Ишний бүтэц, үүрэг
 рийн гадаргууӨө
дээр навчис т р лэх,ө үү
байнга с хө ө
чадвартай тэнхлэгт
эрхтэнг иш гэнэ.
Ишний
үүрэг
ус
ууршуулах
амьсгалах
Фото-
синтез
явуулах
үндэс, навч
2-ыг
холбож
тэдгээрийн
хооронд шим
тэжээлийн
бодисыг
дамжуулдаг
Найлзуурын бүтэц
Нахиаг
байрлалаар
нь
үзүүрийн
буюу
оройн
хажуугийн
буюу
суганы
нэмэлт
буюу
дагавар
Нахиаг
дотоод
бүтцээр нь
цэцгийн навчны холимог
Ишний салаалалт
Ишийг ургах
хугацааны
байдлаар
өвслөг иш олон наст иш
Ургамлын ургах(хавраас намар
хүртэл) хугацаанд амьдралаа
гүйцээж хагдардаг зөөлөвтөр
ногоон ишийг өвслөг иш гэнэ.
Гадуураа үйсэрхэг бүрхүүлээр
хучигдсан олон жил амьдарч
моджих, бүдүүрэх чадвартай
байдаг.
Ишний хөндлөн
огтлолын байдал
бөөрөнхий иш
гурвалжин иш
олон талт иш
горвит иш
далавчит иш
зууван иш
хавиргатай иш
Ургамлын ишний
өсөх чиглэл
цэх иш
хэвтээ буюу дэвсээ иш
мөлхөө иш
ороодог иш
авирах иш
асах буюу тээглэх иш
Сонгинолог иш
Маш богино иштэй д рсү
хувирсан найлзуур юм.
Сонгинолог ишийг тууш
таллан з сэж звэлү ү
т ний доод хэсэгт бяцханүү
шовгор бие байрлах
б г д т ний гадаргууө өө үү
дээр ш слэг зузаанүү
хайрснууд бэхлэгдсэн
байдаг. Энэ бяцхан нягт
биеийг сонгинолог
ишний ёроол гэдэг. Энэ нь
д рс хувирсан иш б г дү ө өө
з рээс нь цэцгийнү үү
нахиа сч, доод хэсгээсүү
нь нэмэлт ндэс ургадаг.ү
Үндэслэг иш
 ндэслэг иш нь зҮ ү үү-
рийн нахиагаар уртасч
хайрсны в р д хө ө ө
хажуугийн нахиагаар
салаалахын зэрэгцээ бас
шинэ найлзуур шинэ
ургамлыг т р лжө үү
чадна. ндэслэг ишнээсҮ
шинэ ургамал т ржө
байгаа ед т нийү үү
еийн доод тал буюуү
зайд- малаас нэмэлт
ндэс ургана.ү
Орооцолдуур
Оосор б чнийү
тусламжтай-гаар
ургамал ямар
нэгэн босоо
биеийг ороож
дээш авиран
ургана.
Навчин иш-кладодий
Хуурай газар ургадаг
зарим ургамлын
мөчир, иш зэрэг нь
дүрс хувирсан навч
мэт хэлбэртэй болж
навчны үүргийг
гүйцэтгэнэ. Дүрс
хувирсан навч мэт
хэлбэртэй болсон
ишийг навчин иш буюу
кладодий гэнэ.
Булцуу
Д рс хувирсан найлзуурү
б г д т ний голө өө үү
б д рч навчис ньү үү
г йрсэн байна. Харинү ү
т ний хажуугийн нахиаүү
тодорхой зэгдэнэ.ү
Булцуу сэхдээ газарүү
доорх урт нарийн ишний
салаа м чрийн з ртө ү үү
тэжээлийн н ц бодисөө
хуримтлуулан бий болно
Хатгуур
Шовх үзүүр бүхий
хатуурсан богино
мөчрийг хатгуур гэнэ.
Бүтцийн хувьд хатгуурыг
салаалсан салаалаагүй
гэж ялгадаг. Хатгуур
өргөстэй адил боловч тэр
2-ын ялгагдах шинж нь
хатгуурыг угаар нь
хугалахад модлогийн
эдтэй хэсэг нь цуг унадаг
бол өргөс зөвхөн дангаар
сугарч унана.
Ишний анхдагч бүтэц
Ишний хоёрдогч бүтэц
Салаалалтын хэлбэрүүд (М.П.Жуковский)
Ишний морфологи
 еҮ
Зайдмал
Нахиа
Навчны суга
Навч нахиа б хий ишийгү
найлзуур гэнэ.
Урт найлзуур
Жилд см-ээр
өснө
Богино
найлзуур
Жилд мм-ээр
өснө.
Навчны өврийн
нахианаас үүснэ
Навч болон цэцгийн үүсгэвэрийг агуулж
буй хараахан ургаж амжаагүй залуу
богино найлзуурыг нахиа гэнэ.
Нахиаг байршлаар нь
Оройн нахиа
Хажуугийн нахиа
Нэмэлт нахиа
Ичмэл нахиа гэж ангилна.
Нахиаг дотоод бүтцээр нь
Цэцгийн
Навчны
Холимог нахиа гэж 3 ангилна.
Ишний салаалалт
Ацан
Дихотом
өгссөн
моноподиаль
уруудсан
симподиаль
хуурамч ацан
псевдодихотом
Ишний дотоод бүтэц нь
 шим тэжээлийн бодисыг дамжуулах эд
 иш мөчрийг бэхлэх тулгуур эд
 биеийн үндсэн эд
 бүрхүүл эд зэргээс тогтоно.
Иш нь
 бүрхүүл эд
 анхдагч
холтос
 гол цилиндр
гэсэн 3 үндсэн
хэсгээс
тогтоно.
secstem02[1].gifsecstem02[1].gif
-багцтай иш
-багцгүй иш
Ургамлын ишийг дамжуулах
багцын байрлалаар нь 2 ангилдаг.
Ишийг дотоод бүтцээр нь 2 ангилдаг.
Анхдагч бүтэцтэй
Хоёрдогч бүтэцтэй
Ишний гадаад бүтэц
Иш нь үе, зайдмал гэсэн хэсгээс тогтоно.
Навч байрласан хэсгийг ишний үе гэнэ. Үе
хоорондын зайг зайдмал гэнэ.
Ишний хөндлөн огтлол бөөрөнхий,
дөрвөлжин, гурвалжин, хөндий, далавчтай
хавтгай зэрэг янз бүрийн хэлбэртэй байдаг.
Нахиа ба ишний өсөлт
Нахиа нь найлзуурын эх үүсвэр юм. Нахиа
хөөж томорсны дараа хайрсан бүрхүүл нь
задарч найлзуурын хунимал ногоон навч
гардаг. Нахиаг байрлалаар нь оройн,
хажуугийн гэж хуваахаас гадна гарал
үүслээр нь цэцгийн навчны холимог нахиа
гэж ангилдаг.
Ишний дүрс хувирал
Шим тэжээлийн бодис болон усыг их
хэмжээгээр хуримтлуулж нөөцлөснөөс иш
шүүслэг зузаан болохын зэрэгцээ хавтгай
бөөрөнхий зэрэг олон янзын хэлбэртэй болж
өөрчлөгддөг. Ингэж ургамлын иш хувиран
өөрчилгдсөнийг ишний дүрс хувирал гэнэ.

Lecture7