Download to read offline
Herb
- 1. ข่า ข่าเป็นไม้ลมลุก ้ ทีมีอายุยืนนาน ่ หลายปี ลำาต้นลง หัวอยู่ใต้ดนิ ลักษณะภายนอก ของลำาต้นมีข้อ และปล้องเห็นได้ ชัดเจน อยู่ใต้ดิน
- 2. ข่า ส่วนที่เหนือดิน จะเป็นก้านและใบ สูงประมาณ 1-2 เมตร พืชชนิดนีจะ ้ เป็นทีรู้จักกัน เป็นอย่างดี เพราะได้มี ่ การนำามาใช้ประโยชน์ ในการปรุง
- 3. ลัก ษณะทางพฤษ ศาสตร์พืชล้มลุกทีมี ข่าเป็น ่ ลำาต้นเป็นกอ มีเหง้าอยู่ใต้ดน ิ เหง้ามีสนำ้าตาลอมแสดมีเส้น ี แบ่งข้อช่วงสันๆ เนื้อในเหง้า ้ มีสขาวรสขมเผ็ดร้อน แต่ไม่ ี เผ็ดเหมือนกับขิง มักมีกลิน่ หอมฉุน ข่าเป็นพืชใบเดี่ยว ใบยาวปลายใบมนขอบใบ เรียบ ก้านใบยาวเป็นกาบหุม ้
- 4. สารสำา คัญ ที่ เหง้าสดมีนพบหอมระเหย ซึ่ง ำ้ามัน ประกอบด้วยสารเมททิล-ซินนาเมต ส่ว นทีใ ช้บ ริโ ภค ่ ซีนออล การบูร และยูจีนอล ี เหง้า, ดอก, หน่ออ่อน
- 5. ข่า :สรรพคุณ ใช้เหง้าสดตำาให้ละเอียดผสมกับ นำ้าปูนใส รับประทานครั้งละครึ่งแก้ว ช่วยขับลมแก้ทองอืดท้องเฟ้อ ท้องเดิน ้ และบรรเทาอาการคลืนไส้อาเจียน ่
- 6. ข่า : สรรพคุณ ใช้รักษาโรคผิวหนัง กลาก เกลือนและแก้ลมพิษ โดยใช้เหง้าสดตำา ้ ให้ละเอียดผสมกับเหล้าขาวทาบริเวณที่ เป็นบ่อยๆจนกว่าจะดีขึ้น
- 7. ข่า : สรรพคุณ สารสกัดจากข่านำามาประกอบ เป็นยารักษาโรคได้หลายชนิด เช่น ยา รักษาแผลสด แก้โรคปวดบวมตามข้อ แก้โรคหลอดลมอักเสบ ยาธาตุและยา ขับลม
- 8. ข่า : สรรพคุณ ใช้ไล่แมลงโดยนำาเหง้ามาทุบหรือตำา ให้ละเอียดเพือให้นำ้ามันหอมระเหยออก ่ มา แล้วนำาไปวางในบริเวณทีมีแมลง ่
- 9. ข่า : สรรพคุณ ผลข่ามีสรรพคุณคล้ายกับเหง้าคือ ใช้เป็นยาแก้ปวดท้อง ท้องร่วง ฆ่าเชือ ้ บิด และช่วยย่อยอาหาร ผงจากผลแห้ง สามารถรักษาอาการปวดฟันได้ โดย
- 10. ข่า :การขยายพัน ธุ์ ข่าเป็นพืชที่ขยายพันธ์ด้วยการ แตกหน่อ มีวิธีปลูกง่ายๆคือใช้แง่งข่า แก่จิ้มส่วนหัวลงไปในดิน รดนำ้าพอ
- 11. ข่า :การขยายพัน ธุ์ ข่าเป็นพืชที่ขยายพันธุ์ด้วยการ แตกหน่อ มีวิธีปลูกง่ายๆคือใช้แง่งข่า แก่จิ้มส่วนหัวลงไปในดิน รดนำ้าพอ
- 12.
- 13. ไพล : แก้ท้อสรรพคุงอืด ท้อ งเฟ้อ ขับ งขึ้น ท้อ ณ ลม ใช้เหง้าแห้งบดเป็นผง รับประทาน ครั้งละ ½ ถึง 1 ช้อนชา ชงนำ้าร้อน ผสมเกลือเล็กน้อย ดื่ม
- 14. ไพล :สรรพคุณ รัก ษาอาการเคล็ด ขัด ยอก ฟกชำ้า บวม ข้อ เท้า แพลง ใช้หวไพลฝนทาแก้ฟกบวม เคล็ด ขัด ั ยอก ใช้เหง้าไพล ประมาณ 1 เหง้า ตำาแล้ว คันเอานำ้าทาถูนวดบริเวณทีมอาการ ้ ่ ี หรือตำาให้ละเอียด ผสมเกลือเล็กน้อย คลุกเคล้า แล้วนำามาห่อเป็นลูกประคบ อังไอนำ้าให้ความร้อน ประคบบริเวณ
- 15. ไพล :สรรพคุณ แก้บ ิด ท้อ งเสีย ใช้เหง้าไพลสด 4-5 แว่น ตำา ให้ละเอียด คั้นเอาแต่นำ้าเติม เกลือครึ่งช้อนชา ใช้รับ ประทาน หรือฝนกับนำ้าปูนใส รับประทาน
- 16. ไพล :สรรพคุณ ช่ว ยทำา ให้ผ ิว หนัง ชุ่ม ชื่น และเป็น ยาช่ว ยสมานแผล ใช้เหง้าสด 1 แง่ง ฝานเป็นชินบางๆ ใช้ตมรวมกับสมุนไพ ้ ้ รอืนๆ เนื่องจากไพลมีนำ้ามันหอมระเหย ่ ่
- 17. ไพล เป็น ยาแก้เ ล็บ ถอด :สรรพคุแง่ง ขนาดเท่าหัว ใช้เหง้าไพลสด 1 ณ แม่มือ ตำาให้ละเอียดผสมเกลือและ การบูร อย่างละประมาณครึ่งช้อนชา แล้วนำามาพอกบริเวณทีเป็นหนอง ควร ่ เปลี่ยนยาวันละครั้ง
- 18. ไพล ษาหืด เป็น ยารัก :สรรพคุณ ใช้เหง้าไพลแห้ง 5 ส่วน พริกไทย ดีปลี อย่างละ 2 ส่วน กานพลู พิมเสน อย่างละ ½ ส่วน บดผสมรวมกัน ใช้ผง ยา 1 ช้อนชา ชงนำ้าร้อนรับประทาน หรือปั้นเป็นลูกกลอนด้วยนำ้าผึ้ง ขนาด เท่าเม็ดพุทรา รับประทานครั้งละ 2 ลูก ต้องรับประทานติดต่อกันเวลานาน จนกว่าอาการจะดีขึ้น
- 19.
- 21. ขมิ้น (อัง กฤษ:Turmeric) เป็น พืช ล้ม ลุก ในวงศ์ข ิง มีถ ิ่น กำา เนิด ใน เอเชีย ตะวัน ออกเฉีย งใต้ มีเ หง้า อยู่ ใต้ด ิน เนื้อ ในของเหง้า เป็น สี เหลือ ง มีก ลิ่น หอมเฉพาะตัว มีส ี
- 22. ขมิ้นเป็นไม้ลมลุก อายุหลายปี สูง30-95 ้ ซม. เหง้าใต้ดินรูปไข่มีแขนงรูปทรง กระบอกแตกออกด้านข้าง 2 ด้าน ตรง กันข้ามเนือในเหง้าสีเหลืองส้ม มีกลิน ้ ่ เฉพาะ ใบเดี่ยว แทงออกมาเหง้าเรียงเป็น วงซ้อนทับกันรูปใบหอก กว้าง 12-15 ซม. ยาว 30-40 ซม. ดอกช่อแทงออก จากเหง้า แทรกขึ้นมาระหว่างก้านใบ รูป
- 24. ขมินชอบอากาศค่อน ้ ข้างร้อนและมีความ ชุ่มชืนในเวลากลาง ้ คืน วิธีปลูกใช้เหง้า แก่ทอายุได้ 11 - 12 ี่ เดือน ทำาพันธุตดออก ั เป็นท่อนละ 1-2 ตา ปลูกลงแปลงหลังจาก 7 วันรากก็จะเริ่มงอก
- 25. สรรพคุณ :: ลดการ สรรพคุณ ลดการ อัก เสบ อัก เสบ สารสำาคัญในการออกฤทธิ์ลดการอักเสบ สารสำาคัญในการออกฤทธิ์ลดการอักเสบ คือ สารทีมีชอว่า curcumin และเมื่อนำา คือ สารที่ มชื่ ื่อว่า curcumin และเมื่อนำา ่ ี ไปเทียบเคียงกับยาแผนปัจจุบนที่ชวย ไปเทียบเคียงกับยาแผนปัจจุบั ันทีช่ วย ่ ่ บรรเทาการอักเสบทีมีชอว่า ฟีนลบิวทา บรรเทาการอักเสบที่ มีชื่ อว่า ฟีนิ ิลบิวทา ่ ื่ โซน ((ยาบรรเทาอาการอักเสบทีข้อ เช่น โซน ยาบรรเทาอาการอักเสบที่ ข้อ เช่น ่ รูมาตอยด์ เป็นต้น)) พบว่า มีฤทธิ์ใกล้ รูมาตอยด์ เป็นต้น พบว่า มีฤทธิ์ใกล้ เคียงกันในการรักษาอาการอักเสบแบบ เคียงกันในการรักษาอาการอักเสบแบบ เฉียบพลัน แต่จะมีฤทธิ์เ์เพียงครึ่งเดียวใน เฉียบพลัน แต่จะมีฤทธิ พียงครึ่งเดียวใน
- 26. สรรพคุณ :: ต้านการเกิด สรรพคุณ ต้า นการเกิด แผลและสมานแผลใน แผลและสมานแผลใน กระเพาะอาหาร กระเพาะอาหาร ขมินชันมันมีสรรพคุณในการสมาน ขมิ้ ้นชันมันมีสรรพคุณในการสมาน แผล ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น โดยเร่ง แผล ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น โดยเร่ง การเจริญเติบโตของเนือเยื่อที่เเป็นแผล การเจริญเติบโตของเนื้ อเยื่อที่ ป็นแผล ้ นำ้ามันหอมระเหยของขมินชัน นอกจาก นำ้ามันหอมระเหยของขมิ้ ้นชัน นอกจาก ช่วยรักษาแผลในกระเพาะอาหารแล้ว ช่วยรักษาแผลในกระเพาะอาหารแล้ว ยังช่วยป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะ ยังช่วยป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะ อาหาร โดยการกระตุน mucin มา อาหาร โดยการกระตุ้ น mucin มา ้
- 27. สรรพคุณ :: ต้านยีส ต์ สรรพคุณ ต้า นยีส ต์ และเชื้อ รา และเชื้อ รา ทังสารสกัดขมินชัน นำ้ามันหอมระเหย ทั้ งสารสกัดขมิ้ นชัน นำ้ามันหอมระเหย ้ ้ สาร curcumin และอนุพนธ์ มีฤทธิ์ ์ สาร curcumin และอนุพั ันธ์ มีฤทธิ ยับยั้งการเจริญเติบโตและฆ่ายีสต์,, เชือ ยับยั้งการเจริญเติบโตและฆ่ายีสต์ เชื้ อ ้ ราชนิดต่างๆ เช่น ราชนิดต่างๆ เช่น เชือราทีเเป็นสาเหตุของโรคผิวหนัง เชื้ ้อราที่ ่ ป็นสาเหตุของโรคผิวหนัง อย่างเช่น โรคกลาก อย่างเช่น โรคกลาก ยีสต์ที่มชอว่า Candida albicans ซึ่ง ยีสต์ทมี ีชื่ อว่า Candida albicans ซึ่ง ี่ ื่ เป็นเชื้อโรคฉวยโอกาสของผู้ทมี ี เป็นเชือโรคฉวยโอกาสของผู้ที่ ม ้ ี่
- 28. สรรคุณ :: ต้านการกลาย สรรคุณ ต้า นการกลาย พัน ธุ์ ์ (ต้า นมะเร็ง ) พัน ธุ (ต้า นมะเร็ง ) ขมินชันมีฤทธิ์ตานการกลายพันธุ์ ์ ขมิ้ ้นชันมีฤทธิ์ต้ านการกลายพันธุ ้ ต้านสารก่อมะเร็งทีมีบทบาทสำาคัญใน ต้านสารก่อมะเร็งที่ ่มบทบาทสำาคัญใน ี โรคที่เเกียวกับเบาหวาน และโรคที่เเกิด โรคที่ กี่ ่ยวกับเบาหวาน และโรคที่ กิด จากการเสือมของร่างกาย จากการเสื่ อมของร่างกาย ่
- 29.
- 30. ตะไคร้ (Lemongrass ) เป็นพืชล้มลุก ความสูงประมาณ 4-6 ฟุต ใบยาวเรียว ปลายใบมีขนหนาม ลำาต้นรวมกันเป็นกอ มีกลินหอม ดอก ่ ออกเป็นช่อยาวมีดอกเล็กฝอยเป็น จำานวนมาก ตะไคร้เป็นพืชที่สามารถ นำาส่วนต้นหัวไปประกอบอาหาร และ จัดเป็นพืชสมุนไพรด้วย
- 31. ถิ่น กำา เนิด •ตะไคร้มีถนกำาเนิด ในประเทศ ิ่ อินโดนีเซีย ศรีลงกา พม่า อินเดีย ั ไทย และในทวีปอเมริกาใต้
- 32. ลัก ษณะโดยทั่ว ไป •โดยทัวไปแบ่งตะไคร้ออกเป็น 6 ชนิด ่ ได้แก่ • ตะไคร้กอ • ตะไคร้ต้น • ตะไคร้หางนาค • ตะไคร้นำ้า • ตะไคร้หางสิงห์ • ตะไคร้หอม
- 33. ลัก ษณะโดยทั่ว ไป •เป็นพืชตระกูลหญ้า ตะไคร้เป็นพืชที่ เจริญเติบโตง่าย อาจมีทรงพุ่มสูงถึง 1 เมตร มีลำาต้นทีแท้จริงประมาณ 4-7 ่ เซนติเมตร ลำาของต้นจะถูกห่อหุ้มไป ด้วยกาบใบโดยรอบ ใบยาวแคบเส้น ใบขนานกับก้านใบ ใบของตะไคร้ อุดมไปด้วยนำ้ามันหอมระเหย ทีนยมนำา ่ ิ มาปลูกเป็นพันธุ์พนเมืองทีปลูกกันโดย ื้ ่ ทัวไป ่
- 34. ลัก ษณะโดย ทั่ว ไป • ไม้ล้มลุกทีมอายุได้หลายปี ชอบดินร่วน ี ซุย ปลูกได้ตลอดปี ใบสีเขียวยาว แหลม ดอกฟูสขาว หัวโตขึ้น ี จากดินเป็นกอๆ กลิ่นหอมฉุนค่อนข้างร้อน
- 35. สรรพคุณ • ทั้ง ต้นใช้เป็นยารักษาโรคหืด แก้ปวด ท้อง ขับปัสสาวะและแก้อหิวาตกโรค หรือทำาเป็นยาทานวดก็ได้ และยังใช้ รวมกับสมุนไพรชนิดอื่นรักษาโรคได้ เช่น บำารุงธาตุ เจริญอาหาร และขับ เหงื่อ
- 36. สรรพคุณ • หัว เป็นยารักษาเกลื้อนแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้ปัสสาวะพิการ แก้นวิ่ บำารุงไฟธาตุ แก้อาการขัดเบา ถ้าใช้ รวมกับสมุนไพรชนิดอืน จะเป็นยาแก้ ่ อาเจียน แก้ทราง ยานอนหลับลด ความดันสูง แก้ลมอัมพาต แก้กษัยเส้น และแก้ลมใบ ใบสด ๆ จะช่วยลดความ ดันโลหิตสูง แก้ไข้
- 37. สรรพคุณ • ราก ใช้เป็นยาแก้ไข้เหนือปวดท้อง และท้องเสีย • ต้น ใช้เป็นยาแก้ขับลม แก้เบื่ออาหาร แก้ผมแตก แก้โรคทางเดินปัสสาวะ นิ่ว เป็นยาบำารุงไฟธาตุให้เจริญ แต่ถ้าเอา ผสมกับสมุนไพรชนิดอื่น จะแก้โรค หนองใน และนอกจากนียังใช้ดับกลิน ้ ่ คาวด้วย
- 38. สรรพคุณ • สามารถทำาเป็นยาช่วยนอนหลับ ช่วย ลดความดันสูง นำ้ามันตะไคร้หอมใช้ทา กันยุงได้ ถ้าปลูกใกล้ผักอื่นๆจะช่วย กันแมลงได้และยังให้กลินหอม ทีดับ ่ ่ กลินบางชนิดใช้ตะไคร้เป็นส่วนผสม ่ เพราะมีกลินทีหอม ่ ่
- 39. สรรพคุณ • กำา จัดยุง บางชนิด ก็ใช้ตะไคร้เป็น ส่วนผสมด้วยเนื่องจากมีกลินที่แรงจึง ่ ช่วยทำาให้ไล่ยุงได้ นอกจากนีตะไคร้ ้ ยังแก้กลินคาวหรือดับกลินคาวของ ่ ่ ปลา และเนือสัตว์ได้ดีมากๆ ้
- 40.
- 41. ลำา ต้น ความสูง18 เมตร มีหนาม แหลมอยู่ทวไป ดอกสีขาวหรือขาวอม ั่ เขียว มีกลินหอม ผลมีเปลือกแข็งเรียบ ่ และมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 5-15 เซนติเมตร มีเมล็ดจำานวนมากแทรก อยู่ในเนือผล โดยเมล็ดจะมีขนหนา ้ ปกคลุม
- 42. ผล มีผิวเกลียง เปลือกหนาและแข็ง ้ ผลอ่อนสีเขียว ผลแก่สเหลือง มีเมล็ด ี ตรงกลางเป็นพู มียางเหนียวใส นำามา ใช้เป็นกาวจากธรรมชาติได้ เนื้อมะตูม มีกลินหอมเฉพาะตัว เวลานำามาต้มจะมี ่ กลินหอม เวลาสุกเนือจะนิมเป็นสี ่ ้ ่ เหลืองหอมและมีรสหวาน
- 43. ผลโตเต็ม ที่ -ฝานเป็นชิน ้ บางๆ ตากแห้ง คั่วให้เหลือง ชง เพือรับประทาน แก้ทองเดินท้อง ่ ้ เสีย ท้องร่วง โรคลำาไส้เรื้อรังใน เด็ก
- 44. ผลแก่จ ัด แต่ยัง ไม่ส ุก - นำามา เชือมรับประทาน บำารุงกำาลัง รักษา ่ ธาตุ ขับลม
- 45. ผลสุก -- รับประทานต่างผลไม้เป็น ผลสุ ก รับประทานต่างผลไม้ เป็น ยาระบายท้องและยาประจำาธาตุของผู้ สูงอายุ ทีท้องผูกเป็นประจำา ่
- 46. เปลือ กของรากและลำา ต้น- ลดไข้ ใช้เป็นยารักษาไข้ มาลาเรีย ขับลมในลำาไส้
- 47. ราก- แก้พษฝี พิษไข้รักษานำ้าดี ิ ใบสด - แก้ไอ ขับเสมหะ
- 49.
- 50. สรรพคุณ เนื้อ ฟัก ทองมีวิตามินเอสูง รวมทัง ้ ฟอสฟอรัส แคลเซียม วิตามินซี แป้ง และ ทีจะลืมไปไม่ได้เลยก็คอ "เบต้า แคโร ่ ื ทีน " ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระอยู่ใน เนือสีเหลืองของฟักทอง สามารถช่วยลด ้ การเกิดมะเร็ง โรคหลอดเลือดหัวใจ และ โรคหัวใจได้ แถมเบต้าแคโรทีน ยังช่วย ต้านความชรา ป้องกันโรคผิวหนัง บรรเทาอาการปวดเมือยของข้อเข่า และ ่ บันเอวได้เป็นอย่างดี ้
- 51. สรรพคุณ เปลือ กฟัก ทองมีฤทธิ์ทางยามากมาย หากทานฟักทองทังเปลือก จะสามารถ ้ กระตุนการหลังอินซูลนในร่างกาย ซึ่ง ้ ่ ิ ช่วยควบคุมระดับนำ้าตาลในเลือด ป้องกัน การเกิดเบาหวาน ความดันโลหิต บำารุง ตับ บำารุงไต บำารุงดวงตา และสร้างเซลล์ ใหม่ทดแทนเซลล์ทตายไป ให้ทำางานได้ ี่ อย่างมีประสิทธิภาพ
- 52. สรรพคุณ เมล็ด ประกอบด้วยแป้ง ฟอสฟอรัส โปรตีนและวิตามินรวมทังสารทีชอว่า ้ ่ ื่ "คิว เคอร์บ ิต ิน " (cucurbitine) ซึ่งมี ฤทธิ์ในการฆ่าพยาธิตวตืดได้ดี และยัง ั ช่วยขับปัสสาวะ ป้องกันการเกิดนิ่ว มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ นอกจากนี้ นำ้ามันจากเมล็ดฟักทองยังช่วยบำารุง ประสาทได้ดี และยังมีกรดอะมิโนบาง ชนิดทีชวยป้องกันไม่ให้ตอมลูกหมาก ่ ่ ่ ของผู้ชายขยายใหญ่ขึ้น และช่วยปรับ
- 53. สรรพคุณ ใบอ่อ น มีวิตามินเอสูงเท่ากับเนื้อ ฟักทองแต่มีแคลเซียมและฟอสฟอรัสสูง กว่าในเนื้อ ดอก มีวตามินเอ ธาตุแคลเซียมและ ิ ฟอสฟอรัส มีวิตามินซีเล็กน้อย