1. Literatura Galega
do Século XX e da Actualidade
Lois Diéguez
Entrevista
IES Manuel García Barros
A Estrada
Texto: © Cc-by-sa-3.0
Fotos: © Todos os dereitos reservados

2. Lois Diéguez
1. De onde cre que provén o seu pensamento nacionalista?
Aparece na medida en que coñezo a literatura galega que me mostra a principio dos 60 o poeta Manuel María. Daquela non sabiamos
que existía unha literatura escrita no noso propio idioma e descubrilo foi toda unha revolución. Despois, ao ir estudar a Madrid,
aquela experiencia de contacto cunha cultura totalmente diferente á nosa e con xente que se burlaba do noso acento afirmoume no
pensamento nacionalista como fórmula acaída para resolver os problemas que padeciamos.
2. Que supón o espazo vital onde naceu para vostede? E para as súas obras
literarias?
Ese espazo é como unha prolongación dun mesmo, xa que é nel onde comezamos a
ter a primeira consciencia dos seres e das cousas, e iso fica gravado en nós xa para
sempre. O meu Monforte natal e os distintos concellos do Val de Lemos polos que
andei e sigo a descubrir arreo, están presentes en toda a miña obra. Paisaxes,
personaxes, accións... son na inspiración como unha fonte que segue a ceibar auga
fresca cada día. As paisaxes e mesmo bastantes rostros que describo son case
sempre reais. Pódense descubrir en moitos dos recunchos do país de Lemos. E gozo
con iso porque é como se cada vez que o fago rescatase unha parte da miña
infancia ou adolescencia.
3. Que opinión ten respecto ao conflito actual que atravesa a nosa lingua
galega?
Lois Diéguez asinando a súa obra “A poutada do Oso”.
Estamos a sufrir os maiores ataques que desde a malfadada Reforma Política sufriu o noso idioma. Coa involución que no aspecto
social aparece en Europa e tamén no mundo, esa agresividade imperialista que se multiplica até o exterminio de pobos e culturas, a
globalización sen lindeiros para a destrución do diferente e plural, e o paroxismo dunha economía controlada polos maiores ladróns
do mundo... os servidores deses amos entraron xa nunha especie de bebedeira contra todo aquilo que nos enriquece, que nos dá
color e diversidade. Aquí, na Galiza, colleron esa bandeira negra e letal tres personaxes que mostran arreo unha especie de
arrogancia e autoodio sen límites tamén: o estirado e autocompracente presidente Feijoo, un curioso ignorante e home sen
escrúpulos como é o conselleiro de descultura e malaeducación, Jesús Vázquez, e un mutante exemplo de treparia biografía de
indignidade que se chama Anxo Lorenzo, o Xudas destes tempos negros. Trío no que descansa unha filosofía de volver Galiza á etapa
escura do servilismo. O retroceso en dous anos do amparo lexislativo que tiña o noso idioma está a resultar mortífero. So queda a
esperanza de que xente nova coma vós, que non tedes os complexos idiomáticos doutras xeracións, vos ergades contra estas
vergoñentas accións.

3. Lois Diéguez
4. Ollando algúns títulos das súas obras como Intifada ou O canto do Muecin ou incluso a súa foto na Biblioteca Virtual Galega,
pódese dicir que o mundo árabe ocupa un espazo na súa vida, no seu pensamento…?
Ocupa un espazo importantísimo porque é aí onde o imperialismo está a matar e roubar cada día sen que nengún organismo
internacional condene as súas accións. Nen a xente de Europa, atafegada ela nese mundo brutal do consumismo sen decatarse de que
tamén é unha vítima. As culturas dos pobos da área musulmá é riquísima, solidaria e humana. Moi pacifista, por certo, contra todo o
que nos digan os propios imperialistas nos medios de comunicación controlados por eles mesmos. Visitar estes países é comprender a
riquísima variedade de alternativas que podemos dar ao medio físico onde vivimos. Por Oriente nace o sol e isto imprime nestes países
un xeito alegre e vivo de ver o mundo. Coas invasións e roubos dos ianquis e os seus aliados estase a matar toda esta riqueza e eu vou
arreo alí para gozar da palabra quente e humanizada que aquí xa non abonda, e levo toda a xente que podo para que comprobe por si
mesma as mentiras que seguen a botar os medios de comunicación occidentais sobre este mundo. Nalgunha das miñas novelas,
especialmente en O canto do Muecín, aparece cumpridamente ese mundo.
5. Como xulgaría o presente da nosa literatura galega? E o futuro?
Gústame a súa variación, mesmo a súa vitalidade, os múltiples rexistros que está
a crear, a riqueza de voces que se van unindo cada ano a esta tarefa da escrita
que nos pon á altura creativa de calquera país de Europa e do mundo. Pero o que
me preocupa dela é a pouca firmeza que ten, en xeral, a respecto do noso
idioma. Sen el, a nosa literatura será española e non galega, e coido que se está
caendo moito no interese comercial e mesmo oportunista, abandonando así o
carácter nacional da mesma, sen o cal xa non terá sentido. Refírome, sobre todo,
a esa aparición dos nosos libros, inmediatamente que se publican, nos dous
idiomas, galego e español, cousa inxusta e perigosa, pois desa forma, privando
sempre o máis poderoso, as edicións en galego acabarán aparecendo como unha
anécdota. Coido que os escritores e escritoras deberían defender máis a arma de
traballo que temos, que é o galego, pois sen el, tamén eles acabarán morrendo.
Lois Diéguez e Filipe-Senén asinando un exemplar de “A poutada do Oso”.

4. Lois Diéguez
6. Que xénero literario dos que escribiu lle gusta máis cultivar e por que?
Gústanme todos, segundo o que nun momento determinado queira facer. Un texto curto levarame sempre á poesía. É como un flash
que che vén e que podes deixar moi concretado. Se quero investigar máis, indagar, entrar en profundidade na caracterización dun
personaxe ou dun grupo, ou dunha historia, voume para o conto, o ensaio ou a novela, onde teño máis vagar para crear toda clase de
rexistros e estruturas. Por historia, por lecturas e mesmo pola variedade de xéneros que se practican aquí na Galiza e decatándome
dos que xa temos maxistralmente conseguidos, até agora, levo traballado máis na prosa, na longa e reflexionada concatenación de
historias.
7. Que temas lle gusta máis tocar nas súas novelas e por que?
Sempre os que leven a profundizar, a analizar na psicoloxía do ser humano concretado
no que máis coñezo, que é o galego. Ese debate e misterio que aportan sempre as
culturas no seu proceso histórico e no seu desenvolvemento e as inmensas
contradicións que crean nos seus propios creadores que son os animais chamados
racionais. A dependencia e a ignorancia que crea sempre seres indefensos, e refírome
a calquera aspecto que inflúe na vida das persoas, ben nas relacións persoais ou nas
colectivas. E neste aspecto o ser galego, ofrece tal cantidade de espellos que limpalos
das manchas amoreadas pola historia é un traballo realmente apaixonante,
independentemente dos seus resultados. Esta é a temática fundamental sempre
presente nos meus libros e cunha variedade de casos que até a min mesmo me
sorprende. Coñecer o fondo do ser galego é toda unha aventura.
Filipe-Senén, Lois Diéguez, Teresa Moure e Francisco Pillado.
8. A que se debe que dentro da súa literatura haxa un reducido apartado de obras infanto-xuvenís?
Nunca fun gran lector de literatura chamémoslle infantil ou xuvenil. Paréceme que é moi difícil expresar con acerto ese mundo se
pensamos a quen vai dirixido. Desde moi novo sempre lin libros "para maiores", e ese mundo, sen saber por que, foi o que me guiou.
Aínda que nalgún caso entrei tamén no outro, considero que non resultou tan acertado e, en todo caso, que non me colleu no seu
magnetismo.

5. Lois Diéguez
9. Dentro das súas obras, con cal e coa que máis se indentifica? Por que?
Realmente identifícome con todas, sobre todo as escritas a partir de 1975, e digo isto porque está en relación coa idade e coa
experiencia, co saber que vai dando a vida. As primeiras teñen esa inxenuidade de quen é puro, a pureza da mocidade, sempre máis
altruísta. As outras están mellor conseguidas na forma e no fondo. Cada unha ten unha historia e un mundo que se foi facendo arredor
dela mentres a escribía e, colectivamente, unha vez publicada. O tempo vai consolidando a acción e a sabedoría (loxicamente sempre
incompleta) e iso é o máis fermoso. Un creador coñécese mellor no conxunto do seu traballo, e hoxe o meu, xa se fixo máis completo e
síntome contento por facelo, mais nunca totalmente, pois o camiño segue subindo ou baixando no seu relativamente longo percorrido.
10. A que se debe que dentro da súa literatura haxa un reducido apartado de obras
infanto-xuvenís?
Nunca fun gran lector de literatura chamémoslle infantil ou xuvenil. Paréceme que é moi
difícil expresar con acerto ese mundo se pensamos a quen vai dirixido. Desde moi novo
sempre lin libros "para maiores", e ese mundo, sen saber por que, foi o que me guiou.
Aínda que nalgún caso entrei tamén no outro, considero que non resultou tan acertado e,
en todo caso, que non me colleu no seu magnetismo.
11. Xeralmente os escritores adoitan adicarse a oficios relacionados coa literatura ou
algunha das súas vertentes, pero vostede adicase á enxeñaría... a que se debe
este contraste? Pode que iso fose un tópico e que a arte literaria non dependa,
desde logo, da actividade desenvolvida polo seu autor ou autora?
Deseño da portada da súa obra “A poutada do Oso”.
Por suposto que non. Unha cousa é do que podes vivir e outra o que podes crear. Hai todo tipo de exemplos na literatura
universal. Na nosa é diferente, porque se trata dunha literatura que non é libre, que segue baixo as poutas dun sistema político máis
ou menos imperialista que non quere admitila. Apenas hai escritores e escritoras en Galiza que poidan vivir diso, da creación literaria.
E aquí está a cuestión: se queres escribir e escribir libremente sen dependencias económicas tes que ter un traballo que te libere nese
sentido. Cando eu estaba a mirar que carreira ía facer pensaba en maxisterio. Pero daquela un mestre cobraba moi pouco, de aí que,
con bo acerto, meu irmán Ismael convenceume de que fixese unha carreira técnica coa cal puidese vivir con dignidade para, dese xeito,
poder escribir como eu quixese. E tivo razón. Fixen as dúas cousas e resultaron.

6. Lois Diéguez
12. Cal é o premio máis importante que recibiu e que sentiu ó recibilo? Que concepto ten deles? Teñen unha función primordial para
a nosa literatura?
Eu non son quen realmente pode falar diso porque debo ser un dos escritores menos premiados na historia da nosa nación. Poderíavos
falar dalgún caso en que si o fun, como o premio Blanco Amor de novela. Naquel momento resultoume grato porque había un silencio
espeso sobre os que facíamos un tipo de literatura máis experimental e de fondo psicolóxico dentro do que acabo de expoñer no punto
anterior. Pero analizando todo o que pasa neste mundo dos premios e das relacións, dos intereses variados (editoriais, políticos,
comerciais, ideolóxicos...), teño a impresión de que na maioría dos casos son sempre o resultado do comportamento e relacións que
existen entre persoas determinadas con certo poder político ou de grupo. Eu non valoro nunca unha obra, sexa do tipo que sexa, polos
premios. Valóroa polo que a min e á xente lle pode aportar.
Lois Diéguez na libraría Couceiro de Santiago de Compostela.

7. A R IO
N
Na libraría Couceiro.
TIO
CUES
Lois Diéguez expoñendo a súa biografía.

8. Un personaxe galego e
un estranxeiro?
Un p
a obra Bautista Álvarez e Greta
ficci ersonax
unh ón c
/-a e gos?
Garbo (que, ademais,
o qu e de cien
a utor gale farían unha moi boa e se i cia-
U n /ha raria tas.
..
parella).
dent
ifiqu
lite oi
ita s m plo, A Tería e?
o
s er m por exem or. desd que
e aqu ir á miñ
P od ían oñer, co Am ela p a
p erspe infanc
odo Blan
p ero p rga, de Unh ao Ja
ctiva ia e v
e
esm
o
a pel bato para lem lo
ícula d . brar
o Brok e cin
ment direc eback M e
nu bel? tor A ount
a
mo tá ng L a
ee, pe in, do obr
Un lien
sa
de
al
2005 lícul
a do
a
nh s?
e u iro
r .
ted o de
a
r/- anxe zey
inc ue
o
ca ag aut estr
Viz toq
A nti ela Unha ob
/ha aria
Un iter en do
Sa post ra teatra l t
o, S O ho
eph me
Co m Historia l? l
mp vela ico.
del Zoo,
de exe no
or úa áx
Edwa P s m
rd Albee ea

9. Un feito histórico? Un lugar para visitar? e un lugar para descansar?
As loitas dos O Nilo por Exipto, A Rectoral de Castillón,
na Ribeira Sacra.
Irmandiños.
a? Un l
u topí ugar
Un tipo
de músi Unha e axeit
Unha ca ca? lver
m lectu ado para
nción?
d es envo omo Sen ra? a
der c
o nte t ado f
Imagine P ame go.
de John plen gale ront
ad Out e ao
Lennon em ro mar
. Vi ai en .
ax s d tret
ar a
? lit eme
ano cu pol
b
l/ur ?
Un/h
a ltu as erat nto
rura taña quen autor/- ra ou ura
Mundo mon se id a con s. tra ? i zar?
raia
/ entif
ique s r real
P Rosa o po
so.
? ei a
lía d anc stin
doi e Un le
e Pa as, e
To
k
Cast it
a
ar Ir oitos d
í
ro. Vis nte m ilo.
a
dur tranqu