Downloaded 172 times
![Batas – Militar sa Pilipinas
– Napasailalim sa batas militar ang Pilipinas mula 1972 hanggang 1981 sa ilalim ng pamumuno ni Ferdinand
Marcos, sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 1081 na nilagda noong Setyembre 22, 1972. Ang opisyal na
dahilan sa likod ng pagpapahayag ng batas militar ay upang mapigil ang lumalalang kaguluhan ng mga
mamayanan, ang banta ng pagkuha ng kontrol na mula sa komunista, at ang isang pagtatangka sa buhay ng
kanyang dating kalihim ng tanggulang pambansa na si Juan Ponce Enrile sa Mandaluyong. Unang malugod nang
tinanggap ang batas military ngunit naging kinasusuyaan ito kalaunan dahil sa mga pang-aabuso ng militar sa
karapatang-pantao. Kasama ang paghina ng ekonomiya, ang mga salik na ito ay nag-udyok ng pagtutol sa ilang
mga sektor (tulad ng urbanong middle class)(e.g. the urban middle class) na naging malinaw sa pagpaslang ng
nakulong senador ng oposiyon na si Benigno Aquino, Jr. noong 1983, at malawakang pandaraya sa dagliang
halalan noong 1986. Kalaunan, ang mga ito ay nagbunga ng sa rebolusyong EDSA ng 1986 na nagpatalsik kay
Marcos at nagtulak sa kanya na lumikas sa Hawaii, kung saang namatay siya noong 1989. Iniluklok ang kanyang
katunggali sa pagkapangulo at balo ni Aquino na si Corazon bilang kanyang kapalit.
Noong Mayo 23, 2017, idineklara ni Rodrigo Duterte ang batas militar sa Mindanao, sa pamamagitan ng
Proklamasyon Blg. 216, dahil sa pagsalakay ng Pangkat ng Maute sa Marawi, kabiserang lungsod ng Lanao del Sur.
Ipinahayag ito sa isang pagpupulong sa Moscow ni Kalihim Ernesto Abella,[2] at mananatili ito hanggang sa
Disyembre 31, 2017.](https://image.slidesharecdn.com/panitikan-sa-panahon-ng-batas-militar1-180605160837/75/Panitikan-sa-panahon-ng-batas-militar-1-5-2048.jpg)
More Related Content
Similar to Panitikan sa-panahon-ng-batas-militar (1)
![ap6 batas militar [Autosaved].pptx](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/ap6batasmilitarautosaved-230503031647-2067f37e-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
Panitikan sa-panahon-ng-batas-militar (1)
- 1. Panitikan sa Panahon ng Batasmilitar Ni Michael De Belen Saudan
- 2. Batas - Militar –Ang batas militar ay kakaibang kapangyarihan ng estado na karaniwang ipinatutupad nang panandalian ng isang pamahalaan kapag hindi na nito maayos magampananan ang pamamahala gamit ang sibilyan nitong kapangyarihan (e.g. pagpapanatili ng kaayusan at katiwasayan, o magbigay ng mga pangunahing serbisyo). Sa isang ganap na batas militar, ang pinakamataas na opisyal ng militar ang namumuno, o naitatalaga bilang tagapamahala o puno ng pamahalaan, kasabay ng pagbuwag o pagtanggal ng lahat ng kapangyarihan ng mga sangay ng pamahalaan mula tagapagpaganap, tagapagbatas, hanggang panghukuman.
- 3. Batas - Militar –Maaaring ipatupad ng pamahalaan ang batas militar upang manaig ang kanilang kapangyarihan sa sambayanan. Ang ilang insidente ng pagpapatupad ng batas militar ay nangyayari matapos ang isang kudeta (gaya ng sa Thailand noong 2006 at 2014); kapag may banta ng malawakang protesta laban sa pamahalaan (Tsina sa Tiananmen Square noong 1989); upang supilin ang oposisyong politikal (Poland noong 1981); sugpuin ang napipintong pag-aalsa (Canada, October Crisis noong 1970). Nagdedeklara rin ng batas militar tuwing may matinding sakuna; ngunit, ang ilang bansa ay gumagamit ng ibang legal na konstruksiyon, gaya ng estado ng kagipitan.
- 4. Batas- Militar – Nagpapatupaddin ng batas militar tuwing may mga hidwaan gaya ng pananakop, kung saan ang kawalan ng pamahalaang sibilyan ay nagdudulot ng pagkabalisa ng populasyon. Ang ilang halimbawa ng ganitong pamamahalang militar ay noong rekonstruksiyon pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa Alemanya at Hapon, pati na rin noong rekonstruksiyon sa timog Estados Unidos pagkatapos ng Digmaang Sibil Amerikano. – Malimit na may kaakibat na pagpapatupad ng curfew, pagsuspindi ng batas sibil, karapatang sibil, habeas corpus, at pagsasailalim o pagpapalawig ng hukumang militar o katarungang militar sa mga sibilyan. Ang mga sibilyang hindi tatalima sa batas militar ay maaaring litisin sa isang hukumang militar.
- 5. Batas – Militarsa Pilipinas – Napasailalim sa batas militar ang Pilipinas mula 1972 hanggang 1981 sa ilalim ng pamumuno ni Ferdinand Marcos, sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 1081 na nilagda noong Setyembre 22, 1972. Ang opisyal na dahilan sa likod ng pagpapahayag ng batas militar ay upang mapigil ang lumalalang kaguluhan ng mga mamayanan, ang banta ng pagkuha ng kontrol na mula sa komunista, at ang isang pagtatangka sa buhay ng kanyang dating kalihim ng tanggulang pambansa na si Juan Ponce Enrile sa Mandaluyong. Unang malugod nang tinanggap ang batas military ngunit naging kinasusuyaan ito kalaunan dahil sa mga pang-aabuso ng militar sa karapatang-pantao. Kasama ang paghina ng ekonomiya, ang mga salik na ito ay nag-udyok ng pagtutol sa ilang mga sektor (tulad ng urbanong middle class)(e.g. the urban middle class) na naging malinaw sa pagpaslang ng nakulong senador ng oposiyon na si Benigno Aquino, Jr. noong 1983, at malawakang pandaraya sa dagliang halalan noong 1986. Kalaunan, ang mga ito ay nagbunga ng sa rebolusyong EDSA ng 1986 na nagpatalsik kay Marcos at nagtulak sa kanya na lumikas sa Hawaii, kung saang namatay siya noong 1989. Iniluklok ang kanyang katunggali sa pagkapangulo at balo ni Aquino na si Corazon bilang kanyang kapalit. Noong Mayo 23, 2017, idineklara ni Rodrigo Duterte ang batas militar sa Mindanao, sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 216, dahil sa pagsalakay ng Pangkat ng Maute sa Marawi, kabiserang lungsod ng Lanao del Sur. Ipinahayag ito sa isang pagpupulong sa Moscow ni Kalihim Ernesto Abella,[2] at mananatili ito hanggang sa Disyembre 31, 2017.
- 6. Panitikan, hindi Ligtassa Batas-Militar ni Marcos – Marami ang ipinagbawal noong panahon ng Batas Militar, at isa na rito ang pagtuturo ng panitikan. – Isinalaysay ni Efren Abueg, propesor noong panahon ng Batas Militar sa Polytechnic University of the Philippines, ang pagtuturo ng panitikang naglalahad ng mga damdaming kumakalaban sa paniniil at kawalan ng hustisya sa ilalim ng diktadurya. – Wika niya, pili lamang ang mga panitikang maisusulat o mababasa noon. “May mga radikal na panitikang nasusulat din, ngunit sinusulat ng mga bayaran ng administrasyon at inilalathala sa mga outlet na dagliang inilabas ng pamahalaan.”
- 7. Panitikan sa Panahonng Batas - Militar Pormalismo ang paraan ng pagtalakay kung saan mga paksang neutral ang istruktura at mga elemento nito, at pumapanig sa mga programa ng reporma ng pamahalaan tulad ng Martial Law, dagdag niya. Saan napunta ang panitikan? Mula sa mga kolehiyo at unibersidad, inilipat ng mga mag-aaral at mga propesor sa ilang mga nayon ang panitikang nilikha ng mga kadreng gerilya, at doon nila ito itinaguyod. “Bunga nito, lumubog na sa mga kanayunan ang mga estudyanteng dati’y litaw at naghahayag ng mga isyung pambayan. Abenturismo ang magsalita nang hayagan at magturo sa klasrum ng mga araling hindi nagdaan sa paglilinis ng mga ahensiyang dagliang itinayo ng pamahalaan,” dagdag pa ni Abueg.
- 8. Lumaganap naman angmga tula, sanaysay, at iba pang akda ukol sa pagsalungat sa Batas Militar matapos ang pagpaslang ni Benigno Aquino Jr. na siyang naging pangunahing kritiko ni Marcos noong rehimeng diktadurya. “Isang mohon sa kasaysayan ng pagtuturo ng panitikan ang dramatisasyon ng mga protesta sa lansangang ipinangalan sa isang hindi ganoong pinag-aaralang personalidad sa ating kasaysayan,” ani Abueg. Ipinahayag ni Abueg na hindi siya nangangamba na maulit muli ang nangyari noon, kung saan hindi pinahintulutan ang pagtuturo ng panitikan sa mga paaralan o unibersidad, sa isang panayam sa Varsitarian.
- 9. “Collateral fear langiyan ng political conflict ngayon. Iba ang mga isyu ngayon. Noon, ibig manatili sa posisyon ang administrasyon, kaya ginagawa ang lahat para gipitin ang oposisyon,” wika ni Abueg. Hinimok niya ang mga manunulat na magbasa ng kasaysayan ng wikang Filipino at pag-aralan ang papel ng wika at edukasyon sa kamulatan ng bayan lalo na ang mga akda nila Amado Hernandez, Lazaro Francisco, Lualhati Bautista at Edgardo Reyes.
- 10. Panahon ng Batas-Militar –Bunga ng mga nagaganap na malawakang kilos protesta ng iba’t-ibang samahan at ang masigasig na aktibismo ng mga kabataan noong Panahon ng Isinauling Kalayaan, idineklara ni Pangulong Ferdinand Marcos ang Batas Militar noong Setyembre 21, 1972. Batas Militar – Kasabay ng deklarasyon ng Batas Militar anf pansamantalang pag papahinto ng publikasyon ng mga pahayagan, ang sirkulasyon ng mga ito, pambansa man o pampaaralan. Pinahinto rin ang pagpapalabas ng mga panooring pantelebisyon at pagtatanghal ng mga pelikula. Pansamantalang ntigil ang mga programa sa radyo . Batas Militar – Pinakamasiglang bahagi ng panitikan ng panahong ito ang dula na nagkaroon ng pangunahing tgapgtaguyod sa katauhan ng noon ay Unang Ginang ng bansa na si Imelda Marcos Batas Militar
- 11. PLEDGES – Akronim ngPLEDGES – Peace and Order (Kapayapaan) Land Reform (Reporma sa Lupa) Economic Reform (Reporma sa Pangkabuhayan Development of Moral Values (Paglinang ng Kahalagahang Pantao) Government Reform (Repormang Pampamahalaan) Educational Reform (Repormang Pampaaralan) Social Reform (Repormang Panlipunan) – Naging karaniwang paksain ng mga lathalain sa unang bahagi ng Dekada’ 70 ang tatlong tunguhin ng bansa sa ilalim ng Bagong Lipunan. Ang mga ito ay ang pagtataguyod ng kaunlaran pangkabuhayan, pagbabagong panlipunan at kalinangang pangkultura ng bansa. Dekada ‘70
- 12. Dula – Sa kanyangmasugid na interes at pagtataguyod ay pinasigla ng Unang Ginang Imelda Marcos ang dulaan noong panahon ng Bagong Lipunan. Pangunahing nakatulong sa pagpapasigla ng anyong ito ng panitokan ang pagpapaayos ng lumang tanghalan gaya ng Metropolitan Theatre. Unang Ginang Imelda Marcos – Mga Naitanghal sa Metropolitan Theatre. Isang Munting Alamat Portrait of the Artist as a Filipino ni Lamberto Avellana. “Halik sa Kampilan” ni Leonardo Ilagan “Usa sa Kasalan” ni Orlando Nadres “Tales of the Manuvu” ni Beinvenido Lumbera dula – Nagpatuloy rin ang Palanca sa paggawad ng parangal sa mga dulang may iisahing yugto, isang bagay na nakadaragdag sa pagsigla ng dula sa panahong ito. Isa sa mga natampok na dulang pinagkalooban ng gantimpala ng Palanca noong 1974 ang dulang – “Sidewalk Vendor” ni Reul Molina Aguila na naglalarawan ng buhay ng mga kabataang lalaking sidewalk vendor – mga nagtitinda ng sigarilyo. Gawad palanca
- 13. USAPING PANULAAN – UsapingPanulaan – Isa sa mga bagay na laging maaalala sa panahon ng Bagong Lipunan ang malaganap na popularidad ng mga islogan. islogan – Halimbawa: Hinggil sa Kahalagahang pantao: Sa ikauunlad ng bayan, Disiplina ang kailangan. islogan Hinggil sa Programang pangkabuhayan: Magplano ng pamilya, Nang buhay ay lumigaya Tayo’y magtanim Upang mabuhay islogan – Kaugnay sa seryosong panitikan itinatag noong Agosto 1973 ang Galian sa Arte at Tula (GAT) Tulang nasulat noong panahon ng Batas Militar “Pilipino: Isang Depinisyon” ni Pociano B.Pineda “Kagila-gilalas na Pakikipagsapalaran” ni Juan dela Cruz “Doktrinang Anak Pawis” ni Virgilio Almario “Litanya kay Sta. Clara” ni Teo Antonio Galian sa arte at tula – Piling Bahagi ng LITANYA KAY STA. CLARA Misis dela Cruz, sumayaw ka Kumendeng ka, kumendeng pa, Ipagaspas mo ang iyong saya, Humiling ka sa mhal na santa, Umawit ka sa mahal na patrona – Hindi dasal ang pamphlet sa pagpaplano Ang kampanya sa dyaryo Ang operasyon sa ari ng tao Sta. Clarang pinung-pino Sila po ay pakinggan Pagsayawin po ng pawis ng sakripisyo Isakripisyo po ang pildoras sa pandanggo
- 14. – Isang bahaging tulang “Polusyon” ni Beinvenido Ramos: May isang uri ng polusyong hindi mo kayang lunasan Ni hindi mo kayang pigilin, lumalason di sa katawan mo Kundi sa iyong moral, sa iyong ispiritu (Kung mayroon ka), Sa iyong kaluluwa. Paano malulunasan ang polusyong ito? Hindi mo ito nakikita ngunit nadarama mo. – 20. Ito’y polusyong likha ng pabrika rin, ngunit pabrika ng iyong sarili na kumakain ng kasakiman, karumihan, pandaraya, panlalamang, kalupitan, pang -aapi pananagano, pagpapakayamo- sapagkat ikaw ay lumikha ng isang pabrika sa iyong sarili na nagtatapon ng lason, dumi, polusyon. – 21. Ang pagbibigay ng gawad parangal at pagkilala sa mga natatanging tulang nasulat ay ipinagpatuloy ng Gawad Palanca. Gayundin naman, tumatanggap ng pagkillala ang mahuhusay na makata mula sa Timpalak Literaryo ng Cultural Center of the Philippines (CCP) at sa Talaang Ginto. Gawad palanca – 22. Ang Talaang Ginto ay pagkilala ng Surian ng Wikang Pambansa sa pinakamahusay na tulang naisulat sa isang takdang panahon. Ipinagkaloob ang parangal sa mga sumulat ng mahuhusay na tula kasabay ng pagdiriwang ng Arawni Balagtas na isinasagawa tuwing Abril 2, sa araw ng kapanganakan ng dakilang si Francisco Baltazar.
- 15. – Sa TimpalakLiteraryo na pinamahalaan ng Cultural Center of the Philippines, kabilang sa mga makatang nabigyan ng parangal sa kanilang mga isinulat ang mga sumusunod: Patimpalak literaryo – Gloria Villaraza Guzman – nagsaaklat ng epikong Handog ng Kalayaan. • Jesus Manuel Santiago – nagkamit ng ikalawang gantimpala sa Timpalak ng Tula ng CCP noong 1976.
- 16. Usaping Maikling- Kwento Nagpatuloynag Gawad Palanca sa pagkakaloob ng gantimpala sa mga namumukod na maikling kuwento. Sumigla ang pagsulat ng mga manunulat ng mga paksang hitik sa mga pangyayaring nagaganap sa lipunan ngunit walang nalathalang mga kuwentong tumutuligsa sa Batas Militar at ang epekto nito sa sa karapatang pantao at kalayaan ng mga mamamayan Gawad Palanca PAtuloy! – Alfredo Lobo Mario Libuan Augusto Sumilang Lualhati Bautista Reynaldo Doque Benigno Juan Benjamin Pascual Domingo Landicho, Rebolusyonaryong manunulat – Bukod sa Gawad Palanca, isa pa sa nakatulong upang mapasigla ang pagsulat ng maikling kuwento sa panahon ng Bagong Lipunan ang “Sagisag”. Nagkaloob din ito ng Gawad Sagisag. Magasing “sagisag”
- 17. Usaping Nobela – Nagingbalakid sa pagsulong ng nobela ang suliranin sa pagpapalimbag. Bukod sa kamahalan ng pagpapalimbag, nakadaragdag pa sa kawalan ng insentibo ng mga nobelista na sensura sa nilalaman mga inilathala. Mahigpit na sensura! – “Ginto ang Kayumangging Lupa” ni Dominador Mirasol “May Tibok ang Puso ng Lupa” ni Beinvinido Ramos “Gapo” ni Lualhati Bautista “Dekada 70” ni Lualhati Bautista “Hulagpos “ ni Mano de Verdades Posadas Lathalaing Nobela
- 18. USAPING AWITING- PILIPINO –Nakatulong sa pagtataguyod ng mga klasikal na awiting Pilipino ang mga lingguhang konsyerto, ballet at dulang itinanghal sa CCP. Awiting nilikha upang gamiting Propaganda: Awiting Pilipino Sumigla – Bagong Lipunan May bagong silang May bago nang buhay Bagong bansa, bagong galaw Sa bagong lipunan Nagbabago ang lahat Tungo sa pag-unlad At ating itanghal Bagong Lipunan – Ang gabi magmaliw nang ganap At lumipas na ang magdamag Madaling araw ay nagdiriwang Sa umagang daratal. Ngumiti na ang pag-asa Sa umagang anong ganda (Ulitin ang unang bahagi) – Tayo’y Magtanim Lahat na makakain ay ating itanim Magtanim, magtanim tayo’y magtanim Gawing kulay luntian ang kapaligiran Magtanim, magtanim upang mabuhay Magtanim, magtanim Tayo nang magtanim upang mabuhay.
- 19. – Anak Nangisilang ka sa mundong ito, laking tuwa ng magulang mo At ang kamay nila ang iyong ilaw At ang nanay at atatay mo’y di malaman ang gagawin Minamasdan pati pagtulog mo – Nagdaan pa ang mga araw at ang landas mo’y naligaw Ikaw ay nalulong sa masamng bisyo At ang una among nilapitan ang iyong inang lumuluha At ang tanong, “Anak, ba’t ka nagkaganyan?”
- 20. Usaping Magasin atPahayagan Nangapinid ang mga pahayagan at lingguhang babasahin sa simula ng pag-iral ng batas Militar. Mga pahayagan • Philippine Daily Express • Times Journal • Balita at Pilipino Express Pahayagan at magasin – • Hiwaga • Espesyal • Bulaklak • Aliwan • Tagalog Klasiks • Darna • Liwayway Komiks
- 21. Usaping Pelikula, Telebisyonat Radyo – Nakatulong sa pagpapaunlad ng pelikula ang tamang pagdaraos ng Manila Film Festival. • Manila sa Kuko ng Liwanag • Minsa’y Isang Gamu-gamo • Ganito Kami Noon… Paano kami Bukas? • Insiang • Aguila Pelikula, telebisyon at radyo – Pangkalahatang Pananaw sa panitikan Sa panahon ng Batas militar – Sa kabuuan, bagaman at nagkaroon ng sensura sa mga paksaing maaring talakayin ang mga manunulat sa panahon ng Bagong Lipunan, nagpatuloy pa rin sa pag-unlad ang panitikan. Nagging mabunga ang panahong ito sa pagpukaw ng interes ng mga Pilipino sa mga bagay na pangkalinangan na naipahayag sa uri ng mga dulang naitanghal , awitin at musikang naisulat at mga pelikulang ipinalabas. Pangkalahatang balita.