O'nun Ahlakı Kur'an'dı

2. O’NUN AHLAKI KUR’AN’DI
İLGİLİ AYET
Ve elbette sen yüce bir ahlâk üzeresin." Kalem/4
İLGİLİ HADİS
Hz Aişe (r.anha) validemiz, Efendimizin (asm) ahlâkını
soranlara; “Siz Kur’ân’ı okumuyor musunuz? Onun ahlâkı
Kur’ân’dı.” diye tarif etmiştir. Müslim
O’NUN AHLAKI KUR’AN’DI
“Şüphesiz ki sen (ey Muhammed) yüce bir ahlâk üzeresin”.
Bütün insanlığa bir uyarıcı ve müjdeci olarak
gönderilen Peygamber Efendimiz, yüce bir ahlâk üzereydi. Çünkü
onun ahlâkı Âişe validemizin ifadesiyle Kur’an’dan ibaretti.

3. Onun ahlâkı yüceydi. Çünkü o alemlere rahmet olarak
gönderilmişti. Alemlere rahmet vesilesi olan bir Peygamber’in
ahlâkı da yüce olmalıydı.
Onun ahlâkı yüceydi. Çünkü alemlere rahmet olan Peygamber’i
Alemlerin Rabbi eğitmişti. Rab, zaten bizatihi “terbiye eden”
demekti. Peygamber Efendimiz bir hadisinde “Beni rabbim terbiye
etti ve terbiyemi en güzel biçimde yaptı”buyurarak bu hakikate
işaret etmişti.
Onun ahlâkı yüceydi. Çünkü tevhidin zirvesi ve Allah katında
makbul yegâne din olan İslâm’ın tebliğcisi, peygamberler zincirinin
son halkası, en yüce ve mükemmel ahlâka sahip olmalıydı.
Onun ahlâkı yüceydi. Çünkü böyle olmasa Allah katında en son ve
en mükemmel din olan İslâm tamamlanmış olmazdı. Allah Teâlâ
“Bugün sizin için dininizi kemâle erdirdim, üzerinizdeki nimetimi
tamamladım ve size din olarak İslâm’ı seçtim”
buyurmuştu. Mükemmel olan dinin peygamberi de mükemmel
olmalıydı. Bunun için Allah onu en güzel ahlâkî faziletlerle
donatmıştı. Nitekim Peygamber Efendimiz de “Ben güzel ahlâkı
tamamlamak için gönderildim” buyurmamış mıydı?
Onun ahlâkı yüceydi. Çünkü hayatında iken ashabını eğitecek,
vefatından sonra da kıyamete kadar inananlar için güzel bir
örneklik teşkil edecekti.
Merhamet timsali Peygamber Efendimiz Allah’ın dinini tebliğ
ederken çok çalıştı. Bu yolda çok sabırlı, çok nazik ve çok
müsamahalı davrandı. Çünkü aslolan insanları kaybetmek değil,
kazanmaktı. Kendi ifadesiyle o, adeta ateşe doğru uçuşan
kelebekleri kurtarmaya çalışıyordu. Bu uğurda bütün gayretiyle
çalışıyor, olabildiğince sabır ve nezaketle hareket ediyordu. Nitekim
Yüce Eğiticisi Kur’an’da “Sen Allah’tan bir rahmet sayesinde onlara
yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalpli olsaydın, etrafından
dağılır giderlerdi” buyuruyordu.

4. Peygamber Efendimiz insanları kazanma yolunda elinden gelen her
şeyi yapıyordu. Ama Allah’ın yasakları ihlal edildiğinde tavrını
koymaktan da çekinmiyordu. Çünkü onun ölçüsü “el-Hubbu fi’lllah
ve’l-buğzu fi’llah” yani “Allah için sevmek ve Allah için
buğzetmek”ti. Hz. Âişe validemiz Peygamber Efendimizin bu yüksek
şahsiyetini şu sözleriyle ne güzel özetliyor: “Resûlullah (s.a.) iki
seçenek arasında muhayyer bırakıldığında, günah olmadığı sürece
onlardan daha kolay olanını tercih ederdi. Günah olduğu takdirde
ise ondan insanların en uzak duranıydı.
Resûlullah (s.a.) hiçbir zaman kendi nefsi için intikam almadı; ancak
Allah Teâlâ’nın haramları çiğnendiğinde müstesna. O zaman da
ancak Allah için intikam alırdı.” Onun hayatı bunun sayısız
örnekleriyle doluydu. Nitekim Tâif’te kendisini kan revan içinde
bırakanlara beddua etmediği gibi, bilakis Allah’tan onların
hidayetini istemiş,ama bir kabileye tebliğ için gönderdiği yetmiş
hafız Bi’r-i Maûne denen yerde pusuya düşürülüp müşrikler
tarafından şehid edildiğinde adeta ciğeri yanmıştı. Bunun için belki
de hayatında ilk ve son defa bir ay boyunca onları şehid eden
kabilelere sabah namazından sonra beddua etmişti. Çünkü burada
söz konusu olan kendisi değil, İslâm’ın geleceğiydi. İslâm’ı bilen
yetmiş eğitimli insanın şehadeti, İslâm için büyük kayıptı.
Peygamber Efendimiz İslâm’ı tebliğ ederken en münasip lisanla
konuşuyordu. Çünkü Yüce Eğitici kendisine öyle
öğretmişti: “Rabbinin yoluna hikmetle, güzel öğütle çağır ve onlarla
en güzel biçimde mücadele et”. Burada hikmet ve güzel öğütle
davet yanında, muhatapla mücadele etmek, tartışmak gerekiyorsa
bunun da en güzel şekilde yapılmasının emredilmesi dikkat çekicidir.
Çünkü tartışmada aslolan, muhataba üstün gelmek ve onu mağlup
etmek değil, hakkı galip kılmak, gerçeği ortaya çıkarmaktı.

5. Peygamber Efendimiz hayatı boyunca hikmet, güzel öğüt ve güzel
mücadele düsturuyla hareket etmiş, her fırsatta muhataplarına
İslâm’ın güzelliklerini anlatmaya çalışmıştı. Bir defasında bir bedevi
Mescid-i Nebevî’ye gelmiş ve mescidin kumla kaplı zeminine
bevletmişti. Bunu gören ashab-ı kiram bu zatı hırpalamaya
hazırlanırken, Peygamber Efendimiz müdahale etmiş; bevledilen
yere bir kova su döktürdükten sonra bedeviye buraların Allah’ı zikir,
namaz ve Kur’an okuma yerleri olduğunu tatlı bir lisanla
anlatmıştı. Aynı şekilde yeni müslüman olduğu için namazda
konuşulmaması gerektiğini bilmeyen Muâviye b. el-Hakem de
cemaatle namaz kılındığı sırada aksıran birisine “Yerhamukallah
(Allah sana merhamet eylesin)” deyince ashabın tepkisiyle
karşılaşmış, namazdan sonra Peygamber Efendimiz ona da aynı
letafetle muamele etmişti. Olayı anlatan Muâviye diyor ki: “Anam,
babam ona feda olsun. Ne önce ne de sonra Resûl-i Ekrem kadar
güzel öğreten bir muallim görmedim. Beni ne azarladı, ne dövdü, ne
de kötü söz söyledi. Sadece namaz bitince şunları söyledi: Namazda
dünya kelamı konuşmak doğru değildir. Namaz, tesbih, tekbir ve
Kur’an kıraatinden ibarettir”.
Resûl-i Ekrem Mekke’nin fethinde de aynı asil ve âlicenap tavrı
göstermiş ve kendisine uzun yıllar işkence ve hakaretler eden
Mekke müşriklerini afvedip serbest bırakmıştı. Bu da onun yüce
ahlâkının en güzel tezahürlerinden biriydi. Onun bu afvedici ve
lütufkâr tavrı birçok insanın müslüman olmasına vesile olmuştu. Bir
sözünde Hz. Ali’ye hitaben söylediği gibi, bir tek insanın hidayetine
vesile olmak, kıpkızıl deve sürülerine sahip olmaktan,hatta dünya ve
içindekilere malik olmaktan daha değerliydi. Bunun için bir savaşta
kelime-i tevhid getirdiği halde düşmanını öldüren Üsâme b. Zeyd’e
hayretler içinde “Demek ‘Lâilâhe illallah’ diyen birini öldürdün ha!”
diyerek çıkışmış,

6. sahâbînin “Ama ya Resûlallah, onu kılıç korkusuyla söyledi” demesi
üzerine şu calib-i dikkat cevabı vermişti: “Kalbini yarıp da baktın mı?”
Resûlullah üzüntüsünden bu soruyu o kadar tekrarlamıştı ki,
sözkonusu sahâbî “Keşke yeni müslüman olup, herşeye yeniden
başlasaydım (da bu hatayı işlemeseydim)” diye kedere garkolmuştu.
Peygamber Efendimiz insanları kazanmak için birçok yöntemi
kullanıyordu. Bunlardan bir tanesi de karşısındakine değer vermekti.
Amr b. el-Âs diyor ki: Resûlullah en kötü ve hayırsız insanlara bile
yönelir, konuşur, onların kalplerini kazanmak isterdi. Bana da aynı
şekilde yakın ilgi gösterdi. O kadar ki kendimi oradaki insanların en
hayırlısı zannederek sordum: “Ya Resûlallah! Ben mi hayırlıyım, Ebû
Bekir mi?” “Ebû Bekir” diye cevap verdiler. Bir diğer rivayete göre ise
Resûlullah Efendimiz esasen o sıralar yeni müslüman olmuş bulunan
Amr b. el-Âs’ı, aralarında Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer gibi büyük ashabın
da yer aldığı bir birliğe komutan tayin etmiş ve onu Zâtü’s-Selâsil
gazasına göndermişti. Bu onur üzerine bir de gazadan zaferle dönen
Amr b. el-Âs cevaptan emin bir şekilde, Peygamber Efendimiz’e “Sana
en sevimli gelen insan kim?” sorusunu sorma cesaretini göstermişti.
Efendimiz onun halet-i ruhiyesini anlamıştı. Cevabı “Âişe” oldu. Fakat
Amr istediği cevabı almakta ısrarlıydı. Bu sefer “Erkeklerden kim?”
diye sordu. Cevap “Onun (Âişe’nin) babası (yani Hz. Ebû Bekir)” idi.
Ondan sonra Hz. Ömer, derken birçok kişiyi saydı, fakat sıra bir türlü
kendisine gelmiyordu. Nihayet devam ederse en sona kalacağını
düşünerek sormaktan vazgeçti. Böylece Peygamberimizin birini taltif
etmesinin diğerlerinin değer ve faziletini eksiltmediğini anlamış oldu.
Görüldüğü gibi Peygamber Efendimiz insanlarla konuşurken onların
durumlarını da dikkate alıyordu. İnsanları taltif ederken itidali elden
bırakmıyor, herkese layık olduğu muameleyi yapıyordu. Nitekim bir
hadisinde “İnsanları layık oldukları mevkiye koyun” diye tavsiye
buyuran da bizzat o idi.

7. O başka bir sözünde “Biz insanlara akılları miktarınca konuşmakla
emrolunduk” buyurarak, muhatabın akli ve zihni seviyesine uygun
konuşmanın önemine işaret etmişti.
O ayrıca devamlı vaaz ve nasihat ederek muhataplarını bıktırmak
da istemezdi. Vaaz ü nasihat etmek için uygun zamanı kollar,
muhataplarının öğrenmeye hazır oldukları anı yakalamaya çalışırdı.
Onu örnek alan ashabın büyüklerinden İbn Mes’ud da hergün vaaz
etmesini isteyenlere Peygamberimizin bu tavrını hatırlatmıştı.
Bütün bunların temelinde Peygamber Efendimizin dini kolaylıkla ve
güzellikle takdim etme düşüncesi yatıyordu. Nitekim onun
ifadesiyle “Din kolaylıktan ibaret” idi. O kolaylık göstermeyi prensip
edinmiş, ashabına ve ümmetine de bu prensibini tavsiye etmişti:
“Kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Müjdeleyin, nefret ettirmeyin”. O,
İnsanlara dini sevdirmeyi şiar edinmiş, ümmetine de bu şiarı miras
bırakmıştı. Çünkü “Allah sizin için kolaylık murad eder, zorluk
murad etmez”.
Efendimizin yüce ahlâkının tezahürlerinden biri de daima doğrudan
ve doğruluktan yana olmasıydı. O şakalaşırken bile haktan
ayrılmazdı. Nitekim ashab-ı kiram ona “Ya Resûlallah bizimle latife
yapıyorsun” dediklerinde “Evet ama ben haktan başka birşey
söylemem” buyurmuştu.3 Bir gün bir adam gelerek Peygamber
Efendimiz’den bir binek istedi. Peygamber Efendimiz latife olsun
diye “Sana bir deve yavrusu vereyim” dedi. Bu cevap karşısında
şaşıran adamcağız “Ya Resûlallah, ben deve yavrusunu ne
yapayım?” deyince Peygamberimiz “Deveyi yine deve doğurmuyor
mu?” buyurarak şaka yaptığını açıklamış oldu. Yine bir gün
Peygamber Efendimizin yanına yaşlı bir kadın gelmişti. “Ya
Resûlallah, Allah’a dua et, beni cennetine koysun” dedi

8. . Peygamber Efendimiz ona latife yapmak istedi ve “Ey Falanın
annesi! Yaşlı kadınlar cennete giremez” buyurdu. Bunun üzerine
kadıncağız ağlamaya başladı. Bu durumu gören Peygamberimiz
bir ayete atıfta bulunarak insanların yaşlı bile olsa cennete genç
olarak gireceklerini söyledi ve kadını teskin etti.
Peygamber Efendimizin hayatı onun yüce ahlâkını ve yüksek
şahsiyetini yansıtan sayısız örneklerle doludur. Şüphesiz ki o
sadece inananlar için değil, bütün insanlık için en güzel örnektir.
Kıyamete kadar da örnek olmaya devam edecektir. Bize düşen
onun hayatından ibretler almak, hayatımızı onun sünnetine göre
şekillendirmeye çalışmaktır. Çünkü İslâm’ı en mükemmel şekilde
yaşayan odur. O adeta İslâm’ın ve Kur’an’ın tecessüm etmiş
halidir.
Allah’ın rızasına ve sevgisine ulaşmak onu sevip, ona tabi
olmaktan geçmektedir:
“Ey Peygamber de ki, eğer Allah’ı seviyorsanız, bana tabi olun ki
Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah çok
bağışlayan ve çok merhamet edendir”.
“Rabbimiz! İndirdiğine iman ettik ve Peygamber’e tabi olduk. O
halde bizi şahitlerden yaz”.
“Şüphesiz Allah ve melekleri o Peygamber’e salât ederler. Ey iman
edenler siz de ona salât ve selâm edin”.
“İşittik ve itaat ettik..”.
Salâtullah, selâmullah aleyke yâ Resûlallah…

9. İLGİLİ KISSA
Bir başka örnek Resûlullah’ın güzel mücadele düsturuyla nasıl
insan kazandığını göstermektedir. Benû Hanife kabilesinin
reislerinden Sümâme b. Üsâl, Mekke’ye geldiğinde Efendimiz onu
da İslâm’a davet etmiş, ancak Sümâme:“Bunu bir daha tekrar
edersen seni öldürürüm” diyerek sert bir tepki göstermişti. Ancak
hicretten sonra bir gün Sümâme esir düşerek Medine’ye getirildi.
Hz. Peygamber onu tanımıştı. Sümâme’nin mescide bağlanmasını
ve ona iyi davranılmasını emretti. Hatta kendi hanesinden yemek
gönderdi. Mescide geldikçe onu İslâm’a davet ediyordu. Sümâme
ise öldürülmeyi hakettiğini, ama fidye karşılığı bırakılırsa
Peygamber’in lütufta bulunmuş olacağını söylemişti. Peygamber
Efendimiz ona bir müddet daha güzel muamelede bulunmaya
devam etti. Ancak durumda değişme olmayınca, onun fidyesiz
serbet bırakılmasını emretti.Efendimizin bu sabırlı, afvedici ve
lütufkâr tavrı karşısında Sümâme Medine dışına çıktıktan sonra
müslüman olmaya karar verip geri döndü. Döndüğünde
Resûlullah’a şöyle diyordu: “Ya Muhammed! Daha önce şu
dünyada bana senin yüzünden daha sevimsiz gelen bir yüz yoktu.
Ama şimdi senin yüzün bana en sevimli yüz haline geldi. Daha
önce senin dinin kadar nefret ettiğim bir şey yoktu. Ama şimdi
senin dinin bana en sevimli din oldu”.
İLGİLİ SOHBET
https://www.youtube.com/watch?v=QwDfzHPyGGg