SlideShare a Scribd company logo
1
Kaligirang Pangkasaysayan
Sa halos tatlong daang taon na pananakop ng mga
dayuhang Kastila sa Pilipinas. Naiwagayway natin ang ating
bandila sa bayan ng Kawit, Cavite noong ika-12 Hunyo, 1898 sa
pamumuno ni Hen. Emilio F. Aguinaldo, noon bilang unang
pangulo ng unang Republika ng Pilipinas. Subalit ang
kasarinlang iyon ay naging panadalian lamang sapagkat
lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang
Pilipino-Amerikano na naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel
Malvar noong 1903. Maraming Pilipino ang nagsalong ng
sandata at muling nanulat, sapagkat ang diwa at damdaming
makabayan ng mga kababayang ito ay hindi nakuhang igupo
ng mga Amerikano, bagkus ay lalong naging maalab pa.
Pinasok ng mga manunulat na Pilipino ang lahat ng
larangan ng panitikan tulad ng lathalain, kwento, dula
sanaysay, nobela at iba pa. Maliwanag na mababasa sa mga
akda nila ang pag-ibig sa bayan at pag-asam ng kalayaan.
2
MGA PAHAYAGAN SA
PANAHON NG
AMERIKANO
3
El Nuevo Dia
(Ang Bagong Araw)
- itinatag ni Sergio Osmeña
noong 1900. Makalawang pinatigil
ng mga sensor na amerikano ang
paglalathala nito at binalaan si
Osmeña at ang mga kasamahan na
ipapatapon dahil sa lathalaing
makabayan.
4
El Grito Del Pueblo (Ang
Sigaw Ng Bayan)
– itnatag ni Pascual
Poblete noong 1900.
5
El Renancimiento (Muling
Pagsilang)
– itinatag ni Rafael
Palma noong 1900.
6
 Walang Sugat – ni Severino Reyes
 Kahapon, Ngayon at Bukas- – sinulat ni Aurelio Tolentino. Naglalahad ito ng
panlulupig ng mga Amerikano at ang tangka nila na manakop sa
Pilipinas.
 Tanikalang Ginto – ni Juan Abad
 Malaya – ni Tomas Remegio
7
Mga Katangian ng Panitikan sa Panahong Ito
Tatlong pangkat ng mga manunulat ang kumatawan sa
panitikan Pilipino nang panahong ito:
Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng
wikang Kastila.
Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng
wikang Tagalog.
Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng
katutubong wika sa mga lalawigan.
8
A. Panitikan sa Kastila
Naging inspirasyon ng ating mga manunulat sa
Kastila si Rizal hindi lamang sa kanyang
pagiging makabayang lider kundi dahil pa rin sa
kaniyang naisulat na dalawang nobelang Noli at
Fili. Sinasabing ang dalawang nobelang ito ang
nagtataglay ng pinakamahusay na katangian sa
lahat ng naisulat na nobelang pampanitikan,
maging sa Ingles at Pilipino.
9
Mga Manunulat
Sa Panitikan
Sa Kastila
10
- ay may mga tulang
handog kay Rizal, Jacinto,
Mabini at halos sa lahat ng
mga bayani ng lahi, ngunit
ang kaniyang tulang
handog kay Rizal ang
ipinalalagay na
“pinakamainam ng tulang
papuri” sa dakilang bayani
ng Bagumbayan.
Cecilio Apostol
11
 Fernando Ma. Guererro
-ipinalalagay na kasukob
ni Apostol sa paghahari ng
balagtasan sa kastila noong
kanilang kapanahunan.
Sumulat din sya ng mga tulang
handog kay Rizal, ngunit ang
kanyang mga
pinakamagagaling na tula ay
tinipon niya sa isang aklat na
pinamagatang Crisalidas (Mga
Higad).
12
 Jesus “Batikuling” Balmori
-naging
kalaban ni Manuel
Bernabe sa
balagtasan sa
Kastila sa paksang
“El Recuerdo Y El
Olvido”. Nahirang
syang “poeta
laureado” dahil sa
tinalo niya sa
labanang ito si
Bernabe.
13
Manuel Bernabe
-isang makatang liriko at ang sigla ng kaniyang
damdaming makabayan ay hindi nagbabago sa alin
mang paksang kaniyang sinusulat. Sa
pakikipagbalagtasan niya kay Balmori, higit siyang
naging kaakit-akit sa madla dahil sa melodiya ng
kaniyang pananalita. Ipinagtanggol niya ang “Olvido”
na nangangahulugang “limot”.
Narito ang taludtod na kanyang binigkas:
Gumugunita!
Kaawa-awang kaluluwang may gunita!
Ang pagkadurog na dinanas ng tagimpan
Ang gunita ay halimaw na sumila
Sa kaawa-awang puso.
14
Claro M Recto
-isang siyang matayog at dakila sa pananalita at
pamamakas sa panitikang Kastila. Tinipon nya ang
kanyang mga tula sa aklat na pinamagatang “Bajo
los Cocoteros” (Sa Ilalim ng Niyugan). Narito
naman ang ilang bahagi ng kanyang isinulat para
kay Rizal na pinamagatang “Ante El Martir”
Tagalog na manunubos! Ang banal na isip
Na ipinunla mo sa kaluluwang Pilipino
Ay matipuno nang pananim ngayon
Na ninibol sa bawat dibdib at lumalaki
Pinamumulaklakan ng mga simulaing makabayan.
15
Mga Iba pang
Manunulat sa
Wikang Kastila
Isidro Marpori
-napatanyag siya dahil
sa kanyang apat na
aklat na pinamagatang
“Aromas de Ensueno”
16
Adelina Gurrea
- kauna-unahang
makatang babae
sa Pilipinas na
magaling sa
Kastila. Nagkamit
siya ng
gantimpalang
“Premyo Zobel”
sa kaniya tulang
“El Nido”
17
Macario Adriatico
-sumulat ng
magandang
alamat ng
Mindoro na
pinamagatang
niyang “ La Punta
de Salto” Ang
Pook na
Pamulaan”
18
Epifanio De Los
Santos
– nakilala sa tawag
na “Don Panyong”.
Ipinapalagay siyang
magaling na
mamumuno, at
mananalambuhay sa
buong panitikang
Kastila.
19
Pedro Aunario
– sumulat ng
Decalogo Del
Protocionism
o.
20
Ang Florante at Laura ni Francisco
“Balagtas” Baltazar at ang Urbana at Felisa ni
Modesto De Castro ang naging inspirasyon
naman ng mga manunulat sa Tagalog.
21
Panitikan sa Tagalog
Ang Florante at Laura ni Francisco “Balagtas” Baltazar at ang Urbana at Felisa ni
Modesto De Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa
Tagalog.
22
Tatlong URI NG MAKATANG TAGALOG
ayon kay Julian Cruz Balmaceda
A. Makata ng Puso C. Makata ng Dulaan
Lope K Santos Aurelio Tolentino
Inigo Ed. Regalado Patricio Mariano
Carlos Gatmaitan Severino Reyes
Pedro Gatmaitan Tomas Remegio
Jose Corazon De Jesus
Cirio H Panganiban
Nemecio Carabana
Mar Antonio
B. Makata ng Buhay
Lope K Santos
Jose Corazon De Jesus
Florentino Collantes
Patricio Mariano
Carlos Gatmaitan
Amado V Hernandez
23
Sa panunulat naman ng mga maiikling katha na
magpasimulang lumabas sa mga pampitak ng
PANANDALIANG LIBANGAN at DAGLI, nahanay rito
ang mga pangalan nina Lope K. Santos, Patricio
Mariano, Rosauro Almario, Teodor Gener, Cirio H.
Panganiban, Atbp.
Naging tanyag namang nobelista o
mangangathambuhay sina Valeriano Hernandez Pena,
Lope K Santos, Inigo Ed. Regalado, Faustino Aguilar,
Atbp.
24
Lope “Taga-Pasig” K. Santos
-isang nobelista, makata,
mangangatha, at mambabalarila sa tatlong
panahon ng panitikang Tagalog: Panahon
Ng Amerikano, Hapones at Bagong
Panahon. Kung si Manuel L. Quezon ang
“Ama Ng Wikang Pambansa”, si Santos
naman ang “Apo” ng mga Mananagalog.
Ang Banaag at Sikat ang siyang pinalalagay
niyang pinaka-obra maestra. Ang tulang
“Pagtatapat” ang malimit niyang bigkasin sa
tuwing hihingan ng tula.
25
Mga Akda:
Banaag at Sikat
Alas ng kapalaran
Ang Selosa
Ang Pangginggera
Puso at Diwa
Mga Hamak na Dakila
Sino ka….Ako’y Si….
Pagtatapat
Sa Harap ng Libingan
Kadaki-dakilaang Asal
26
Jose Corazon “Huseng Batute”
De Jesus
-tinaguriang “Makata ng Pag-ibig” noong kanyang kapanahunan. Ang “Isang
Punong Kahoy” na tulang elehiya ang kanyang pinaka-obra maestra.
-Mga Akda:
- Mga Dahong Ginto
- Sa Dakong Silangan
- Itinapon ng Kapalaran
- Ilaw sa Kapitbahay
-Ang Pamana
- Ang Pagbabalik
- Isang Punongkahoy
- Ang Bato
- Halamanan ng Diyos
-Maruming basahan
27
Florentino “Kuntil
Butil” Collantes
-isa ring batikang
“duplero” tulad ni
Batute. Siya ang unang
makatang tagalog na
gumamit ng tula sa
panunuligsang
pampolitika sa panahon
ng mga Amerikano. Ang
kanyang obra maestra
ay ang “Lumang
Simbahan”
28
 Amado “Makata Ng Mga
Manggagawa” V. Hernandez
– sa kanyang mga tula masasalamin
natin ang marubdob na pagmamahal
sa mga dukhang manggagawa. Para
sa kanya, ang tula ay halimuyak,
taginting, salamisim, aliw-iw. Ang
panitik ay makapangyarihan at ayon
sakanya pati hari ay mapapayuko ng
panitik. Marami siyang akdang
naihandog tulad nang: Isang Dipang
Langit, Mga Ibong Mandaragit, Luha
Ng Buwaya, Baying Malaya, Ang
Panday, Munting Lupa, Atbp. Ngunit
ang pinakaobra mestra niya ay ang
tulang “Ang Panday”
29
ANG PANDAY
Kaputol na bakal na galing sa bundok. Ang lumang araro'y pinagbagang muli
sa dila ng apoy kanyang pinalambot; atsaka pinanday nang nagdudumali
sa isang pandaya'y matyagang pinukpok naging tabak namang tila humihingi,
at pinagkahugis sa nasa ng loob. ng paghihiganti ng lahing sinawi!
Walang ano-ano'y naging kagamitan, Kaputol na bakal na kislap ma'y wala
araro na pala ang bakal na iyan; ang kahalagahan ay di matingkala
Ang mga bukiri'y payapang binungkal, ginawang araro: pangbuhay ng madla
nang magtaniman na'y masayang tinamnan. ginawang sandata: pananggol ng bansa!
Nguni't isang araw'y nagkaroon ng gulo Pagmasdan ang panday, nasa isang tabi,
at ang boong bayan ay bulkang sumubo, bakal na hindi man makapagmalaki;
tanang mamamaya'y nagtayo ng hukbo subali't sa kanyang kamay na marumi
pagka't may laban nang nag-aalimpuyo! ay naryan ang buhay at pagsasarili!
30
 Valeriano “Kintin Kulirat”
Hernandez Peña
-kilala siya sa tawag
na “Tandang Anong”
at ang kanyang
pinaka-obra ay ang
“Nena at Neneng”.
31
Inigo Ed. “Odalager”
Regalado
-anak siya ng isang tanyag na
manunulat noong panahon ng
Kastila. Pinatunayan niya na
hindi lamang siya nanalunton
sa dinaanan ng kanyang ama,
kundi nakaabot pa sya sa
karurukan ng tagumpay o
“sumpong” sa panitik. Naging
tanyag din siyang kuwentista,
nobelista, at peryodista. Ang
kalipunan ng kaniyang tula ay
pinamagatang “Damdamin”
32
 Ang Dulang Tagalog
Sa pagpasok ng panahon ng mga
Amerikano, sina Severino Reyes at
Hermogenes Ilagan ay nagsimula ng kilusan
laban sa moro-moro at nagpilit na
magpakilala sa mga tao ng mga lalong
kapakinabangang matatamo sa zarzuela at
tahasang dula.
33
Severino Reyes
-“Ama ng Dulang Tagalog” at “Ama ng Sarswelang
Tagalog”.
- unang patnugot ng lingguhang Liwayway kaya’t tinawag
din ng ibang manunulat ng Ama ng Liwayway.
- dahil sa kanyang mga akdang “Mga Kwento ni Lola
Basyang” ay tinawag siyang lola Basyang.
-Akda:
-Walang Sugat - Puso ng isang Pilipina
- Ang Kalupi - Bagong Fausto
- Cablegrama Fatal - Alma Filipina
- Los Martires dela Patria - Tatlong Babae
-Filipinas para los Filipinos - Mga Pusong Dakila
- Mga pusong Dakila - Minda Mora
- Opera Italiana - Filotea
34
Video Footage ng WALANG
SUGAT by Tanghalang
Ateneo
35
Aurelio Tolentino
- ang ipinagmamalaking
mandudula ng mga
Kapangpangan. Kabilang sa
kanyang sinulat ay ang “Luhang
Tagalog” na tinagurian niyang
obra-maestra at ang “Kahapon,
Ngayon At Bukas” na siya niyang
kinabilanggo.
36
Hermogenes “Ama ng
Zarsuelang Tagalog”
Ilagan
– nagtayo ng isang samahang “Compana Ilagan” na nagtatanghal ng
maraming dula sa kalagitnaang Luzon.
-Kilala sa tawag na “Ka Mohing”
-Mga Akda:
- Dalagang Bukid
- Dalawang Hangal
- Biyaya ng Pag-ibig
- Ilaw ng Katotohanan
- Kagalingan ng Bayan
- Punyal de Rosas
- Wagas na Pag-ibig
- Ang Mangkukulam
- Ang Buhay nga Naman
37
Patricio Mariano
-Tinawag siya ni G. Artigas y Cuerva na “anak ng pahayagang Tagalog”
- tinawag din syang puno ng mandudulang Tagalog
-Mga Akda:
- Ang Sampaguita
-Tulisan
-Luha’t Dugo
-Silanganan
-Ang Unang Binhi
- Ang pakakak
-Ako’y Iyo pa rin
- Ang Dalawang Pag-ibig
- Deni
-Lakambini
-Nena at Neneng
- Ang Anak ng Dagat
38
Julian Cruz
Balmaceda
– sumulat ng “Bunganga Ng Pating”. Ito ang nagbigay sakanya ng karangalan at
kabantugan.
- Sagisag “Itang Badbarin”
Mga Akda:
- Sugatang Puso
- Piso ni Anita
- Sa Bunganga ng Pating
- Higanti ng Patay
- Dahil sa Anak
- Sankwalatang Abaka
- Heneral Gregorio del Pilar
- Kayamanang lumilipad
- Budhi ng Manggagawa
- Kaaway na Lihim
39
 Ang Nobelang Tagalog
Maganda rin ang naging kalagayan ng nobelang tagalog
nang panahon ng Amerikano. Bukod kina Lope K. Santos.
Valeriano Hernandez Pena, naging dakila rin namang
nobelista sina Faustino Aguilar at Inigo Ed.Regalado.
40
 Ang Maikling Kwentong Tagalog
Dalawang aklat na kalipunan ng mga kwento ang
napalathala noong panahon ng mga Amerikano. Una’y
ang “Mga Kwetong Ginto” na napalathala noong 1936, at
ang ikalawa’y ang “50 Kuwentong Ginto Ng 50 Batikang
Kuwentista” noong 1939. Ang una ay inakda nina
Alejandro Abadilla at Clodualdo Del Mundo na
naglalaman ng 25 ng pinakamabuting kuwento, ayon sa
kanila. At ang ikalawang ay kay Pedrito Reyes. Ang
“Parolang Ginto” ni Del Mundo at ang “Talaang Bughaw”
ni Abanilla ay nagpatanyag din nang panahong ito.
41
 Ang Tulang Tagalog
Lahat halos ng mga manunulat natin sa
tagalog nang panahon ng Amerikano ay
nakalikha ng magagandang tula na
sadyang napakahirap tarukin kung alin ang
pinakamaganda. Palibhasa na kahit na
sintanda na ng kasaysayan ang pitak
panulaan, sa tuwing ito’y lilitaw ay
nagpapakita parin ito ng katamisan,
kagandahan at kalamyuan.
42
Panitikang Ilokano
Pedro Bukaneg
-“Ama Ng Panitikang
Iloko” sa pangalan
niya hinango ang
salitang “bukanegan”
na nangangahulugan
sa tagalog ng
balagtasan.
43
Claro Caluya
– “Prinsipe ng mga
Makatang Ilukano”
kilala siya sa pagiging
makata at nobelista.
44
Leon Pichay
– “ Pinakamabuting Bukanegero” isa rin
syang makata, nobelista, kuwentista,
mandudula, at manananaysay.
45
Panitikang
Kapampangan
Juan Crisostomo Soto
– “Ama ng Panitikang Kampangpangan” ang
salitang “Crisotan” na nangangahulugan ng
“balagtasan” sa tagalog ay hinango sa kanyang
pangalan.
46
Aurelio Tolentino
-ang may-akda ng Kahapon, Ngayon At Bukas, na ginawan nya ng salin sa
kapampangan na pinamagatang Napon, Ngeni At Bukas.
-Unang gumamit ng salitang dula upang irumbas sa “drama”. Isang salitang Bisaya ang
dula
- Mga Akda:
- Kahapon, Ngayon at Bukas
- Luhang Tagalog
- Germinal
- Bagong Kristo
- La Rosa
- manood Kayo
- Sinukuan at Sinumpaan
- Lagrimas
- Neneng
- Filipinas at Espanya
47
Panitikang Bisaya
Eriberto Gumban
– “Ama Ng Panitikang Bisaya”
nakasulat siay ng zarsuela, moro-
moro at mga dula sa Bisaya.
48
Magdalena Jalandoni
– nag-ukol naman sa
panahon sa
nobelang bisaya.
Isinulat niya “Ang
Mga Tunuk San Isa
Ca Bulaclac”.
49
PANITIKANG FILIPINO SA INGLES
Noong 1900, sinimulang ituro sa mga paaralang Filipino
ang asignaturang Ingles. Mula sa taong ito hanggang 1903
ay maraming naisulat na mahahalagang sanaysay, maikling
kwento, at mga tula. Ang ilan sa mga sanaysay ay madaling
unawain dahil pawing mga katatawanan subalit ang iba
nama’y nauukol sa mga paksang pormal tulad ng tungkol
sa edukasyon, kasaysayan, pulitika at mga suliraning
panlipunan. Kadalasan tungkol sa pag-ibig ang mga paksa
at pangyayari ay pawing mga ginaya lamang. Sa larangan
naman ng tula, pinunang pawing mga mukhang artipisyal
ang gayon sa paglalarawan ng mga makatang Amerikano.
Sa madaling salita, walang orihinalidad ang mga akdang
pampanitikang naisulat noong panahon ng Amerikano.
50
Jose Garcia Villa
-“Doveglion’’
pinakatanyag
na Pilipinong
manunulat sa
Ingles sa
larangan ng
maikling katha.
51
Jorge Bocobo
– isang mananaysay
at mananalumpati. Ilan
sa kaniyang mga
sinulat ay ang “Filipino
Contact With
American, A Vision Of
Beauty” at “College
Education”.
52
Zoilo Galang
- sumulat ng
kauna-unahang
nobelang Pilipino
sa wikang Ingles
na pinamagatang
“A Child Of
Sorrow”.
53
Angela Manalang
Gloria
– umakda ng
“April Morning”
nakilala siya
pagsulat ng mga
tulang liriko sa
panahon ng
Komonwealth.
54
Zulueta De Costa
- nagkamit ng unang
gantimpala sa
kaniyang tulang “Like
The Molave” sa
Commonwealth
Literary Contest noong
1940.
55
Nestor Vicente Madali
Gonzales
– may-akda ng
“My Islands” at
“Children of the
Ash Covered
Loom”. Ang huli
ay isinalin sa iba’t-
ibang wika sa
India.
56
Estrella Alfon
- ipinalalagay ng
pinakapangunahing
manunulat na
babae sa ingles
bago magkadigma.
Siya ang sumulat
ng “Magnificence”
at “Gray Confetti”.
57
Arturo Rotor
– may-akda ng “The
Wound and the
Scar” na siyang
kauna-unahang
aklat na nailimbag
sa Philippine Book
Guild.
58
59
PANAHON
NG
HAPON
60
Kaligirang Kasaysayan
Ang panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kaniyang
tuloy-tuloy na sanang pag-unlad nang muling sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil - ang mga
Hapones. Natigil ang panitikang Ingles. Maliban sa Tribune at Philippine Review, ang lahat halos ng
pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones.
Naging maganda naman ang bunga nito sa panitikang Tagalog. Patuloy na umunlad ito sapagkat
ang mga dating sumulat, sa Ingles ay bumaling sa pagsulat ng Tagalog. Si Juan Laya na dating manunulat sa
Ingles ay nabalng sa pagsulat ng Tagalog, dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang hapon tungkol sa
pagsulat ng anumang akda sa Ingles.
Ang lingguhang liwayway ay nilalagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang
sa ipabahala ito sa isang Hapong nangangalang Ishikawa.
Sa madaling salita, nabigyan ng puwang ang panitikang tagalog ng panahong ito. Marami ang
mga nagsisulat ng dula, tula, maikling kwento, at iba pa. ang mga paksain ay pawang natutungkol sa buhay
lalawigan.
61
Ang pangunahing paksa sa panahon ng mga Hapones ay tungkol sa
bayan o pagkamakabayan, pag-ibig, kalikasan, buhay lalawigan o
nayon, pananampalataya, at sining.
Mga Uri ng Tula
1. Haiku- isang tulang may malayang taludturan na kinagigiliwan ng
mga Hapones. Ito’y binubuo ng labimpitong pantig na nahahati sa
tatlong taludtod. Ang unang taludtod nito ay may limang pantig, ang
pangalawa ay may pitong pantig, at ang ikatlo ay may limang pantig
ang una. Maikli lamang ang haiku ngunit nagtataglay ng masaklaw
at matalinghagang kahulugan.
2. Tanaga- tulad ng haiku, ito’y maikli ngunit may sukat at tugma. Ang
bawat taludtod ay may pitong pantig. Nagtataglay din ng mga
matatalinhagang kahulugan
3. Karaniwang anyo
62
Tutubi
ni Gonzalo K Flores
Hila mo’y
tabak …
Ang bulaklak
nanginig
Sa paglapit
mo
63
PALAY
ni Ildefonso Santos
Palay siyang
matino
Nang humangi’y
yumuko
Nguni’t muling
tumayo
Nagkabunga ng
ginto.
64
PAG-IBIG
ni Teodoro Gener
Umiibig ako at ang inibig
Ay hindi dilag na kaakit-akit
Pagkat kung talagang gandalang ang nais
Hindi ba nariyan ang nunungong langit?
Lumiliyag ako at ang nililiyag
Ay hindi ang yamang pagkariliag-rilag
Pagkat kung totoong perlas lang ang hangad
Di ba’t masisisid ang pusod ng dagat?
Umiibig ako at sumusintang tunay
Di sa ganda’t sa gintong ni yaman
Ako’y umiibig sapagkat may buhay
Na di nagtitikim ng kaligayahan.
Ang kaligayahan ay wala sa langit
Wala rin sa dagat ng hiwang tubig
Ang kaligayaha’y nasa iyong dibdib
Na inaawitan ng aking pag-ibig.
65
Nagkaroon ng puwang ang dulang Tagalog sa panahon ng Hapones
dahil napinid ang mga sinehang nagpapalabas ng mga pelikulang
Amerikano. Ang mga malalaking sinehan ay ginawa lamang
tanghalan ng mga dula. Karamihan sa mga dulang pinalabas ay salin
sa Tagalog mula sa Ingles. Ang mga nagsipagsalin ay sina Francisco
Rodrigo, Alberto Cacnio, At Narciso Pimentel. Sila rin ang nagtatag
ng isang samahan ng mga mandudulang Pilipino na pinangalanang
“Dramatic Philippines”. Ilan sa mga naisulat na dula ay ang mga
sumusunod:
Panday Pira ni Jose Ma. Hernandez
Sa Pula, Sa Puti ni Francisco Soc. Rodrigo
Bulaga ni Clodualdo Del Mundo
“Sino Ba Kayo?”, “Dahil Sa Anak” at “Higanti Ng Patay” ni
Julian Cruz Balmaceda
66
Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng
Hapones.Maraming mga nagsisulat ng maikling kwento. Kabilang dito sina
Brigido Batungbakal, Macario Pineda, Serafin Guinigundo, Liwayway Arceo,
Narciso Ramos, Nvm Gonzales, Alicia Lopez Lim, Ligay Perez, Gloria
Guzman, atbp.
Ang pinakamahusay na akda ng taong 1945 ay pinili ng lupon ng
mga inampalan na binubuo nina Francisco Icasiano, Jose Esperanza Cruz,
Antonio Rosales, Clodualdo Del Mundo, at Teodor Santos. At ang 25 maikling
kwentong pinili ay pinasuri naman kina Lope K. Santos, Julian Cruz Balceda,
at Inigo Ed. Regalado. ang kinawakasan ng pagsusuri ay nagsasabing ang
mga sumusunod ang nagkamit ng unang tatlong gantimpala:
Unang Gantimpala: Lupang Tinubuan – ni Narciso Reyes
Ikalawang Gantimpala: Uhaw Ang Tigang Na Lupa – ni Liwayway Arceo
Ikatlong Gantimpala: Lunsod Nayon At Dagat-Dagatan – ni NVM Gonzales
67
Panitikang Filipino sa wikang
Ingles
Kung baga sa langit, naging makulimlim ang
panitikang Filipino sa wikang Ingles noong
panahon ng Hapon dahil sa mga mahigpit na
pagbabawal ng mga hapones ng pagsulat at
pagtatanghal ng akda sa Ingles. Ilan lamang ang
naglakas loob sumulat nito at kabilang sa mga
nagsipagsulat ay sina Salvador Lopez, Francisco
Icasiano, Federico Mangahas, Manuel Aguilla,
Carlos P. Romulo, At Carlos Bulosan.
68

More Related Content

What's hot

Panitikan sa Panahon ng Hapones
Panitikan sa Panahon ng HaponesPanitikan sa Panahon ng Hapones
Panitikan sa Panahon ng Hapones
menchu lacsamana
 
Panahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastilaPanahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastila
Marie Louise Sy
 
Panahon kastila
Panahon kastilaPanahon kastila
Panahon kastila
montezabryan
 
Panitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastilaPanitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastila
Nikko Mamalateo
 
panitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propagandapanitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propaganda
sjbians
 
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryoPagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
Denni Domingo
 
Karagatan at duplo
Karagatan at duploKaragatan at duplo
Karagatan at duplo
Junard Rivera
 
ANG PANUNURING PAMPANITIKAN
ANG PANUNURING PAMPANITIKANANG PANUNURING PAMPANITIKAN
ANG PANUNURING PAMPANITIKAN
MARYJEANBONGCATO
 
Himagsikan(1896-1900)
Himagsikan(1896-1900)Himagsikan(1896-1900)
Himagsikan(1896-1900)
Maureen Sonido Macaraeg
 
REHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
REHIYON 1: Rehiyon ng IlocosREHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
REHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
Marlene Panaglima
 
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINOPAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
Nimpha Gonzaga
 
Lope K. Santos
Lope K. SantosLope K. Santos
Lope K. Santos
clairearce
 
Rehiyon 2: Lambak ng Cagayan
Rehiyon 2: Lambak ng CagayanRehiyon 2: Lambak ng Cagayan
Rehiyon 2: Lambak ng Cagayan
Marlene Panaglima
 
Panitikang Iloko
Panitikang IlokoPanitikang Iloko
Panitikang Iloko
Maria Angelina Bacarra
 
panitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyolpanitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyol
LAZ18
 
Panahon ng kastila
Panahon ng kastilaPanahon ng kastila
Panahon ng kastila
eijrem
 
Karagatan
KaragatanKaragatan
Karagatan
Mark Baron
 
Mga bantog na manunulat
Mga bantog na manunulatMga bantog na manunulat
Mga bantog na manunulat
Arlyn Anglon
 
ang panitikan ng rehiyon 1
ang panitikan ng rehiyon 1ang panitikan ng rehiyon 1
ang panitikan ng rehiyon 1
Evangeline Romano
 

What's hot (20)

Panitikan sa Panahon ng Hapones
Panitikan sa Panahon ng HaponesPanitikan sa Panahon ng Hapones
Panitikan sa Panahon ng Hapones
 
Panahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastilaPanahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastila
 
Panahon kastila
Panahon kastilaPanahon kastila
Panahon kastila
 
Panitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastilaPanitikan sa panahon ng kastila
Panitikan sa panahon ng kastila
 
panitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propagandapanitikan sa panahon ng propaganda
panitikan sa panahon ng propaganda
 
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryoPagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
Pagsusuri sa panitikang pilipino sa panahon ng kontemporaryo
 
Karagatan at duplo
Karagatan at duploKaragatan at duplo
Karagatan at duplo
 
ANG PANUNURING PAMPANITIKAN
ANG PANUNURING PAMPANITIKANANG PANUNURING PAMPANITIKAN
ANG PANUNURING PAMPANITIKAN
 
Himagsikan(1896-1900)
Himagsikan(1896-1900)Himagsikan(1896-1900)
Himagsikan(1896-1900)
 
REHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
REHIYON 1: Rehiyon ng IlocosREHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
REHIYON 1: Rehiyon ng Ilocos
 
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINOPAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
 
Lope K. Santos
Lope K. SantosLope K. Santos
Lope K. Santos
 
Rehiyon 2: Lambak ng Cagayan
Rehiyon 2: Lambak ng CagayanRehiyon 2: Lambak ng Cagayan
Rehiyon 2: Lambak ng Cagayan
 
Panitikang Iloko
Panitikang IlokoPanitikang Iloko
Panitikang Iloko
 
panitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyolpanitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyol
 
Panahon ng kastila
Panahon ng kastilaPanahon ng kastila
Panahon ng kastila
 
Urbana at Feliza
Urbana at FelizaUrbana at Feliza
Urbana at Feliza
 
Karagatan
KaragatanKaragatan
Karagatan
 
Mga bantog na manunulat
Mga bantog na manunulatMga bantog na manunulat
Mga bantog na manunulat
 
ang panitikan ng rehiyon 1
ang panitikan ng rehiyon 1ang panitikan ng rehiyon 1
ang panitikan ng rehiyon 1
 

Similar to Panahon ng amerikan

Panitikan
PanitikanPanitikan
Panitikan
iwishihadnt
 
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang PilipinoMaikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Marlene Panaglima
 
Kasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwentoKasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwento
chrisbasques
 
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at TalumpatiKASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KentsLife1
 
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinasPaghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
Nikz Balansag
 
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptxULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
JohnLemuelSolitario
 
6 panahonng amerikano
6 panahonng amerikano6 panahonng amerikano
6 panahonng amerikano
melissa napil
 
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptxPanulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
JulienMaeGono
 
Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikan
SCPS
 
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng haponPanahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
SpencerPelejo
 
Nobela (christinesusana)
Nobela (christinesusana)Nobela (christinesusana)
Nobela (christinesusana)
Ceej Susana
 
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
MerryAnnRamos
 
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdfpanitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
AngelaTaala
 
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwentoKaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
Cacai Gariando
 
Ang Sampung Natatanging Nobelang Filipino
Ang Sampung Natatanging Nobelang FilipinoAng Sampung Natatanging Nobelang Filipino
Ang Sampung Natatanging Nobelang Filipino
Mckoi M
 
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipino
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipinoMaikling kasaysayan ng panulaang pilipino
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipino
Anne
 

Similar to Panahon ng amerikan (20)

Panitikan
PanitikanPanitikan
Panitikan
 
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang PilipinoMaikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
Maikling Kasaysayan ng Panitikang Pilipino
 
Filipino presentation
Filipino presentationFilipino presentation
Filipino presentation
 
Flordeliza
FlordelizaFlordeliza
Flordeliza
 
Flordeliza
FlordelizaFlordeliza
Flordeliza
 
Kasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwentoKasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwento
 
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at TalumpatiKASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
 
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinasPaghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
Paghahambing sa-mga-kilalang-kritiko-sa-pilipinas
 
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptxULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
ULAT-SA-REHIYON 3 AT 4.pptx
 
6 panahonng amerikano
6 panahonng amerikano6 panahonng amerikano
6 panahonng amerikano
 
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptxPanulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
Panulaang Filipino (LIT-6) Reviewer.pptx
 
Panahon ng-hapon
Panahon ng-haponPanahon ng-hapon
Panahon ng-hapon
 
Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikan
 
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng haponPanahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
Panahon ng himagsikan, panahon ng amerikano at panahon ng hapon
 
Nobela (christinesusana)
Nobela (christinesusana)Nobela (christinesusana)
Nobela (christinesusana)
 
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
111191909-Kasaysayan-Ng-Nobela-Sa-Pilipinas (2).pptx
 
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdfpanitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
 
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwentoKaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
Kaligirang pangkasaysayan ng maikling kwento
 
Ang Sampung Natatanging Nobelang Filipino
Ang Sampung Natatanging Nobelang FilipinoAng Sampung Natatanging Nobelang Filipino
Ang Sampung Natatanging Nobelang Filipino
 
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipino
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipinoMaikling kasaysayan ng panulaang pilipino
Maikling kasaysayan ng panulaang pilipino
 

Recently uploaded

Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong FilipinoAralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
CristalTeves
 
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Leonor Bagnos
 
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
Just Passing By
 
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
JaiahMarieAdo
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdfNatutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Myles V.
 
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdfYUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
ErikaCapillo2
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong lokasy...
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong  lokasy...Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong  lokasy...
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong lokasy...
MylaValencia
 
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
DEBBIEMANAOIS2
 
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
Just Passing By
 
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNANDETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
jpyago
 

Recently uploaded (10)

Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong FilipinoAralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
 
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
 
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
MATATAG CURRICULUM UNPACKING SAMPLE IN AP 7
 
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdfNatutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
 
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdfYUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong lokasy...
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong  lokasy...Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong  lokasy...
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas gamit ang tiyak at relatibong lokasy...
 
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
LE_FILIPINO 7 matatag curriculum/ deped1
 
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
MATATAG LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN 7
 
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNANDETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
 

Panahon ng amerikan

  • 1. 1
  • 2. Kaligirang Pangkasaysayan Sa halos tatlong daang taon na pananakop ng mga dayuhang Kastila sa Pilipinas. Naiwagayway natin ang ating bandila sa bayan ng Kawit, Cavite noong ika-12 Hunyo, 1898 sa pamumuno ni Hen. Emilio F. Aguinaldo, noon bilang unang pangulo ng unang Republika ng Pilipinas. Subalit ang kasarinlang iyon ay naging panadalian lamang sapagkat lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang Pilipino-Amerikano na naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel Malvar noong 1903. Maraming Pilipino ang nagsalong ng sandata at muling nanulat, sapagkat ang diwa at damdaming makabayan ng mga kababayang ito ay hindi nakuhang igupo ng mga Amerikano, bagkus ay lalong naging maalab pa. Pinasok ng mga manunulat na Pilipino ang lahat ng larangan ng panitikan tulad ng lathalain, kwento, dula sanaysay, nobela at iba pa. Maliwanag na mababasa sa mga akda nila ang pag-ibig sa bayan at pag-asam ng kalayaan. 2
  • 3. MGA PAHAYAGAN SA PANAHON NG AMERIKANO 3
  • 4. El Nuevo Dia (Ang Bagong Araw) - itinatag ni Sergio Osmeña noong 1900. Makalawang pinatigil ng mga sensor na amerikano ang paglalathala nito at binalaan si Osmeña at ang mga kasamahan na ipapatapon dahil sa lathalaing makabayan. 4
  • 5. El Grito Del Pueblo (Ang Sigaw Ng Bayan) – itnatag ni Pascual Poblete noong 1900. 5
  • 6. El Renancimiento (Muling Pagsilang) – itinatag ni Rafael Palma noong 1900. 6
  • 7.  Walang Sugat – ni Severino Reyes  Kahapon, Ngayon at Bukas- – sinulat ni Aurelio Tolentino. Naglalahad ito ng panlulupig ng mga Amerikano at ang tangka nila na manakop sa Pilipinas.  Tanikalang Ginto – ni Juan Abad  Malaya – ni Tomas Remegio 7
  • 8. Mga Katangian ng Panitikan sa Panahong Ito Tatlong pangkat ng mga manunulat ang kumatawan sa panitikan Pilipino nang panahong ito: Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng wikang Kastila. Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng wikang Tagalog. Pangkat ng mga manunulat na gumamit ng katutubong wika sa mga lalawigan. 8
  • 9. A. Panitikan sa Kastila Naging inspirasyon ng ating mga manunulat sa Kastila si Rizal hindi lamang sa kanyang pagiging makabayang lider kundi dahil pa rin sa kaniyang naisulat na dalawang nobelang Noli at Fili. Sinasabing ang dalawang nobelang ito ang nagtataglay ng pinakamahusay na katangian sa lahat ng naisulat na nobelang pampanitikan, maging sa Ingles at Pilipino. 9
  • 11. - ay may mga tulang handog kay Rizal, Jacinto, Mabini at halos sa lahat ng mga bayani ng lahi, ngunit ang kaniyang tulang handog kay Rizal ang ipinalalagay na “pinakamainam ng tulang papuri” sa dakilang bayani ng Bagumbayan. Cecilio Apostol 11
  • 12.  Fernando Ma. Guererro -ipinalalagay na kasukob ni Apostol sa paghahari ng balagtasan sa kastila noong kanilang kapanahunan. Sumulat din sya ng mga tulang handog kay Rizal, ngunit ang kanyang mga pinakamagagaling na tula ay tinipon niya sa isang aklat na pinamagatang Crisalidas (Mga Higad). 12
  • 13.  Jesus “Batikuling” Balmori -naging kalaban ni Manuel Bernabe sa balagtasan sa Kastila sa paksang “El Recuerdo Y El Olvido”. Nahirang syang “poeta laureado” dahil sa tinalo niya sa labanang ito si Bernabe. 13
  • 14. Manuel Bernabe -isang makatang liriko at ang sigla ng kaniyang damdaming makabayan ay hindi nagbabago sa alin mang paksang kaniyang sinusulat. Sa pakikipagbalagtasan niya kay Balmori, higit siyang naging kaakit-akit sa madla dahil sa melodiya ng kaniyang pananalita. Ipinagtanggol niya ang “Olvido” na nangangahulugang “limot”. Narito ang taludtod na kanyang binigkas: Gumugunita! Kaawa-awang kaluluwang may gunita! Ang pagkadurog na dinanas ng tagimpan Ang gunita ay halimaw na sumila Sa kaawa-awang puso. 14
  • 15. Claro M Recto -isang siyang matayog at dakila sa pananalita at pamamakas sa panitikang Kastila. Tinipon nya ang kanyang mga tula sa aklat na pinamagatang “Bajo los Cocoteros” (Sa Ilalim ng Niyugan). Narito naman ang ilang bahagi ng kanyang isinulat para kay Rizal na pinamagatang “Ante El Martir” Tagalog na manunubos! Ang banal na isip Na ipinunla mo sa kaluluwang Pilipino Ay matipuno nang pananim ngayon Na ninibol sa bawat dibdib at lumalaki Pinamumulaklakan ng mga simulaing makabayan. 15
  • 16. Mga Iba pang Manunulat sa Wikang Kastila Isidro Marpori -napatanyag siya dahil sa kanyang apat na aklat na pinamagatang “Aromas de Ensueno” 16
  • 17. Adelina Gurrea - kauna-unahang makatang babae sa Pilipinas na magaling sa Kastila. Nagkamit siya ng gantimpalang “Premyo Zobel” sa kaniya tulang “El Nido” 17
  • 18. Macario Adriatico -sumulat ng magandang alamat ng Mindoro na pinamagatang niyang “ La Punta de Salto” Ang Pook na Pamulaan” 18
  • 19. Epifanio De Los Santos – nakilala sa tawag na “Don Panyong”. Ipinapalagay siyang magaling na mamumuno, at mananalambuhay sa buong panitikang Kastila. 19
  • 20. Pedro Aunario – sumulat ng Decalogo Del Protocionism o. 20
  • 21. Ang Florante at Laura ni Francisco “Balagtas” Baltazar at ang Urbana at Felisa ni Modesto De Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog. 21
  • 22. Panitikan sa Tagalog Ang Florante at Laura ni Francisco “Balagtas” Baltazar at ang Urbana at Felisa ni Modesto De Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog. 22
  • 23. Tatlong URI NG MAKATANG TAGALOG ayon kay Julian Cruz Balmaceda A. Makata ng Puso C. Makata ng Dulaan Lope K Santos Aurelio Tolentino Inigo Ed. Regalado Patricio Mariano Carlos Gatmaitan Severino Reyes Pedro Gatmaitan Tomas Remegio Jose Corazon De Jesus Cirio H Panganiban Nemecio Carabana Mar Antonio B. Makata ng Buhay Lope K Santos Jose Corazon De Jesus Florentino Collantes Patricio Mariano Carlos Gatmaitan Amado V Hernandez 23
  • 24. Sa panunulat naman ng mga maiikling katha na magpasimulang lumabas sa mga pampitak ng PANANDALIANG LIBANGAN at DAGLI, nahanay rito ang mga pangalan nina Lope K. Santos, Patricio Mariano, Rosauro Almario, Teodor Gener, Cirio H. Panganiban, Atbp. Naging tanyag namang nobelista o mangangathambuhay sina Valeriano Hernandez Pena, Lope K Santos, Inigo Ed. Regalado, Faustino Aguilar, Atbp. 24
  • 25. Lope “Taga-Pasig” K. Santos -isang nobelista, makata, mangangatha, at mambabalarila sa tatlong panahon ng panitikang Tagalog: Panahon Ng Amerikano, Hapones at Bagong Panahon. Kung si Manuel L. Quezon ang “Ama Ng Wikang Pambansa”, si Santos naman ang “Apo” ng mga Mananagalog. Ang Banaag at Sikat ang siyang pinalalagay niyang pinaka-obra maestra. Ang tulang “Pagtatapat” ang malimit niyang bigkasin sa tuwing hihingan ng tula. 25
  • 26. Mga Akda: Banaag at Sikat Alas ng kapalaran Ang Selosa Ang Pangginggera Puso at Diwa Mga Hamak na Dakila Sino ka….Ako’y Si…. Pagtatapat Sa Harap ng Libingan Kadaki-dakilaang Asal 26
  • 27. Jose Corazon “Huseng Batute” De Jesus -tinaguriang “Makata ng Pag-ibig” noong kanyang kapanahunan. Ang “Isang Punong Kahoy” na tulang elehiya ang kanyang pinaka-obra maestra. -Mga Akda: - Mga Dahong Ginto - Sa Dakong Silangan - Itinapon ng Kapalaran - Ilaw sa Kapitbahay -Ang Pamana - Ang Pagbabalik - Isang Punongkahoy - Ang Bato - Halamanan ng Diyos -Maruming basahan 27
  • 28. Florentino “Kuntil Butil” Collantes -isa ring batikang “duplero” tulad ni Batute. Siya ang unang makatang tagalog na gumamit ng tula sa panunuligsang pampolitika sa panahon ng mga Amerikano. Ang kanyang obra maestra ay ang “Lumang Simbahan” 28
  • 29.  Amado “Makata Ng Mga Manggagawa” V. Hernandez – sa kanyang mga tula masasalamin natin ang marubdob na pagmamahal sa mga dukhang manggagawa. Para sa kanya, ang tula ay halimuyak, taginting, salamisim, aliw-iw. Ang panitik ay makapangyarihan at ayon sakanya pati hari ay mapapayuko ng panitik. Marami siyang akdang naihandog tulad nang: Isang Dipang Langit, Mga Ibong Mandaragit, Luha Ng Buwaya, Baying Malaya, Ang Panday, Munting Lupa, Atbp. Ngunit ang pinakaobra mestra niya ay ang tulang “Ang Panday” 29
  • 30. ANG PANDAY Kaputol na bakal na galing sa bundok. Ang lumang araro'y pinagbagang muli sa dila ng apoy kanyang pinalambot; atsaka pinanday nang nagdudumali sa isang pandaya'y matyagang pinukpok naging tabak namang tila humihingi, at pinagkahugis sa nasa ng loob. ng paghihiganti ng lahing sinawi! Walang ano-ano'y naging kagamitan, Kaputol na bakal na kislap ma'y wala araro na pala ang bakal na iyan; ang kahalagahan ay di matingkala Ang mga bukiri'y payapang binungkal, ginawang araro: pangbuhay ng madla nang magtaniman na'y masayang tinamnan. ginawang sandata: pananggol ng bansa! Nguni't isang araw'y nagkaroon ng gulo Pagmasdan ang panday, nasa isang tabi, at ang boong bayan ay bulkang sumubo, bakal na hindi man makapagmalaki; tanang mamamaya'y nagtayo ng hukbo subali't sa kanyang kamay na marumi pagka't may laban nang nag-aalimpuyo! ay naryan ang buhay at pagsasarili! 30
  • 31.  Valeriano “Kintin Kulirat” Hernandez Peña -kilala siya sa tawag na “Tandang Anong” at ang kanyang pinaka-obra ay ang “Nena at Neneng”. 31
  • 32. Inigo Ed. “Odalager” Regalado -anak siya ng isang tanyag na manunulat noong panahon ng Kastila. Pinatunayan niya na hindi lamang siya nanalunton sa dinaanan ng kanyang ama, kundi nakaabot pa sya sa karurukan ng tagumpay o “sumpong” sa panitik. Naging tanyag din siyang kuwentista, nobelista, at peryodista. Ang kalipunan ng kaniyang tula ay pinamagatang “Damdamin” 32
  • 33.  Ang Dulang Tagalog Sa pagpasok ng panahon ng mga Amerikano, sina Severino Reyes at Hermogenes Ilagan ay nagsimula ng kilusan laban sa moro-moro at nagpilit na magpakilala sa mga tao ng mga lalong kapakinabangang matatamo sa zarzuela at tahasang dula. 33
  • 34. Severino Reyes -“Ama ng Dulang Tagalog” at “Ama ng Sarswelang Tagalog”. - unang patnugot ng lingguhang Liwayway kaya’t tinawag din ng ibang manunulat ng Ama ng Liwayway. - dahil sa kanyang mga akdang “Mga Kwento ni Lola Basyang” ay tinawag siyang lola Basyang. -Akda: -Walang Sugat - Puso ng isang Pilipina - Ang Kalupi - Bagong Fausto - Cablegrama Fatal - Alma Filipina - Los Martires dela Patria - Tatlong Babae -Filipinas para los Filipinos - Mga Pusong Dakila - Mga pusong Dakila - Minda Mora - Opera Italiana - Filotea 34
  • 35. Video Footage ng WALANG SUGAT by Tanghalang Ateneo 35
  • 36. Aurelio Tolentino - ang ipinagmamalaking mandudula ng mga Kapangpangan. Kabilang sa kanyang sinulat ay ang “Luhang Tagalog” na tinagurian niyang obra-maestra at ang “Kahapon, Ngayon At Bukas” na siya niyang kinabilanggo. 36
  • 37. Hermogenes “Ama ng Zarsuelang Tagalog” Ilagan – nagtayo ng isang samahang “Compana Ilagan” na nagtatanghal ng maraming dula sa kalagitnaang Luzon. -Kilala sa tawag na “Ka Mohing” -Mga Akda: - Dalagang Bukid - Dalawang Hangal - Biyaya ng Pag-ibig - Ilaw ng Katotohanan - Kagalingan ng Bayan - Punyal de Rosas - Wagas na Pag-ibig - Ang Mangkukulam - Ang Buhay nga Naman 37
  • 38. Patricio Mariano -Tinawag siya ni G. Artigas y Cuerva na “anak ng pahayagang Tagalog” - tinawag din syang puno ng mandudulang Tagalog -Mga Akda: - Ang Sampaguita -Tulisan -Luha’t Dugo -Silanganan -Ang Unang Binhi - Ang pakakak -Ako’y Iyo pa rin - Ang Dalawang Pag-ibig - Deni -Lakambini -Nena at Neneng - Ang Anak ng Dagat 38
  • 39. Julian Cruz Balmaceda – sumulat ng “Bunganga Ng Pating”. Ito ang nagbigay sakanya ng karangalan at kabantugan. - Sagisag “Itang Badbarin” Mga Akda: - Sugatang Puso - Piso ni Anita - Sa Bunganga ng Pating - Higanti ng Patay - Dahil sa Anak - Sankwalatang Abaka - Heneral Gregorio del Pilar - Kayamanang lumilipad - Budhi ng Manggagawa - Kaaway na Lihim 39
  • 40.  Ang Nobelang Tagalog Maganda rin ang naging kalagayan ng nobelang tagalog nang panahon ng Amerikano. Bukod kina Lope K. Santos. Valeriano Hernandez Pena, naging dakila rin namang nobelista sina Faustino Aguilar at Inigo Ed.Regalado. 40
  • 41.  Ang Maikling Kwentong Tagalog Dalawang aklat na kalipunan ng mga kwento ang napalathala noong panahon ng mga Amerikano. Una’y ang “Mga Kwetong Ginto” na napalathala noong 1936, at ang ikalawa’y ang “50 Kuwentong Ginto Ng 50 Batikang Kuwentista” noong 1939. Ang una ay inakda nina Alejandro Abadilla at Clodualdo Del Mundo na naglalaman ng 25 ng pinakamabuting kuwento, ayon sa kanila. At ang ikalawang ay kay Pedrito Reyes. Ang “Parolang Ginto” ni Del Mundo at ang “Talaang Bughaw” ni Abanilla ay nagpatanyag din nang panahong ito. 41
  • 42.  Ang Tulang Tagalog Lahat halos ng mga manunulat natin sa tagalog nang panahon ng Amerikano ay nakalikha ng magagandang tula na sadyang napakahirap tarukin kung alin ang pinakamaganda. Palibhasa na kahit na sintanda na ng kasaysayan ang pitak panulaan, sa tuwing ito’y lilitaw ay nagpapakita parin ito ng katamisan, kagandahan at kalamyuan. 42
  • 43. Panitikang Ilokano Pedro Bukaneg -“Ama Ng Panitikang Iloko” sa pangalan niya hinango ang salitang “bukanegan” na nangangahulugan sa tagalog ng balagtasan. 43
  • 44. Claro Caluya – “Prinsipe ng mga Makatang Ilukano” kilala siya sa pagiging makata at nobelista. 44
  • 45. Leon Pichay – “ Pinakamabuting Bukanegero” isa rin syang makata, nobelista, kuwentista, mandudula, at manananaysay. 45
  • 46. Panitikang Kapampangan Juan Crisostomo Soto – “Ama ng Panitikang Kampangpangan” ang salitang “Crisotan” na nangangahulugan ng “balagtasan” sa tagalog ay hinango sa kanyang pangalan. 46
  • 47. Aurelio Tolentino -ang may-akda ng Kahapon, Ngayon At Bukas, na ginawan nya ng salin sa kapampangan na pinamagatang Napon, Ngeni At Bukas. -Unang gumamit ng salitang dula upang irumbas sa “drama”. Isang salitang Bisaya ang dula - Mga Akda: - Kahapon, Ngayon at Bukas - Luhang Tagalog - Germinal - Bagong Kristo - La Rosa - manood Kayo - Sinukuan at Sinumpaan - Lagrimas - Neneng - Filipinas at Espanya 47
  • 48. Panitikang Bisaya Eriberto Gumban – “Ama Ng Panitikang Bisaya” nakasulat siay ng zarsuela, moro- moro at mga dula sa Bisaya. 48
  • 49. Magdalena Jalandoni – nag-ukol naman sa panahon sa nobelang bisaya. Isinulat niya “Ang Mga Tunuk San Isa Ca Bulaclac”. 49
  • 50. PANITIKANG FILIPINO SA INGLES Noong 1900, sinimulang ituro sa mga paaralang Filipino ang asignaturang Ingles. Mula sa taong ito hanggang 1903 ay maraming naisulat na mahahalagang sanaysay, maikling kwento, at mga tula. Ang ilan sa mga sanaysay ay madaling unawain dahil pawing mga katatawanan subalit ang iba nama’y nauukol sa mga paksang pormal tulad ng tungkol sa edukasyon, kasaysayan, pulitika at mga suliraning panlipunan. Kadalasan tungkol sa pag-ibig ang mga paksa at pangyayari ay pawing mga ginaya lamang. Sa larangan naman ng tula, pinunang pawing mga mukhang artipisyal ang gayon sa paglalarawan ng mga makatang Amerikano. Sa madaling salita, walang orihinalidad ang mga akdang pampanitikang naisulat noong panahon ng Amerikano. 50
  • 51. Jose Garcia Villa -“Doveglion’’ pinakatanyag na Pilipinong manunulat sa Ingles sa larangan ng maikling katha. 51
  • 52. Jorge Bocobo – isang mananaysay at mananalumpati. Ilan sa kaniyang mga sinulat ay ang “Filipino Contact With American, A Vision Of Beauty” at “College Education”. 52
  • 53. Zoilo Galang - sumulat ng kauna-unahang nobelang Pilipino sa wikang Ingles na pinamagatang “A Child Of Sorrow”. 53
  • 54. Angela Manalang Gloria – umakda ng “April Morning” nakilala siya pagsulat ng mga tulang liriko sa panahon ng Komonwealth. 54
  • 55. Zulueta De Costa - nagkamit ng unang gantimpala sa kaniyang tulang “Like The Molave” sa Commonwealth Literary Contest noong 1940. 55
  • 56. Nestor Vicente Madali Gonzales – may-akda ng “My Islands” at “Children of the Ash Covered Loom”. Ang huli ay isinalin sa iba’t- ibang wika sa India. 56
  • 57. Estrella Alfon - ipinalalagay ng pinakapangunahing manunulat na babae sa ingles bago magkadigma. Siya ang sumulat ng “Magnificence” at “Gray Confetti”. 57
  • 58. Arturo Rotor – may-akda ng “The Wound and the Scar” na siyang kauna-unahang aklat na nailimbag sa Philippine Book Guild. 58
  • 59. 59
  • 61. Kaligirang Kasaysayan Ang panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kaniyang tuloy-tuloy na sanang pag-unlad nang muling sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil - ang mga Hapones. Natigil ang panitikang Ingles. Maliban sa Tribune at Philippine Review, ang lahat halos ng pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones. Naging maganda naman ang bunga nito sa panitikang Tagalog. Patuloy na umunlad ito sapagkat ang mga dating sumulat, sa Ingles ay bumaling sa pagsulat ng Tagalog. Si Juan Laya na dating manunulat sa Ingles ay nabalng sa pagsulat ng Tagalog, dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang hapon tungkol sa pagsulat ng anumang akda sa Ingles. Ang lingguhang liwayway ay nilalagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang sa ipabahala ito sa isang Hapong nangangalang Ishikawa. Sa madaling salita, nabigyan ng puwang ang panitikang tagalog ng panahong ito. Marami ang mga nagsisulat ng dula, tula, maikling kwento, at iba pa. ang mga paksain ay pawang natutungkol sa buhay lalawigan. 61
  • 62. Ang pangunahing paksa sa panahon ng mga Hapones ay tungkol sa bayan o pagkamakabayan, pag-ibig, kalikasan, buhay lalawigan o nayon, pananampalataya, at sining. Mga Uri ng Tula 1. Haiku- isang tulang may malayang taludturan na kinagigiliwan ng mga Hapones. Ito’y binubuo ng labimpitong pantig na nahahati sa tatlong taludtod. Ang unang taludtod nito ay may limang pantig, ang pangalawa ay may pitong pantig, at ang ikatlo ay may limang pantig ang una. Maikli lamang ang haiku ngunit nagtataglay ng masaklaw at matalinghagang kahulugan. 2. Tanaga- tulad ng haiku, ito’y maikli ngunit may sukat at tugma. Ang bawat taludtod ay may pitong pantig. Nagtataglay din ng mga matatalinhagang kahulugan 3. Karaniwang anyo 62
  • 63. Tutubi ni Gonzalo K Flores Hila mo’y tabak … Ang bulaklak nanginig Sa paglapit mo 63
  • 64. PALAY ni Ildefonso Santos Palay siyang matino Nang humangi’y yumuko Nguni’t muling tumayo Nagkabunga ng ginto. 64
  • 65. PAG-IBIG ni Teodoro Gener Umiibig ako at ang inibig Ay hindi dilag na kaakit-akit Pagkat kung talagang gandalang ang nais Hindi ba nariyan ang nunungong langit? Lumiliyag ako at ang nililiyag Ay hindi ang yamang pagkariliag-rilag Pagkat kung totoong perlas lang ang hangad Di ba’t masisisid ang pusod ng dagat? Umiibig ako at sumusintang tunay Di sa ganda’t sa gintong ni yaman Ako’y umiibig sapagkat may buhay Na di nagtitikim ng kaligayahan. Ang kaligayahan ay wala sa langit Wala rin sa dagat ng hiwang tubig Ang kaligayaha’y nasa iyong dibdib Na inaawitan ng aking pag-ibig. 65
  • 66. Nagkaroon ng puwang ang dulang Tagalog sa panahon ng Hapones dahil napinid ang mga sinehang nagpapalabas ng mga pelikulang Amerikano. Ang mga malalaking sinehan ay ginawa lamang tanghalan ng mga dula. Karamihan sa mga dulang pinalabas ay salin sa Tagalog mula sa Ingles. Ang mga nagsipagsalin ay sina Francisco Rodrigo, Alberto Cacnio, At Narciso Pimentel. Sila rin ang nagtatag ng isang samahan ng mga mandudulang Pilipino na pinangalanang “Dramatic Philippines”. Ilan sa mga naisulat na dula ay ang mga sumusunod: Panday Pira ni Jose Ma. Hernandez Sa Pula, Sa Puti ni Francisco Soc. Rodrigo Bulaga ni Clodualdo Del Mundo “Sino Ba Kayo?”, “Dahil Sa Anak” at “Higanti Ng Patay” ni Julian Cruz Balmaceda 66
  • 67. Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng Hapones.Maraming mga nagsisulat ng maikling kwento. Kabilang dito sina Brigido Batungbakal, Macario Pineda, Serafin Guinigundo, Liwayway Arceo, Narciso Ramos, Nvm Gonzales, Alicia Lopez Lim, Ligay Perez, Gloria Guzman, atbp. Ang pinakamahusay na akda ng taong 1945 ay pinili ng lupon ng mga inampalan na binubuo nina Francisco Icasiano, Jose Esperanza Cruz, Antonio Rosales, Clodualdo Del Mundo, at Teodor Santos. At ang 25 maikling kwentong pinili ay pinasuri naman kina Lope K. Santos, Julian Cruz Balceda, at Inigo Ed. Regalado. ang kinawakasan ng pagsusuri ay nagsasabing ang mga sumusunod ang nagkamit ng unang tatlong gantimpala: Unang Gantimpala: Lupang Tinubuan – ni Narciso Reyes Ikalawang Gantimpala: Uhaw Ang Tigang Na Lupa – ni Liwayway Arceo Ikatlong Gantimpala: Lunsod Nayon At Dagat-Dagatan – ni NVM Gonzales 67
  • 68. Panitikang Filipino sa wikang Ingles Kung baga sa langit, naging makulimlim ang panitikang Filipino sa wikang Ingles noong panahon ng Hapon dahil sa mga mahigpit na pagbabawal ng mga hapones ng pagsulat at pagtatanghal ng akda sa Ingles. Ilan lamang ang naglakas loob sumulat nito at kabilang sa mga nagsipagsulat ay sina Salvador Lopez, Francisco Icasiano, Federico Mangahas, Manuel Aguilla, Carlos P. Romulo, At Carlos Bulosan. 68