Download to read offline
Kom-Pan-11_Q1_Modyul-5_Edisyon2_ver1.pdf
- 1. Komunikasyon at Pananaliksik saWika at Kulturang Pilipino Unang Markahan – Modyul 5: Komunikatibong Gamit ng Wika sa Lipunan AIRs - LM LU_Q1_KomPan_Module5 Senior High School
- 2. LU_Q1_KomPan_Module5 KOMUNIKASYON AT PANANALIKSIKSA WIKA AT KULTURANG PILIPINO Baitang 11 – Unang Semestre Unang Markahan - Modyul 5: Komunikatibong Gamit ng Wika sa Lipunan Ikalawang Edisyon, 2021 Karapatang sipi © 2021 La Union Schools Division Region I Ang lahat ng karapatan ay ibinibigay sa may akda. Anomang paggamit o pagkuha ng bahagi ng walang pahintulot ay hindi pinapayagan. Inilimbag sa Pilipinas ng: _________________________ Department of Education – SDO La Union Office Address: Flores St. Catbangen, City of San Fernando, La Union Telefax: 072 – 205 – 0046 Email Address: launion@deped.gov.ph Bumuo sa Pagsulat ng Modyul Manunulat: Emelaine M. Areola Mga Tagasuri: Justine Carlos G. Villanueva, Ana Jane M. Morales Gracia G. Garcia at Jonabelle R. Rimando Editor: Alvin D. Mangaoang SDO La Union, Learning Resource Quality Assurance Team Tagaguhit: Ernesto F. Ramos Jr. Tagalapat: Angela Pauline C. Ganuelas Tagapamahala: Atty. Donato D. Balderas Jr. Schools Division Superintendent Vivian Luz S. Pagatpatan, PhD Assistant Schools Division Superintendent German E. Flora, PhD, CID Chief Virgilio C. Boado, PhD, EPS in Charge of LRMS Luisito V. Libatique, PhD, EPS in Charge of Filipino Michael Jason D. Morales, PDO II Claire P. Toluyen, Librarian II
- 3. LU_Q1_KomPan_Module5 Komunikasyon at Pananaliksik saWika at Kulturang Pilipino Unang Markahan – Modyul 5: Komunikatibong Gamit ng Wika sa Lipunan (Mga Konsepto, Gamit at Tungkulin ng Wika sa Lipunan) Senior High School
- 4. LU_Q1_KomPan_Module5 Paunang Salita Ang Self-LearningModule o SLM na ito ay maingat na inihanda para sa ating mag-aaral sa kanilang pag-aaral sa tahanan. Binubuo ito ng iba’t ibang bahagi na gagabay sa kanila upang maunawaan ang bawat aralin at malinang ang mga kasanayang itinakda ng kurikulum. Ang modyul na ito ay may inilaang Gabay sa Guro/Tagapagdaloy na naglalaman ng mga paalala, pantulong o estratehiyang magagamit ng mga magulang o kung sinomang gagabay at tutulong sa pag-aaral ng mga mag-aaral sa kani- kanilang tahanan. Ito ay may kalakip na paunang pagsusulit upang masukat ang nalalaman ng mag-aaral na may kinalaman sa inihandang aralin. Ito ang magsasabi kung kailangan niya ng ibayong tulong mula sa tagapagdaloy o sa guro. Mayroon ding pagsusulit sa bawat pagtatapos ng aralin upang masukat naman ang natutuhan. May susi ng pagwawasto upang makita kung tama o mali ang mga sagot sa bawat gawain at pagsusulit. Inaasahan naming magiging matapat ang bawat isa sa paggamit nito. Pinapaalalahanan din ang mga mag-aaral na ingatan ang SLM na ito upang magamit pa ng ibang mangangailangan. Huwag susulatan o mamarkahan ang anomang bahagi ng modyul. Gumamit lamang ng hiwalay na papel sa pagsagot sa mga pagsasanay. Hinihikayat ang mga mag-aaral na makipag-ugnayan agad sa kanilang guro kung sila ay makararanas ng suliranin sa pag-unawa sa mga aralin at paggamit ng SLM na ito. Sa pamamagitan ng modyul na ito at sa tulong ng ating mga tagapagdaloy, umaasa kaming matututo ang ating mag-aaral kahit wala sila sa paaralan.
- 5. 1 LU_Q1_KomPan_Module5 Sapulin Magandang araw saiyo mahal kong mag-aaral! Sabik ka na bang magpatuloy sa iyong pag-aaral? Marahil ay oo kaya humanda ka na, sapagkat ang pag-aaralan nating aralin ay susubok sa iyong malalim na pagpapakahulugan sa komunikatibong gamit ng wika sa lipunan. Sa nakaraang modyul, iyong napag-aralan ang mga iba’t ibang mga terminong pangwika. Nagkaroon ka ng malalim na pag-unawa sa kung papaano nagagamit ang mga mahahalagang mga konseptong pangwika na ito sa pang-araw-araw mong pakikisalamuha at pagkilos sa lipunan na iyong kinagagalawan. Sa Modyul 5 naman, mas palalalimin pa natin ang iyong pagpapahalaga sa kahalagahan ng wika sa komunikasyon. Iyong matutuklasan ang mga konseptong nakapaloob sa pakikipag-ugnayan sa mga iba’t ibang gamit ng wika na makatutulong sa atin sa mga sitwasyon na maaari mong kasangkupan. Sa pag-aaral sa modyul na ito, inaasahang malilinang mo ang sumusunod: Mga Pinakamahahalagang Kasanayang Pampagkatuto (MELCs): 1. Nabibigyang-kahulugan ang mga komunikatibong gamit ng wika sa lipunan (F11PT-Ic-86); at 2. Natutukoy ang iba’t ibang gamit ng wika sa lipunan sa pamamagitan ng napanood na palabas sa telebisyon at pelikula. (F11PD-Id-87) Mga Tiyak na Layunin: 1. Natutukoy ang katuturan ng iba’t ibang gamit ng wika sa lipunan; 2. Natutukoy ang mga pahayag na nagpapakita ng gamit ng wika; 3. Nakasusulat ng halimbawa ng mga pangungusap sa bawat gamit ng wika; at 4. Nakasululat ng sanaysay batay sa napanood na teleserye o pelikula sa tulong ng gamit ng wika. Handa ka na ba? Halika! Sabay nating palalimin pa ang ating mga kaalaman sa ating wika!
- 6. 2 LU_Q1_KomPan_Module5 Aralin 5 Gamit ng Wika saLipunan Simulan Bago tayo magsimula sa ating talakayan tungkol sa gamit ng wika ay sasagutin mo muna ang paunang gawain para masukat ang iyong inisyal na kaalaman sa araling ating tatalakayin. Gawain1: Paunang Gawain A. Panuto:Basahin at unawain ang mensahe ng sumusunod na mga pahayag. Ano ang masasabi mo sa mga paalalang ito? Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel. MAGSUOT NG FACEMASK TUWING LALABAS BAWAL UMIHI RITO MAY MULTA
- 7. 3 LU_Q1_KomPan_Module5 B. Panuto:Kilalanin moang tinutukoy ng mga pahayag na nasa loob ng bituin. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel. Gawain 2: Hugot Ko, Hula Mo Panuto:Basahin mo ang pahayag sa bawat bilang at hulaan mo kung anong pamagat ng pelikula o teleserye binanggit ang sumusunod. Isulat ang sagot sa iyong sagutang papel. 1. “Sana ako pa rin… ako na lang…ako na lang ulit...” -Bea Alonzo 2. “Gusto ko, gumanda ang buhay ko… gusto ko, maipagmalaki ako ng pamilya ko.”-Kathryn Bernardo 3. “May kulang ba sa akin? May mali ba sa akin? Pangit ba ako?”-Liza Soberano 4. “Oo na, ako na! Ako na mag-isa!” -Jennylyn Mercado 5. “Walang maiinip sa taong tapat ang hangarin. Walang susuko sa taong totoo ang tibok ng puso. Ang pag-ibig na hinihintay ang tamang panahon, ay pag- ibig na magtatagal sa mahabang panahon.” -Lola Nidora Mahusay! Matagumpay mong naisagawa ang mga gawain. Ngayon, pag- aralan mo ang komunikatibong gamit ng wika sa lipunan. Pambansang Bae Surfing Capital of the North “Nakasisiguro gamot ay laging bago” Hari ng Padala Queen of All Media
- 8. 4 LU_Q1_KomPan_Module5 Lakbayin Sa bahaging itoaking mahal na mag-aaral, tayo ay maingat na maglalakbay upang pag-aralan ang komunikatibong gamit ng wika sa lipunang ating ginagalawan. Alam mo bang… Wika ang midyum na ginagamit natin sa komunikasyon? Wika ang instrumento sa paghahatid ng mensahe at palitan ng reaksiyon ng mga nag-uusap. • May mga gamit ang wika ayon sa intensiyon ng nagsasalita. Halimbawa, sa mga plakard sa itaas, ang intensyon ng pahayag na “Magsuot ng Facemask Tuwing Lalabas” ay magbigay ng paalala sa mga taong lalabas na ugaliin ang pagsusuot ng facemask para huwag mahawa sa sakit. • Sa “Bawal Umihi Rito, May Multa!” ay nagbibigay ng impormasyon na ipinagbabawal ang umihi sa lugar na iyon at ang sinomang iihi ay magmumulta. • Sa mga salitang Pambansang Bae, Surfing Capital of the North, Hari ng Padala at iba pa ay mga pagkakakilanlang ikinakabit sa tao o lugar. Ngayon ay magsisimula ka na sa ating aralin. Pag-aaralan mo ang iba’t ibang gamit ng wika. Unawaing mabuti ang iyong babasahin upang lubusang maintindihan ang pagkakaiba-iba ng gamit ng wika. GAMIT NG WIKA SA LIPUNAN A. Conative ➢ Ito ang gamit ng wika sa paghimok at pag-impluwensiya sa iba sa pamamagitan ng pag-utos at pakiusap. ➢ Ito ay nakatuon sa pagbibigay ng utos, o babala sa kausap o grupo ng mga tao. ➢ Sa pamamagitan ng conative na gamit ng wika ay gusto nating humimok o manghikayat, may gusto tayong mangyari o gusto nating pakilusin ang isang tao. Halimbawa: “Huwag kang papatay”. “Bawal tumawid. May namatay na rito”. “Ano pang hahanapin mo? Dito ka na! Bili na!” “Huwag po ninyong kalimutang isulat ang pangalan ko sa inyong balota!”
- 9. 5 LU_Q1_KomPan_Module5 B. Informative ➢ Itoang gamit ng wika sa mga sitwasyong may gusto tayong ipaalam sa tao. Nagbibigay tayo ng mga datos at kaalaman at nagbabahagi sa iba ng mga impormasyong nakuha o narinig natin. Halimbawa: Narrative Report, Balita, Ulat –Panahon, Kaalaman, Sarbey, Interbyu Bigyang pansin ang usapan ng guro at kaniyang mga mag-aaral. Guro: Alam ba ninyo ang mga propesyon ni Dr. Jose Rizal? Magbigay ng mga halimbawa. Pedro: Doktor po! Jose: Manunulat po! Batay sa halimbawang sitwasyon na iyong binasa, nagbigay ng mga datos at kaalaman ang mga mag-aaral sa tanong ng guro. C. Labeling ➢ Ito ang gamit ng wika kapag nagbibigay tayo ng bagong tawag o pangalan sa isang tao, lugar o bagay. ➢ Madalas, nagbibigay tayo ng bagong pangalan, tawag, o bansag sa mga tao, lugar o bagay batay sa pagkakakilala o pagsusuri natin sa kanila. ➢ Sinusuri natin ang mga taong nakakasalamuha natin. Ang kanilang ugali, pisikal na anyo, trabaho, hilig, gawi, at iba pa. ➢ Ang pagsusuri natin sa kanila ang nagbibigay-daan para bansagan o bigyan natin sila ng label o ng katawagan. ➢ May mga pagkakataon na batay sa trabaho ang pagbibigay ng bansag sa isang tao. Halimbawa: “Tonyong magpuputo” kung ang trabaho ay paglalako ng puto. Sa paaralan, may tinatawag ang mga estudyante na “Kuya Guard,” “Manong Jani”, at iba pa. Nakabatay ang tawag na ito sa trabaho nila sa paaralan bilang guwardiya, o tagapanatili ng kalinisan. ➢ Sa literaturang Pilipino, may mga manunulat na gumamit ng bansag o label sa kanilang mga tauhan. Marahil ay naaalala mo pa si “Impeng Negro” (Rogelio R. Sikat), si “Pilosopo Tasyo” (Jose Rizal), si “Sisang Baliw” (Jose Rizal), at marami pang iba. ➢ Sa totoong buhay, marami rin tayong binibigyan ng bansag sa ating mga kaibigan, kapamilya, guro, politiko, artista, mga nasa larangan ng media, isports, military, at iba pa. Binibigyan natin sila ng bansag kung ano ang pagkakilala natin sa kanila at kung paano natin sila sinusuri. Halimbawa: Ina ng Demokrasya Unkabogable Star Kapuso Surfing Capital of the North bagong bayani fashionista Tandaan: Maging magalang tayo sa gamit na Conative kung nag-uutos tayo. Tiyakin nating tama at totoo ang gamit natin ng Informative kung nagbibigay tayo ng mga kaalaman at impormasyon. Higit sa lahat, iwasan natin ang pagbibigay ng negatibong bansag o label sa ating kapwa na maaaring makasakit ng damdamin.
- 10. 6 LU_Q1_KomPan_Module5 D. Phatic ➢ Nagtatanongo nagbubukas ng usapan ang isang pahayag. Karaniwang maikli ang usapang phatic. ➢ Tinatawag itong Social Talk o Small Talk. Ginagamit natin ang ito bilang panimula ng usapan. ➢ Sa isang pag-uusap, ang bahagi lamang ng pagbubukas ng usapan ang phatic. Halimbawa: “Magandang umaga”. “Magaling na ba siya?” “Kumusta ka na?” “May problema ka ba?” “Masama ba ang pakiramdam mo?” E. Emotive ➢ Ito ang gamit ng wika na nagpapahayag ng damdamin o emosyon gaya ng lungkot, awa, tuwa, takot, at iba pa sa pang-araw-araw nating pakikipag- ugnayan. ➢ Ito rin ay nagpapahayag ng damdamin o pagpapalutang ng karakter ng nagsasalita. ➢ May mga pagkakataong naibabahagi natin ang ating nararamdaman o emosyon sa ating kausap. Halimbawa: “Nakatutuwang isipin na sa panahon ng pandemya ay lalong nagbabayanihan ang mga tao”. “Kinakabahan ako. Ako na ang susunod na magtatanghal”. “Natatakot ako na baka lumala pa ang madapuhan ng COVID sa ating bansa”. F. Expressive ➢ Ang expressive na gamit ng wika naman ay nagpapakita ng sariling saloobin o kabatiran, idea, at opinyon. ➢ Nakatutulong ito sa atin upang mas makilala at maunawaan tayo ng ibang tao. Gayondin sa pagbuo ng isang kaaya-ayang relasyon sa ating kapuwa. Halimbawa: “Ayaw ko sa foreign artist”. “Para sa akin, magagaling ang grupo ng BTS” “Sa tingin ko matatalino na ang mga botante ngayon”. Iyan ang mga iba’t ibang komunikatibong gamit ng wika sa lipunan. Batid ko aking mahal na mag-aaral na nauwaan mo ang malalim na pagtalakay sa ating aralin kung kaya’t gawin mo ang sumusunod na mga gawain.
- 11. 7 LU_Q1_KomPan_Module5 Galugarin Gawain 3: TukuyinMo Panuto:Sipiin ang mga pahayag sa talata na nagpapakita ng conative o informative na gamit ng wika. Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot. Tuwing Darating ang Eleksyon Isa ang panahon ng eleksyon sa maituturing na mahalagang panahon sa ating bansa. Mahalaga ito sapagkat sa panahong ito tayo pumipili ng mga taong gusto nating maglingkod sa atin. Huwag nating ipagkatiwala ang kinabukasan ng ating bayan sa mga kandidatong hindi karapat-dapat na maglingkod sa atin. Dapat na maging matalino tayo sa pagpili ng mga kandidatong iboboto natin. Huwag tayong basta maniwala sa kanilang mga sinasabi at ipinapangako sa atin. Lagi nating isaisip ang tatlo hanggang anim na taong pag-upo nila sa puwesto. Kapag nagkamali tayo sa pagpili sa kanila, hindi natin sila kaagad mapapalitan. Kung dati nang nanalo ang kandidato at tumatakbong muli, balikan natin ang kaniyang naging paglilingkod. Balikan natin ang kaniyang mga nagawa. Alamin natin ang mga naitulong niya sa pagsulong ng bayan at saka tayo magdesisyon kung muli ba natin siyang pagkakatiwalaan o hindi na. Kapag bagong tumatakbo ang kandidato, alamin natin ang mahahalagang impormasyon tungkol sa kaniyang propesyon, pamilya, at pagkatao. Huwag tayong magpadala sa tamis ng pananalita ng isang kandidato. Tuwing darating ang eleksyon, gamitin natin at huwag balewalain ang isang mahalagang pamana sa atin ng demokrasya – ang pagboto. Piliin natin ang mga kandidatong maglilingkod sa atin. Nasa matalino nating pagpapasiya nakasalalay ang kinabukasan ng ating bayan. Gawain 4: Isulat Mo! Panuto:Sumulat ng tatlong halimbawa ng pangungusap na nagpapakita ng gamit ng wika na phatic, emotive, at expressive. Isulat sa sagutang papel ang iyong sagot. Phatic: 1. ___________________________________________________________________________ 2. ___________________________________________________________________________ 3. ___________________________________________________________________________ Emotive: 1. ___________________________________________________________________________ 2. ___________________________________________________________________________ 3. ___________________________________________________________________________ Expressive: 1. ___________________________________________________________________________ 2. ___________________________________________________________________________ 3. ___________________________________________________________________________ Magaling! Binabati kita sapagkat nasagot mo ang mga gawain nang buong husay. Ngayon, mas linangin pa natin ang iyong kasanayang pampagkatuto sa pamamagitan ng pagsasagawa ng inaasahang awtput sa araling ito.
- 12. 8 LU_Q1_KomPan_Module5 Palalimin Gawain 5: Nood-Sanaysay Panuto:Batay sa napanood na bahagi ng teleserye o pelikula, sumulat ng isang sanaysay tungkol dito at gamitin ang iba’t ibang gamit ng wika. Salugguhitan ang mga salita o pahayag na nagpapakita ng gamit ng wika at tukuyin kung anong gamit nito. Isulat ang iyong nabuong sanaysay sa isang buong papel. Ibatay ang iyong sagot sa rubrik. Rubrik sa Pagtataya ng Awtput Nilalaman Mayaman sa mga nalikom na impormasyon. Malinaw na naihahanay ang mga impormasyon. Naglalaman ng mga iba’t ibang gamit ng wika. Puntos 25 Pagsulat Wasto ang pagbabaybay ng mga salita at mga bantas na ginamit. Malinaw at nauunawaan ang daloy ng kaisipan ng sanaysay. 15 Dating Humahamon sa mapanuring pag-iisip ng mambabasa. 10 Kabuoang puntos 50 Sukatin Mahusay! Binabati kita dahil nakaabot ka sa bahaging ito ng modyul. Sigurado akong marami kang natutuhan sa iba’t ibang mga aralin sa Modyul na ito. Ngayon, ating tatayahin ang iyong kaalaman sa nakalipas na mga aralin. PANGWAKAS NA PAGTATAYA A. Panuto: Isulat mo sa iyong sagutang papel ang gamit ng wika sa bawat pahayag. Isulat ang A kung conative, B kung informative, at C kung labeling. Letra lamang ang isulat. _____ 1. Star for all Seasons _____ 2. PacMom _____ 3. Mercury - “Nakasisiguro gamot ay laging bago.” _____ 4. “Sakay na!” _____ 5. Huwag magkopyahan ng sagot
- 13. 9 LU_Q1_KomPan_Module5 Lubos na Mahusay!Binabati kita sa matiyaga mong pagsama sa pagtalakay sa mga aralin. Alam kong nakapapagod maglakbay ngunit sulit naman dahil matagumpay mong natutuhan ang mga dapat mong malaman sa gamit ng wika sa lipunan. Ihanda mo ang iyong sarili sa kasunod na modyul – Modyul 6: Tungkulin ng Wika sa Lipunan. _____ 6. Filipino ang wikang pambansa ko. _____ 7. Nasa Enhanced Community Quarantine (ECQ) ang buong Kamaynilaan. _____ 8. Tulungan mo naman akong gumawa ng proyekto ko. _____ 9. Lumayas ka ngayon din. _____ 10. Malapit na ang SONA ni Pangulong Duterte. _____ 11. Mr. Palengke _____ 12. Tama na, sobra na, palitan na! _____ 13. Siya ang prinsesa ng selfie _____ 14. Magkakaroon ng fire drill sa Lunes ng umaga. _____ 15. Jack of all Trades B. Panuto: Tukuyin kung Phatic, Emotive o Expressive ang bawat pahayag. Isulat ang sagot sa sagutang papel. _____ 1. “Napakasaya ko ngayong araw na ito.” _____ 2. “Magandang araw po!” _____ 3. “Nakapapangamba ang nangyayari ngayon.” _____ 4. “Hindi ko nagustuhan ang sinabi niya.” _____ 5. “Natatakot ako.” _____ 6. “Bes! Kumusta ka na? _____ 7. “Paborito ko ang luto niyang pansit.” _____ 8. “Gustong-gusto kong panoorin ang teleseryeng Legal Wives.” _____ 9. “Awang-awa ako sa mga frontliners sa panahon ng COVID-19. _____ 10. “May problema ka ba?”
- 14.
- 15. 11 LU_Q1_KomPan_Module5 Sanggunian Taylan. D.R., et.al(2016). Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino. Sampaloc Manila: REX Bookstore, Inc. Bernales.R.A., et.al (2016). Komunikasyon sa Makabagong Panahon. Malabon City: Mutya Publishing House, Inc. Tungkulin ng Wika. Nahango noong Hulyo 24, 2020 mula sa https://www.slideshare.net. Tungkulin ng Wika. Nahango noong Hulyo 26, 2020 mula sa https://www.slideshare.net. Gamit ng Wika. Nahango noong Hulyo 29 mula sa https://www.slideshare.net. Gamit ng Wika. Nahango noong Agosto 1 mula sa https://www.slideshare.net.
- 16. 12 LU_Q1_KomPan_Module5 Para sa mgakatanungan o puna, sumulat o tumawag sa: Department of Education – SDO La Union Curriculum Implementation Division Learning Resource Management Section Flores St. Catbangen, City of San Fernando, La Union 2500 Telefax: 072-205-0046 Email Address: launion@deped.gov.ph lrm.launion@deped.gov.ph