1. LAn merkatua Nola finkatzen da zenbat ordu lan egingo den? Nola finkatzen da jaso beharreko soldata? Zergatik batzuk soldata handiak dute eta beste batzuk hain txikiak? 7.U.D.:LAN MERKATUA

2. Lan Merkatua aztertzen badugu, printzipioz zenbat langile kontratatuko diren eta zein soldatarekin lan eskaintzak eta lan eskariak finkatuko dute Lan eskaintza familiak egingo dute Lan eskaria enpresek eta sektore publikoak egingo dute Soldata kopurua Lan eskaintza Lan eskaria 7.U.D.:LAN MERKATUA

3. Lan merkatuan familiek eskainiko dute lana eta enpresek eta sektore publikoak eskatuko dute faktore hau Printzipioz lan merkatua beste merkatuak bezala funtzionatzen du , gehiegizko eskaria edo eskaintza ematen bada soldata igoz edo jaitsiz automatikoki oreka puntura iritsiko da . Lan eskaintza: Soldata bakoitzeko zenbat pertsona dauden prest beraien lana emateko. Lan eskaria: Soldata bakoitzeko zenbat pertsona kontratatzeko prest dauden enpresek 7.U.D.:LAN MERKATUA

4. LAN ESKARIA enpresek eta sektore publikoak egingo dute eta faktore hauek baldintzatuko dute besteak beste : Soldatek Produktibitateak Langileei eskatzen zaion prestakuntza Ekoizten duten produktuaren eskaria. ....... LAN ESKAINTZA familiek egingo dute eta faktore hauek baldintzatuko dute besteak beste : Soldatek Biztanleria (jaiotze tasa, biztanleriaren adina, migrazioak) Gizartearen baloreak (emakumearen rol-a, lan egiteko behar den adina, derrigorrezko ikasketak..... Jarduera tasa .......... 7.U.D.:LAN MERKATUA

5. Errealitatean eskaintza kurbak honako forma bat du:soldata bateraino , soldata igo ala eskaintza handitzen da baiona, soldata horretatik gora soldata igo ala eskaintza gutxitzen da Lan eskaintza 7.U.D.:LAN MERKATUA Lan eskaintza

6. Lan merkatuaren oreka horrela geratuko litzateke Merkatuak finkatzen duen orekako soldata S e izango litzateke eta kontratatutako langile kopurua T e Finkatzen den Soldata S l izango balitz gehiegizko eskaintza emango zen T 1 kontrata t zeko prest daude enpresek eta T 2 langile kopurua eskaintzen da, beraz langabezia emango litzateke 7.U.D.:LAN MERKATUA Lan eskaintza Lan eskaria Langabezia

7. Orekako Soldata kopurua Lan eskaintza Lan eskaria Zenbat eta eskaria handiagoa izan ordu a n eta soldata altuagoa izango da ( S 1 ) Zenbat eta langile gutxiago izan baldintzak betetzen, eskaintza txikiagoa izango da eta soldata handiagoa (S 2 ) S 1 S 2 7.U.D.:LAN MERKATUA

8. Soldata kopurua Lan eskaintza Lan eskaria Biztanleria handitzen bada (adibidez etorkin asko daudelako) Lan eskaintza handituko da eta soldatak jaitsiko dira (S 2 ) Produktu horrek eskaera handia badu merkatuan ,hori egiteko langile asko eskatuko dira eta eskaria handituko da, eta orekako soldatak ere handiagoa izango da (S 1 ) S 1 S 2 7.U.D.:LAN MERKATUA

9. Orekako Soldata kopurua Lan eskaintza Lan eskaria Teorikoki lan eskariak eta lan eskaintzak finkatuko lukeen orekako soldata , baina lan munduan lege asko daude lan mundua arautzen, besteak beste Gutxieneko soldataren legea Arlo bakoitzeko Hitzarmen kolektiboak ....... Arau horiek finkatzen duten soldata orekakoa baino txikiagoa bada ez da ezer gertatzen, aplikatuko zen soldata, merkatuak finkatutakoa izango litzateke (Orekako soldata) Arauk finkatzen duten soldata 7.U.D.:LAN MERKATUA

10. Orekako Soldata kopurua Lan eskaintza Lan eskaria Arau horiek finkatzen duten soldata orekakoa baino handiagoa bada (S 1 ), gehiegizko eskaintza emango zen, langile gehiago daude prest lan egiteko (K 2 ) eskatzen diren langileak baino (K 1 ) Beraz Soldata horretan langabezia emango zen Arauk finkatzen duten soldata S 1 Langabezia 7.U.D.:LAN MERKATUA

11. Lan merkatua oso arautua dago, berez ez da lehia osoko merkatua. Gobernuek esku hartzen dute lan arau askoren bidez, enpresei eta enpresariei baldintza eta muga batzuk jarriz, beti ere langileak babesteko eta hauek defendatzeko Finkatzen dira, besteak beste: Gutxieneko soldata Gutxieneko adina lan egiteko Gehienezko lanorduak Derrigorrezko oporraldiak Lanerako segurtasun eta higiene baldintzak, Kanporatzeko oztopoak … ...... Lan merkatuaren esku hartzea 7.U.D.:LAN MERKATUA

12. HITZARMEN KOLEKTIBOA LANGILEEN ESTATUTOA LAN KONTRATUA Arau horietatik sortuko dira langileentzat eta enpresarentzat hainbat eskubide eta betebehar Zenbat kobratu, noiz, nola..... Zenbat ordu lan egin Oporraldiak Langilearen kategoria Egin beharreko lana Zein zigor izan dezakeen Zein lan jantziak eman eta erabili behar dituzten........... Arau bat da, langileen eta enpresarien negoziazio baten ondoren lortzen dena, lan baldintzak ezartzen dituena geografikoki eta sektoreka Ba daude ere enpresa hitzarmen kolektiboak Langileen betebeharrak eta eskubideak arautzen dituzten lege multzo bateratua Lan kontratuak arautzen dituen legea GUTXIENEKO SOLDAREN LEGEA 7.U.D.:LAN MERKATUA

13. kontratatu Enpresek kontratatzen dute Familietako kideak kontratatzen dituzte INEM- ek BITARTEKARI LANAK EGITEN DITU normalean LAN KONTRATUA SINATZEN DA 7.U.D.:LAN MERKATUA

14. LAN KONTRATU MOTAK: MUGARIK GABEKO KONTRATUA ( LANGILE FINKOAK ) : MUGA JAKIN BAT DUTEN KONTRATUAK : LANA EDO ZERBITZUA BURUTZEKO KONTRATUA EKOIZPEN ARRAZOIGATIKO KONTRATUAK BITARTEKARI-KONTRATUA ERRETIRO PARZIALA (Txandaketa-kontratua , errelebo kontratua) PRAKTIKETARAKO LAN-KONTRATUA TREBAKUNTZARAKO-KONTRATUA Goiko edozein kontratu DENBORA PARTZIALEKO KONTRATUA izan dezake 7.U.D.:LAN MERKATUA

15. Biztanleri Aktiboa JARDUERA TASA =-------------------------------------X 100 Guztizko biztanleria Guztizko biztanleriatik zeintzuk dauden lanean edo lanerako prest Lan merkatua aztertzeko jarduera tasa eta langabezi tasa erabiltzen dira: Langabetuak LANGABEZI TASA =----------------------------------X 100 Biztanleri Aktiboa Lanean edo lanerako prest dauden horietatik zeintzuk dauden langabezian Lan merkatua aztertzeko eta honen bilakaera aztertzeko tasa hauek sexuaren arabera edo tasen bilakaera aztertuz erabiltzen dira LAN MERKATUAREN AZTERKETA 7.U.D.:LAN MERKATUA

16. 7.U.D.:LAN MERKATUA BIZTANLERIA BIZTANLERI AKTIBOA BIZTANLERI EZ AKTIBOA Langileak Langabeak Jubilatu edo erretiratuak Ikasleak Etxeko andreak : lan bila ez badaude Lanerako ezinduak Langileak zentsu hertsian Lan ordaindua dute nahiz eta baxan egon Aktibo marginalak Lan ordaindua egiten dutenak baino denbora laburragoan: urtaroko lana dutenak Lan ordaindua egiteko behar den adin eta gaitasun fisiko eta psikikoa dute, baina ez dute lanik aurkitzen