Ang dokumento ay naglalaman ng mga panuntunan sa gramatika, bantas, at baybay sa pagsusulat ng suring pelikula, kasama ang mga tanong at halimbawa mula sa dokumentaryong pelikulang 'Manoro' ni Brillante Mendoza. Kabilang dito ang mga bahagi ng pagsusuri ng mga elemento ng pelikula tulad ng cinematography, diyalogo, at tema, pati na rin ang tamang paggamit ng mga bantas sa pagsulat. Naglalaman din ito ng mga halimbawa ng mga tanong sa pagsusulit na naglalayong mas maunawaan ng mga mag-aaral ang mga aspeto ng sining ng pelikula.

1. Kontemporaryong Panitikan:Mga
Bantas, Baybay at Mag-kaugnay
Pangungusap

2. Pagkatapos mong isagawa ang modyul na
ito, ikaw ay inaasahang:
Nagagamit ang kahusayang gramatikal (may
tamang bantas, baybay, magkaugnay na
pangungusap/talata sa pagsulat ng isang suring
pelikula).F8WG-IIIg-h-33

3. Panuto: Bilugan ang titik ng tamang sagot sa mga tanong.
( 1 puntos bawat tanong)
1.) Anong elemento ng pelikula ang nagpapakita sa mahusay
na anggulo ng camera ?
A. Cinematography C. Diyalogo
B. Tema D. Tauhan
2. Ang pamagat ng pelikula ang unang mapapansin ng mga
manonood. Lahat ay kahalagahan ng pelikula maliban sa isa.
A. Simbolong ng detalye sa pelikula.
B. Naghahatid ng mensahe sa manonood.
C. Nahahatak ng pansin sa mga manonood.
D. Nagbibigay kalungkutan sa mga manood.
3. Alin sa ibaba ang hindi kabilang sa elemento ng pelikula?
A. Tema B. Tauhan C. Cematography D. Camera

4. 4. Anong bahagi sa pelikula ang nagsaalang-
alang sa tunog at musika ng pelikula ?
A. Cinematography C. Diyalogo
B. Tema D. Aspektong Teknikal
5. Ano ang tawag sa linya ng mga tauhan sa
kwento ng pelikula?
A. Cinematography C. Diyalogo
B. Tema D. Aspektong Teknikal

5. Basahin ang bahagi ng Iskrip na hango sa dokumentaryong
pelikulang Manoro (The Aeta Teacher) ni Brillante Mendoza na
pinarangalan ng CineAwenir Award noong 2006 sa Turin Film
Festival at itinanghal na Best Picture at Best Director ng Cinemalaya
sa nasabi ring taon.
Eksena 5—Simula ng isang malayong paglalakad ( Sa paglalakad ng
mag-ama ay nasalubong nila ang isang sasakyanan kung saan
naroon ang mga Koreano, binati nila ang isa’t isa.)
Koreano: ( pinatutungkulan ang am ani Jonalyn): “Yu nid to fill-up
Aplikey-shen form fo your job:…(ibig sabihin ay kailangan nitong
magpasa ng aplikasyon para sa trabaho).
( Nagpasalamat ang mga ito.)
Mang Edgar: Jonalyn, tulungan mo akong maigi kung paano
nagbasa at magsulat.

6. Jonalyn: O sige, para makaboto ka.
Mang Edgar: Jonalyn, tulungan mo akong maigi kung paano magbasa at
magsulat.
Jonalyn : O sige, para makaboto ka.
Mang Edgar: Huwag na, hindi na mahalaga ‘yon pagsasayang lang ng
oras ‘yan, narinig mo naman ang Koreano, kelangan ko na magfill-up ng
aplikasyon.
( Sinimulan ng mag-ama ang mahabang paglalakad upang hanapin ang
kanilang Apo Bisen.)
(Sa paglalakad ng mag-ama ay mautunghayan ang iba’t ibang eksena,
ang kariktan at kagandahan ng mga kabundukan na tila humihiyaw ng
kinabukasan ng mga kabundukan na tila humihiyaw ng
kinabukasan…nakasalubong nila ang tiyuhing mag-uuling na tinatanong
niya kung pinag-aralan ba ang kanyang itinuturo. Kumaripas sa
pagtakbo si Jonalyn ng dumaan sila sa sementeryo. Samantala sa isang
bahagi ng bundok nakita nila isang napakalawak at napakalaking apoy
dulot ng kaingin.)

7. Pamprosesong Tanong
PANUTO: Piliin ang titik na tamang sagot sa tanong. Isulat
sa patlang ang tamang titik.
______1.“Sa ginawa nilang ‘yan ay inaagawan nila ng
tahanan ang mga ibon.” Ano ang katangian ipinakita ni
Jonalyn ?
A. Makatao B. Makakalikasan
C. Makadiyos D. Matakutin
______ 2. Bakit dapat tularan ang pagpapahalaga sa
kalikasan?
A. Para maipakita ang pagmamahal sa kalikasan.
B. Upang mapanatili ang kagandahan ng kalikasan.
C. Upang dumami ang mga ibon.
D. Para manatiling berdi ang kalikasan.

8. ______ 3. “Hinahanap ng mag-ama ang lolo ni Jonalyn sa
kabundukan.” Alin ang inilarawan sa pangungusap?
A. Mapagmahal B. Mapagmalasakit
C. Matakutin D. Mabait
______ 4. Sino ang sumulat sa dokumentaryong pelikula?
A. Brillante Mendoza B. Robert Mendoza
C. Britney Mendoza D. Ronei Mendez
______ 5. Ano ang maidudulot kapag ganitong pelikula ang
mapanood ng mga kabataan?
A. Nagbigay ng inspirasyon sa pag-aalaga ng kalikasan.
B. Nagdudulot ng mga pag-unawa sa pangyayari sa kapaligiran.
C. Nagturo ng mga magandang pananaw sa pamilya at
kapaligiran.
D. Nagbigay ng paraan sa pagmamahal sa pamilya.

9. Gawain 1: Pagsusuring Gramatika:
Panuto: Piliin ang titik na tamang sagot sa tanong.
Isulat sa patlang ang tamang titik.
______1. Sa ginawa nilang ‘yan ay inaagawan nila ng
tahanan ang mga ibon. Ano ang bantas ang ginamit
sa panungusap ?
A. Kudlit B. Tuldok C. Panipi D. A at B
______2. “Yu nid to fill-up Aplikey-shen form for
your job:…” Ano-anong mga salita ang mali ang
baybay?
A. Yu nid at Aplikey-shen B. Fill-up
C. Your Job D. Form For

10. ______3. O sige, para makaboto ka. Ano ang bantas na
ginagamit sa pangungusap?
A. Kuwit at Panipi B. Kuwit at Tuldok
C. Panaklong at Tuldok D. Panipi at Tuldok
______ 4. “Samantala sa isang bahagi ng bundok nakita
nila isang napakalawak at napakalaking apoy dulot ng
kaingin.” Anong pang-ugnay na salita ang ginagamit sa
pangungusap?
A. Nakita B. Samantala at At C. Bahagi at ng D. Kaingin
_______5. O sige, para makaboto ka? Anong pang-ugnay
ang ginagamit sa pangungusap?
A. O B. Para C. Sige D. Makaboto

11. Alam kong pamilyar ito sa inyo. Ano ba ang bantas? Ang bantas ay ay mga
simbolo na tumutulong sa tama at wastong pagkakaintindi ng mga teksto. Sa
ibaba ay matutuklasan mo ang iba’t ibang bansa na ginagamit sa pagbuo ng
iskrip at iba pang panitikang Pilipino.
Mga Bantas
1. Gitling o hyphen
a. Sa inuulit na salita
hal. ano-ano, ilan-ilan, iba-iba
suntok-suntukin, wasak-wasak, nagkawasak-wasak
b. Inaasahang Pantig na tunog
hal. tiktak, ding-dong, plip-plap
c. Paghihiwalay ng katinig at patinig
hal. mag-aaral, mag-isa, pa-Dapitan, maka-Filipino, pa-cute,
maki-computer
d. Pinabigat na pantig
hal. gab-i – ang kahulugan ay matandang gabi
lig-in – ang kahulugan ay pagiging alanganin
lang-ap – ang kahulugan ay pag-inom ng Mabuti

12. e. Bagong Tambalan
hal. lipat-bahay, bigyang-buhay, bagong-salita
f. Iwasan ang paggamit ng “bigyan”
hal. bigyang-pansin – tamang salita pansinin
bigyang-pugay – tamang salita nagpugay
bigyang-parangal – tamang salita parangalan
g. Tambalan ang “Punongkahoy” – walang pagbabagong maganap hal. puno
+ ng at kahoy = punongkahoy
bunton +ng at hininga =buntonghininga
h. Pagsulat ng Oras
hal. ika-12 ng umaga, ika-8 ng umaga
i. Kasunod ng “De” – nangangahulugan ng “sa pamamagitan ng” mula sa
salitang Espanyol
hal. de-kolor, de-mano, de-bola, de-lata, de-bote
j. Kasunod ng “Di”
hal. di-mahapayang-gatang, di-mahipo, di-maitulak-kabigin

13. 2. Tuldok o period ( . ) – ginagamit sa katapusan ng
panungusap
Hal. Umaakyat ang pusa sa puno upang hulihin ang ibon.
3. Pananong o Question Mark ( ? )
a. Sa pangungusap na patanong – hal. Ano ang pangalan
mo?
b. Sa loob ng panaklong upang mapahiwatig ang pag-
aalinlangan sa diwa ng pangungusap - hal. Si Manuel
Roxas ang ikalawang ( ? )
pangulo ng Republika ng Pilipinas.
4. Padamdam o Interjection ( ! ) – ginagamit sa huling
bahagi ng salita, parirala at pangungusap na nagsasaad ng
matinding damdamin.
Hal. Mabuhay ang Pilipino!

14. 5. Kuwit o Comma ( , ) – gamit ng kuwit
a. pagsulat ng kompletong adres – hal. Watson Building, 1610 J.P.
Laurel Street, San Miguel, Maynila
b. dulo ng pambungad – hal. Mahal kong Ana,
c. pagsulat ng petsa – hal. Mayo 11, 2018
d. paghihiwalay ng salita – hal. Bibigyang-pansin ng kanyang
administration ang pabahay, edukasyon, pagkain at
seguridad ng bansa
6. Tutuldok o Colon ( : )
a. huling bating pambungad – hal. Mahal na Senador Dela Cruz:
b. pagsulat ng oras – hal. ika- 4:00 n.u.
c. pagbibigay ng halimbawa – Mga dumalo: Punong Komisyuner,
Director IV, mga Puno ng Sangay
7. Tutuldok – kuwit O Semicolon ( ; )ginagamit sa pagitan ng malayang
sugnay ng mahabang tambalang pangungusap na walang
pangatnig na ginagamit.
Hal. Sa pag-upo sa katungkulan ng bagong pangulo, unang inaasam
ng karaniwang mamamayan ang pag-angat.

15. 8. Panipi O Quotation Mark ( “ “)
a. kulungin ang tuwirang sinasabi ng nagsasalita
hal. “Mahal kita Ana,”bulong ni Ben.
b. kulungin ang pamagat ng isang artikulo o kwento
hal. Isa sa akda ni S.P. Bisa ay ang “Ulan.”
9. Panaklong o Parenthesis ( ) – ginagamit sa pambukod sa salita
o mga salitang hindi direktang kaugnay ng diwa ng pangungusap
hal. Ang ating pambansang bayani (Jose Rizal) ang may-akda ng
Noli Me Tangere.
Ang mga namatay sa naganap na trahedya sa bansang Turkey ay
humigit kumulang sa labindalawang libong (12,000)katao.
10. Tutuldok- tutuldok o Elipsis ( …. ) - nagpapahiwatig na
kusang ibitin ng nagsasalita ang karugtong ng nais sabihin.
Hal. Pinagtibayng pangulong Arroy…
Kung ikaw’y maliligo sa tubig ay aagap upang…

16. 11.Kudlit O Apostrophe ( ‘ ) – ginagamit na panghalili ang
kudlit sa isang
titik na kinakaltas.
Hal. Siya’t ikaw ay may dalang pagkain.
Ako’y mamamasyal sa dalampasigan.
12. Gatlang ( - )
a. ipakita ang sakop na bilang, petsa, oras
hal. 1991-1998 Oktubre 5-9
b. ipakita ang walang tiyak na petsa kung hanggang
kalian, subalit
alam kung kalian nagsimula

17. MGA ALITUNTUNIN SA PAGBAYBAY NA PAGSULAT
1.Pagbigkas na Pagbaybay – dapat pa letra at hindi papantig
a. Salita pormal
Hal. aso = [ ey-es-o ] kotse = [key-o-ti-es-i]
b. Pantig
Hal. ay = [ ey-way ]
c. Daglat
Hal. Gng. ( Ginang) = [ kapital dzi – en – ar ]
d. Akronim
Hal. DNHS = Dakak National High School [ di-en-eh-is ]
2. Pagsulat na Pagbaybay
a. Kung ano ang bigkas ang siyang sulat at kung anong sulat ang siyang
basa
Hal. dyanitor = janitor pormal = formal
b. Ang dagdag na walong letra: C, F , J, N, Q, V, X, Z ay ginagamit sa
mga:
Hal. Tao = Nino, Carlo, John
Lugar = lupa, Quezon City, Zamboanga

18. 3. Panumbas sa mga Hiram na Salita
a. Panumbas sa Filipino sa salitang banyaga
Hal. attitude = saloobin wholesale = pakyawan
b. Panumbas sa Ingles at Kastila na unang preperensya
ang hiram na Kastila
Hal. check = cheque = tseke liquid = liquido = likido
c. Salitang hiram na walang pagbabago
Hal. reporter soprano memorandum
d. Hiram na walang pagbabago ang mga simbolong pang-
agham
Hal. Ag = Silver Mg = Mercury

19. MGA HALIMBAWANG PANG-UGNAY
1. Pagdaragdag – at, ulit, pagkatapos, bukod, ano
pa
2. Paghahambing – pero, sa kabilang banda,
subalit, gayon man
3. Pagpapatunay – kung saan, dahil sa , para sa,
tunay na, sa katunayan
4. Pagpapakita ng Oras – kaagad, pagkatapos, sa
lalong madaling panahon,
sa wakas, noon
5. Pag-uulit – sa madaling salita, gaya ng sinabi ko,
tandaan

20. 6. Pagpapakita ng pagkakasunud-sunod – una,
pangalawa, pangatlo, a,b, c
7. Pagbibigay halimbawa – halimbawa, sa ganitong
klase, sa ganitong pagkakataon
8. Pagbubuod o pagbibigay ng kongklusyon – sa
madaling salita, bilang resulta, kaya naman, sa
pagbubuod

21. Panuto: Basahing mabuti ang talata. Salungguhitan ang angkop na
bantas ang mga pahayag na matatagpuan sa loob ng panaklong. Isulat
sa patlang ang sagot.( 1 puntos bawat patlang)
Ipinagmamalaki Kong Magiging Guro Ako
Masayang nagkita(1)__ (- / ?) kita ang magpipinsan upang dumalo sa
pista sa kanilang probinsiya. Nagkumustahan sila habang
nagkakatuwaan sa pananghalian(2)___(, / .)
(3)__(; /”)Kayu Daniel (4 )___ (, / .) anong kurso ang kukunin mo sa
kolehiyo (5)___( ? / !)” ang tanong ng sampong taong gulang na si Eula.
(6)__ (“ / : )Accounting (7)__ (. / ,) (8)__ (“ / !)ang sagot ni Daniel (9)__ (, /
.)
“ Wow (10)__ (? / !)ang galling mo siguro sa matematika(11)__ (“ / :)
Kuya Daniel(12) ___ (. / ,)“Ano naman ang kursong kukunin mo(13)__ (?
/ !)Kuya Nestor (14)___(? /!)” ang tanong naman ni Ronnel sa isa pang
pinsan na katulad ni Daniel ay nagtapos ng hayskul noong Marso.

22. (15)___( “ / ”)Magiging titser ako,(16) ___(“ / ?) ang may
pagmamalaking sagot ni Nestor (17) ___( . /,) (18 )___(“ / ?)
Akala ko gusto mong maging inhenyero (19)___(? /.)” ang
pagtataka ni Daneil.
(20)___ ( “ / : )Nais ko, pero mas gusto kung
magturo(21)__ (“ / :) Isa akong iskolar sa ilalimng 1,000
Teachers Program(22)___ (. /,) Ipinatupad ito ng Philipine
Bussines for Education (PBEd) (23)___ (, / ”) isang
organisasyon ng mga lider sa negosyo na nagtataguyod ng
reporma sa edekasyon. Ako (24) __ (“ / ‘ )y maglilingkod sa
ating Inang Bayan sa oras ng makapagtapos at hindi ko
hayaang maging biktima rin ng (25)___ ( “ / : )brain drain”
sa bansa.

23. Panuto: Suriin ang mga salita o parirala sa ibaba
kung aling ang ginagamit ng alituntunin sa
pagbaybay. Isulat sa patlang ang titik sa
pagpipiliang sagot. (1 puntos bawat bilang)
A. Pagbigkas na Pagbaybay
B. Pagsulat na Pagbaybay
C. Panumbas sa mga Hiram na Salita
______ 1. Brain drain
______ 2. PBED
______ 3. Kuya Daniel
______ 4. negosyo
______ 5. Lider