FAMILIAS LÉXICAS

 Familia léxica:       É o conxunto           de palabras que       presentan a mesma raíz
 etimolóxica

    Familias léxicas regulares: as palabras que as compoñen presentan un
 lexema idéntico: terra, terrestre, soterrar, aterrar, terroso...
    Pode suceder que, por razóns ortográficas, algunha das palabras integrantes
dunha familia léxica presente unha grafía diferente, sen alterarse a raíz desde o
punto de vista da pronuncia. Neste caso, a familia léxica segue considerándose
regular (ex. barco, barquiño, embarcar, barqueiro...)

    Familias léxicas irregulares: as palabras que as componen presentan, por
 razóns de evolución da lingua, dous ou máis lexemas lixeiramente diferentes.

                                  FAMILIAS LÉXICAS IRREGULARES
   cor                 corar                         colorar                 colorante
                                                     colorido                incoloro

   dor                 dorido                        doloroso                condolencia
   doenza              doente            doer        dolencia

   lúa                 luar                          lunar                   lunático
   luarada             aluar                         luneta                  alunar            alunaxe

   lume                lumear                        Iluminar            luminoso
   lumegar             alumar           lumeiro      iluminación         luminotecnia        luminosidade
   orde               desorde                        ordenar                 ordenador
   contraorde                                        coordinar               subordinar

   persoa              persoal                       personaxe               personalidade
   impersoal           persoeiro                     personalizar

   saír      saínte   sobresaínte      saída         Salientar               saliente       sobresaliente
   segredo             segredar                      secreto           secretamente            secretario

   só                 soamente        soidade        solo          solista                solitario
   soar                resoar                        disonancia                resonancia
   consoante           soante                        consonantismo             consonancia

   táboa               taboado        taboeiro       tabular           tabulador                taboleiro
   vir                 convir                        conveniente             inconveniente
   provir              intervir                      proveniente             interviniente

   vixiar              vixiante       vixía          Vixilancia         vixilante

   vontade                                           Voluntario        voluntarioso voluntariedade

   xear                xeada                         conxelar                xelado

   xerar               xeral                         dexenerar               xeneral
   xeralmente          xeración                      xeneralizar             xeneralidade
EXERCICIOS


 1.- Formar as familias léxicas de mar, ferro, barco e tolo

 2.- Buscar a palabra que non forma parte de cada familia:

    a) Plano, planisferio, planura, planear, chan, chaira...
    b) Peito, peitoril, peitoral, peitear, antepeito, peituga..
    c) Leite, leito, leitón, lactosa, lácteo, leiteira...
    d) Alba, albor, alboroto, alborada, alborexar, albo...
    e) Sol, parasol, soleira, solaina, xirasol...

 3.- Completar:

     a) Se non é vogal, é ..................., e forma parte do sistema .................... da
 lingua
     b) O ................ é un alimento de variados sabores que necesariamente hai que
 conservar no ............... do frigorífico
     c) Naquela novela había unha grande cantidade de .................... e para poder
 facer un bo estudio deles, creo que sería adecuado ................ ou facer un
 inventario completo de todos eles
     d) A pesar de non posuír unha técnica moi depurada era un xogador
 tremendamente ....................
     e) Non me preocupan tanto as actitudes particulares como as .................... e
 estaba claro que aquela situación que no inicio fora moi positiva comezaba agora
 a ....................
     f) Cando ela morreu, presentoulle ao seu marido as súas .................... en
 .................... porque a familia nunca a tería aceptado nas honras fúnebres
     g) Finalmente démonos conta de que aquela infornmación .................... do
 .................... de anuncios era totalmente incorrecta
     h) Os científicos da NASA analizaron con axuda dos seus .................... a
 composición das mostras .................... recollidas polos astronautas da misión
     i) Aquel ....................do exército era capaz de.................... aos seus
 subordinados máis próximos accións impropias da condición militar

4.- Substituír as palabras subliñadas polo adxectivo ou advervio correspondente:

   a) Presentouse por propia vontade
   b) Un produto que dá cor
   c) Un conflito entre xeracións diferentes
   d) Un líquido sen cor
   e) Unha morte que causa dor
   f) Uns verbos sen desinencias de persoa
   g) As medidas que conveñen para solucionar o conflito
   h) Unha persoa que vive sen compañía
   i) Un xogador que pon moita vontade no xogo
   l) Un político que sobresae
 _______________________________________________________________

Familias léxicas

  • 1.
    FAMILIAS LÉXICAS Familialéxica: É o conxunto de palabras que presentan a mesma raíz etimolóxica Familias léxicas regulares: as palabras que as compoñen presentan un lexema idéntico: terra, terrestre, soterrar, aterrar, terroso... Pode suceder que, por razóns ortográficas, algunha das palabras integrantes dunha familia léxica presente unha grafía diferente, sen alterarse a raíz desde o punto de vista da pronuncia. Neste caso, a familia léxica segue considerándose regular (ex. barco, barquiño, embarcar, barqueiro...) Familias léxicas irregulares: as palabras que as componen presentan, por razóns de evolución da lingua, dous ou máis lexemas lixeiramente diferentes. FAMILIAS LÉXICAS IRREGULARES cor corar colorar colorante colorido incoloro dor dorido doloroso condolencia doenza doente doer dolencia lúa luar lunar lunático luarada aluar luneta alunar alunaxe lume lumear Iluminar luminoso lumegar alumar lumeiro iluminación luminotecnia luminosidade orde desorde ordenar ordenador contraorde coordinar subordinar persoa persoal personaxe personalidade impersoal persoeiro personalizar saír saínte sobresaínte saída Salientar saliente sobresaliente segredo segredar secreto secretamente secretario só soamente soidade solo solista solitario soar resoar disonancia resonancia consoante soante consonantismo consonancia táboa taboado taboeiro tabular tabulador taboleiro vir convir conveniente inconveniente provir intervir proveniente interviniente vixiar vixiante vixía Vixilancia vixilante vontade Voluntario voluntarioso voluntariedade xear xeada conxelar xelado xerar xeral dexenerar xeneral xeralmente xeración xeneralizar xeneralidade
  • 2.
    EXERCICIOS 1.- Formaras familias léxicas de mar, ferro, barco e tolo 2.- Buscar a palabra que non forma parte de cada familia: a) Plano, planisferio, planura, planear, chan, chaira... b) Peito, peitoril, peitoral, peitear, antepeito, peituga.. c) Leite, leito, leitón, lactosa, lácteo, leiteira... d) Alba, albor, alboroto, alborada, alborexar, albo... e) Sol, parasol, soleira, solaina, xirasol... 3.- Completar: a) Se non é vogal, é ..................., e forma parte do sistema .................... da lingua b) O ................ é un alimento de variados sabores que necesariamente hai que conservar no ............... do frigorífico c) Naquela novela había unha grande cantidade de .................... e para poder facer un bo estudio deles, creo que sería adecuado ................ ou facer un inventario completo de todos eles d) A pesar de non posuír unha técnica moi depurada era un xogador tremendamente .................... e) Non me preocupan tanto as actitudes particulares como as .................... e estaba claro que aquela situación que no inicio fora moi positiva comezaba agora a .................... f) Cando ela morreu, presentoulle ao seu marido as súas .................... en .................... porque a familia nunca a tería aceptado nas honras fúnebres g) Finalmente démonos conta de que aquela infornmación .................... do .................... de anuncios era totalmente incorrecta h) Os científicos da NASA analizaron con axuda dos seus .................... a composición das mostras .................... recollidas polos astronautas da misión i) Aquel ....................do exército era capaz de.................... aos seus subordinados máis próximos accións impropias da condición militar 4.- Substituír as palabras subliñadas polo adxectivo ou advervio correspondente: a) Presentouse por propia vontade b) Un produto que dá cor c) Un conflito entre xeracións diferentes d) Un líquido sen cor e) Unha morte que causa dor f) Uns verbos sen desinencias de persoa g) As medidas que conveñen para solucionar o conflito h) Unha persoa que vive sen compañía i) Un xogador que pon moita vontade no xogo l) Un político que sobresae _______________________________________________________________