r;f ; wyy
[o qh [o G pB
d r k k kb /
[n { ;, b T
k
ok zxnrf
{ t
;w r f ikd T
k / e [o ;w kqe t
f k ;r hj g [s
jb{ 'f zxo k ;
p qh p zd ki F
Bo
r
oB
e
hs rh
sN
e
kk
g
o
;dzd
k Ze p r
w; hw
{f
jks ;
o kw fhk d k
;/
Zy k[e
pw
Dk p
b
g /bx
[; / dN
s k [d
e T
w kB
B {o n
t f
ke
p ;o
g zx B
tb
k k
v
t /t ;
v k Jf
w bB
[Zb hB
h; w
ks ;
Bwk
f
Bs oB k [d
Ze e x
s ?Ig
d dN
k TkB
3.
gzikph ;[wB wkf;e cotoh 2013
R.N.I. NO. UPPUN/2008/25934 POSTAL REGISTRATION : SSP/LW/NP/353/2012-2014
gzikph ;[wB
gz i kph wkf;e
;kb 5
cotoh 2013
BkBeFkjh wkx $ cZ r D
nz e 10
sseok
;zgkde ;z g kdeh 3
e-mail ;fsr[ o { ~ 5
;0 Bfozdo f;zx
;j-;zgkde r[o{ BkBe d/t L nkgD/ pko/ 5
;0 nihs f;zx gkme fbyd/ jB 7
;zgkdeh ;bkjeko nBw'b ;[wB 8
;0 fpqfizdo gkb f;zx ypoBkwK ns/ ;orowhnK 9
;0 joGiB f;zx pbkseko nkyho eZd sZe HHHHHH 12
r[owfs ;bkjeko f;nk;sdkBK fto[X w[eZdw/ 14
frnkBh byftzdo f;zx ;kek BBekDk ;kfjp 15
frnkBh irihs f;zx @ikue#
;zgkdeh dcso ekft ;[wB L pkpk ih eZb/ 17
215$295 @e# ;[GkF wkor ;qh r[o{ rqzE ;kfjp HHHH-4 18
d[rktK byBT{ - 226004 p[ZM' s/ ikD' 19
w'0 L 09336044069 ;/ t ehsh ;z s ' y Jh 20
Email : office@punjabisuman.com
http://www.punjabisuman.com }ok fdwk| brkT[ 21
gzikph ;[wB ;Zu wkor doFe Grs oftdk; ih 22
gqthB e/;otkBh fgqzNo, gpfbFo s/ fco eh oe j'fJnk d'jK #u 23
;tstkfXekoh B/ nkc;/N fJzvhnk, e[ Z y s' I epo sZ e 24
182$4, bZb{wb o'v, wFerzi, byBT{
s'I Sgtk e/ dcso gzikph ;[wB ;tkwh ftt/ekBzd 25
215$295 @e# ;[GkF wkor d[rktK
byBT{ s'I gqekfFs ehsk. r[ o pkDh ;z e / s e" F - 2 26
;z g kde ezuB ek:k ;[wB 27
Bfozdo f;zx f;Zy Xkowe gqFB'Isoh 28
b/yeK d/ ftukoK Bkb ;zgkde dk
;fjws j'Dk }o{oh BjhI j?. nkU gzikph f;yhJ/ - 6 29
iatkch lqeu wK p'bh gzikph d/ ftZ;od/ nZyo-1 30
LoRokf/kdkjh] izdk'kd] eqnd izohu dsljokuh }kjk vkQlsV
z ;[ w B tor gj/ b h - 8 31
bf.M;k] 182@4] yYywey jksM] e'kdxat y[kuÅ ls
eqfnzr ,oa 215@295 d] lqHkk"k ekxZ] nqxkok¡] y[kuÅ ls gzikph gV', gzikph fby', gzikph p'b'
izdkf'kr fd;kA gfsqek 20 sohe se B fwbD s/ c'B okjh nkgDk ;jh vke gsk fgB e'v ;w/s
lEiknd % ujsUnz flag eksxk a ;{fus eo' skeh ;jh gs/ s/ gfsqek d'pkok G/ih ik ;e/, ns/ gsk u/e ehsk ik ;e/
.
(1)
4.
gzikph ;[wB wkf;e cotoh 2013
BkBeFkjh ;zws - 544
bwrh mwhw mWJ ieiqhwsk idhwVy
Plguix AnMd aupwrjnw hir sjx pRgty Awie] joV mylw koTw swihb (v`lw) 6 PrvrI
sM q shweI rwm ky kir ikrpw dIAw imlwie] sy j v` f w G` l U G wrw (k` u p -ro h IVw) 8 PrvrI
suhwvI srb suK huix duKw nwhI jwie] ieC punI
vfBwgxI vru pwieAw hir rwie] imil shIAw mMglu jnm swihbzwdw AjIq isM G jI 11 PrvrI
gwvhI gIq goivMd Alwie] hir jyhw Avru n idseI bsM q pM c mI 15 PrvrI
koeI dUjw lvY n lwie] hlqu plqu svwirEnu inhcl
swkw nnkwxw swihb 21 PrvrI
idqIAnu jwie] sMswr swgr qy riKAnu bhuiV n jnmY
Dwie] ijhvw eyk Anyk gux qry nwnk crxI pwie] jY q o dw mo r cw 21 PrvrI
Plguix inq slwhIAY ijs no iqlu n qmwie ]13]
Gkt L- ;kX ;zrs ftu fNe e/ gowkswk dh f;s-;bkj srkwrI Cu`tIAW qy hor idhwVy
ehfsnK wB[y dk ihtB fJsBk T[uk j' iKdk j? fe gowkswk jnm Bgq rivdws jI
Z Z 25 PrvrI
Bkb' T[; dh ftZE fwN iKdh j?, T[; d/ nzdo jo t/b/
nBzd pfDnk ofjzdk j?, d[Zy-eb/F T[; T[s/ nkgDk }'o
BjhI gk ;ed/ . T[ ; dk fJj b' e th ns/ gob' e th TO READ, LEARN & LISTEN
d'tI/ jh ;zto iKd/ jB, ;z;ko-;w[zdo dhnK ftekoK dhnK Visit : www.punjabisuman.com
bfjoK ftu'I T[j ;"yk jh gko bzx iKdk j?.
(2)
gzikph ;[wB wkf;e cotoh 2013
;kek BBekDk ;kfjp
-s. rUp isMG
sRI gurU goibMd isMG jI ny gurU ipqw, sRI ilAw[ jd is`KW dy Gr GoiVAW dIAW kwTIAW ’qy
gurU qyg bhwdr swihb dI Shwdq ƒ ‘Drm hyq sn qd vI gurduAwrw pRbMD Awm krky ipqw purKI
swkw’ ikhw hY, ijs qoN swkw Sbd is`K SbdwvlI mhMqW-audwsIAW qy inrmilAW pws hI sI[ gurU-
dw Atu`t ih`sw bx igAw[ swky dw ArQ hY, koeI Gr dw pRbMD aus smyN qk TIk cldw irhw, jdoN
AY s w krm jo ieiqhws ivc pR i s` D rihx lwiek qk is`K kdrW-kImqW Anuswr jIvn bsr krdy
ho v y [ vic` q r, Ano K I, Adu ` q I, AjIb Gtnw ƒ rhy[ pr jd vI mhMqW-pujwrIAW, DrmI sdvwaux
swkw ikhw jWdw hY[ spSt hY ik ieh Sbd BwrI vwilAW dw jIvn ‘krqU i q psU kI mwns jwiq’
duKWqk Gtnw vwsqy vriqAw jWdw hY[ vwlw ho jwvygw qW igrwvt AwauxI insicq hY[
sRI gurU qyg bhwdr swihb dI Shwdq qoN nnkwxw swihb dy mhMq nrYx dws dw Srwb pI ky
bwAd pMjwbIAW qy Kws krky is`KW ƒ ies ArQ AweI sMgq dI byie`zqI krnw, bIbIAW dI Azmq
Bwv vwly swikAW snmuK hoxw ipAw[ jilHAW vwly ƒ h`Q pwauxw in`q dw krm bx igAw sI[ mhMqW
bwg dw swkw, nnkwxw swihb dw swkw, pMjw swihb dy kukrmWdurwcwrW dy dwg ƒ Dox vwsqy piv`qr
dw swkw, swkw gurU kw bwg Awid[ AMgryzI SwskW KUn dI zrUrq sI ijs ƒ nnkwxw swihb dy ShIdW
dI Sih ’qy mhMqSwhI dy qWfv nwc dI drdnwk ny pU r w kIqw[ ies smy N is` K smwj ivc is` K
khwxI ƒ swkw nnkwxw swihb rUpmwn krdw hY[ jwgRqI vjoN isMG sBw lihr cl rhI sI[ cyqMn
ienHW swikAW ƒ FwfI bIr rsI vwrW rwhIN pRgt guris`KW ny gurduAwrw pRbMD ƒ prvwirk pRbMD qoN
krn leI ‘swkw kwiv’ rUp pRcilq hoieAw[ pMQk pRbMD ’c ilAwaux leI kmrk`sy kr ley[
nnkwxw swihb, nwnikAwxw qoN bixAw hY, gurduAwrw jnm AsQwn nnkwxw swihb ƒ mhMqW
ijs dw ArQ hY nwnk AwXn - sRI gurU nwnk dyv dy pRbMD qoN Azwd krwaux leI guris`K mrjIviVAW
jI dw AwXn Bwv Gr[ ies DrqsuhwvI dw pihlw dw SWqmeI jQw PrvrI, 1920 ƒ drSnI ifauVI
nW rwiepur iPr qlvMfI rwie Boie qy sdIvI nwauN rsqy AMdr dwKl hoieAw, ij`Qy ienHW nwnk nwm
nnkwxw swihb pR c ilq ho i eAw[ nnkwxw swihb lyvw guris`KW dw ‘suAwgq’ mhMq, aus dy guMifAW,
dI DrqI ’qy sRI gurU nwnk swihb jI ny AnykW bdmwSW ny golIAW, fWgW, brCIAW, qlvwrW Awid
AlOikk coj kIqy[ sRI gurU nwnk dyv jI dy pRkwS mwrU hiQAwrW nwl kIqw, gurU-Gr dI piv`qrqw
AsQwn ’qy 1613 eI: ƒ sRI gurU hirgoibMd swihb ƒ kwiem r`Kx Kwqr gurU ky lwl SWqmeI rih ky
dy Awgmn nwl XwdgwrI AsQwn sQwipq hoieAw ShwdqW pRwpq kr gey[
jo smyN dy bIqx nwl gurduAwrw jnm AsQwn swkw nnkwxw swihb vwprn smyN kuJ B`tI
nnkwxw swihb dy nW nwl ivSv pRis`D muslwmwnW, bwbw krqwr isMG (bydI), mMgl isMG
hoieAw[audwsI sMprdw dy muKI bwbw Almsq jI kU k w Awid ny vI ku k rmI mhM q W dw swQ id` q w[
ƒ gurduAwrw jnm AsQwn dI syvw-sMBwl sRI gurU mhMq nrYx dws qy imstr krI fI.sI Aqy imstr
hirgoibMd swihb ny sONpI sI[ ies qrHW ArMB qoN ikMg kimSnr lwhOr fvIzn dI Sih ’qy nnkwxw
hI ies piv`qr AsQwn dw pRbMD audwsI sMprdw swihb dI piv`qr DrqI KUn nwl lwl ho geI[
dy mhMq-pujwrI hI krdy rhy[ is`K rwj kwl smyN bwbw krqwr isMG (bydI) ƒ kuJ smyN bwAd pMQ
gurduAwirAW dy nW l`gIAW bySumwr jgIrW-jwiedwdW nwl kIqI gdwrI dw Aihsws hoieAw qW auh sRI
ny mhM q W ƒ AwlsI-AXwS qy iBR S t-ku k rmI kr Akwl qKq swihb ’qy pyS hoieAw ijs ’qy aus ƒ
id`qw[ is`K rwj dw sUrj Asq hox dI dyr sI ik hux qk dI sB qoN s^q qnKwh lweI geI[
mhM q W-pu j wrIAW ny AM g ry z Bgq bx AY S -pR s qI ieh du K Wqk swkw gu r U nwnk dy Gr ƒ
krnI SurU kr id`qI[ mhMq-pujwrI gurduAwirAW kptI mhMqW qoN Azwd krvwaux gey guris`KW nwl
dIAW jmInW-jwiedwdW ƒ AwpxI in`jI ipqw-purKI vwpirAw, ies qoN v`D drdnwk Gtnw kI ho skdI
mwlkI mihsUs krn l`gy[ mhMqW-pujwrIAW ny hY[ hr is`K vwsqy nnkwxw swihb piv`qr DrqI
gu r du A wirAW ƒ AY S -pR s qI dy fy r y (A` f y ) bxw hY[ ie`QoN dw mhMq nrYx dws sB qoN v`fw gurU-Gr
(15)
18.
gzikph ;[wB wkf;e cotoh 2013
dw doKI swbq hoieAw[ ieh kukrmI bx cu`kw sI[ gurU-Gr dy prvwnyguris`K ijnHW ƒ ijMdw jMf nwl
Drm-krm ies iv`coN gwieb ho cu`kw sI[ gurduAwrw bMnH, B`T ivc su`t swiVAw igAw pr iksy ny sI
swihbwn dy pR b M D ƒ Aijhy hI kptI mhM q W qo N nhIN aucwrI[ gurduAwrw jnm-AsQwn dy nzdIk
Azwd krvw ky sM g qI pR b M D ’c ilAwau x leI siQq ShIdI KUh qy jMf dw dr`Kq ShIdW dI ShIdI
guris`KW ny gurduAwrw suDwr lihr ArMB kIqI[ dwsqwn ibAwn krdw hY[ jMf dy dr`Kq dI sWB-
ijs qihq sB qoN pihlW gurdAwrw bwby dI byr sMBwl hoxI zrUrI hY[ApRYl, 1921 ’c mhMq nrYx
isAwlkot AkqUbr, 1920 ƒ pMQk pRbMD ’c ilAw dws qy au s dy cwtiVAW ’qy mu k ` d mw clxw Su r U
igAw[ iPr AkqUbr, 1920 ƒ s`cKMf sRI hirmMdr hoieAw[ 12 AkqUbr, 1921 ƒ mhMq nrYx dws
swihb qy sR I Akwl qKq swihb dw pR b M D pM Q k qy aus dy 7 swQIAW ƒ mOq dI szw, 8 swQIAW ƒ
h`QW ’c AwieAw[ aumr kYd dI szw suxweI geI, pr hweIkort ny
SWqmeI is`K syvkW dy KUn nwl mhMq nrYx mhM q dI mO q dI szw au m r kY d ’c qbdIl kr
dws qy aus dy guMifAW ny gurduAwrw jnm AsQwn id`qI[ pr gurduAwrw jnm AsQwn nnkwxw swihb
ƒ l`QpQ kr id`qw[ ieh gurduAwrw swihbwn dI jI dI ieiqhwisk iemwrq, ivSwl drSnI ifauVI
suqMqrqw, AzwdI leI kIqw igAw s`iqAwgRih sI[ qy Ku`lHw ivhVw smyN-sQwn qoN suqMqr sRI gurU nwnk
jbr-zu l m qy A` i qAwcwr dy ivru ` D siq-sM q o K , swihb dI ivcwrDwrw ƒ A`j vI rUpmwn krdy
sbr dy DwrnI ho SWqmeI rih ky kIqw igAw, hn[ ieh swky is`KI-isdk, sbr, swhs qy Shwdq
ivdroh, ros qy roh sI[ ƒ pRq`K qOr ’qy rUpmwn krdy hn[ loV hY, ienHW
mhMq nrYx dws dy bdmwSW dy jbr-zulm qo N pR y r nw lY is` K jIvn jWc ’c siq-sM q o K dy
dI ieMqhw-crmsImW dyKo, sRI gurU gRMQ swihb dI DwrnI ho smyN dy hwxI hox dI!
qwibAw ’qy bYTw gRMQI isMG vI ShId ho igAw qy nnkwxw swihb dy ShIdW dI Xwd ’c SRomxI
sRI gurU gRMQ swihb dy pwvn srUp ’c vI golIAW gu r du A wrw pR b M D k kmy t I ny ShId is` K imSnrI
l`gIAW, ijs ƒ ‘ShIdI bIV’ ikhw jWdw hY [ kwlj sRI AMimRqsr ’c sQwipq kIqw Aqy ShIdI
nnkwxw swihb dy swky smy N gu r is` K W dy siq- jIvn pusqk aucycy qOr ’qy ilKvweI, ijs ivc
isdk, sbr dI prK hoeI[ gurU ky lwlW ny ‘iequ 86 ShIdW dw jIvn vrxn kIqw igAw[
mwrig pYru DrIjY] isru dIjY kwix n kIjY]’ dy dyS vMf smyN qk gurduAwrw nnkwxw swihb
mhWvwk ƒ pR q ` K kr idKwieAw[ ieh ShIdW dy dw pRbMD SRomxI gu:pR:kmytI krdI rhI pr dyS dy
piv`qr KUn sdkw hI AMgryz rwj kwl smyN suqMqr btvwry nwl ij`Qy is`KW dw bySumwr jwnI qy mwlI
is` K sM s Qw SR o m xI gu r du A wrw pR b M D k kmy t I sR I nukswn hoieAw, aus dy nwl ijMd-jwn qoN ipAwry
AMimRqsr hoNd ’c AweI, ijs ƒ is`K pwrlImYNt gurduAwry-gurDwmW qoN vI is`K ivCV gey[ ivCoVy
hox dw mwx-siqkwr hwsl hY[ ies duKWqk swky dy nwsUr ƒ Brn vwsqy hr is`K svyry-Swm ienHW
ƒ SbdI rUp nhIN id`qw jw skdw[ AMimRq vyly sRI gurduAwirAW-gurDwmW dy drSndIdwr leI
gu r U nwnk dy v jI dy jnm AsQwn ’qy drSn- Arjo e I-jo d VI krdw hY [
dIdwr kr rhy SWqmeI guris`KW ’qy jdoN mhMq qy ijs Drq suhwvI qoN ‘nwnk inrml pMQ’
aus dy guMifAW ny golIAW dw mINh vrswieAw hovygw, dw Awgwz hoieAw, aus DrqI dy zry-zry nwl hr
ikqnI kruxwmeI-duKdweI GVI hovygI– kyvl nwnk nwm lyvw dI muh`bq hoxI lwzmI hY[ ijs
klpnw hI kIqI jw skdI hY [ gu r U nwnk nwm DrqI qo N c` l ky sR I gu r U nwnk dy v jI ny ‘scu
lyvw guris`KW ny Awpxy pwk piv`qr KUn nwl mhMqW suxwiesI sc kI bylw’ dw sMdyS smu`cI mwnvqw ƒ
dy pwpW nwl gMDlI hoeI DrqI ƒ Do ky piv`qr kr id`qw[ gurU nwnk swihb ny jbr-zulm dy ivr`uD
id` q w[ ko m l-idl kvI crn isM G s&rI dy bo l bulMd-Avwz smyN dy bwdSwh bwbr ƒ jwbr kih
hn:- smyN-sQwn qy pRsiQqIAW qoN pRBwivq nw huMidAW
sVdy jMf ny pu`iCAw B`T koloN – sVn vwlw kI sV hoieAW smyN isr s`c dy isDWq ilKy, s`c dy sohly
ky mr igAw ey? gwey- s`c ƒ jIvn ’c jIA ky drswieAw[ pr
BKdy B` T ny A` g o N ju A wb id` q w, au h qW mY ƒ vI A`j AsIN sRI gurU nwnk dyv jI dy is`K sdvwaux
TMifAW kr igAw ey... vwly hI bhuqy smyN isr s`c qW kI bolxw sgoN s`c
ikqny sbr, sihj sIqlqw dy DwrnI hoxgy bolx qoN hI kMnHIN kqrwauNdy hW[
(16)