
Vetitë e qelqit
 Lëng i tejftohur
 Ka viskozitet jashtëzakonisht të lartë
 Forcat e kohezionit në temp. të zakonshme janë
të mëdha
 Tejdukshmëria
 Qëndrueshmëria kimike e lartë ndaj veprimit te
ac. të tretësirave të kripërave
 Fortësi të lartë
 Përcjellshmëria termike e vogël
 Qëndrueshmëria termike e vogël
 E metë e tij – thyeshmëria e lehtë
Llojet e qelqeve
Rreth 90% e qelqit të prodhuar është qelq i
zakonshëm ( qelq natriumi – kalciumi).
Qelq natriumi –kalciumi përmban:
- 65-75 % kuarc ,
-15-18 % oksid natriumi,
-10-20 % oksid kalciumi
- përqindje të vogël e oksid alumini III.
Qelqi kristal
Prodhimi i qelqit
 Përgatitja e përzierjes së lëndëve të
para
 Shkrirja
 Pastrimi dhe homogjenizimi i masës së
shkrirë
 Formimi i objekteve
 Përpunimi përfundimtar i produktit
Lëndët e para të prodhimit
të qelqit
 Ndahen në:
Kryesore (qelq formuese):
-rëra kuarcore e pastër (kuarcite të bluara imët)
-sodë e kalcinuar ose sulfat natriumi
-potazë
-shkumës (gur gëlqeror)
-magnezit
-alumin ose kaolini
-acid borik ose boraks
-minium
Ndihmëse :
-okside metalesh
-metale ose jometale që mbeten në formë koloidale
Si përgatitet qelqi i zakonshëm ?
1. Përgatitet një përzierje rëre silicore ,karbonat
natriumi e karbonat kalciumi duke shtuar edhe
mbeturina qelqesh të thyera (50%)
2. Vendoset në furra të shkrirjes së qelqit
3. Me rritjen e temp. zhvillohen disa procese kimike
fizike.
4. Mënjanohet uji ,prishen rrjetet kristalore ,ndodh
shpërberja e karbonateve në okside .
5. Objektet e qelqit formohen nga masa e shkrirë
,kur masa është ende e lëngët dhe duhet të ftohet
para se qelqi të humbas plasticitetin e vet.
Mënyrat e formimit të objekteve prej qelqit
 Me fryrje
 Me stampim
 Me derdhje
Fryerja
 Me dorë ose me stampa.
Mënyra e parë:
Punëtori merr pak brum me një pipëz metalike dhe
duke e fryer formohet nje fluskë që me anë të lëvizjeve
merr formën e sendit që duhet prodhuar.
Mënyra e dytë:
Kur fryerja bëhet me stampa fluska vendoset në
stampe ku vazhdon fryerja ashtu që masa e qelqit të
puthitet pas faqeve të brendshme të stampës metalike .
Përdoren sidomos tek makinat automatike Poce
,shishe ,gota etj.
Stampimi
Sasia e nevojshme e qelqit vendoset në stampë
ku ngjeshet ose fryhet që të marrë në saktësi
formën e stampës.Kjo shërben pë të prodhuar
sende të plota me forma të ndryshme .
Derdhja
Është një proces në të cilin masa e qelqit të shkrirë
derdhet ne stampa të përshtatshme ku merr formën
e dhënë .
Prodhohen objekte artistike ,qelqe për aparate
optike etj.
Mënyra për prodhimin e fletëve të qelqit
Në sip. të qelqit vendoset një varkë prej materiali
zjarrdurues.Varka zhytet në masën e qelqit në
mënyrë që niveli i të qarës të jetë më poshtë se
niveli i lëngut .Brumi del nga e qara në trajtë flete e
cila tërhiqet lartë nga qifte cilindrash.Qelqi ftohet
gradualisht dhe prehet në kreun e mekanizmit të
tërheqjes.
Projekt i punuar nga :
 Arta Gegaj
 Fatjona Hoxhaj
 Genta Jusufi
 Edona Sallahu
 Genta Ukimeri
Klasa 11b

Qelqi

  • 2.
  • 3.
    Vetitë e qelqit Lëng i tejftohur  Ka viskozitet jashtëzakonisht të lartë  Forcat e kohezionit në temp. të zakonshme janë të mëdha  Tejdukshmëria  Qëndrueshmëria kimike e lartë ndaj veprimit te ac. të tretësirave të kripërave  Fortësi të lartë  Përcjellshmëria termike e vogël  Qëndrueshmëria termike e vogël  E metë e tij – thyeshmëria e lehtë
  • 4.
    Llojet e qelqeve Rreth90% e qelqit të prodhuar është qelq i zakonshëm ( qelq natriumi – kalciumi). Qelq natriumi –kalciumi përmban: - 65-75 % kuarc , -15-18 % oksid natriumi, -10-20 % oksid kalciumi - përqindje të vogël e oksid alumini III. Qelqi kristal
  • 5.
    Prodhimi i qelqit Përgatitja e përzierjes së lëndëve të para  Shkrirja  Pastrimi dhe homogjenizimi i masës së shkrirë  Formimi i objekteve  Përpunimi përfundimtar i produktit
  • 6.
    Lëndët e paratë prodhimit të qelqit  Ndahen në: Kryesore (qelq formuese): -rëra kuarcore e pastër (kuarcite të bluara imët) -sodë e kalcinuar ose sulfat natriumi -potazë -shkumës (gur gëlqeror) -magnezit -alumin ose kaolini -acid borik ose boraks -minium Ndihmëse : -okside metalesh -metale ose jometale që mbeten në formë koloidale
  • 7.
    Si përgatitet qelqii zakonshëm ? 1. Përgatitet një përzierje rëre silicore ,karbonat natriumi e karbonat kalciumi duke shtuar edhe mbeturina qelqesh të thyera (50%) 2. Vendoset në furra të shkrirjes së qelqit 3. Me rritjen e temp. zhvillohen disa procese kimike fizike. 4. Mënjanohet uji ,prishen rrjetet kristalore ,ndodh shpërberja e karbonateve në okside . 5. Objektet e qelqit formohen nga masa e shkrirë ,kur masa është ende e lëngët dhe duhet të ftohet para se qelqi të humbas plasticitetin e vet.
  • 8.
    Mënyrat e formimittë objekteve prej qelqit  Me fryrje  Me stampim  Me derdhje
  • 9.
    Fryerja  Me dorëose me stampa. Mënyra e parë: Punëtori merr pak brum me një pipëz metalike dhe duke e fryer formohet nje fluskë që me anë të lëvizjeve merr formën e sendit që duhet prodhuar. Mënyra e dytë: Kur fryerja bëhet me stampa fluska vendoset në stampe ku vazhdon fryerja ashtu që masa e qelqit të puthitet pas faqeve të brendshme të stampës metalike . Përdoren sidomos tek makinat automatike Poce ,shishe ,gota etj.
  • 11.
    Stampimi Sasia e nevojshmee qelqit vendoset në stampë ku ngjeshet ose fryhet që të marrë në saktësi formën e stampës.Kjo shërben pë të prodhuar sende të plota me forma të ndryshme .
  • 12.
    Derdhja Është një procesnë të cilin masa e qelqit të shkrirë derdhet ne stampa të përshtatshme ku merr formën e dhënë . Prodhohen objekte artistike ,qelqe për aparate optike etj.
  • 13.
    Mënyra për prodhimine fletëve të qelqit Në sip. të qelqit vendoset një varkë prej materiali zjarrdurues.Varka zhytet në masën e qelqit në mënyrë që niveli i të qarës të jetë më poshtë se niveli i lëngut .Brumi del nga e qara në trajtë flete e cila tërhiqet lartë nga qifte cilindrash.Qelqi ftohet gradualisht dhe prehet në kreun e mekanizmit të tërheqjes.
  • 19.
    Projekt i punuarnga :  Arta Gegaj  Fatjona Hoxhaj  Genta Jusufi  Edona Sallahu  Genta Ukimeri Klasa 11b