1. การสํารวจระยะไกลเพื่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
(Remote Sensing for Natural Resource and Environment)
การสํารวจระยะไกล คือ อะไร
การสํารวจระยะไกล หรือ Remote Sensing หมายถึง การสํารวจตรวจสอบ
คุณลักษณะของวัตถุหรือสิ่งตาง ๆ โดยมิไดมีการสัมผัสวัตถุหรือสิ่งตาง ๆ เหลานั้นโดยตรง หรือ
อาจกลาวไดวา การสํารวจระยะไกล เปนวิทยาศาสตรและศิลปะการไดมาซึ่งขอมูลเกี่ยวกับวัตถุ
พื้นที่ หรือปรากฏการณจากเครื่องมือบันทึกขอมูล โดยปราศจากการเขาไปสัมผัสวัตถุเปาหมาย
ทั้งนี้อาศัยคุณสมบัติของคลื่นแมเหล็กไฟฟาเปนสื่อในการไดมาของขอมูลใน3 ลักษณะ คือ คลื่น
รังสี (Spectral) รูปทรงสัณฐานของวัตถุบนพื้นผิวโลก (Spatial) และการเปลี่ยนแปลงตามชวงเวลา
(Temporal)
องคประกอบของการสํารวจระยะไกล
การสํารวจระยะไกล ประกอบไปดวยองคประกอบที่สําคัญ 3 สวน ดังนี้
• แหลงกําเนิดพลังงาน (Source of Energy)
• วัตถุและปรากฏการณตางๆบนพื้นผิวโลก (Earth Surface Features)
• เครื่องมือหรืออุปกรณในการบันทึกขอมูล (Sensor)
• แหลงกําเนิดพลังงาน (Source of Energy)
แหลงกํา เนิดพลังงาน ตามธรรมชาติที่มีความสําคัญที่สุด คือ ดวงอาทิตยเ ปน
แหลงกําเนิดพลังงานในรูปแมเหล็กไฟฟา (Electromagnetic Radiation หรือ EMR) ซึ่งจะแผ
พลังงานไปตามทฤษฎีของคลื่น (Wave Theory) ที่มีการเคลื่อนที่แบบฮารโมนิค (Harmonic) มีชวง
ซ้ําและจังหวะเทากันในเวลาหนึ่ง มีความเร็วเทากับความเร็วแสง (c) ระยะทางจากยอดคลื่นถึงยอด
คลื่นถัดไปเรียกวาความยาวคลื่น ( ) และจํานวนยอดคลื่นที่เคลื่อนผานจุดคงที่จุดหนึ่งตอหนวย
เวลา เรียกวา ความถี่คลื่น (f) ซึ่งมีความสัมพันธ กับความยาวคลื่น ดังนี้

2. เมื่อ = ความยาวคลื่น (µm)
c = ความเร็วของแสงมีคาคงที่ (3 x 108 ม./วินาที)

f = ความถี่ของคลื่น (รอบ/วินาที หรือ Hertz)
คลื่นแมเหล็กไฟฟาที่ประกอบดวยคลื่นไฟฟา (E) และคลื่นแมเหล็ก (M) ที่ตั้งฉากกับทิศทางการเคลื่อนที่
ความยาวคลื่นและความถี่คลื่น มีความสัมพันธกันแบบผกผัน คือ ความยาวคลื่น
มากความถี่จะนอย ความยาวคลื่นมีหนวยวัดเรียกวา ไมโครมิเตอร (Micrometer, µm) หรือไมครอน
(Micron) ซึ่งเทากับ 0.000001 ม. หรือ 10- 6 ม.
คลื่นแมเหล็กไฟฟา แบงออกไดตามความยาวของคลื่นที่เรียกวา ชวงคลื่น (Band)
ตั้งแตชวงคลื่นที่มีความยาวสั้นที่สุด คือ รังสีคอสมิค (Cosmic ray) มีความยาวคลื่นนอยกวา 10- 10
ไมครอน จนถึงชวงคลื่นวิทยุที่มีความยาวคลื่นหลายกิโลเมตร สําหรับคุณสมบัติของชวงคลื่น
ประกอบไปดวยชวงคลื่นตามลําดับของความยาวดังนี้ รังสีแกมมา รังสีเอ็กซ อุลตราไวโอเล็ต ตา
มองเห็น อินฟราเรด ไมโครเวฟ และคลื่นวิทยุ
ชวงคลื่นที่ใชประกอบในการสํารวจระยะไกลสวนใหญอยูในความยาวคลื่นเชิง
แสง (Optical Wavelength) คือ 0.34-14 ไมครอน ซึ่งสามารถถายภาพและบันทึกภาพดวยฟลม
ถายรูป และอุปกรณบันทึกภาพ (Sensor) ชวงคลื่นที่มีผลตอบสนองตอตาของมนุษย คือ 0.3-.07
ไมครอน แบงเปน 3 ชวงคือ น้ําเงิน เขียว และแดง ถัดไปเปนชวงคลื่นใตแดงที่แบงเปน 2

3. ชวงกวางๆ คือ อินฟราเรดชวงใกล (Near Infrared) หรืออินฟราเรดสะทอนแสงระหวาง 0.7-3
ไมครอน และอินฟราเรดชวงความรอนระหวาง 3-15 ไมครอน
แถบคลื่นแมเหล็กไฟฟา ในชวงคลื่นสั้นที่สุดตั้งแตรังสีแกรมมา เอกซเรย อัลตราไวโอเลต ชวงคลื่นเห็นได
อินฟราเรด ไมโครเวฟ และคลื่นวิทยุ
ตารางแสดง ความยาวชวงคลื่นแมเหล็กไฟฟาตาง ๆ
ชวงคลื่น ความยาวชวงคลื่น รายละเอียด
รังสีแกมมาถูกดูดซึมทั้งหมดโดยบรรยากาศชั้นบน จึงไมไดใชในการ
รังสีแกมมา (Gamma ray) < 0.03 ไมครอน
สํารวจระยะไกล
รังสีเอ็กซ (X-ray) 0.03 - 3.1 ไมครอน รังสีเอ็กซเรยถูกดูดซึมทั้งหมดโดยชั้นบรรยากาศเชนกัน
รังสีเหนือมวงหรือรังสี
ชวงคลื่นสั้นกวา 0.3 ไมครอน ถูกดูดซึมทั้งหมดโดยโอโซน (O3) ใน
อุลตราไวโอเลต 0.03 - 0.4 ไมครอน
บรรยากาศชั้นบน
(Ultraviolet)
ชวงคลื่นไวโอเลต
ชวงคลื่นสามารถผานชั้นบรรยากาศ สามารถถายภาพดวยฟลมถายรูปแต
ภาพถาย(Photographic 0.3 - 0.4 ไมครอน
การกระจายในชั้นบรรยากาศเปนอุปสรรคมาก
UV band)

4. ชวงคลื่น ความยาวชวงคลื่น รายละเอียด
บันทึกภาพดวยฟลมและอุปกรณบันทึกภาพไดรวมทั้งชวงคลื่นโลกมี
การสะทอนพลังงานสูงสุด (reflected energy peak) ที่ 0.5 ไมครอน ชวง
ชวงคลื่นตามองเห็นได คลื่นแคบที่มีผลตอบสนองสายตามนุษยแบงได 3 ชวงยอย คือ
0.4 - 0.7 ไมครอน
(Visible) 0.4-0.5 ไมครอน สีน้ําเงิน
0.5-0.6 ไมครอน สีเขียว
0.6-0.7 ไมครอน สีแดง
มีปฏิสัมพันธกับวัตถุตามความยาวคลื่นและการผานชั้นบรรยากาศ มีการ
อินฟราเรด (Infrared) 0.7 - 100 ไมครอน
ดูดซึมในบางชวงคลื่น
ชวงคลื่นอินฟราเรดชนิด สะทอนรังสีดวงอาทิตย ซึ่งไมมีรายละเอียดเกี่ยวกับชวงความรอนของ
สะทอน 0.7-3.0 ไมครอน วัตถุชวงคลื่น 0.7-0.9 ไมครอน สามารถถายรูปดวยฟลมเรียกวาชวงคลื่น
(Reflected IR band) อินฟราเรด photographic IR band
ชวงคลื่นอินฟราเรดชนิด 3-5 ไมครอน
การบันทึกภาพตองใชอุปกรณพิเศษ เชน ตัวกวาดตรวจ (scanners) ไม
ความรอน (Thermal IR
8-14 ไมครอน สามารถบันทึกภาพไดทั้งระบบ active และpassive
band)
ชวงคลื่นยาวสามารถทะลุผานหมอกและฝนไดบันทึกภาพไดทั้งระบบ
คลื่นสั้น (Microwave) 0.1-30 cm
active และ passive
ระบบ active มีความยาวชวงคลื่นตางๆ เชน Ka band (10 mm), X band
เรดาร (Radar) 0.1-3.0 cm
(30 มม.) และ L band (25 ซม.)
วิทยุ (Radio) > 30 cm ชวงคลื่นที่ยาวที่สุด บางครั้งมีเรดารอยูในชวงนี้ดวย
• วัตถุและปรากฏการณตางๆบนพื้นผิวโลก (Earth Surface Features)
วัตถุตาง ๆ บนพื้นโลกจะมีองคประกอบและคุณสมบัติที่เกี่ยวของกับพลังงานจาก
ดวงอาทิตยที่แตกตางกัน กระบวนการของพลังงานที่เกิด ขึ้นกับวัตถุอันเปนสวนสําคัญในการ
สํารวจขอมูลระยะไกล ประกอบไปดวย 3 กระบวนการ คือ การดูดซับพลังงาน (Absorption) การ
สะทอนพลังงาน (Reflection) การสงผานพลังงาน (Transmission)

5. รูปแบบของกระบวนการดูดซับ การสะทอน และการสงผานพลังงาน
พลังงานตกกระทบ (Incident Energy) ซึ่งไดรับจากแหลงพลังงาน สัดสวนของ
การดูดซึม การสงผาน การสะทอนพลังงานจะแตกตางกันตามชนิดของวัตถุซึ่งทําใหสามารถแยก
ชนิดของวัตถุในภาพถายได นอกจากนี้ในวัตถุเดียวกันสัดสวนของการเกิดปฏิกิริยาทั้งสามนี้จะ
แตกตางกันตามความยาวของชวงคลื่นที่ตกกระทบอีกดวย วัตถุสองชนิดอาจจะไมแตกตางกัน
ในชวงคลื่นหนึ่ง แตจะสามารถแยกจากกันไดในอีกชวงคลื่นหนึ่งในสวนสายตามองเห็น (Visible
Portion) ความแตกตางกันทางดานคลื่นรังสี (Spectral) ของวัตถุจะแสดงใหเห็นในรูปของสีตางๆ
เชน การที่เราเห็นวัตถุเปนสีเขียว เนื่องจากวัตถุนั้นสะทอนพลังงานในชวงคลื่นสีเขียวมาก เปนตน
และเนื่องจากระบบบันทึกพลังงานสวนใหญจะบันทึกอยูในชวงของพลังงานสะทอน (Reflected
Energy) คือบันทึกพลังงานที่สะทอนมาจากวัตถุ ดังนั้นการศึกษาเพื่อแยกชนิดของวัตถุจึงเปน
การศึกษาการสะทอนพลังงานของวัตถุเปนหลัก
พลังงานที่สะทอนมาจากวัตถุมีคาเทากับพลังงานที่ตกระทบวัตถุ ลบดวยพลังงาน
ที่ถูกดูดซึมไวและพลังงานที่ผานทะลุวัตถุนั้น ลักษณะพื้นผิวหนาของวัตถุก็เปนสิ่งสําคัญที่มี
อิทธิพลตอการสะทอนพลังงาน วัตถุที่มีพื้นหนาเรียบ มุมสะทอนพลังงานจะเทากับมุมตกกระทบ
วัตถุที่มีผิวหนาขรุขระ หากสะทอนพลังงานจะไมเปนระเบียบในทุกทิศทาง อยางไรก็ตามวัตถุสวน
ใหญจะมีลักษณะผสมผสานกันระหวางสองลักษณะนี้ นอกจากลักษณะของพื้นผิววัตถุแลว ยังตอง
คํานึงถึงความยาวของชวงคลื่นที่ตกกระทบวัตถุดวย ถาเปนพลังงานชวงคลื่นสั้นเมื่อเปรียบเทียบ
กับขนาดอนุภาคของวัตถุที่ประกอบเปนผิวหนาวัตถุ หรือความตางระดับของผิวหนาวัตถุ การ
สะทอ นแสงอาจเป น แบบใหลั ก ษณะวั ต ถุพื้ น ผิว ขรุ ข ระได แต ถ า ในวัต ถุช นิ ด เดี ย วกัน นี้ ไ ด รั บ

6. พลังงานตกกระทบในชวงคลื่นยาว เมื่อเปรียบเทียบกับผิววัตถุการสะทอนแสงก็อาจเปนแบบ
ลักษณะของวัตถุที่มีพื้นผิวราบได
วัตถุที่ปกคลุมพื้นผิวของโลกประกอบดวย ดิน น้ํา และพืชพรรณ เปนสวนใหญ
ซึ่งวัตถุแตละชนิดดังกลาวจะมีลักษณะการสะทอนพลังงานที่แตกตางกัน โดยน้ําจะมีการสะทอน
พลังงานในชวงตามองเห็นไดบางสวน แตจะไมมีการสะทอนในชวงของอินฟราเรดเลย สวนดินจะ
สะทอนพลังงานบางสวนในชวงตามองเห็น แตสะทอนพลังงานคอนขางมากในชวงอินฟราเรด ทํา
ใหสามารถแบงแยกดินกับน้ําไดอยางชัดเจนในชวงคลื่นอินฟราเรด ในขณะที่พืชจะเกี่ยวของกับ
พลังงานในชวงตามองเห็น โดยดูดซับชวงคลื่นสีแดงเพื่อใชในกระบวนการสังเคราะหแสง แต
สะทอนในชวงแสงสีเขียว และมากที่สุดในชวงอินฟราเรด
• เครื่องมือหรืออุปกรณในการบันทึกขอมูล (Sensor)
เครื่องมือในการบันทึกขอมูลที่รูจักกันโดยทั่วไปก็คือ กลองภายภาพ ซึ่งไดมีการ
ติดตั้งในอากาศยานตาง ๆ เชน เครื่องบิน และดาวเทียม โดยคุณสมบัตและรายละเอียดของกลองแต
ิ
ละชนิดก็จะแตกตางกันไปตามความละเอียดของขอมูลที่ตองการ
การวิเคราะหภาพจากดาวเทียมสํารวจทรัพยากร
การวิเคราะหภาพจากดาวเทียมสํารวจทรัพยากร แบงกวาง ๆ ได 2 วิธี คือ
1) การแปลภาพดวยสายตา
2) การวิเคราะหภาพดวยเครืองคอมพิวเตอร
่

7. ความสําเร็จและความถูกตองของการวิเคราะหภาพจากดาวเทียมดวยสายตานั้น ขึ้นอยูกับ
คุณสมบัติเ ฉพาะตัว ของผูที่ทํา การวิเ คราะหวา มีประสบการณ แ ละความชํา นาญในการเรีย นรู
ลักษณะพื้นที่ที่ศึกษา รูปแบบ ลักษณะ สีของวัตถุ ที่ปรากฏในภาพ ตลอดจนกิจกรรมตาง ๆ ทั้ง
ธรรมชาติและโดยมนุษยที่เปนไปตามสภาพสิ่งแวดลอมและระยะเวลาในแตละชวง สําหรับการ
วิเ คราะห ภ าพด ว ย เครื่ อ งคอมพิว เตอรนั้น ตอ งอาศั ย ความรูค วามเขา ใจเฉพาะดา นและการใช
เครื่องมือเฉพาะชวย ทั้งการวิเคราะหภาพดวยสายตาและดวยคอมพิวเตอรมีความสัมพันธกัน
การแปลภาพดวยสายตา
การแปลภาพดวยสายตาตองอาศัยความสามารถของผูทําการแปล และถือวาเปนสิ่งสําคัญ
ที่สุด หากมีความรูหรือคุนเคยกับสภาพพื้นที่นั้นๆ ดวยแลว จะทําใหการแปลภาพมีความถูกตอง
และรวดเร็ว โดยทั่วไปการแปลภาพนั้นอาศัยหลักการเดียวกัน โดยเฉพาะองคประกอบของการแปล
ภาพ ซึ่งสรุปไดดังนี้
1. ความเขมของสีและสี (Tone/Color) ระดับความแตกตางของความเขมของสีหนึ่งๆ
ขึ้นอยูกับชนิดของวัตถุ การทํามุมกับแสง ตลอดจนการเรียงตัวของวัตถุ เชน ปาไมทึบมีคลอโรฟลล
หรือความเขียวมากปรากฏสีเขม ปาโปรงมีสีจาง น้ําลึกปรากฏสีดําหรือเขม น้ําตื้นหรือน้ําขุนมีสีจาง
2. ขนาด (Size) ขนาดของวัตถุที่ปรากฏในภาพซึ่งสัมพันธกับมาตราสวนของภาพที่ปรากฏ
ในรู ป ของความยาว กวา ง หรื อ พื้ น ที่ เชน ความแตกต า งระหวา งแมน้ํ า และคลอง พื้ น ที่ ป า ไม
ธรรมชาติ และสวนปา
3. รูปราง (Shape) รูปรางของวัตถุที่เปนเฉพาะตัว อาจสม่ําเสมอ (Regular) หรือรูปรางไม
สม่ําเสมอ (Irregular) เชน สนามบิน พื้นที่นาขาว ถนน แมน้ํา คลองชลประทาน และเขื่อนเก็บ
กักน้ํา
4. เนื้อภาพ (Texture) หรือความหยาบ ละเอียดของผิววัตถุ เปนผลมาจากความสม่ําเสมอ
ของวัตถุที่รวมกันอยู เชน สวนยางพารามีเนื้อภาพละเอียดเนื่องจากมีขนาดความสูงใกลเคียงกันซึ่ง
แตกตางจากพืชไรและสวนผสม
5. รูปแบบ (Pattern) ลักษณะการจัดเรียงตัวของวัตถุปรากฏเดนชัดระหวางความแตกตาง
ตามธรรมชาติและสิ่งที่มนุษยสรางขึ้น เชน แมน้ํา คลอง กับคลองชลประทาน บอ สระน้ํากับเขื่อน
6. ความสูงและเงา (Height and Shadow) เงาของวัตถุมีความสําคัญในการพิจารณาความสูง
และมุมของดวงอาทิตย เชน เงาบริเวณเขาหรือหนาผาเงาของเมฆ

8. 7. พื้นที่ (Site) หรือตําแหนงของวัตถุที่พบตามธรรมชาติ เชน พื้นที่ปาชายเลนพบบริเวณ
ชาย ฝงทะเลน้ําทวมถึง สนามบินอยูใกลแหลงชุมชน
8. ความเกี่ยวพัน (Association) วัตถุบางอยางมีความเกี่ยวพันกับสิ่งแวดลอมอื่น ๆ เชน
บริเวณที่มีตนไมเปนกลุมๆ มักเปนที่ตั้งของหมูบาน ไรเลื่อนลอยอยูในพื้นที่ปาไมบนเขา การแปล
ภาพเพื่อจําแนกวัตถุไดดีและถูกตอง ขึ้นอยูกับองคประกอบตางๆ ดังกลาวขางตนอยางใดอยางหนึ่ง
หรือหลายอยางพรอมๆ กันไป ตามความยากงายและมาตราสวนที่แตกตางกันไป ซึ่งอาจไมแนนอน
เสมอไป รูปราง สี ขนาด อาจใชเปนองคประกอบในการแปลภาพพื้นที่หนึ่งหรือลักษณะหนึ่ง สวน
อีกบริเวณหนึ่งของพื้นที่เดียวกันอาจจะใชองคประกอบอีกอยางหนึ่งก็ได นอกจากนี้ จําเปนตองนํา
ขอมูลที่ไดรบจากภาพจากดาวเทียมอีก 3 ลักษณะ มาประกอบการพิจารณา คือ
ั
1.) ลักษณะการสะทอนชวงคลื่นแมเหล็กไฟฟาของวัตถุ ซึ่งสัมพันธกับความยาวชวงคลื่น
แสงในแตละแบนดโดยวัตถุตาง ๆ สะทอนแสงในแตละชวงคลื่นไมเทากัน ทําใหสีของวัตถุในภาพ
แตละแบนดแตกตางกันในระดับสีขาว-ดํา ซึ่งทําใหสีแตกตางในภาพสีผสมดวย
2.) ลักษณะรูปรางของวัตถุที่ปรากฏในภาพ แตกตางตามมาตราสวนและรายละเอียดภาพ
จากดาวเทียม เชน MSS วัตถุหรือพื้นที่ขนาด 80 ม. X 80 ม. จึงจะปรากฏในภาพ และระบบ PLA มี
ขนาด 10 ม. X 10 ม. เมื่อคุนเคยกับลักษณะรูปรางวัตถุทําใหทราบลักษณะที่จําลองในภาพจาก
ดาวเทียมจะมีลกษณะเดียวกัน
ั
3.) ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของวัตถุตามชวงเวลาที่ดาวเทียมบันทึกภาพใหประโยชนใน
การติดตามศึกษาเหตุการณที่เกิดขึ้นแบบตอเนื่อง เชน LANDSAT บันทึกภาพบริเวณเดิมทุก 16 วัน
สามารถติดตามการบุกรุกทําลายปา การเติบโตของพืชตั้งแตปลูกจนถึงการเก็บเกี่ยว ลักษณะการ
เปลี่ยนแปลงดังกลาว ทําใหมีความแตกตางของระดับสีในภาพขาวดํา และภาพสีผสม
การวิเคราะหภาพจากดาวเทียมดวยคอมพิวเตอร
ขอมูลภาพจากดาวเทียมเปนขอมูลเชิงตัวเลข (Digital Image Data) เก็บในรูปของเทป
แมเหล็กไฟฟาเรียกวา CCT (Computer Compatible Tape) หรือ เทปคารทริดจ ขนาด 8 มม. ปจจุบัน
บรรจุใ นแผน บีบอัดขอมูล (CD-ROM) สามารถนําไปวิเคราะหแ ละประมวลผลดวยเครื่อง
คอมพิวเตอรได ซึ่งแตละภาพจะครอบคลุมพื้นที่แตกตางตามชนิดดาวเทียม เชน MSS และ TM
ขนาดภาพ 185xI85 ตร.กม. แตละแบนดประกอบดวยจุดภาพ (Pixel or Picture Element) ขนาดเทา
ๆ กัน เรียงตัวเปนแถวและแนว ขนาดของจุดภาพแตกตางตามความละเอียดของภาพ คือ MSS มี
ขนาด 80 ม. X 80 ม. มีจํานวน 7.5 ลานจุดภาพ/แบนด ระบบ TM ขนาด 30 ม. X 30 ม. มีจํานวน 35

9. ลานจุดภาพ/แบนด ซึ่งมากกวา MS ประมาณ 5 เทา ดังนั้น การวิเคราะหขอมูลปริมาณมาก
จําเปนตองใชเครื่องคอมพิวเตอร โดยเฉพาะแตละจุดภาพมีคาระดับความเขมสีเทา ระหวาง 0-255
หรือ 256 ระดับ และสามารถประมวลผลได n-dimensions อีกดวย
การวิเคราะหภาพดวยคอมพิวเตอรมีหลักคลายการวิเคราะหดวยสายตา คือ มีการตรวจดู
(Detection) การบอกลักษณะหรือชนิด (Identification) การวัด (Measurement) และการแกปญหา
(Problem Solving) หรืออาจเรียกวา (Statistical Pattern Recongnition) ขั้นตอนการวิเคราะหภาพ
ดวยคอมพิวเตอร สรุปไดดังนี้
1. การเตรียมขอมูลเบื้องตน
1.1 การคัดเลือกขอมูลดาวเทียมในชวงวันเวลาที่ปราศจากเฆม และ ชวงฤดูกาลที่
ตองการจะศึกษา เชน ฤดูฝน ฤดูแลง ซึ่งในแตละฤดูกาล การสะทอนแสงของสิ่งปกคลุมดินบน
พื้นผิวโลกก็จะมีลักษณะตางกันไป นอกจากนี้ตองเลือกแบนดและจํานวนแบนดโดยที่คาความเขม
ของวัตถุในแตละแบนดจะไมเหมือนกัน โดยเฉพาะอยางยิ่งขอมูล TM ซึ่งมี จํานวน 7 แบนด ดังนั้น
การเลือกใชแบนดและจํานวนแบนดที่เหมาะสมจะชวยใหการวิเคราะหมีความถูกตอง และใชเวลา
คอมพิวเตอรไมมาก เชน การศึกษาดานการใชที่ดินปกติจะใช 3 หรือ 4 เชน แบนด 2,3,4 หรือ
แบนด 2,3,4 และ 5 สําหรับขอมูล TM เปนตน
1.2 การแสดงภาพ เปนการเรียกขอมูลจากเทป ซึ่งอยูในรูปของตัวเลขมาแสดงเปน
ภาพในปจจุบันการแสดงภาพสามารถแสดงผลออกมาทางจอภาพ โดยการเปลี่ยนคาตัวเลขในแตละ
ชวงมาเปนคาความเขมของแสดงเปนภาพขาว-ดําไดพรอมกัน 3 แบนด และเมื่อใหความเขมของแสง
เปนสีตางๆ กัน ในแตละแบนดแลวนํามาซอนเขาดวยกันทําใหเกิดภาพสีผสมขึ้น (Color Composite)
สําหรับภาพสีที่นิยมใช คือ ภาพสีผสมเท็จ (False Color Composite)ซึ่งพืชพรรณจะมีสีแดง
2. การปรุงแตงขอมูลใหสมบูรณกอนการวิเคราะห (Pre-Processing)
เปนขบวนการสรางภาพกลับคืน (Image Restoration) หรือปรับปรุงขอมูลที่มีขอบกพรอง
ในคุณ สมบัติตาง ๆ ใหมีความถูก ตองตรงตามความเปนจริงและใหมีความละเอียดชัดเจนตาม
เปาหมาย เพื่อเตรียมพรอมในการวิเคราะหตอไป ประกอบดวย
2.1 การแกระดับความเขมสีเทา (Radiomatric Correction) การปรับแก ระดับสีเทา
ที่อาจผิดพลาดจากอุปกรณบันทึกภาพ หรือจากมุมแสงอาทิตย (Sun Angle) หรือจากการแผกระจาย

10. พลังแม เหล็กไฟฟาผานชั้นบรรยากาศ ทําใหไดขอมูลครบถวนสมบูรณ และเปนการปรับคาขอมูล
บริเวณเดียวกัน แตบันทึกในตางวันตางฤดูใหเปนมาตรฐานเดียวกัน
1) การแกความผิดพลาดเชิงเรขาคณิต (Geometric Correction) การบิดเบือนของ
ตําแหนงในภาพเนื่องจากความผิดพลาดของการโคจรและระบบการบันทึกภาพของดาวเทียมโดย
อาศัยจุดโยงยึด ขอมูลจะไดรับการแกไขใหอยูในตําแหนงที่ถูกตองและสอดคลองกับตําแหนงบน
ผิวโลกตามระบบพิกัดทางภูมิศาสตร หรือพิกัด UTM ของแผนที่
2) การเนนคุณภาพขอมูล (Image Enhancement) การปรับปรุงคาระดับความเขมสี
เทาของขอมูลโดยการเลือกวิธีเนนคุณภาพใหเหมาะสมกับวัตถุประสงคเพื่อใหไดขอมูล ใหมตามที่
ตองการศึกษาทําใหการวิเคราะหถูกตองยิ่งขึ้น โดยทั่วไปนิยมใชวิธียืดความเขมสีเทาเดิม อยูในชวง
แคบ ๆ ใหกระจายกวางขึ้นโดยเชิงคณิตศาสตร ซึ่งทําไดหลายวิธี คือ
(1) Linear Contrast Stretch เปนการขยายพิสัย (Range) ของคาความเขมสีเทาเดิม
ใหมคามากยิ่งขึ้น ตามสมการเสนตรง
ี
(2) Histogram Equalization เปน Non-Linear Contrast Stretch โดยการ กระจายคา
ความเขมสีเทาใหเปนการกระจายแบบปกติ คือใหจํานวนจุดภาพในแตละคาความเขมมีจํานวน
ใกลเคียงกัน
(3) Piecewise Stretch การขยายคาความเขมสีเทาเฉพาะชวงที่ตองการใหขยาย
ออกไป ทําใหไดขอมูลชัดเจนเฉพาะชวงที่ตองการ
(4) Ratioing Image การหาอัตราสวนระหวางแบนด โดยนําคาความเขมของ
แบนดมาหารกับอีกแบนดหนึ่งในแตละจุดภาพเดียวกัน เชน
Vegetation Index = TM แบนด 4 - TM แบนด 3
TM แบนด 4 + TM แบนด 3
ภาพที่ไดใหมสามารถเนนเฉพาะพืชพรรณใหมีความแตกตางจากพื้นที่อื่น ๆ
(5) Principle Component Transformtion (PCT) เทคนิคการเนนภาพโดยอาศัยการ
เปลี่ยนแปลงคาระดับสีเทาของการสะทอนแสงที่มีคาซ้ําซอนกันเพื่อสรางภาพใหมมีขนาดของ
ขอมูลลดลง และไดภาพที่มีขอมูลรายละเอียดครบถวนและมีคุณภาพเดนชัดขึ้น เชน ภาพ PCT 3
ของระบบ MMS ใหรายละเอียดความแตกตางของปาชายเลน และปาบก
(6) Color Composite Image การ ทําภาพสีผสมจากภาพจากดาวเทียม สามารถทํา
ไดโดยการนําภาพจากดาวเทียมขาวดํา 3 ชวงคลื่นใด ๆ มาผสมเปน ภาพสีผสม ใหรายละเอียด

11. ขอมูลตาง ๆ ชัดเจนกวาภาพขาวดํา โดยสามารถทําไดทั้งภาพวันที่เดียวกัน (Single-Data Image)
และภาพจากดาวเทียมหลายวัน ( Multidate Image) รวมทั้งภาพจากดาวเทียมตางกัน เชน การผสม
ภาพสี TM แบนด 5 แบนด 4 และ PLA/RGB ใหรายละเอียดของพื้นที่นากุงอยางชัดเจน
3. การประมวลผลขอมูล (Processing)
เปน ขั้น ตอนการจํา แนกประเภทขอมู ล (Classification) จากภาพดาวเทีย ม
โดยทั่วไปแยกได 2 ลักษณะ คือ
3.1 UnSupervised Classification การจําแนกประเภทขอมูลโดยอาศัยคาสถิติของ
การสะทอนแสงชวงคลื่นแสงวัตถุตาง ๆ โดยไมใชขอมูลภาคพื้นดินมาชวยในการจําแนก เรียกวา
Clustering สามารถกําหนดจํานวนกลุมประเภทขอมูล การจําแนกวิธีนี้มักใชกับพื้นที่ที่ไมคุนเคย
3.2 Supervised Classification การจําแนกประเภทขอมูลโดยอาศัยพื้นที่ตัวอยาง
(Training Area) ของขอมูลภาคพื้นดินเปนตัวแทนของลักษณะตาง ๆที่ปรากฏในภาพจากดาวเทียม
เพื่อคํานวณคาสถิติ เชน คาเฉลี่ย (Mean) คาเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) คาCovariance
Matrix ของแตละประเภทขอมูล คาสถิติดังกลาวเปนตัวแทนสําหรับการจําแนกประเภทขอมูลของ
พื้นที่ทั้งหมด การจําแนกประเภทขอมูลดวยคอมพิวเตอรที่นิยมใชคือ
1) Minimum Distance to Means Classifier การจําแนกประเภทขอมูล โดย
พิจารณาคาสะทอนชวงคลื่นของแตละจุดภาพวามีความหางนอยที่สุดจากคาจุดศูนยกลาง (คาเฉลี่ย)
ของประเภทขอมูล
2) Pararellepiped Classifier การจําแนกประเภทขอมูลโดยกําหนดชวงผันแปร
(Varriance) ของประเภทขอมูล จากคาสะทอนชวงคลื่นต่ําสุดและสูงสุดภายในพื้นที่ขอมูลตัวอยาง
แตละแบนด
3) Maximum Likelihood Classification การจําแนกประเภทขอมูลโดยพิจารณาคา
Mean Vector และ Covarriance Matrix ของขอมูลแตละประเภท โดยตั้งสมมติฐานวาแตละประเภท
ขอมูลมีการกระจายแบบปกติ (Normal Distribution) แลวคํานวณคาความนาจะเปน (Probability)
ของแตละจุดภาพ วาถูกจําแนกในประเภทขอมูลใด โดยทั่วไปวิธีนี้ใหความถูกตองมากที่สุดและใช
เวลาคอมพิวเตอรมากดวย

12. 4. การปรุงแตงขอมูล (Post Processing)
การตกแตง ผลการจํา แนกประเภทขอ มูล ใหมี ค วามถู ก ต อ งยิ่ง โดย ใชก ารกรองขอ มู ล
เพื่อใหมีความตอเนื่องของประเภทขอมูลตามความเปนจริง เชน พื้นที่นาขาวปรากฏบนพื้นที่ปาไม
บนภูเขา จึงควรแทนพื้นที่ดังกลาวให เปนปาไมทั้งหมด
ขั้นสุดทายของขบวนการจําแนกประเภทขอมูลดวยคอมพิวเตอร ไดแก การเอาผลลัพธ
ออกมาในรูปของแผนที่ตามมาตราสวนที่ตองการ สวนประกอบ ที่อาจไดมาอีกอาจอยูใน รูปของ
ตารางแสดงเปอรเซ็นต หรือพื้นที่ของแตละประเภทของทรัพยากร หรือการใชที่ดินที่ไดจากการ
จําแนกประเภทดังกลาว ตามที่กลาวมาแลวเปนเรื่องของการวิเคราะหขอมูลดาวเทียมดวยสายตา
และดวยคอมพิวเตอร ซึ่งทั้งสองประการ ตางก็มีขอดีและขอเสียดวยกัน การที่เลือกวิธีใดวิธีหนึ่ง
หรือทั้งสองวิธพรอมกันนั้น ก็ขึ้นอยูกับวัตถุประสงคของการศึกษาขอบเขตการศึกษา พื้นที่ตองการ
ี
ศึกษาขนาดเล็กหรือใหญขอมูลที่จะใช ศึกษาและประกอบการศึกษา เครื่องมือ ที่จะใชในการ
วิเ คราะหแ ละขีด ความ สามารถของบุคลากรที่ จ ะดํา เนิน การศึก ษา ตลอดจนงบประมาณ และ
ระยะเวลาที่ใชในการศึกษา เปนตน ถาสถานภาพอํานวยการใชวิธีทั้งสองอยางประกอบกันจะทํา
ใหผลที่ไดมีความถูกตอง และ เชื่อถือไดมากกวา อยางไรก็ตามในการวิเคราะหขอมูลดาวเทียม
เชนนี้ ผูที่มีประสบการณและรูจักพื้นที่ดีจะมีสวนใหไดผลที่ถกตองและเชื่อถือไดมากขึ้น
ู