา ือ ม ี่ ัด ั้ง ต่ ทพ ล เ ล (อ ค ว ) ค ล ทพ ต แ สะดือ ึง ลายท้า ำให้ ่าย ุจจาระ ัสสาวะ าก ิการ ำให้ กมือ ถป เ ท ถ อ ป ห พ ท ย เท้าม่ด้มื่อย บ ุก ้อมื่อปรียบ ับ นวทางดิน องส้น ระธาน ิบ ไ ไ เ ข ท ข เ เ ก แ เ ข เ ป ส พบ าตำแหน่งของ ม นิดนเป็นทาง าน องส้นประธาน บ๙เส้นดวย ว่ ล ช ี้ ผ่ ข เ สิ ้ กัน ือส้น ิ า ิงคล าล า ี หัส ังสี วา ี ัน ู ัง ุ ัง ิก ิณ ค เ อท ป า ก ท ร ส ร ท ร จ ทภส รช ส ข ี และ ุ ุม สข ัง ลมกองละเอียด(สขมะวา ะคอลม มลกษณะ ะเอียด อน ุ ต ) ื ท ั ุ ี่ ี ล อ่ อ่อนยนนมนวลซงลม อง จะ ยูตาม วน างๆของ างกายทำ น้าที โ ุ่ ึ่ ก น อ ส่ ต่ ร่ ี้ ่ ห ่ พัด ำอา าร าหาร รีส ปลี้ยง ่วน ่างๆ อง ่างกาย ละ ัง น เ ส อ ( ก ัง ) ไ เ ส ต ข ร แ ย นำอา องสียออก า าก วัยวะ างๆลม อง ะเอียด งมหน้าทสำคัญ เ ข เ ม จ อ ต่ ก ล ยั ี ี่ ทีทำให้มนุษย์เกิดการ บรและต้ตอบ งภายนอก เข้ามา ระทบ าง า รั โ ่ ู้ สิ่ ท ก ี่ ท ต หู มูก ลิ้น าย ละ ิตใจ ายตนะ ึ่ง ม อง ะเอียด ี้ ี วาม จ ก แ จ (อ ๖) ซ ล ก ล นมค 4 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 5. เกี่ยวข้อง ับ ุดวบคุม ม ั้ง ุด ือ ลม น ัวใจ ทัย า ะ ึ่ง ก จ ค ล ท ๓ จ ค ๑. ใ ห (ห ว ต ) ซ ทำให้จตระ ำระสายเกิดเป็นอารมณ์ตางๆ๒.ลม น าร บความ สก ส่ ิ ่ ใ ก รั รู้ ึ และ าร ับ ู้ ัต กะ า ะ ลม ี่ ัด น นว ลาง ำ ัว ุม าวา ะ ก ร ร (ส ถ ว ต ) ๓. ทพ ใ แ ก ล ต (ส น ต ) ซึ่ง รณี ลัง ี้กิด าก ม อง ยาบ ี่ ปรปป็น ม อง ะเอียด ล้ว ก ห นเ จ ล ก ห ทแ ไ เ ล ก ล แ ดัน ึ้นป าม ่วน ่างๆ อง ่างกาย น ำให้กิด าการ ิด กติ ่างๆ ข ไ ต ส ต ข ร จ ท เ อ ผ ป ต เช่นหาก นมา หน้าอกจะ ำให้แน่นหน้าอกสงขนมา กเรียก ม กคอ ดั ท ี่ ท ู ึ้ อี ล จุ และมื่อ ัน ึ้น ีรษะรียก ม ี ึ้นบื้อง ูง ำให้กิด าการ ิงวียน ีรษะ เ ด ข ศ เ ล ตข เ ส ท เ อ ว เ ศ หน้า ืด าลาย ล้าย ะป็น มป็นต้น ึ่ง าก ม ระเภท บ่ง อก ม ต ค จ เ ล เ ซ จ ล ๖ ป แ อ เป็น ม อง ะเอียด นิด ือ ล ก ล ๒ ช ค • ลม ัด ั่ว าย ัง มัง าน า ี าตา ป็น ม ี่ ัดน ่วง พ ท ก (อ ค ค ุ รว ) เ ล ทพ ใ ช ส กลาง ำ ัว ุม าวา ะ ล่นป ั่ว ่างกาย ำให้กิด ารคลื่อนไหว ล ต (ส น ต ) แ ไ ท ร ท เ ก เ หาก การ ะ อาการ ออตาลายเห็นแสงฟระ บระยับเมือเปรียบ บ พิ จ ม ี ห ื้ ู ไ ยิ ่ กั แ นวทางดิน องส้น ระธาน ิบ บ ่า ำแหน่ง อง ม ป็น าง ่าน เ ข เ ป ส พ วต ข ล นี้ เ ท ผ ของส้น ารดิน าง ลัก อง ม ั้ง ๐ ส้น าง ส้น ระธาน ิบ เ ก เ ท ห ข ล ท ๑ เ ท (เ ป ส ) เนื่องจากป็น ม ี่ ัด ั่ว ่างกาย เ ล ทพ ท ร ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 5 ิ
- 6. • ลม ายใจข้า อก ัสสาสะ ัสสาสะ าตา ือ ม ายใจ ห เ อ (อ ป ว )ค ล ห เข้า อก ัดน นว ลาง อง ำ ัว ำให้ ี ีวิต ง ยู่ ด้ ป็น ม ี่ ัด อ พ ใ แ ก ข ล ต ท มช ค อ ไ เ ล ทพ ใน นว อง ุม าวา ะ มื่อปรียบ ับ นวทางดิน องส้น ระธาน ิบ แ ข ส น ต เ เ ก แ เ ข เ ป ส พบ ่ า ำแหน่ ง อง ม ั ส สาสะ ั ส สาสะ าตา ป็ น าง ่ า น อง ว ต ข ล อ ป ว เ ท ผ ข เ ป ส้น ระธาน ิบพียงส้นดียว ือส้น ุม า ส เ เ เ ค เ ส น ตารางแสดงแนวทางเดินของเส้นประธานสิบที่ผ่านอวัยวะต่างๆแบ่งตามระบบ การทำงาน ระบบในร่างกาย อวัยวะที่เกี่ยวข้อง เส้นประธานสิบ 1ระบบ ล้ามนื้อ ละ ระดูก กล้ามนื้อ ระดูก . ก เ แ ก เ ก เ ป ส้น ระธาน ิบ ุกส้น สทเ 2ระบบ างดิน าหาร . ท เ อ ปากคอหลอดอาหารกระเพาะลำไส้ สุม าส้น ระธาน ิบ ุกส้น น เ ป สทเ 3ระบบ างดิน ายใจ . ท เ ห จมูก ลอดลม อด ระ ัง ม ห ป ก บ ล อิ า ิงคล ุม า าล า ี ท ป า ส น ก ท ร 4ระบบ ับ ่าย . ขถ ทวาร นัก วารบา ห ท เ ส ข ี สข ัง ิก ิณ ุ ุม 5ระบบ ระสาท ละ มอง มองขสันหลังส้น ระสาท . ป แ ส ส ไ เ ป อิ า ิงคล ุม า าล า ี ท ป า ส น ก ท ร ระบบ ืบ ันธ์ 6. ส พ ุ อวัยวะพศ าย ญิง เ ช ห ส ข ี สข ัง ิก ิณ ุ ุม ระบบ ิวหนัง 7. ผ เ ป ส้น ระธาน ิบ ุกส้น สทเ 8ระบบหลวียนลหิต . ไ เ โ เ ป ส้น ระธาน ิบ ุกส้น สทเ 9ประสาท ัมผัส . ส ต ห จ ล ก า ู มูก ิ้น าย เ ป ส้น ระธาน ิบ ุกส้น สทเ ปัญหา ุขภาพ ี่กิด าก ม ี ะไร ้าง ส ทเ จ ล มอ บ เนืองจาก ม ความ มพันธ์กบการ ำงาน อง วัยวะ างๆใน ่ ล ม สั ี ั ท ข อ ต่ ทุกระบบดงนนหาก าร ดพา อง มน างกาย ดปกติไปการ ำงาน ั ั้ ก พั ข ล ใ ร่ ผิ ท ต่างๆ อง ่างกาย ็ ะ ิด กติ ามป ้วย ังนี้ ข ร กจ ผ ป ต ไ ด ด ระบบกล้ามเนือและกระดูกลม หน้าททำให้เกิดความคลือนไหว ้ มี เ ่ ี่ รับความ สกและ ำ าร าหารปลียงหาก มกิดความม่สมดุลเกิดขน รู้ ึ น ส อ ไ เ ้ ล เ ไ ึ้ จะ ำกิด วามคลื่อนไหวม่ด้ รือคลื่อนไหวม่ ะดวกกิด าการ า ทเ ค เ ไ ไ ห เ ไ ส เ อ ช เลือด รือ าร าหารปลี้ยง ล้ามนื้อ ้อย ง ำให้ ขน า ีบ ห ส อ ไ เ ก เ น ลท แ ขล ระบบทางเดินอาหาร ม ีหน้า ี่ ำให้กิด วามคลื่อนไหว อง ล ม ทท เ ค เ ข ลำไส้ ่วยน าร ลุกคล้า าหาร ับ ้ำ ่อย ำให้กิด าร ่อย าหาร ช ใ ก ค เ อ ก น ย ท เ ก ย อ ช่วยน าร ดเอา าหาร ถกยอย(ผานฟ ริมาณา คคแล้วซงจะ ำงาน ใ ก พั อ ท ู ่ ่ ไ ป มั ึ่ ท ี่ ี ใน วง ำไส้เป็นหลัก)ไปลียง วน างๆของ างกายนอกจาก ยงทำให้ ช่ ล เ ้ ส่ ต่ ร่ น ั ี้ เกิด วาม ู้สึกน าร ับ ส วาม ู้สึก ยาก าหาร ละ ำให้กิด าร ค ร ใ ก ร ค ร อ อ แ ท เ ก ร 6 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 7. ับ ่ายองสีย ้วย ากกิด วาม ม่ มดุล อง ม ะ ำให้กิด าหาร ข ถ ข เ ด ห เ ค ไ ส ข ล จ ท เ อ ไ ย ก ด ซ ข ส อ ล ล ท เ ค ผ ป ข ก ม่ ่อย าร ูด ึม อง าร าหาร ด ง ำให้กิด วาม ิด กติ อง าร ขับ ่ายช่น ้อง ูก รือ ้องสีย ถ เ ท ผ ห ท เ ระบบทางเดินหายใจ ม ี่ ำ น้าที่น าร ายใจ ือ ม ายใจ ล ทท ห ใ ก ห ค ล ห เข้า ละ ม ายใจ อก ม ัสสาสะ ัสสาสะ ำ น้าที่ ำ ากาศข้าไป แ ล ห อ (ล อ ป )ทห นอ เ ใน ่างกาย ละกิด ารปลี่ยนลือดก่าป็นลือดหม่ ี่ อด ร แ เ ก เ เ เ เ เ ใ ทป ระบบประสาทและสมอง ป็น ม ี่กี่ยว ับ วาม ู้สึก ับ ู้ น เ ล ทเ ก ค ร ร รใ อายตนะ ั้ง ือ าม งห็น ูด้ยิน มูกด้ ลิ่น ิ้น ับ ส าย ัมผัส ท ๖ ค ต อ เ หไ จ ไ ก ล ร ร ก ส และ ังป็น ม ี่ ยู่ ี่ยื่อน มอง ัตถกม ลุง ัง ี่ช้น าร ั่ง าน ย เ ล ทอ ทเ ใ ส (ม เ ัตถ ค ) ทใ ใ ก ส ง ใน ารคลื่อนไหว ่างๆ อกจาก ี้ มน ัวใจ รือ ทัย า ะ ังป็น ม ก เ ต น นล ใ ห ห ห ว ต ย เ ล ที่ ่วยน าร สดง ารมณ์นื่องจาก ม ทัย าต ั้นกิด ต่ ้ำลี้ยง ัวใจ ช ใ ก แ อ เ ล ห ว น เ แ นเ ห ซึ่ง ้ำลี้ยง ัวใจ ะ ่าง ันปมื่อ ี าวะ าง ารมณ์ ี่ ่าง ัน น เ ห จ ต ก ไ เ มภ ท อ ทต ก ระบบไหลเวียนโลหิต ม ี่กี่ยว ับ ารหลวียน องลหิต ำ ล ทเ ก ก ไ เ ข โ ท หน้าที่ ำ าหาร ปลี้ยง ่วน ่างๆ ของ ่างกาย รีส ละ ัดอา นอ ไ เ ส ต ร ( ก ัง ) แ พ เ ของสีย อก ี ม ี่ ัวใจ รือ ทัย า ะป็น ัว ำให้กิด ารหลวียน เ อ มล ทห ห ห ว ต เ ต ท เ ก ไ เ ของลือดป ั่ว ่างกาย เ ไ ทร ย ห ย ล เ ห ต ก อ า อม า มหมือน รือ ่าง ัน ย่างไร ยา อมยา มหมาย งตำรับยา ประกอบ วย วยา ลาย นิด ห ล ถึ ท ี่ ด้ ตั ห ช โดย วนหญ่มกลินหอมและ รส วม อง ำรับคอรส ขมเพือปรับการ ส่ ใ ่ ม ร ข ต ื สุ ุ ่ ี ี ทำงาน อง ม นิดตางๆให้เข้าสสภาวะ กติยา อมคอยา ใช้สำหรับ ข ล ช ่ ู่ ป ห ื ท ี่ บำรุง ัวใจ ก้ ม อง ะเอียด า ม ือ า ี่ช้ ักษารค ี่กี่ยว ับ ห แ ล ก ล ย ล ค ย ทใ ร โ ทเ ก ลม างๆโดยน้นทลม อง ยาบเนืองจาก าร ำงาน อง มป็นหวใจ อง ต่ เ ก ห ่ ี่ ก ท ข ล เ ั ข าร ำเนิน ีวิต อง นุษย์ ป็น าตุ ี่ ับคลื่อน าร ำงาน อง ่างกาย ก ด ช ข ม เ ธ ทข เ ก ท ข ร ดัง ั้น า อม า ม ี่แท้ ล้ว ม่ใช่ า น ก่ ต่พียง ลุ่มดียว าก น ย ห ย ล ท แ ไ ย ค แ แ เ ก เ ห ู้จักช้ น ุกพศ ุก ัย ามารถช้ า อม า ม พื่อ ุขภาพ ี่ ี ด้ ร ใ ค ท เ ท ว ส ใ ย ห ย ล เ ส ทดไ ทังนนแพทย์แผนทย มัยกอน อง ยา อมยา มประจำ วม าเพือ ้ ั้ ไ ส ่ ต้ ม ห ล ี ล่ ย ่ ใช้ ักษาบื้อง ้น ่วม ับ ้ำ ระสาย า ล้ว ่อย ่าย า ้ม าม าย ลัง ร เ ต ร ก นก ย แ ค จ ย ต ต ภ ห ัจจุบัน น ั่วไป ึง าจรียก า อม ละ า ม วม ันป็น ำ ่า ป ค ท จ อ เ ย ห แ ย ล ร ก เ ค ว “ า อมพียง ำดียว ย ห ”เ ค เ ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 7 ิ
- 8. ทำไม ้อง าอม ต ย ห ? หลาย น าจม ง ่า า อม ป็น า ำหรับ าการ ิงวียน ค อ อ ว ย ห เ ย ส อ วเ หน้ามดเป็นลมและ ำหรับผสงอายุเท่านันแต่แท้จริงแล้วยา อมช้ได้กบ ื ส ู ้ ู้ ห ใ ั ทกคนทกเพศ กวยซงตองการ งเสริมการ ำงาน อง าตุทง๔โดยฉพาะ ุ ุ ทุ ั ึ่ ้ ส่ ท ข ธ ั้ เ ธาตุ ม พราะ าก าตุ ม กติ ็ ะ ำให้ ่างกาย ำงานด้ ย่าง กติ ล เ ห ธ ล ป กจ ท ร ท ไ อ ป สมดุล ามป ้วย ต่ าก ม ั้น ิด กติป ช่น ี าร ำเริบ ย่อน ต ไ ด แ ห ล น ผ ป ไ เ มก ก ห หรือ ิการ ็ ่ง ล ระทบ ำให้ ่างกายสีย มดุล ละ ำงาน ิด กติ พ กส ผ ก ท ร เ ส แ ท ผ ป ตามป วยซงใน รณีลม ดปกติดงกล่าวยา อมคอยา ส ขมกลินหอม ไ ด้ ึ่ ก ผิ ั ห ื ร สุ ุ ่ ทีบรรพ น พทย์แผนทยศกษาคนคว้ารวบรวมว้เป็นตำรับสบทอด า ช แ ไ ึ ้ ่ ไ ื ม ยาวนาน ึ่ง รุง ึ้นดย ี ัตถุประสงค์พื่อ รับ มดุล อง าตุ มห้ป็น ซ ป ข โ มว เ ป ส ข ธ ล ใ เ ปกติ ี่ ำคัญมื่อ ้นคว้า ง ึกน ะดับ ระวัติศาสตร์ าร พทย์ บ ่า ทส เ ค ลล ใ ร ป ก แ พ ว ยา อมเป็นเอกลักษณ์การ รุงยา ปรับปรุงขนตาม บบ พทย์แผนทย ห ป ท ี่ ึ้ แ แ ไ ซึงมความป็นเอกลักษณ์เฉพาะ วโดยม่พบ ารช้ยา อมน พทย์แผน น ่ เี ตั ไ ก ใ ห ใ แ อื่ ห จ ช รือ าก นชาติ ื่น อ จาก าร เคราะห์ตำรับยา อมน นังสืออายุรเวท กษา อ ะ ก วิ ห ใ ห ศึ พ จ อนุมานด้ ่า า อม ี ่วน ระกอบ ลัก ยู ่วน ือ ไ ว ย ห มส ป ห อ ่ ๓ ส ค ๑. เป็นยา ส ขมมกลินหอมโดย าศัยกลินรสและ รรพคุณ ร สุ ุ ่ อ ่ ส ี จาก มุนพร าง ลุ่ม ช่น กสร ั้ง กฐ ั้ง ทียน ั้ง บเชย ส ไ บ ก เ เ ท ๕ โ ท ๕เ ท ๕อ ขอนดอก ระลำพัก ฤษณา ะลูดป็นต้น ก ก ช เ ๒. ป็น า ี่ช้ รับ วาม มดุล อง าตุ ั้ง ิน ้ำ มฟ เ ย ทใ ป ค ส ข ธ ท ๔ (ด น ล ไ ) ใน าย ึ่ง าจกิด าก าร ิด กติ รือ าร ปรผัน ป าม ภาพ ากาศ ก ซอ เ จ ก ผ ป ห ก แ ไ ต ส อ ของ ดูกาล ดย าศัย ลุ่ม ิกัด า าง ิกัดข้า ากี่ยวข้อง ือ ิกัด ฤ โ อ ก พ ย บ พ เ ม เ ค พ เบญจ ูล ิกัด รีผลา ิกัด รี ฎุก ิกัด รีสารป็นต้น ก พ ต พ ต ก พ ต เ ๓. ป็น า ี่ช้น าร ก้ าการ ี่ ้องการ ักษาดยตรง ช่น เ ย ทใ ใ ก แ อ ทต ร โ เ วิงวียน ุกสียดจ ั่น วด ีรษะ ลฯ เ จ เ ใ ส ป ศ ฯ ใน าร ึกษา ำรับ า อม น นังสือ ายุรเวท ึกษา บ ่า ก ศ ต ย ห ใ ห อ ศ พ ว ตำรับ า อมน ั้น ามารถ ักษา ลุ่ม าการ ิด กติ อง ่างกาย ด้ ึง ยห ใ น ส ร ก อ ผ ป ข ร ไ ถ ๙๐ าการ ึ่ง ามารถ บ่งป็น า าร ัก ด้ ระมาณ ๕ าการ อ ซ ส แ เ อ ก หล ๆ ไ ป ๔ อ เช่นบำรุงธาตุเจริญธาตุแก้ธาตุพการบำรุงครรภ์บำรุงกำลังคดทะ าด ิ ุ ร อาการหน็บ า รค า ักษุ ืด ก้ ้อ ่างๆ ก้ชื่อม ึน ก้ ัก เ ช โ ต จ ม แ ต ต แ เ ม แ ช แก้คลังเพ้อแก้ระ ำระสายแก้ลนกระด้าง าง ข็งแก้สลบแก้นอนม่หลับ ่ ส่ ิ้ ค แ ไ แก้รค ม จริญ าหาร ก้ ม ่างๆ ก้ าโย าตุ ำเริบ ก้ ระหาย ้ำ โ ล เ อ แ ล ต แ ว ธ ก แ ก น 8 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 9. แก้มือท้า าย ก้ข้ก้ ้อนน ำรุง ัวใจ ำรุงลหิต ก้ ิษแก้ ้ำนม เ ต แ ไ แ ร ใ บ ห บ โ แ พ น แก้ทษลหิตแก้ าป าตุ ก้ ระษัยป็นต้น โ โ อโ ธ แ ก เ ทั้งนี้หตุ ี่ า อม ั้น ามารถ ี่ ะ ก้ ด้ ลาย าการ ็ ้วย เ ท ย ห น ส ทจ แ ไ ห อ กด เหตุผล ือ า อม ั้น ่วยน าร รับ ม ำให้ าร ำงาน อง วัยวะ ค ย ห น ช ใ ก ป ล ท ก ท ข อ ต่างๆ น ่างกาย ี าก ึ้น ่วยน าร รับ าตุที่สีย มดุล อง ุขภาพ ใ ร ดม ข ช ใ ก ป ธ เ ส ข ส ทั้ง าย ละจ ั้ง ัง ี ัว าฉพาะ ี่ ่วยน าร ักษารค าง นิด สดง ก แ ใ ท ย มต ย เ ทช ใ ก ร โ บ ช แ ให้ห็น ึง วาม ูกพัน ับ ีวิต า ั้ง ต่ รกริ่ม นถึง าระ ุดท้าย าม ี่ เ ถค ผ ก ช มตแ แ เ จ ว ส ต ท กล่าวว้ รรพคุณ ี่ด้ าก า อม ึงปรียบสมือน ม ายใจ ี่ ยู่ ู่ ับ ไ ส ทไ จ ย ห จ เ เ ล ห ทอ คก ชีวิต า ั้ง ต่ ้น น บ ั่นเอง มตแ ต จ จ น คณภาพเหตุผล ละ รรพคุณของ า อมหล่านจงเป็นเสมือน ุ แ ส ย ห เ ี้ ึ คำ อบห้กบผทคลา แคลงใจด้ดวาการช้ยา อม นสามารถ วย ำรุง ต ใ ั งู้ ี่ ไ ่ี ใ ห นั้ ช่ บ รัก าสุขภาพด้น ุก ้านด้ ย่าง ลอดภัย ีก ั้ง ังสมือน าร ่วย ษ ไ ใ ท ๆด ไ อ ป อ ทยเ ก ช ส่งสริม นุรักษ์ ูมิ ัญญา ละ ่อ ม ายใจห้ ับ ัฒนธรรม าร รุง า เ อ ภ ป แ ต ล ห ใ ก ว ก ป ย ของ ระเทศห้ ำรง ยู่ ู่ ับ ังคมทย ราบ านท่า านด้ ีก ้วย ป ใ ด อ คก ส ไ ต น เ น ไ อ ด ก แ ป าร บ่ง ระเภท อง า อม าม ลุ่ม าการ ละ ส อง า ข ยห ต ก อ แ รข ย ยา อมน ำรับยา างการ พทย์แผนทย นจดเป็นยา มรสสุขม ห ใ ต ท แ ไ นั้ ั ท ุ ี่ ี เป็น ลัก าจ บ่ง า อม ี่ ี ส ุขุม อกป็น ระเภท ลักด้แก่ ห อ แ ย ห ทมร ส อ เ ๓ ป ห ไ ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 9 ิ
- 10. ๑. ยาหอมที่มีรสสุขุม รรพคุณ ก้ ม อง ะเอียด ก้ ม ส แ ล ก ล แ ล ิงวียน ึนงง ่อนเพลีย หนื่อย ่าย จ วิว จ ั่น อน ม่ ลับ ว เ ม อ เ ง ใ ห ใ ส น ไ ห ใช้ป็น า ำรุง มอง ำรุง ัวใจ ระกอบ ้วย ัว า ำคัญ ช่น ะมด เ ย บ ส บ ห ป ด ตยส เ ช เช็ด ญ้าฝรั่น ำพัน อง ห อ ท ๒. ยาหอมที่มีรสสุขุมเย็น รรพคุณ ก้ ่อนเพลีย าก ่วย ข้ ส แ อ จ ป ไ แก้ ม ิงวียน ึนงง ลัง าก ื้นข้ใช้ป็น า ลายข้ ระกอบ ้วย ัว ล ว เ ม ห จ ฟ ไ เ ย ป ไ ป ด ต ยา ำคัญช่น ูก ระดอม อ ะพ็ด ากคร้ครือ ส เ ล ก บ ร เ ร ไ เ ๓. ยาหอมที่มีรสสุขุมร้อน รรพคุณ ก้ ม อง ยาบ ก้ ม ส แ ล ก ห แ ล จกเสียด น่นทองแน่นหน้าอกแก้อาการ ลืนไส้อาเจียนมนงงวงเวียน ุ แ ้ ค ่ ึ ิ ประกอบ ้วย ัว า ำคัญช่น ัส ุณปราะ อม ระวาน ด ตยส เ ห ค เ ห ก ยห ท ช ชิ น จ เ - - แ ต า อม ุก ่วง ีวต ับ ากกิดแก่เจ็บ ละ าย ต่ละ ่วง ัย ัน อง ีวิต นุษย์ าร ำงาน อง ม ้วน ี าร แ ช ว ว ข ช ม ก ท ข ล ล มก เปลี่ยนแปลง ี่ ตก ่าง ันป รรพ น พทย์ ผนทย ึง รุง า อม ึ้น ทแ ต ก ไ บ ช แ แ ไ จ ป ย ห ข มุงปรับสมดุลธาตุโดยฉพาะ าตุลมห้เป็นปกติเพือสงเสริมแก้ไขและ ่ เ ธ ใ ่ ่ ป้องกันสขภาพ วย ำรับยา อมซงมความหมาะ ม บจดประ งค์นนๆ ุ ด้ ต ห ึ่ เ ี ส กั ุ ส ั้ ต่าง ันป ั้ง ต่ รกกิด นถึง าระ ุดท้าย อง ีวิต ังนี้ ก ไ ตแ แ เ จ ว ส ข ช ด ยาหอมที่ใช้ในการบำรุงครรภ์ น าร พทย์ ผน ทยราชื่อ ่า ใ ก แ แ ไ เ เ ว การ จะกิดเป็นบคคล นใน าร ฏิสนธิจะด้เลือด ห่งบดา ละ ารดา ท เ ุ นั้ ก ป ี่ ไ แ ิ แ ม มาระ น ัน ั้ง ึ้นป็น ้อน ลหิต ัน ะเอียด ่อ ามื่อ รบจ็ด ัน ค ก ตข เ ก โ อ ล ต มเ ค เ ว รารียก ่า ชยเภท ละ ี ัญจ าขากิด ึ้น าม า อ ายุ รรภ์ รบ เ เ วไ แ มป ส เ ข ต ม พ อ ค ค ๑ ดือน ะ ี าร หลวียน องลหิต อง ารกกิด ึ้นป็น ม อง รก เ จ มก ไ เ ข โ ข ท เ ข เ ล ก แ อัน ั้ง ึ้นน ่างกาย ตข ใ ร น ารกิด อง ม อง ารก ี้อง ะ ปกี่ยวนื่อง ัมพันธ์ ัน ใ ก เ ข ล ข ท นเ จ ไ เ เ ส ก กับ ม กติ ห่ง ารดา ระทำห้ ะคน ันกิด ิปริต ่างๆ านา ห้ ล ป แ ม ก ใ ร ก เ ว ต น ใ คลื่นเหียน าเจียน ยาก ิ่งม่คย ิน ้างเหล่า ี้ป็นต้น าการหล่า ี้ อ อ ส ไ เ ก บ นเ อ เ น สามารถ ก้ไข ด้ดย าร ับ ระทาน า อม ี่ ี รรพคุณป็น า รรภ์ แ ไ โ ก ร ป ย ห ทมส เ ยค รักษา ึ่ง ี ่วน ระกอบ ลักป็น า ส ุขุม อมย็น ซ มส ป ห เ ย ร ส ห เ โดย น ่วง ายุ รรภ์ ๓ ดือน รก า อม ี่ ช้ วร ี ใ ช อ ค ๑ - เ แ ย ห ทใ ค ม ส่วน ระกอบ ลักป็นกสร อกไม้ ละ ัว า ี่ ี รรพคุณ ่วย ำรุง ป ห เ เ ด แ ต ย ทมส ช บ ครรภ์เช่นนม รือขาวหนียว ำ ญญาสวนน วง รรภ์ประมาณ๔ ห ้ เ ด กั ่ ใ ช่ ค - ๖ เดือน นลกษณะ า อม ใช้ควร รส อนจือเข้ามา างเพือแก้ไข าการ นั้ ั ย ห ท ม ร้ เ บ้ ่ อ ี่ ี 10 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 11. ผิดปกติจาก ม องยาบ ย่างเช่นท้อง ดทองฟ้อและน วง๓เดือน ล ก ห อ อื ้ เ ใ ช่ สุดท้าย อง าร งครรภ์รส า อม วรน้นออกป าง อนเพือชวย ำให้ ข ก ตั้ ย ห ค เ ไ ท ร้ ่ ่ ท ลมน าย ัดด้ ี ึ้น ละ ำให้กิด มบ่ง ลอด ม ัมมัชวาต ่วยห้ ใ ก พ ไ ดข แ ท เ ล เ ค (ล ก )ช ใ คลอด ่าย งนี้ ัง า อม าง นิด วย กษา วาม ิด กติ อง ารก ง ทั้ ย มย ห บ ช ทช่ รั ค ผ ป ข ท ี ี่ ใน รรภ์ช่น ารก ิ้น ากกินป รือ ารกม่ ิ้นด้ ีก ้วย ค เ ท ด ม เ ไ ห ท ไ ด ไ อ ด ยาหอมที่ใช้ในการรักษาโรคของทารก ช่น า อมทพ งคล เ ยห เ ม ช่วยน าร กษารค ะออง รือหละ นเป็นโรค เกิดในด็กหรือยา าง ใ ก รั โ ล ห อั ท เ บ ี่ ตัว ี่ ก้ าการ น่น ้องนด็ก ก้รค าง ทแ อ แ ท ใ เ แ โ ซ ยาหอมทชวยในการบำรุงนำนมใน ระ มภีรปฐม นดากล่าวว้วา ี่ ่ ้ พ คั จิ ไ ่ ์ น้ำนม ห่ง ารดา ั้นปรียบ ัง ิพยอสถ ก่ ุตร ันรค ั้น ะกิด ึ้น แ ม น เ ด ท โ แ บ อ โ น จ เ ข หรือ าย ป ั้น อม ยู่ ี่ ม ห่ง ารดา ่าป็น ้ำดี รือ ้าย มื่อ ญิง ห ไ น ย อ ทน แ ม ว เ น ห ร เ ห หลังค อด ะห้นม ตรบาง รังอาจกิดอาการ ดเต้านมนำนม อก อย ล จ ใ บุ ค ้ เ คั ้ อ น้ หรือ าง รั้ง ้ำนม ี ลิ่น าว ัญหา ัง ล่าว ี้ ด้ ี ลุ่ม า อม ี่ ่วย บ ค น มก ค ป ด ก นไ มก ย ห ทช น าร ำรุง ้ำนม ก้ ้ำนม ิการ ด้ ดย าศัย รรพคุณ าก ัว า ใ ก บ น แ น พ ไ โ อ ส จ ต ย สมุนพร ส ้อนช่นทียน ั้ง นิดกฐ ั้ง นิด รือ ิง ป็นต้น ไ ร ร เ เ ท ๕ ช โ ท ๕ ช ห ข เ และ ี ัว า าง ัว ี่ ่วย ้าง ิษห้ ้ำนม าร าบ ิ ุทธ์ ึ้น ก ัวอย่าง มต ย บ ต ทช ล พ ใ น ม ด รส ข ย ต เช่น าช้างขา วาง ่อน รุงเขมาป็นต้น ง เ ก อ ก เ ยาหอมที่ช่วยในการบำรุงธาตุ า อม ลุ่ม ี้ ุ่งน้น ล ้าน ำรุง ย ห ก นม เ ผ ด บ ร่างกายชวย ำให้เลือด ละ มหลวียนด้ดขนทำให้เจริญอาหารทงนี ่ ท แ ล ไ เ ไ ึ้ ี ั้ ้ เพื่อ ่งสริมห้ าตุ มน าย ัดห้ าตุฟ ุกชน ย่างป็น กติ ่ง ล สเ ใ ธ ล ใ ก พ ใ ธ ไ ล โ อ เ ป สผ ให้ ู้สึก ยาก าหาร ละ ี ำลัง ึ้น ร อ อ แ มก ข ยาหอมที่ช่วยในการลดไข้ าการ ข้ป็น าการ ี่ ี วาม ้อน อ ไ เ อ ทมค ร ใน างกาย งดงนนยา อม าง นิดทมรส ม น ยูเช่นยา อม วกฐ ร่ สู ั ั้ ห บ ช ข ป อ ห น โ ี่ ี ่ ก็สามารถ วยน าร ดข้ได้เนืองจาก ส ขมเย็นของ า อม วยนรือง ช่ ใ ก ล ไ ่ ร สุ ุ ย ห ช่ ใ เ ่ การ ระจายอา วาม ้อน ป ั่ว ่างกาย งค์ วาม ้อน ึงบาบาง ง ก เ ค ร ไ ทร อ ค ร จ เ ล และ ัว า ส มย็นน ำรับ ็ช้ ดข้ดยตรง ยู่ ล้ว ึง ำให้ า อม ตยร ข เ ใ ต กใ ล ไ โ อแ จท ยห มี รรพคุณ ี่ช้ ดข้ด้ ส ทใ ล ไ ไ ยาหอมบำรุงโลหิต แก้ทางโลหิต นื่องจากลือด ละ ม ี วาม เ เ แ ล มค สัมพันธ์ ับอาการ างลหิต ากลหิต ้อน ็ ะ ำให้ ม ำเริบ ึ้น ละ ก ท โ ห โ ร กจ ท ล ก ข แ เกิด วาม ิด กติ ด้ ัง ั้น ารห้ า อม ึง ่วย ระจาย ม ำให้ าตุ ค ผ ป ไ ดน ก ใ ยห จช ก ล ท ธ อัน ำเริบ ั้น ่อน ำลัง ง ำให้ ด าการ ิด กติ ี่กิด ึ้นด้ ใน ณะ ก น อ ก ล ท ล อ ผ ป ทเ ข ไ ข เดียวกัน ั้น ็ ี มุน พร าง นิด ี่ ่วย ำรุงลือด รุง ยู่ น า อม น กมส ไ บ ช ทช บ เ ป อ ใ ย ห ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 11 ิ
- 12. ต ร นๆด เ ฝ ค ำ ับ ั้น ้วยช่น าง ำฝอยลือด รด ำทยป็นต้น เ แ ค ไ เ ยาหอมที่แก้ในปัจฉิมวัย ัจฉิม ัย มาย ึง ัย อง ู้ ูง ายุ ึ่ง ี ป ว ห ถ ว ข ผส อ ซ ม พิกดอา สมุฎฐาน าร วย เกียวข้อง บธาตุลมดยตรง(วาโย าตุ)จง ั ย ก ป่ ท ่ ุ ี่ กั โ ธ ึ ก่อห้กิด าการวียน ีรษะจ ั่น ายจม่ ิ่ม ่อนเพลีย ัวใจต้นม่ ใ เ อ เ ศ ใ ส ห ใ ไ อ อ ห เ ไ สม่ำเสมอ าการหล่า ี้ ้วนกิด าก ม ั้ง ิ้นซึ่ง ารช้ า อม ะ ่วย อ เ นล เ จ ล ท ส ก ใ ย ห จ ช ให้การหลวียน องลือด ี ึ้น ่ง ลห้ าการวียน ีรษะ ด ง ละ ัง ไ เ ข เ ดข ส ผ ใ อ เ ศ ล ล แ ย ช่วย ำรุง มน ัวใจ ทัย า ะ ำให้กิด าการ งบ ะงับ ละ ำให้ บ ล ใ ห (ห ว ต ) ท เ อ ส ร แ ท หัวใจ ำงาน ด้ ี ึ้น ัวอย่าง มุน พร ี่ฉพาะ น า อม ลุ่ม ี้ ช่น ท ไ ดข ต ส ไ ทเ ใ ยห ก น เ ชะมดช็ด ำพัน องสม ฤษณา ระแจะ ะนาวป็นต้น เ อ ท โ ก ก ต เ ยาหอมที่ใช้ในช่วงสุดท้ายของชีวิต ี า อม าง ระเภท ึ่ง มย ห บ ป ซ มี าร ช้ น นไข้ ี่ ี าการ นักพื่อ ห้ นไข้ ด้ ั่งสีย รือ ำ าระ ก ใ ใ ค ทมอ ห เ ใ ค ไ สเ ห ท ภ บาง ย่าง ่อน ี่ ะสีย ีวิต ช่น า อม ก้ ม หา ดมถ์ า ลิก รณี อ ก ทจ เ ช เ ย ห แ ล ม ส ยพ ธ เป็นต้น การช้ า อม ำหรับรค ่ายๆ ายใน ้าน ใยห ส โ ง ภ บ แก้ลมวิงเวียน อาการป็น ม รือ ิงวียน าวรอ มักกิดน ู้ ูง ายุ ต่ ็ เ ล ห ว เ ห เ เ ใ ผส อ แ ก อาจ บน ยรนหรือวยทำงานด้เช่นเดียวกันแพทย์แผนทย อว่าอาการ พ ใ วั ุ่ ั ไ ไ ถื ดัง ล่าว กิด าก ม อง ะเอียด ิด กติ ป ึ่ง า อม รือ า ม ก้ ก เ จ ล ก ล ผ ป ไ ซยห ยล แ ห ลม อง ะเอียด ามารถพิ่ม าร ำงาน อง ม อง ี้ ห้ หลวียน ก ล ส เ ก ท ข ล ก นใ ไ เ ทร ั่ว ่างกาย ั้ง ัง ่วย รับ าร ำงาน อง ล้ามนื้อ ระสาท ละ าร ท ย ช ป ก ท ข ก เ ป แ ก 12 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 13. ไหลวียน องลือดโดย าอม ใช้มกเป็นยา อม ส ขมมีกลินหอมเย็น เ ข เ ย ห ท ั ห ร สุ ุ ่ ี่ ตัวอย่าง มุน พร ี่ ระกอบน า อม นิด ี้ ช่น กฐ ั้ง กสร ั้ง ส ไ ทป ใ ยห ช นเ โ ท ๕เ ท ๕ ฤษณา ะมดช็ด ัวอย่าง า อม ี่ช้น ลุ่ม าการ ี้ช่น า อม ก ช เ ต ย ห ทใ ใ ก อ น เ ย ห ทิพอสถ ช้ ก้ ม ิงวียน ดยช้ ะลาย ้ำ อกไม้ รือ ้ำสุก า อม โ ใ แ ล ว เ โ ใ ล นด ห น ยห รักษา าการ ลุ่ม ัง ล่าว ี่ าด้ าม ้อง ลาดช่น า อม ิมล ินดา อ ก ด ก ทห ไ ต ท ต เ ย ห ว จ ยา อม ำพัน อง า อม ินทรอสถ ท่ง อง า อม ูล ระสิทธิ์ ห อ ท ย ห อ โ แ ท ย ห ภ ป ย ห สร ฤ ์ ย ห ๕ เ ย ห เ พ ย ห พ จ า อม ุ าม ทธิ า อม จดีย์ า อมวช งศ์ า อม รหม ักร์ ผง า อม ๅษี รง ้า า อม มอ ระเสริฐยา อม า ิ้นป็นต้น ย ห ฤ ท ม ย ห ห ป ห ซม เ แก้อาการจุกเสียดแน่นท้อง จาก นวคิด าร พทย์ ผน ทย ม ี่ ำให้กิด าการ ุกสียด แ ก แ แ ไ ล ทท เ อ จ เ แน่น ้องกิด ึ้น าก ม อง ยาบ ำ น้าที่ม่ ัมพันธ์ ัน ่ง ลห้กิด ท เ ข จ ล ก ห ทห ไ ส ก สผ ใ เ การ อย าหาร ไม่สมบูรณ์กลายป็นแก๊สใน ระเพาะ าหารกอให้เกิด ย่ อ ท ี่ เ ก อ ่ อาการ กเสียดทอง ดทองฟ้อวธแก้อาจ ำได้ทงการช้ยาธาตุนำแดง จุ ้ อื ้ เ ิ ท ั้ ใ ี ้ หรือยา อมยา ม มสวน ระกอบน าง ส า เีผ็ดรอนเช่นยา ม ตร ห ล ท ่ ป ี่ ี ใ ท ร ย ท่ ้ ส มิ กุมารหญ่ า ก้ รรพ ษัย รือ า ี่ข้า ริกทย พื่อ ่วย รับ มดุล ใ ย แ ส ก ห ย ทเ พ ไ เ ช ป ส ของ มห้ข้า ู่ ภาวะ กติดยร็ว ำรับ า อม ี่ช้ ักษา าการ ลุ่ม ล ใ เ สส ป โ เ ต ย ห ทใ ร อ ก นี้ เช่น า อ อิ ท ักร ดย าจช้ดี่ยว รือช้ ่วม ับ ้ำ ระสาย า ย ห ม น จ โ อ ใ เ ๆ ห ใ ร ก น ก ย เช่น ะลายน ้ำ ิง ้ำส้ม ่าป็นต้น ัวอย่าง า อม ี่ช้ ักษา าการ ล ใ นข น ซ เ ต ย ห ทใ ร อ จุกสียด ี่ าด้ าม ้อง ลาด ช่น า อม ้าจดีย า อม ระ ักร เ ทห ไ ต ท ต เ ยห หเ ์ยห ป จ ์ ยา อม า ิ้น า อม ๅษี รง ้า า อม า าศ ริ ักษ์ ห ซม ยห ฤ ท ม ยห อก บร แก้อาการท้องเสีย มื่อกิด าการ ้องสีย สดง ึง าการ ันนื่อง า าก าตุ ้ำ เ เ อ ท เ แ ถอ อ เ มจ ธ น กำเริบรางกาย ะปลียน มดุลให้การ ำงาน อง าตุไฟ ด งจน าง รัง ่ จ เ ่ ส ท ข ธ ล ล บ ค ้ ผู้ ่วย ัม ผัส ด้ าก าการ ้องย็น ึ่ง ่ง ล ่อ ป ัง าร ำงาน อง ป ส ไ จ อ ท เ ซสผ ต ไ ยก ท ข ธาตุ ม นื่องจาก าตุ ม ้องช้ าตุ ฟน าร ับคลื่อน ึง ำให้กิด ล เ ธ ล ต ใธ ไ ใ ก ข เ จ ท เ อาการ ้อง ืด าม า ลัง าก ้องสีย ละ าก ล่อย ิ้ง ว้ าจ ำให้ ท อ ต มห จ ท เ แ ห ป ทไอ ท เกิด าการ ้อง ูก ้องช้วลา าน ๓ ัน รือ าจ าน ว่า ั้น อ ท ผ ต ใ เ น ๒ - ว ห อ น ก น กว่ารางกาย อง ปวย ะ รับเข้าสสม ลปกติดงเดิมการ กษา าการน ่ ข ผ ่ จ ป ู่ ดุ ั รั อ ใ ู้ กลุมนสามารถช้ยาธาตุ(นำแดงหรือยา อม าง นิดทนทีทเกิดอาการ ่ ี้ ใ ้ ) ห บ ช ั ี่ เพื่อ ะ ่วยห้การ รับ มดุล อง ่างกายร็ว ึ้น ละม่ ่อห้กิด าการ จช ใ ป ส ข ร เ ข แ ไ ก ใ เ อ ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 13 ิ
- 14. ผิดปกติตาม า ลังถายองดังทได้กล่าว ล้วทงนีหาก อาการ องสีย ม ห ่ ท้ แ ั้ ม ี่ ้ ี ท้ เ หรือ วด ้อง าจช้ า อม ่วม ับ ้ำ ระสาย า ช่น ้ำ ้มบ ับทิม ป ท อ ใ ย ห ร ก น ก ย เ น ต ใ ท หรือ ้ำ ้มบ รั่ง รือ ้ำ ้ม ัว ระ ือผาฟ ด้ ัวอย่าง า อม ี่ช้ น ต ใ ฝ ห น ต ห ก ท เ ไ ไ ต ย ห ทใ ลด าการ ลัง าก ้องสีย ี่ าด้ าม ้อง ลาดช่น า อม ้าจดีย์ อ ห จ ท เ ทห ไ ต ท ต เ ย ห ห เ ยา อม ระ ักร า อม า ิ้น า อม ๅษี รง ้า า อม า าศ ริ ักษ์ ห ป จ ์ย ห ซ ม ย ห ฤ ท ม ย ห อ ก บ ร ยาหอมสำหรับรับประทานหลังจากอาการไข้หวัดเจ็บคอ หลังจาก อาการข้ธาตุทง๔ใน างกายรา ะ กกระทบ ำให้ ม ี ไ ั้ ร่ เ จ ถู ท เสียสมดุลการ กฟนรางกาย ลังจากป็นไข้หวัดหรือเจ็บคอสามารถช้ พั ื้ ่ ห เ ใ ยา อม ำหรับแก้ลม ลายข้เพือชวยห้รางกาย รับการดินของ มทำให้ ห ส ป ไ ่ ่ ใ ่ ป เ ล อาการ ่อนเพลีย ลัง ข้ วัด ด ง ด้พราะลือด มดิน ด้ ะดวก ึ้น อ ห ไห ล ลไ เ เ ล เ ไ ส ข ทั้ง ัง ่วย ห้ วัยวะ ่างๆ ำงาน ด้ ี นไข้ ึงข้า ู่ าวะ กติร็ว ึ้น ยช ใ อ ต ท ไ ด ค จ เ สภ ป เ ข ใน ณะดียวกันยา อม ลุมนจะ สมุนไพร ส มน ำรับเพือชวย ดข้ตำๆ ข เ ห ก ่ ม ร ข ใ ต ี้ ี ่ ่ ล ไ ่ ที่ ัง ีอ ู่น ู้ ่วย ก ัวอย่าง ัว าช่น ูก ระดอม อ ะพ็ด าชดัด ย ม ยใ ผป ย ต ตยเ ล ก บ ร เ ร ตัวอย่าง า อม ี่ช้น ลุ่ม ี้ ช่น า อม วกฐ า อม ี่ า ด้ าม ย ห ทใ ใ ก น เ ย ห น โ ย ห ทห ไ ต ท ต เ ย ห ม เ ร ย ห ด ย ห ส ภ ้อง ลาดช่น า อม หานาว ัตน์ า อม รุณ า อม ว่าง พ แก้อ่อนเพลียบำรุงร่างกาย ใน ยชราวยกลาง นหรือแม้แต่วยเด็กอาการ อนเพลียเกิดขน วั ั ค ั อ่ ึ้ ด้ น างวลา หตุพราะรา าจ ูแล ่างกาย ม่ ี อ ิน าหาร ไ ใ บ เ เ เ เ อ ด ร ไ ดพ ก อ ไม่หมาะ ม ัก ่อนม่ อดีม่ อก ำลัง าย ้า ังเกตห้ ี ะห็น ่า เ ส พ ผ ไ พ ไ อ ก ก ถ ส ใ ด จ เ ว อาการ ่อนเพลียหล่า ักกิด ึ้นน ่วง ่าย ะหว่างวลา ๔.๐๐ อ เ นี้ ม เ ข ใ ช บ ร เ ๑ น. - ๘.๐๐น.ซงเป็นชวงวลา อง าร ำงาน อง าตุลมหาก าตุลม ร่อง ง ๑ ึ่ ่ เ ข ก ท ข ธ ธ พ ล ม้พียงล็ก ้อย ็ ำให้ ารคลื่อนไหว องลือด ี่ ะ ำ ้ำ ละ าหาร แ เ เ น กท ก เ ข เ ทจ น น แ อ ไ ทร ป ั่ว ่างกาย ้า ง ำให้ ารดิน อง มขึ้น ู่บื้อง ูง ด ง ป็นหตุห้ ช ล ท ก เ ข ล สเ ส ล ล เ เ ใ ง่วง าวนอน า อม ี่ ี งค์ ระกอบ อง มุนพร ส ุขุม ้อน ะ ห ย ห ทมอ ป ข ส ไ ร ส ร จ สามารถ รับห้ าตุ ม ัดด้ป็น กติ า อม ี่ สมสม รือ ิ่นซี ง ป ใ ธ ล พ ไ เ ป ย ห ทผ โ ห ย เ ย ต ต ไ จ ช บ ร าม ำราทย ะ ่วย ำรุง ่างกาย ม้แต่ น ี่ ำงาน นัก ้อง ืน รือ แ ค ทท ห ต ย ห เดินทงวนจน อนเพลียใน วง ายนอกจาก าร วด ล้วหาก นยา อม ั้ ั อ่ ช่ บ่ ก น แ กิ ห น ลุ่ม ี้ ะ รับ ารดิน าง อง ม ี่ ัด ง ป ้าน ่าง ห้ ัด ด้ ใ ก น จ ป ก เ ท ข ล ทพ ล ไ ด ล ใ พ ไ อย่าง วถงจงลด าการ อนเพลียสวนน รณีทเป็นมา าวนานควร น ทั่ ึ ึ อ อ่ ่ ใ ก ย ี่ กิ ยา อม ร้อม ำกระสายพือแก้อา า นันๆเพือให้ได้ผลน าร กษาร็วขน ห พ น้ เ ่ ก ร ้ ่ ใ ก รั เ ึ้ 14 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 15. ย ห กนทห ไ ต ท ต เ ย ห ป า อม ลุ่ม ี้ ี่ าด้ าม ้อง ลาดช่น า อม ราสาท อง า อม ท ย ห อินทรอสถ า อม หา ว่างอารมณ์ า อม รุณเป็นต้น โ ย ห ม ส ยห ด แก้แพ้อากาศ อ แ อ น ไ ต เ อ ห ทเ ข าการ พ้ ากาศ ้ำมูกหล อนช้า เป็น าการ นึ่ง ี่กิด ึ้น จ ก ท ข ธ น ทม เ เ ม จ ล เ ไ ส าก าร ำงาน อง าตุ ้ำ ี่ ากกินนื่อง า าก มดินม่ ะดวกดย โ ส่วนหญ่ ักกิด ึ้นน อนช้า .๐๐ - ๐.๐๐ ละ ายป ลัง ๐.๐๐ ใ ม เ ข ใ ต เ ๖ ๑ น. แ ห ไ ห ๑ น. เมื่อ ี วาม ้อน าก ายนอกข้า า พราะ าร ำงาน อง าตุ ฟ มค ร จ ภ เ ม เ ก ท ข ธ ไ พิ่ม ูง ึ้น ึง ่วยผา ลาญ ห้ ้ำ ห้ง ง ต่ ำหรับ น ี่ ำงาน น เ ส ข จ ช เ ผ ใ น แ ล แ ส ค ทท ใ ห้อง รับ ากาศ ะ บ ่า าการ พ้ ้ำมูก หล ่อนื่อง ป นกือบ ึง ป อ จ พ ว อ แ น ไ ต เ ไ จ เ ถ บ่ายซงอาการหล่านยา อม ส ขมรอนทมสวน ระกอบ อง กจนทน์ ึ่ เ ห ร สุ ุ ้ ่ ป ี้ ี่ ี ข ลู ั ดอก ันทน์ ระวาน านพลู ีปลี รือบญจ ูลช่น า อ อิ ท ักร จ ก ก ด ห เ ก เ ยห ม น จ จะ ่วยพิ่ม าร ำงาน อง ม ละ ับคลื่อนห้ธาตุฟ ำงานด้พิ่ม ึ้น ช เ ก ท ข ล แ ข เ ใ ไ ท ไ เ ข จึงลด าการ ำมูกไหลด้แต่อาการ พ้อากาศ วนหญ่ทเป็นมา าน น อ น้ ไ แ ส่ ใ น จ ี่ ทำให้สมดุลของ างกายสือม ง ากการช้ยา วง รก าจ อก ทธิได้ชา ร่ เ ่ ล ม ใ ช่ แ อ อ ฤ ้ ์ หาก รึกษา พทย์ ผนทย พื่อช้ า ำรับ ื่น ่วม ้วย ะ ำให้ าการ ป แ แ ไ เ ใ ย ต อ ร ด จ ท อ ทุเลาร็ว ึ้นพราะ า อมป็น า ่วย รับ มดุลท่านั้น เ ข เ ยห เ ยช ป ส เ แก้อาการนอนไม่หลับ าร ช้ า อม ำหรับ าการ อน ม่ ลับ ี้ พทย์ ผน ทย ี ก ใยห ส อ น ไ ห น แ แ ไ ม หลักวธคดตาง บการ พทย์แผน ะวันตกกล่าว อปกติในวลา ลาง น ิ ิ ่ กั แ ต คื เ ก คื ี ป็นวลา ี่ าร ำงาน อง ม ด ง ละ วร ัด าคลื่อนไหว ย่าง เ เ ทก ท ข ล ล ล แ ค พ พ เ อ สม่ำเสมอแต่ใน น มความเครียดหรือคน งวยทมกมอาการ อนม่หลับ ค ท ี่ ี สู ั ั น ไ ี่ ี เนืองจาก ารคลือนไหว อง มบือง น มากกินไปนวลา ลม วร ด ง ่ ก เ ่ ข ล เ ้ บ ท เ ใ เ ท ค ล ล ี่ ี่ หรือกิด าก มดิน ม่ ม่ำเสมอ ละ ับสน า อม ี่ ระกอบ ้วย เ จ ล เ ไ ส แ ส ย ห ทป ด ดอกไม้หลาย นิดจะ ำให้การดินของ มรียบสม่ำเสมอชวย ำให้นอน ช ท เ ล เ ่ ท หลับด้ ี า อม ี่ วรช้น ลุ่ม ี้ด้แก่ า ท่ง อง า ก้ อนม่ ลับ ไ ด ย ห ทค ใ ใ ก นไ ย แ ท ย แ น ไ ห ยา ด มโหสถ า อม รรพคุณ า อม ี่ า ด้ าม ้อง ลาด ช่น แ ง ย ห ส ย ห ทห ไ ต ท ต เ ยา อม ัส งคต า อมทพ ิตร า อม ินทรอสถ ห อ ด ย ห เ จ ย ห อ โ ยาหอมเกี่ยวข้องกับอารมณ์อย่างไร ตาม ฤษฏี าร พทย์ ผน ทย อง ่า าวะ อง ารมณ์ น ท ก แ แ ไ ม ว ภ ข อ ใ ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 15 ิ
- 16. ร่างกาย นุษย์ กี่ยวข้องาตุ ฟ าก ระทบ ล้ว ะ ่ง ล ่อ ารมณ์ ม เ ธ ไ ห ก แ จสผ ต อ ความ สกอย่าง ากเหตุทธาตุไฟ งผล อารมณ์เนืองจากฟป ระทบ บ รู้ ึ ม ส่ ท ี่ ี่ ่ ไ ไ ก กั ธาตุลม(หทัยวา ะทควบคุมหวใจ งสมพันธ์กบนำเลียง วใจนำเลียง เอง ต ) ี่ ั ซึ่ ั ั ้ ้ หั ้ ้ นี้ ี่ ัมพันธ์ ับ ารปลี่ยนแปลง ารมณ์ รือ าง รั้ง ม นิด ัง ล่าว ทส ก ก เ อ ห บ ค ล ช ดก ก็ ำให้ าตุ ฟกิด ารปลี่ยนแปลง ด้ช่น ัน ัง ั้น าก ีหตุการณ์ ท ธ ไ เ ก เ ไ เ ก ด น ห มเ ต่างๆ ี่ข้า า ระทบ ็ ่ง ลห้ ม อง ทัย า ะกิด ารปลี่ยนแปลง ทเ ม ก กส ผ ใ ล ก ห ว ต เ ก เ ส่ง ล ำให้ ัวใจต้นร็ว รือ ้า รือ ่ง ล ่อ าตุ ฟ ำให้กิด าการ ผ ท ห เ เ ห ช ห สผ ต ธ ไ ท เ อ หน้ า ดง รื อ น้ า ตา ม่ ดใส าม ั ม ภี ร์ พทย์ ศ าสตร์ งเคราะห์ แ ห ห ไ ส ต ค แ ส มียา อม เกียวข้อง ารมณ์หลาย ำรับแต่อาการ าง ารมณ์ทพบ อย ห ท ่ ี่ อ ต ท อ บ่ ี่ และ ่า ะช้ า อม ่วย รรเทา าการน ะยะริ่ม ้น ่อน ือ าการ นจใยห ช บ อ ใ ร เ ต ก ค อ หงุดหงิด ่อน ี ระจำดือน ละ าการ ึมศร้า ก มป เ แ อ ซ เ อาการหงุดหงิดก่อนมีประจำเดือน อาการ งุดหงิด ุ่น ัว ารมณ์สียคร ำ ะไร ็ ู ิดหู ิดตา ห ข ม อ เ ใ ท อ กดผ ผ ผิดใจ ารมณ์ ุ่นคือง ุนเฉียว ป็น ิเศษ บน ู้ ญิง าง น ่อน อ ข เ ฉ เ พ พ ใ ผห บ ค ก มี อบดือน ระมาณ ๒-๓ ัน ละ ัก ะป็น ุก รั้ง รือ ่อย รั้ง ร เ ป ว แ ม จ เ ท ค ห บ ค ใน างการ พทย์แผนทยด้ตงขอสงเกตว้วาอาการช่นนมกพบ งแต่ใน ท แ ไ ไ ั้ ้ ั ไ ่ เ ั ตั้ ี้ ครังแรก มประจำดือนและป็นตอเนือง กเดือนเรียก าโลหิตปกติโทษ ้ ท ี่ ี เ เ ่ ่ ทุ ว่ เ นื่องจากป็น ักษณะ อง าตุฟ ี่ ากระทบ ัวใจ ่ง ล ่อ ารมณ์ เ ล ข ธ ไ ทม ณ ห ส ผ ต อ 16 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 17. ตาม ฤษฏีการ พทย์ไทยการช้ยาอมกส าทิคณหรือยา อม มสวน ท แ ใ ห เ ร ุ ห ท ่ ี่ ี ประกอบ องกสร ั้ง นิด ร้อม ับ ัว า อกลือด ละ ิกัด า ข เ ท ๗ ช พ ก ต ย ฟ เ แ พ ย ตรีผลา าม ำ นะนำ อง พทย์ ผนทย ึงป็นการ ักษา ี่ ้นหตุ ือ ต คแ ข แ แ ไ จ เ ร ทต เ ค เลือด ม ละ ารดิน อง ม ระจำดือนห้ข้า ู่ าวะ กติ ล แ ก เ ข ล ป เ ใ เ สภ ป อารมณ์ซึมเศร้า อารมณ์ศร้า ึมกิดด้ ับ น ุกพศ ุก ัย ึ่งกิด าก าเหตุ เ ซ เ ไ ก ค ท เ ท ว ซ เ จ ส หลาย ระการสงผลห้การ ำงาน อง ม พดกลาง ำ ว(สมนาวา ะ ป ่ ใ ท ข ล ท ั ล ตั ุ ต ) ี่ ลด ง ึง ระทบ มดุลน งค์ วม าม ลัก พทย์ ผนทย า อม ี่ ี ล จ ก ส ใ อ ร ต ห แ แ ไ ย ห ทม ผิว ้ม ระการ ละ รือ อก ะลิช่น า อมทพ ิตรน า ามัญ ส ๘ป แ ห ด ม เ ย ห เ จ ใ ย ส ประจำ านหรือยา ตรา มณ์ใน มภีรชวด รซงมตวยา มุนไพร ส ขม บ้ จิ ร คั า ึ่ ั ส ร สุ ุ ์ ี เย็น ลิ่น อม ะ รับ าร ำงาน อง ุม าวา ะห้ ลับ ู่สม ุล ละ ก ห จ ป ก ท ข ส น ต ใ ก ส ด แ ตัว า ลัก ือ ิว ้ม รือ ะลิ ี รรพคุณ ำให้ ิตใจ ุ่ม ื่น อดคล้อง ับ ย ห ค ผ ส ห ม มส ท จ ช ช ส ก รายงาน จยของ าร กัดผวสมบาง นิดทแสดง ทธิคลาย งวลและ ทธิ วิ ั ส ส ิ ้ ช ฤ กั ฤ ์ ี่ ์ สงบ ะงับหรือรายงาน จยของ ำมันหอม ะเหย าก อก ะลิซงมฤทธิ ร วิ ั น้ ร จ ด ม ึ่ ์ ี กระตุ้นห้ ิตใจ ดชื่น ลัง า นวดอะรม ใ จ ส ห กร โ า ข้อ วร ะวัง ำหรับ ารช้ า อม ค ร ส ก ใยห ยา อมม่ใช่ า ักษา าการ ี่ ล่าว าดยตรง ต่ป็น า รับ ห ไ ย ร อ ทก ม โ แ เ ย ป สมดุลโดยริมจาก าตุลมเพือไป ระตุนการ ำงาน อง ำและฟทำให้ม เ ่ ธ ่ ก ้ ท ข น้ ไ ี การหลวียน ะดวกเผา ลาญ าม กติซงเป็นหลักวธคดแบบ งค์รวม ไ เ ส ผ ต ป ึ่ ิ ิ อ ี ดังนนการช้ยา อม าจม่ได้ให้ผล แบบ นใจหมือน าคมีสงเคราะห์ ั้ ใ ห อ ไ ด ทั เ ี ย เ ั แต่คอย ำให้สมดุลทเบียง รือเอนป รับกลับสสภาพดิมทงนีขนาด ่ ๆ ท ่ ห ไ ป เ ั้ ้ ี่ ู่ ที่ช้ วรช้ าม ำ นะนำ พราะ าร ินกิน นาด ี่ นะนำ าจม่ ำให้ ใค ใต คแ เ ก ก เ ข ทแ อ ไ ท เกิด าการ ิษ ันที ต่ ะ ลัก ันห้การ ำงาน อง าตุน ายปลี่ยน อ พ ท แ จผ ด ใ ท ข ธ ใ ก เ ไปร็ว ่ง ลห้ มดุล าด รือกินป ีก างด้ ารช้ าทย ้องช้น เ สผ ใ ส ข ห เ ไ อ ท ไ ก ใยไ ต ใใ ทาง าย ลาง ่อยป็น ่อยป ึง ะ ี ย่างไร ็ ี ารลือกช้ า อมห้ ส ก ค เ ค ไ จ จ ด อ กดก เ ใ ย ห ใ ได้ ระสิทธิภาพ ูงสุด วรลือก นิด อง า อมห้ ูก ับรค นาด ี่ช้ ป ส ค เ ช ข ย ห ใ ถ ก โ ข ทใ ใกล้เคียง บนำหนักตวและ ากม่สามารถ อหรือเก็บยา อม ลาย นิด กั ้ ั ห ไ ซื้ ห ห ช ว้ น ้าน ็ ามารถลือก า อม ระภท ลาง ละ ช้ ่วม ับ ไ ใ บ กส เ ย ห ป เ ก ๆ แ ใ ร ก น้ำ ระสาย า าม ี่ ะบุ ก ย ต ทร เห็นด้ ่าการช้ า อมม่ใช่รื่อง อง น ก่ ร่ำ รึ ต่ า อม ไ ว ใยห ไ เ ข ค แ ค ค แ ยห ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 17 ิ
- 18. เพียง ำรับดียว ็สริมสุข าพ ห้ ี ั้ง รอบครัว ด้ ดย ม่ ้อง ช้ า ต เ กเ ภ ใ ดท ค ไ โ ไ ต ใย สังเคราะห์ ละ ังป็นการ ืบทอดจตนารมณ์ อง ุ่น ู่ย่า า าย ี่ แ ยเ ส เ ข ร ป ต ย ท อุตส่าห์ ั่งสม วาม ู้ ว้ป็น รดก กทอด ก่ ูก ลาน ทย ทย ำ ส ค รไ เ ม ต แ ล ห ไ ไ ท ไทย ิน ทย ช้ ทยจริญ ก ไ ใ ไ เ ตำรับ า อมน ลุ่ม า ามัญ ระจำ ้าน ละ ิธีช้ ยห ใก ยส ป บ แ วใ .ยาหอมเทพจิตร ๑ ส่วน ระกอบ ูก ันทน์ อก ันทร์ ูก ระวาน านพลู ป ล จ ด จ ล ก ก จันทร์ ดง ันทน์ าว ฤษณา ระลำพัก อนดอก ะลูด บเชย แ จ ข ก ก ข ช อ เปราะ อม ฝกหอม นัก ิ่ง ะ ่วน ิว ะกรูด ิว ะงั่ว ิว ะนาว ห แ ห ส ล ๒ ส ผ ม ผม ผม ผิว ้ม ะ ัง ะนู ิว ้ม ีน ิว ้มอ ิว ้มขียว วาน นัก ิ่ง ะ ่วน ส ต ร ก ผ ส จ ผ ส โ ผ ส เ ห ห ส ล ๔ ส ผิว ้ม ่า นัก ๘ ่วน อก ิกุล อง อก ุญนาค อก ารภี กสร ส ซ ห ๒ ส ด พ ท ด บ ด ส เ บัว ลวง อกบัว ม อกบัวผื่อน นัก ิ่ง ะ ่วน ะมดช็ด ารบูร ห ด ข ด เ ห ส ล ๔ ส ช เ ก หนักสงละ๑สวนโกศ อโกฐขมาโกฐ วบัวโกฐ ฬาลัมพาโกฐ ระดูก ิ่ ่ ส เ หั จุ ก โกฐ ้าน ร้าว กฐ ุงปลา กฐ ฎา ังสี นัก ิ่ง ะ ่วน ทียน ำ ก พ โ พ โ ช ม ห ส ล ๔ ส เ ด เ แ เ ข เ ข เ ทียน ดงทียน าวทียน ้าวปลือกทียน า ั๊กแตนทียนยาว าณี เ ต ต เ เ ภ เทียน ัต บุตย์ทียนกล็ด อยทียน ากบ นัก ิ่ง ะ ่วน ิมเสน ส ต เ เ ห เ ต ห ส ล ๔ ส พ หนัก ่วน อก ะลิ นัก ๘๔ ่วน ๔ ส ด ม ห ๑ ส สรรพคุณ ก้ ม ำรุง ัวใจ แ ล บ ห นาด ับ ระทาน รั้ง ะ ๗ม็ดม็ด ะ .๒ รัม ข ร ป ค ล ๕ - เ (เ ล ๐ ก ) ๒.ยาหอมทิพโอสถ วัตถุสวน ระกอบดอก กลดอก นนาคดอก ารภีดอก ะลิ ่ ป พิ ุ บุ ส ม เกสร ัว ลวง อก ระดังงา อกบัว งกลนี ัว ห้วทย ระจับ าง บ ห ด ก ด จ ห แ ไ ก ฝ จันทน์ าว ันทร์ทศ ฤษณา ะลูด บเชย มุล ว้ง นเทศ าน ้ำ ข จ เ ก ช อ ส แ ส ว น กระชายปราะ อม อก ำทย ะเอมทศ ุรา ฤต ่าต้น ูก ันทน์ เ ห ด ค ไ ช เ ส ม ข ล จ หนัก ิ่ง ะ ่วนกฐสอกฐขมากฐ ัวบัวกฐชียงกฐ ุฬาลัม า ส ล ๔ ส โ โ เ โ ห โ เ โ จ พ โกฐ ระดูกกฐ ้าน ร้าวกฐ ุงปลากฐ ฎา ังสี นัก ิ่ง ะ ่วน ก โ ก พ โ พ โ ช ม ห ส ล ๒ ส เทียน ำ ทียน ดง ทียน าว ทียน ้าวปลือก ทียน า ั๊กแตน ทียน ด เ แ เ ข เ ข เ เ ต ต เ เยาว าณีเทียน ตตบุษย์เทียนกล็ดหอยเทียน ากบการบูรหนักสงละ พ สั เ ต ิ่ ๑ ่วน ะมดช็ด ิมเสน นัก ิ่ง ะ ่วน ส ช เ พ ห ส ล ๒ ส 18 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 19. สรรพคุณ ะลาย ้ำอกไม้ รือ ้ำสุก ก้ ม ิงวียน ล นด ห น แ ล วเ ขนาด บประทานชนิดผงครังละ รึง-หนึงชอน าแฟชนิดเม็ด รั ้ ค ่ ่ ้ ก ครั้ง ะ ม็ดม็ด ะ .๒ รัม ล ๕–๗ เ (เ ล ๐ ก ) ๓.ยาหอมอินทจักร์ ส่วน ระกอบ ะค้าน าก ้าพลู ิง ีปลี ากจต ูลพลิง ดง ป ส ร ช ข ด ร เ ม เ แ ลูก ักชี า กฐสอ กฐขมา กฐ ้าน ร้าว กฐ ุงปลา กฐ ุฬาลัม า ผ ล โ โ เ โ ก พ โ พ โ จ พ โกฐชียง กฐ ักกรา กฐ ้ำต้า กฐ ระดูก ทียน ำ ทียน าว ทียน เ โ ก โ น เ โ ก เ ด เ ข เ แดง ทียน ้าวปลือก ทียนยาว าณี ันทน์ ดง ันทร์ทศ ถามวก เ ข เ เ เ พ จ แ จ เ เ ขาว าก ญ้า าง ปลือก มุล ว้ง ฤษณา ระลำพัก อ ะพ็ด ร ห น เ ส แ ก ก บ ร เ ลูกกระดอมกำยานขอนดอกชะมดช็ดลกจนทน์ดอก นทร์ลกกระวาน เ ู ั จั ู การ ลู าก คร้ครือ ำ ัน ดง อก ารภี อก ิกุล อก ุน าค พ ร ไ เ ล พ แ ด ส ด พ ด บ น ดอก ำปา อก ระดังงา อก ะลิ อก ำทย างสน ีงูห่า ี มูป่า จ ด ก ด ม ด ค ไ ฝ เ ด เ ดห ดี ัว ิมเสน ิ่ง ะ ่วน ว พ ส ล ๑ ส สรรพคุณ ะลาย ้ำ อก ะลิ ก้ ม าด ะ ิต ะลาย ้ำ ล นด ม แ ล บ ทจ ล น ล ผ เ ดต ห น แ ค ูก ักชี ทียน ำ ้ม รือ ้ำสุก ก้ ลื่นเหียน าเจียน ะลาย ้ำ ิง ้ม อ ล นขต แก้ ม ุกสียด ล จ เ ขนาด ับ ระทาน นิด ง รั้ง ะ รึ่ง หนึ่ง ้อน าแฟ ร ป ช ผ ค ล ค - ช ก และ นิดม็ด รั้ง ะ – ๑๐ ม็ด ม็ด ะ .๒ รัม ับ ระทาน ุก ช เ ค ล ๕ เ (เ ล ๐ ก ) ร ป ท ๓ ั่วโมง ช ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 19 ิ
- 20. ๔.ยาหอมนวโกฐ ส่วน ระกอบขงแห้งดปลีเจต ลเพลิงแดงสะค้านชาพลูหนัก ป ิ ี มู ้ สิ่ง ะ ่วน ห้ว มูกฐชียงกฐ ้าน ร้าวกฐ ุงปลากฐ ฎา ังสี ล ๓ ส แ ห โ เ โ ก พ โ พ โ ช ม เทียน ำ ทียน ดง ทียน าว ทียน ้าวปลือก ทียนยาว าณี ทียน ด เ แ เ ข เ ข เ เ เ พ เ สัต บุษย์ ทียนกล็ด อย ทียน ากบ ักขี ูก าชดัด ูก ารพัด ิษ ต เ เ ห เ ต ส ล ร ล ส พ ลูก ระวาน านพลู อก ัทน์ ูก ันทน์ ันทน์ทศ ันทน์ ดง บเชย ก ก ด จ ล จ จ เ จ แ อ ญวน ปลือก มุล ว้ง ญ้า ีนนก ฝกหอม ปลือก ะลูด ปราะ อม เ ส แ ห ต แ เ ช เ ห รากคร้เครือเนือไม้ขอนดอกกระลำพักเนือลกมะขาม อมเนือลกสมอ ไ ้ ้ ู ป้ ้ ู พิเภก ะเอมทศ ูก ักชี า ูก ระดอม อ ะพ็ดกสร ัว ลวงกสร ช เ ล ผ ล ล ก บ ร เ เ บ ห เ บุนนาค อก ิกุล อก ารภี อก ะลิ ก่น น นัก ิ่ง ะ ่วน ้ำ ด พ ด ส ด ม แ ส ห ส ล ๔ ส น ประสาน อง ะตุ นัก ่วน ะมดช็ด ิมเสน นัก ิ่ง ะ๑ ่วน ท ส ห ๒ ส ช เ พ ห ส ล ส สรรพคุณ ะลาย ้ำ ูก ักชี ทียน ำ ้ม ก้ ม ลื่นเหียน ล น ล ผ เ ด ต แ ล ค อาเจียนช้ ้ำสุก ก้ ม ลายข้ ใ น แ ล ป ไ ขนาด ับ ระทาน นิด ง รั้ง ะ รึ่ง - หนึ่ง ้อน าแฟ ร ป ช ผ ค ล ค ช ก และ นิดม็ด รั้ง ะ ๐ ม็ด ม็ด ะ .๒ รัม ับ ระทาน ุก ช เ ค ล ๕ – ๑ เ (เ ล ๐ ก ) ร ป ท ๓ ั่วโมง ช 20 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 21. ตัวอย่าง ำรับยา อมละ ู้ ลิต า อมน ระเทศ ทย ต ห แ ผผ ย ห ใ ป ไ ตำรับยาหอม สรรพคุณ ส่วนประกอบของยา ภูล ระสิทธิ์ ป ยาหอมภูลประสิทธิ์ แก้ลมกองละเอียดลมเสียดหัวใจ ไม้หอมชะมดเช็ดชะมดเชียงหญ้าฝรั่น ยาหอมมหาสีสว่าง แก้ลมมีไข้แทรกชุ่มชื่นในหัวใจ แฝกหอมขอนดอกจันทน์ชะมด ยาหอมอากาศบริรักษ์ แก้ลมที่วิ่งวิปริตในช่องท้อง โกฐทั้ง๕เทียนทั้ง๕หัวแห้วหมู ยาหอมอุดมนพรัตน์ แก้ลมร้อนในคอลมแน่นหน้าอก จันทน์แดงจันทน์เทศสมุลแว้ง ยาหอมสังข์ทิพย์ แก้ลมจุกคอแก้ลมในเส้นเป็นพิษ หอยทั้ง๙ชนิดพริกหอมพริกหาง ยาหอมเทพจิตรารมย์ แก้ลมขึ้นเบื้องสูงแก้ลมกองสุมนา เปลือกส้มทั้ง๘ตรีผลากระแจะตะนาว ยาหอมวิมลจินดา แก้เหนื่อยเพลียบำรุงหัวใจ(ใช้น้ำอุ่น) บัวสัตบุศย์สัตบรรณบัวหลวง ยาหอมน้ำอุทัยโอสถ แก้เหนื่อยเพลียบำรุงหัวใจ(ใช้น้ำเย็น) เถามวกขาวเถามวกแดงเกสรทั้ง๕ ยาหอมอดุลสำราญ แก้ลมปวดร้าวตามเส้นหลังถึงศีรษะ เม็ดมะงั่วดอกกระเจี๊ยบรากพิมเสน ยาหอมมหาเนาวรัตน์ แก้ลมปลายไข้แก้อ่อนเพลีย โกฐทั้ง๙เทียนทั้ง๕สมอทั้ง๓ ยาหอมมหาสว่างอารมณ์ แก้ลมสวิงสวายอ่อนเพลียชูกำลัง ลูกบัวคั่วแห้วคั่วกระจับต้ม ยาหอมอัสดงคต แก้ลมบำรุงหัวใจช่วยให้นอนหลับ รากระย่อมเกสรทั้ง๕โกฐทั้ง๕ ยาหอมมหาศุกระ แก้อุระเสมหะศอเสมหะลมคลื่นเหียน ลูกมะขามป้อมชะเอมไทยอบเชยเทศ ยาหอมอินทรจักร แก้ลมแน่นอกคลื่นเหียนอาเจียนเปล่า ฝางเสนดอกคำฝอยเกสรทั้ง๗ หมอ วาน ห ยาหอมสุรามฤทธิ์ แก้อาการใจสั่นเป็นลมบำรุงหัวใจ โสมเกาหลี พิมเสนเกล็ด อำพันทอง หญ้าฝรั่นชะมดเช็ดคุลิก่า ยาหอมอินทรโอสถ แก้เหนื่อยอ่อนเพลียแก้ไอแก้เสมหะ รากแฝกหอม อบเชยญวน เห็ดนมเสือ หญ้าฝรั่นชะมดเช็ดโคโรค ยาหอมประจักร์ แก้จุกเสียดแน่นท้องคลื่นไส้อาเจียน โสมเกาหลี พิมเสนเกล็ด ชะมดเช็ด หญ้าฝรั่นเหง้าขิงแห้ง ยาหอมสว่างภพ แก้วิงเวียนหน้ามืดแก้ไขสะท้านร้อน ใบพิมเสนพิมเสนเกล็ดหญ้าฝรั่น สะท้านหนาว โสมเกาหลีชะมดเช็ด ป ราสาท อง ท ยาหอมปราสาททอง บำรุงหัวใจแก้คลื่นเหียนอาเจียนอ่อนเพลีย หญ้าฝรั่นพิมเสนชะมดเช็ดกฤษณากระลำพัก วิงเวียนหน้ามืด กานพลูขอนดอกจันทน์แดงแฝกหอมชะเอม บำรุงครรภ์อมแก้คอแห้งย่อยเสมหะ อบเชยทองคำเปลวและตัวยาอื่นๆ ยาหอมอินทรโอสถแท่งทอง แก้ลมวิงเวียนหน้ามืดอ่อนเพลียละเหี่ยใจ จันทน์แดงชะเอมเทศลูกจันทน์กานพลูอบเชย คลื่นเหียนบำรุงครรภ์ ชะมดเช็ดหญ้าฝรั่นพิมเสนกฤษณา ยาหอมอำพันทอง แก้ลมวิงเวียนหน้ามืดตาลายอ่อนเพลีย โกฐหัวบัวอบเชยกานพลูดอกบุนนาค ละเหี่ยใจคลื่นเหียนอาเจียนลมจุกแน่น เกสรบัวหลวงชะเอมดอกจันทน์พิมเสน บำรุงหัวใจบำรุงครรภ์ ชะมดเช็ด ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต 21 ิ
- 22. ตำรับยาหอม สรรพคุณ ส่วนประกอบของยา 5เ จดีย์ ยาหอม5เจดีย์ แก้ลมจุกเสียดแน่นขับลมในกระเพาะลำไส้ คักเฮียงกานพลูอบเชยบักเฮียงโส่ยเซ็งเนื้อไม้ แก้หน้ามืดตาลายเวียนศีรษะอ่อนเพลีย ชะเอมโกฐสอ ละเหี่ยใจ เ พ วช งศ์ ยาหอมปิดทองเวชพงศ์ บำรุงหัวใจแก้วิงเวียน หญ้าฝรั่นชะมดเช็ดชะมดเชียงเกสรทั้ง๕ ยาหอมเวชพงศ์ แก้ลมวิงเวียนหน้ามืดตาลายอ่อนเพลีย เกสรทั้ง๕เมนทอลชะเอมเทศพิมเสน ละเหี่ยใจคลื่นเหียนอาเจียนจุกเสียด แน่นเฟ้อบำรุงหัวใจ เ ก เ จ้า รมป๋อ ยาหอมเทพจิต แก้ลมกระทบดวงจิตกระทำให้ฟุ้งซ่าน ดอกมะลิชะมดเช็ดการบูรและตัวยาอื่นๆ ยาหอมพรหมจักร์ผง แก้ลมวิงเวียนหน้ามืด กำยาน ลูกจันทน์ ลูกกระดอม โกฐสอ เถามวกแดงและตัวยาอื่นๆ ยาหอมดรุณฯ แก้พิษอุจจาระทำให้ตัวร้อน กำยานเนื้อไม้กฤษณาชะมดปรุงเทียน ทั้ง5รากโสมและตัวยาอื่นๆ ฤๅษี รง ้า ท ม ยาหอมฤๅษีทรงม้า บำรุงหัวใจแก้ลมวิงเวียนหน้ามืดตาลาย ดอกบุนนาคจันทน์หอมโกฐหัวบัว คลื่นเหียน เปลือกสมุลแว้ง อาเจียนแก้ลมจุกเสียดแน่นท้องขึ้น ท้องเฟ้อ หมอ ระเสริฐ ป ยาหอมหมอประเสริฐ แก้ลมวิงเวียนศีรษะอาเจียนแก้ลม กฤษณาจันทน์เทศผิวส้มจีน จุกเสียดแน่นบำรุงหัวใจ เกล็ดสะระแหน่ ซม า ิ้น ยาหอมซามิ้น แก้ลมบำรุงหัวใจหน้ามืดตาลาย จันทน์เทศอบเชยญวนชะเอมเทศ จุกเสียด พิมเสนเกล็ดกานพลู จัด ำดย ณะ ำ าน ัต รรม ูมิ ัญญาทน าน หกรรม มุนพร ห่ง าติ รั้ง ี่ ทโ ค ท ง นว ก ภ ป ไ ใ ง ม ส ไ แ ช ค ท๗ เรียบรียงดย ิทธิชค รีช เ โ ส โ ศ โ ขอ อบคุณ ร ุ่ง ะ ต็ม ิริ กษ์ ุล ณะภสัช าสตร์ หาวิทยาลัย หิดล ข • .ศ. ร ร วี เ ศ ฤ ก ค เ ศ ม ม •เภสัชกร ินิต ิน ร้อยโรง ยาบาล ังน้ำเย็น พ ช ส พ ว ออกแบบ/จัดหน้า Health Channel co., ltd. เพลท/พิมพ์ บจก.โบนัสพรีเพรส จำนวนพิมพ์ ๓,๐๐๐เล่ม 22 ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวต ิ
- 23. บริษัททีพีไอโพลีนจำกัด(มหาชน) 26/56ถ.จันทน์ตัดใหม่ แขวงทุ่งมหาเมฆ เขตสาทร กรุงเทพฯ 10120 โทร. 0-2285-5090 ขอสนับสนุน นวัตกรรมภูมิปัญญาไท งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติครั้งที่๗
- 24. “ ยาหอมนั้นมีการใช้และผูกพันกับวิถีชีวตของคนไทย ตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย ิ คงไม่มีชนชาติใดที่มีความผูกพันกับยาหอม มากเท่าสยามประเทศอีกแล้ว จึงน่าจะนับได้ว่ายาหอมนั้นเป็นยาแห่งชีวต ิ ซึ่งเป็นอัตลักษณ์ทางด้านการแพทย์ไทย ที่ใช้ในการรักษาโรคหลากหลายอันหาได้ยากว่าจะมีในชนชาติอื่น เราจึงควรจะส่งเสริมการใช้ยาหอม เพื่อเป็นการรักษามรดกทางภูมิปัญญาของชาติ และสืบทอดอัตลักษณ์การใช้ยาของแพทย์แผนไทยต่อไป ”