Ατζέντα
• Σκοπός
• Δημιουργικότητα
•Δημιουργική Διαδικασία (Φ3ΕΑ)
• Συν-Δημιουργικότητα
• Η Δημιουργικότητα στην Κοινωνικοπολιτισμική
Μάθηση
• Εφαρμογές στην Τάξη
Δημιουργικότητα είναι...
• …ηδιαδικασία της σκέψης μέσω της οποίας
συνδυάζονται η φαντασία, η διορατικότητα,
η εφευρετικότητα, η καινοτομία, η ιδιοφυΐα,
η διαίσθηση, η έμπνευση και η διαφώτιση,
ώστε να προκύψουν νέες ιδέες, οι οποίες
μπορούν να καταστούν χρήσιμες.
20% του χρόνουεργασίας στη Google είναι
για καφέ & κουβέντα
10.
Σκέψη: Βάση Δημιουργικότητας
•Σκέψη είναι η διαδικασία εισροής, επεξεργασίας,
ελέγχου των ερεθισμάτων του εξωτερικού και
του εσωτερικού περιβάλλοντος του ανθρώπου,
καθώς και η εκροή σε αντιδράσεις (επιλογή,
απόφαση κλπ.) του εγκεφάλου.
• Γέννηση Ιδέας – Αποκλίνουσα σκέψη
• Επιλογή Ιδέας – Συγκλίνουσα σκέψη
– Η αποκλίνουσα σκέψη αναφέρεται στη φαντασία
με έδρα στο δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου
– Η συγκλίνουσα σκέψη αναφέρεται στην κριτική
ικανότητα με έδρα στο αριστερό ημισφαίριο του
εγκεφάλου
Εγκέφαλος & Δημιουργικότητα
Αριστερόημισφαίριο
Κάνει επεξεργασία με
βάση τη
σχολαστικότητα, την
ακρίβεια στη
λεπτομέρεια και την
πιστή τήρηση μιας
σειράς ενεργειών ή
μιας διαδικασίας.
Δεξί ημισφαίριο
Επεξεργάζεται την
αισθηματική και
μεταφορική
πλευρά του λόγου.
Ερευνά, έχει
περιέργεια,
αισθάνεται,
φαντάζεται.
Συγκλίνουσα
σκέψη
Αποκλίνουσα
σκέψη
(Fink & Marshall, δεκαετία του 90)
Δημιουργικότητα – ΣτιγμήΕύρηκα!
Αυτή είναι μια άποψη της δεξιάς πλευράς
του κρανίου από μαγνητική τομογραφία.
Το κύριο εύρημα ήταν ότι όταν έλυναν τα
παζλ με Στιγμή Εύρηκα, υπήρξε μια
έκρηξη δραστηριότητας στο δεξί
ημισφαίριο του εγκεφάλου, σε μια
περιοχή ακριβώς πάνω από το δεξί αυτί.
Αυτή η αύξηση στη δραστηριότητα ήταν
σχετικά ξαφνική. Αυτό δεν συνέβαινε,
όταν οι φοιτητές έλυναν ένα πρόβλημα
αναλυτικά (Ιωάννης Κουνιός).
Δημιουργικός
• Είναι άτομομε μεγάλο βαθμό ενεργητικότητας.
• Έχει υψηλή παραγωγικότητα.
• Είναι περίεργος.
• Είναι επίμονος.
• Είναι ανοικτός στις ιδέες των άλλων.
• Δείχνει προθυμία και ετοιμότητα για αμφισβήτηση των
ιδεών των άλλων ατόμων.
• Σέβεται τις απόψεις των άλλων.
• Μπορεί να αξιολογεί.
• Είναι αντικειμενικός.
• Μπορεί να κάνει συσχετισμούς ανάμεσα σε ιδέες.
19.
Πολύ δημιουργικός!
• Ταενδιαφέροντά του είναι πολλά σε βάθος και όχι
επιφανειακά.
• Μπορεί να προγραμματίζει μακροχρόνια.
• Έχει ηγετικές ικανότητες χωρίς να είναι άτομο
αυταρχικό.
• Έχει την ικανότητα να πείθει τους άλλους.
• Έχει αυτοπεποίθηση.
• Αναζητά την αλήθεια και την ομορφιά.
• Γνωρίζει πώς να διατυπώνει ερωτήσεις, πότε να τις
διατυπώνει και τι είδους ερωτήσεις να διατυπώνει.
20.
Κατορθώματα (Κουτσάκος, 1986)
•Υπερβαίνει τα διάφορα τυποποιημένα
σχήματα (έννοιες, κατηγορίες, αξιώματα,
θεωρίες) στα οποία έχουν οργανωθεί οι
εμπειρίες, οι πληροφορίες και οι γνώσεις
του.
➢Διευρύνει
➢Αντιστρέφει
➢Ανασυνθέτει
➢Πλάθει τελείως καινούρια σχήματα
• Μεγάλο ‘Δ’Δημιουργικότητας: Δημιουργός
• Μικρό ‘δ’ δημιουργικότητας : συν-δημιουργός
• Η ανθρώπινη δημιουργικότητα είναι μια δεξιότητα
επικοινωνίας (ενημέρωση, συμμετοχή, έμπνευση)
Συν-Δημιουργικότητα
Δημιουργική Ομάδα
● Περισσότεραάτομα έχουν περισσότερες ιδέες
● Ποικιλία έκφρασης ιδεών λόγω του διαφορετικού υπόβαθρου γνώσεων
που διαθέτουν τα μέλη της
● Έχει μεγάλο βαθμό διασταύρωσης ιδεών μεταξύ των μελών της
● Παρουσιάζει άμιλλα παραγωγής ιδεών μεταξύ των μελών της
● Υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα παρώθησης των μελών της για
παραγωγή ιδεών
● Υπάρχει ενθουσιασμός και χαρά της δημιουργικότητας
● Ιδέες από Συγκρούσεις / Διαφορετικότητα (diversity): Θέση Αντίθεση
Σύνθεση
Διαδικασία Δημιουργικότητας
1. Προετοιμασία:προσδιορισμός προβλήματος, συγκέντρωση σχετικών
πληροφοριών και ανάλυσής τους
2. Καταγραφή ιδεών: θετική αντιμετώπιση του προβλήματος,
ποσότητα και πρωτοτυπία ιδεών, αναστολή της κριτικής διαδικασίας,
γόνιμη διασταύρωση ιδεών, ενθάρρυνση για νέες ιδέες, κλίμα
ενθουσιασμού και ευάρεστης ψυχικής κατάστασης
3. Εκκόλαψη ιδεών: ωρίμανση μίας ιδέας μετά από εύλογο χρονικό
διάστημα και μέσω το υποσυνειδήτου
4. Εύρηκα! (Aha! Experience/Moment)
5. Αξιολόγηση ιδεών: συλλογική, αντικειμενική
Ιδεοκαταιγίδα...+
είναι μια τεχνικήπου βασίζεται
σε πολλαπλή γέννηση ιδεών σε
σύντομο χρονικό διάστημα. Μετά τον
ορισμό του προβλήματος τα μέλη
καλούνται να καταθέσουν τις ιδέες
τους, χωρίς σκέψη και χωρίς να
κρίνουν τις απόψεις τους. Η
καταγραφή των ιδεών μπορεί να
γίνει με σημειώσεις, χάρτες ιδεών, σε
χαρτί ή με χρήση εργαλείων.
Στη συνέχεια, τα μέλη, μετά από
σκληρή κριτική, κρατούν
τις πιο εφαρμόσιμες λύσεις
και ενθαρρύνονται
να συνεργαστούν τα μέλη
μεταξύ τους.
39.
Ιδεοκαταιγίδα
1. Εστίαση σεσυγκεκριμένο πρόβλημα
2. Αναστολή απόφασης
3. Διασφάλιση για μη-κριτική σε
οποιεσδήποτε ιδέες έρχονται πάνω στο
τραπέζι
4. Γραμμική συζήτηση: συζήτηση για
συγκεκριμένα θέματα σε
συγκεκριμένες χρονικές στιγμές και
σκληρή κριτική
5. Χτίσιμο πάνω στις ιδέες
40.
Υβριδική Συνεργία
• ΥβριδικήΣυνεργία είναι μια άλλη τεχνική που αναπτύχθηκε ειδικά
για τα διαδικτυακά φόρουμς. Τα μέλη μπορούν να
χρησιμοποιήσουν ένα εργαλείο συζήτησης και να επισημάνουν τα
θέματά τους έχοντας μη-γραμμική δομή, με τα ακόλουθα
χαρακτηριστικά:
1. Πληροφορίες και δεδομένα
2. Συναισθήματα και τις κοινωνικά μηνύματα
3. Δημιουργικότητα και εξερεύνηση
4. Αξιολόγηση και εκτίμηση
5. Συμπέρασμα
CSCW-CSCL (Lambropoulos & Kampylis, 2008)
Η Δημιουργική Διαδικασία(Φ3ΕΑ) (1/2)
• 1. Φαντασία
Στο στάδιο αυτό γίνεται η κατάρριψη των ορίων σε μια κατάσταση ή ένα πρόβλημα
με ιδεολογική προσέγγιση των δυνατοτήτων για το τι θα μπορούσε να συμβεί
υποθετικά.
• 2. Έρευνα
Στο στάδιο αυτό γίνεται διερεύνηση της προβληματικής κατάστασης για απαντήσεις
στα ερωτήματα πώς, τι, ποιος, πότε, γιατί.
• 3. Επώαση
Στο στάδιο αυτό παρατηρείται απουσία δραστηριότητας καθώς οι πληροφορίες
ελλοχεύουν εν δυνάμει τόσο στο προ–συνειδητό επίπεδο όσο και στο ασυνείδητο.
Συμβαίνει μια ασύνειδη εσωτερική διαδικασία σε στιγμές που το άτομο χαλαρώνει,
όπως για παράδειγμα βλέποντας τηλεόραση, διαβάζοντας ένα βιβλίο, κάνοντας έναν
περίπατο και κυρίως όταν κοιμάται.
49.
Η Δημιουργική Διαδικασία(Φ3ΕΑ) (2/2)
• 4. Εύρηκα!
Στο στάδιο αυτό η διορατικότητα έρχεται στην επιφάνεια του συνειδητού στιγμιαία
και είναι γνωστή με τη φράση του Αρχιμήδη «Εύρηκα!». Η αναγνώριση αυτή
συνοδεύεται με ευφορία και ενθουσιασμό.
• 5. Αξιολόγηση
Στο στάδιο αυτό γίνεται αξιολόγηση των νέων ιδεών με στόχο τον έλεγχο της
εγκυρότητας, της λειτουργικότητας και της χρησιμότητάς της, ώστε να βρεθεί η πιο
έγκυρη λύση και ο πιο κατάλληλος τρόπος διατύπωσης για την εφαρμογή και την
υλοποίησή της.
Αυτή η ταξινόμηση του Wallas δεν έχει αναπροσαρμοστεί από το 1925 και είναι
πλέον κλασική στην επιστήμη της δημιουργικότητας. Η μόνη πρόσθεση είναι το
πρώτο στάδιο της φαντασίας.
50.
4Cs: Δημιουργικότητα, Επικοινωνία,Συνεργατικότητα,
Κριτική Σκέψη & Εμπιστοσύνη
Για τους εκπαιδευτικούς και τους/τις μαθητές/τριες
• Creativity / Δημιουργικότητα
• Communication / Επικοινωνία
• Collaboration / Συνεργατικότητα
• Critical Thinking / Κριτική Σκέψη
• Confidence / Εμπιστοσύνη
51.
Eπίσης...
● Έξυπνη διδασκαλίαγια τα δυο ημισφαίρια του εγκεφάλου για ιδέες, αξιολόγηση και
πραγματοποίησή τους από τους μαθητές/τριες (imagineering)
● Τεχνικές για ανάπτυξη φαντασίας, σκέψης και προσοχής – για τον αποσπασματικό κόσμο που
ζούμε
● Στάδια στη μέθοδο πρότζεκτ και το τελικό στάδιο της παρουσίασης των εργασιών των
μαθητών
● Παιδαγωγικές προσεγγίσεις για ατομική και συνεργατική μάθηση – δημιουργική ροή για όλους
τους μαθητές/τριες
● Επικοινωνία και συνεργασία στο εργαστήριο Η/Υ
● Στενή συνεργασία μεταξύ συναδέλφων
● Στενή συνεργασία με το Σύλλογο Γονέων
● Αλληλεπίδραση με τον κόσμο γύρω μας
Δημιουργία Ροής στηΣχολική Τάξη
• Ζώνη Επικείμενης Ροής (Zone of Optimal Flow)
• Δημιουργική & Κριτική Σκέψη
56.
Ζώνη Επικείμενης Ροής1/3
• 1) Οργάνωση δραστηριοτήτων με ένα σαφές σύνολο
στόχων, ώστε να δοθεί κατεύθυνση και δομή στην
εργασία και το έργο.
• 2) Εξισορρόπηση μεταξύ των προκλήσεων όπως τις
αντιλαμβάνεται το κάθε μέλος της ομάδας και των
δικών του δεξιοτήτων. Κάποιος πρέπει να έχει
εμπιστοσύνη στον εαυτό του και να πιστεύει ότι είναι
ικανός να διεκπεραιώσει την εργασία ή το έργο.
57.
Ζώνη Επικείμενης Ροής2/3
• 3) Παροχή σαφούς και
άμεσης
ανατροφοδότησης για
την προσαρμογή των
επιδόσεων ώστε να
επιτευχθούν οι στόχοι.
58.
Ζώνη Επικείμενης Ροής3/3
• Σαφείς στόχοι ως το επίπεδο πρόκληση και υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων
• Συγκέντρωση και εστίαση της προσοχής
• Απώλεια των αισθήσεων
• Διαστρεβλωμένη αίσθηση του χρόνου
• Άμεση ανατροφοδότηση
• Ισορροπία μεταξύ του επιπέδου ικανότητας και της πρόκλησης
• Αίσθηση του ελέγχου της κατάστασης ή της δραστηριότητας
• Η εγγενής επιβράβευση προέρχεται από την εμπλοκή στη δραστηριότητα ώστε να
υπάρχει αβίαστη δράση
• Έλλειψη επίγνωσης των σωματικών αναγκών
• Απόλυτη απορρόφηση στη δραστηριότητα
• Ύπαρξη ελάχιστου δημιουργικού άγχους
59.
Δημιουργική Αφήγηση (1/2)
ΤοΤαξίδι του
Ήρωα (12
βήματα)
Πλοκή Γεγονότα Συγκρούσεις
Συνοχή και
Συνεκτικότητα
ιστορίας
60.
• Συναισθηματικό θέμα(απώλεια, αδυναμία χαρακτήρα,
αντίδραση σε εξωτερική επιθετικότητα κλπ.)
• Χαρακτήρες
• Διάλογος
Το Συναισθηματικό Ταξίδι του Ήρωα
Ισορροπία, ελπίδα, κάθαρση
Δημιουργική Αφήγηση (1/2)
Γράψε τη ΄δικήσου’ ιστορία
• Η δημιουργικότητα και η δημιουργική
αφήγηση δεν έχει όριο ηλικίας. Μπορεί να
διδαχθεί κατά την προσχολική ηλικία και από
τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου.
• Ποιο είναι το θέμα που σε απασχολεί;
78.
Εργαστήριο Δημιουργικότητας
(Μόνο γιασας. Μόνοι/ες ή σε ομάδα)
• Ποιο θέμα σε απασχολεί;
• Αρχή κατάστασης > Πού θέλεις να βρεθείς;
– Reverse engineering
– Αρχή – Τέλος – Αρχή
• Χρησιμοποίησε όποιες τεχνικές
δημιουργικότητας θέλεις για την πλοκή και τους
χαρακτήρες
Σημείωμα Αδειοδότησης
• Τοπαρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative
Commons Αναφορά, Όχι Παράγωγα Έργα Μη Εμπορική Χρήση 4.0 [1] ή
μεταγενέστερη, Διεθνής Έκδοση. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων
π.χ. φωτογραφίες, διαγράμματα κ.λ.π., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό
και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο
«Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων».
• [1] h t t p ://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
• Ως Μη Εμπορική ορίζεται η χρήση:
– που δεν περιλαμβάνει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό όφελος από την χρήση
του έργου για το διανομέα του έργου και αδειοδόχο
– που δεν περιλαμβάνει οικονομική συναλλαγή ως προϋπόθεση για τη χρήση ή
πρόσβαση στο έργο
– που δεν προσπορίζει στο διανομέα του έργου και αδειοδόχο έμμεσο
οικονομικό
81.
Διατήρηση Σημειωμάτων
• Οποιαδήποτεαναπαραγωγή ή διασκευή του
υλικού θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει:
– το Σημείωμα Αναφοράς
– το Σημείωμα Αδειοδότησης
– τη δήλωση Διατήρησης Σημειωμάτων
– το Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων (εφόσον υπάρχει)
μαζί με τους συνοδευόμενους υπερσυνδέσμους.