1. ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ
ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2010
ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ
ΚΥΠΡΟΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
1
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

2. ΕΝΟΤΗΤΑ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ
ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΠΑΡΑΛΑΙΜΟΣ
ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
2
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

3. Τι είναι υδροπονία
Τεχνική κατά την οποία η καλλιέργεια των φυτών
δεν γίνεται στο έδαφος αλλά η ρίζα αναπτύσσεται:
 είτε απευθείας σε υδατικό θρεπτικό διάλυμα.
 είτε σε πορώδες υλικό (τεχνητό ή φυσικό) που
καλείται υπόστρωμα και η θρέψη τους βασίζεται
στη συχνή παροχή θρεπτικού διαλύματος.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
3
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

4. Ιστορική Εξέλιξη
Έτος Ερευνητής Γεγονός - ορόσημο
1859 - 61 Sachs, Knop Πρώτα πειράματα με καλλιέργεια εκτός εδάφους
(υδροκαλλιέργειες).
1916 McCall Πρώτα πειράματα με καλλιέργεια σε άμμο
1929 Gericke Πρώτες προσπάθειες εμπορικής καλλιέργειας φυτών εκτός
εδάφους.
1937 Gericke Εισαγωγή του όρου «υδροπονία» (hydroponics).
1930 - 40 Laurie (1931), Eaton (1936), Shive & Robins (1937), Moulard Εκτεταμένη ερευνητική δραστηριότητα στις υδροπονικές
and Stoughton (1939), Arnon and Hoagland (1940) καλλιέργειες (Θρέψη φυτών, Ανάπτυξη συστήματα
καλλιέργειας)
1941 - 46 U.S.A. Army Μεγάλης κλίμακας παραγωγή λαχανικών σε υδροπονία από
Αμερικανικό στρατό.
1951 Jacobson Εισαγωγή χηλικού σιδήρου ως πηγής Fe στα θρεπτικά
διαλύματα
1970 – 79 Cooper Εισαγωγή Nutrient Film Technique (NFT) για εμπορική
παραγωγή στο θερμοκήπιο
1970 - 80 Verwer, Ottoson, etc Εισαγωγή πετροβάμβακα ως υποστρώματος καλλιέργειας
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
4
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

5. Τι είναι θρεπτικό διάλυμα
Είναι ένα διάλυμα
νερού στο οποίο
υπάρχουν τα
απαραίτητα ανόργανα
θρεπτικά στοιχεία για
την ανάπτυξη του
φυτού.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
5
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

6. Χαρακτηριστικά θρεπτικού
διάλυματος
Ηλεκτρική

Αγωγιμότητας (EC).
Δείκτης για το σύνολο
των αλάτων που
βρίσκονται στο διάλυμα.
 pH
Δείκτης της οξύτητας
του διαλύματος,
επηρεάζει την
απορρόφηση των
στοιχείων
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
6
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

7. Πλεονεκτήματα Υδροπονίας
 Αύξηση και την βελτίωση της παραγωγής.
 Πρωίμηση παραγωγής.
 Εκμετάλλευση άγονων εδαφών.
 Λιγότερη ευαισθησία στην αλατότητα του νερού
άρδευσης.
 Εξοικονόμηση νερού και λιπασμάτων.
 Αποτελεσματική αντιμετώπιση εδαφογενών ασθενειών.
 Μείωση εργατικών κόστους παραγωγής ανά κιλό
προϊόντος.
 Προστασία του περιβάλλοντος με περιορισμό των
χημικών αποβλήτων.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
7
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

8. Αύξηση και Βελτίωση Παραγωγής
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
8
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

9. Αύξηση και Βελτίωση Παραγωγής
60
50
40
30 ΜΙΝ
ΜΑΧ
20
10
0
ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ
ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
9
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

10. Εκμετάλλευση άγονων εδαφών
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
10
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

11. Αποτελεσματική αντιμετώπιση
εδαφογενών ασθενειών
Προστασία περιβάλλοντος
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
11
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

12. Είδη υδροπονικών συστημάτων
 Υποστρώματα  Υδατικά διαλύματα
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
12
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

13. Υδροπονικά συστήματα με υπόστρωμα
 Ανόργανα  Οργανικά
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
13
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

14. Υδροπονικά συστήματα με
Ανόργανα υποστρώματα
 ΠΕΡΛΙΤΗΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
14
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

15. Υδροπονικά συστήματα με
Ανόργανα υποστρώματα
 ΠΕΤΡΟΒΑΜΒΑΚΑΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
15
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

16. Υδροπονικά συστήματα με
Ανόργανα υποστρώματα
 ΕΛΑΦΡΟΠΕΤΡΑ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
16
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

17. Υδροπονικά συστήματα με
Οργανικά υποστρώματα
 ΚΟΚΟΦΟΙΝΙΚΑΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
17
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

18. Υδροπονικά συστήματα με
Οργανικά υποστρώματα
 ΤΥΡΦΗ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
18
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

19. Υδροπονικά συστήματα με
θρεπτικό διάλυμα
 NFT  NGS
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
19
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

20. Υδροπονία σε θρεπτικό διάλυμα
NFT
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
20
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

21. ΑΝΟΙΧΤΑ – ΚΛΕΙΣΤΑ
Υδροπονικά συστήματα
 ΑΝΟΙΧΤΑ
Είναι τα υδροπονικά συστήματα στα οποιά το θρεπτικό
διάλυμα μετά την απορροή του από το υπόστρωμα
απορρίπτεται από την καλλιέργεια ή χρησιμοποιείται για
την άρδευση υπαίθριων καλλιεργειών.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
21
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

22. ΑΝΟΙΧΤΑ – ΚΛΕΙΣΤΑ
Υδροπονικά συστήματα
 ΚΛΕΙΣΤΑ
Είναι τα υδροπονικά συστήματα στα οποιά το
θρεπτικό διάλυμα ανακυκλώνεται.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
22
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

23. Εξοικονόμηση νερού και
λιπασμάτων
 Στην Ελλάδα, οι γεωργικές δραστηριότητες
χρησιμοποιούν περίπου το 80% του συνολικού
νερού που καταναλώνεται.
6000 m 3 /ha
Ετήσιες απώλειες νερού
3600 m 3 /ha
450 m 3 /ha
Ανοιχτό σύστημα Κλειστό σύστημα Έδαφος
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
23
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

24. Εξοικονόμηση νερού και
λιπασμάτων
Έδαφος 2780
Ανοιχτό Σύστημα
Κλειστό Σύστημα
1450 1244
757
350 600
109
223
415
N
P
K
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
24
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

25. Αποτελεσματικότητα χρήσης νερού
Συνθήκες ανάπτυξης Χώρα WUE
(kg/m3)
Ανοιχτός αγρός Ισραήλ (έδαφος) 17
Γαλλία (έδαφος) 14
Μη θερμαινόμενο Ισπανία (έδαφος) 25
θερμοκήπιο Γαλλία (έδαφος) 24
Ισραήλ (έδαφος) 33
Πλήρως ελεγχόμενο Γαλλία (ανοιχτό) 39
θερμ. Υδροπονία Ολλανδία (ανοιχτό) 45
Ολλανδία (κλειστό) 66
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
25
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

26. Υδροπονία σε θρεπτικό διάλυμα
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
26
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

27. Προοπτικές Ανάπτυξης
Η προοπτική ανάπτυξης της υδροπονίας είναι
τεράστια για τους εξής λόγους:
 Απαίτηση για σταθερά ποιοτικά, καθαρά
πιστοποιημένα προϊόντα.
 Απαίτηση για μείωση κόστους παραγωγής.
 Απαίτηση για μείωση κατανάλωσης νερού,
ενέργειας και χημικών φυτοπροστατευτικών
προϊόντων – Προστασία Περιβάλλοντος.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
27
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

28. Μείωση κόστους παραγωγής
 Αύξηση αποδόσεων.
 Οικονομικότερη σύγχρονη τεχνολογία.
 Τυποποίηση διαδικασιών.
 Αποδοτικότερη χρήση πόρων εξοπλισμών και
εγκαταστάσεων.
 Αναπτυγμένη Τεχνογνωσία.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
28
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

29. Μείωση κόστους παραγωγής
Θερμοκηπιακή υδροπονική καλλιέργεια ντομάτας.
 Πυκνότητα φύτευσης 2.200 φυτά/στρέμμα.
 Ετήσια παραγωγή 40-60.000 κιλά.
 Μέση τιμή 0,80€.
 Πρόσοδος 32-48.000€/στρεμμα.
 Μέσο κόστος 0,40-0,60€/κιλό
 Αποτέλεσμα 8-24.000€/έτος.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
29
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

30. Μείωση κόστους παραγωγής
Θερμοκηπιακή συμβατική καλλιέργεια ντομάτας.
 Πυκνότητα φύτευσης 2.200 φυτά/στρέμμα.
 Ετήσια παραγωγή 10-30.000 κιλά.
 Μέση τιμή 0,70€.
 Πρόσοδος 7-21.000€/στρεμμα.
 Μέσο κόστος 0,25-0,30€/κιλό
 Αποτέλεσμα 4-13.500€/έτος.
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
30
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

31. ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ
ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
31
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

32. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ
ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ
 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
 ΥΓΡΑΣΙΑ
 ΦΩΤΙΣΜΟΣ
 ΡΙΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
 ΥΓΡΑΣΙΑ
 ΘΡΕΨΗ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
32
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

33. ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
33
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

34. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΙ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
34
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.

35. ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ
ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ ΚΑΛΥΨΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
35
Κ. ΣΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ Α.Ε.