o Ενδιαφέρον θέμα.
o Χαρτογραφία, μια από τις αρχαιότερες επιστήμες .
o Μέσο ανάπτυξης κρατών, πόλεων & ανθρώπινων
δραστηριοτήτων .
o Νέος τρόπος καταγραφής, οργάνωσης και διαχείρισης
φυσικού & ανθρωπογενούς περιβάλλοντος .
o Απεριόριστες χρήσεις .
4.
o Να γνωρίσουμετην εξέλιξη της χαρτογραφίας .
o Να μάθουμε τι είναι χάρτης και πώς κατασκευάστηκε .
o Να ενημερωθούμε για συγγενείς επιστήμες .
o Να αναλύσουμε τα στοιχεία του .
o Να δούμε τις χρήσεις και τις εφαρμογές του .
o Να διερευνήσουμε τα είδη χαρτών .
o Να κατανοήσουμε γιατί είναι απαραίτητος στον
σύγχρονο άνθρωπο .
5.
«θυμᾶσαι, πού ταξίδιαὀνειρευόμουνα
κ’ εἶχα ἕνα διαβήτη κ’ ἕνα χάρτη
καί πάντα γιά νά φύγω ἑτοιμαζόμουνα
κι ὅλο ἡ μητέρα μοῦ ‘λεγε: Τό Μάρτη…»
Νίκος Καββαδίας, Μαραμπού, 1933
1.
2.
3.
4.
5.
Η ιστορική εξέλιξητης επιστήμης της Χαρτογραφίας .
Η έννοια του χάρτη .
Η επιστήμη της Γεωδαισίας .
Θεματική Χαρτογραφία .
Χρήσεις και εφαρμογές χαρτών .
Οι πρώτοι χάρτες
οφείλονταιστη
μετακίνηση μεγάλων
ομάδων ανθρώπων με
σκοπό την αναζήτηση
τροφής, νερού ή
κατάκτησης εδαφών
περισσότερο εύφορων
και πλούσιων.
Οι Ρωμαίοιχρησιμοποιούσαν
χάρτες περισσότερο για
πρακτικούς σκοπούς, όπως ήταν
οι στρατιωτικές εκστρατείες ή η
διοίκηση των επαρχιών.
Ο διπλανός χάρτης βασισμένος
στον χάρτη του Αγρίππα
σχεδιάστηκε από τον ανθρωπιστή
Κόνρατ Πόυτινγκερ.
18.
Οι Ρωμαίοιχρησιμοποιούσαν
χάρτες περισσότερο για
πρακτικούς σκοπούς, όπως ήταν
οι στρατιωτικές εκστρατείες ή η
διοίκηση των επαρχιών.
Οι κυριότεροι Ρωμαίοι
χαρτογράφοι είναι οι:
Πολύβιος, Ποσειδώνιος,
Στράβωνας και Κλαύδιος ο
Πτολεμαίος
19.
Οι χάρτεςείναι επηρεασμένοι
από το δόγμα της Εκκλησίας
με αποτέλεσμα το ενδιαφέρον
να μετατοπίζεται στη Μέση
Ανατολή με επίκεντρο τους
Άγιους Τόπους, και κυρίως
την Ιερουσαλήμ.
20.
Δεν υπάρχουνμεσημβρινοί και παράλληλοι.
Η γη αναπαριστάνονταν ως σφαίρα, έχοντας το
σχήμα Ο μέσα στο οποίο εφάπτονταν
σχεδιασμένο ένα Τ.
Το Τ αναπαριστάνει τη θάλασσα που
περιβάλλεται από τον Ωκεανό, ο οποίος
συμβολίζεται με το Ο
Ενώ στο κέντρο του κύκλου και στο σημείο
τομής του Τ τοποθετείται η Ιερουσαλήμ στους
Άγιους Τόπους.
Για τις ανάγκες μάλιστα του
προσανατολισμού, η Ανατολή ήταν
τοποθετημένη στο πάνω μέρος του χάρτη.
21.
12ος αι.μ.Χ.
Κυρίως Καταλανοί και Ιταλοί
ναυτικοί.
Ο παλαιότερος
πορτολανικός χάρτης που
διασώζεται είναι γνωστός με
την ονομασία Κάρτα Πιζάνα
(Carta Pisana)και βρέθηκε
στην Πίζα
Χειροποίητα
κατασκευασμένος γύρω στα
1275 μ.Χ .
22.
Κατά τονΜεσαίωνα, αντίθετα με
τη στασιμότητα που υπάρχει
στην Ευρώπη οι Άραβες
σημείωσαν μεγάλη πρόοδο τόσο
στην χαρτογραφική επιστήμη
όσο και στην κατασκευή χαρτών.
Ειδικότερα μετέφρασαν τα έργα
του Πτολεμαίου, και συνέβαλαν
έτσι στη διατήρηση της
παράδοσης των Ελλήνων στον
τομέα αυτόν.
23.
Οι Κινέζοιανέπτυξαν τη χαρτογραφία,
όπως και τις άλλες επιστήμες και
τέχνες, ανεξάρτητα από τη Δύση.
Οι πρώτοι χάρτες χαράσσονταν σε
φύλλα χαλκού, και από τον 10ο αιώνα
άρχισε η χάραξή τους σε ξύλινες
πινακίδες.
Ο αρχαιότερος γνωστός κινέζικος
χάρτης χρονολογείται από το 1137.
Ονομαστός έγινε και ο Κινέζικος Άτλας
που εκδόθηκε από τον Τουσιε-ουν το
1311 και 1312.
25.
Στην ανάπτυξη τηςχαρτογραφίας αυτήν την εποχή συνέβαλλαν :
i.
H ανακάλυψη στη Δύση της «Γεωγραφίας» του Πτολεμαίου, όπου εκεί
πρωτοκαθιερώθηκε ένα σύστημα μέτρησης μήκους πλάτους.
26.
ii.
Η παράλληλη επινόησηκαι τελειοποίηση οργάνων και μεθόδων μέτρησης
συνετέλεσαν στη δημιουργία μιας χρυσής εποχής της χαρτογραφίας.
iii. Η εφεύρεση της τυπογραφίας το 1456 από τον Γουτεμβέργιο, χάρη στην
οποία έγινε δυνατή η αναπαραγωγή των χαρτών σε μεγάλο αριθμό
αντιτύπων και η ευρεία κυκλοφορία τους σε όλο τον κόσμο.
27.
iv.
v.
Οι μεγάλες ανακαλύψεις
τουΧριστόφορου
Κολόμβου και του
Αμέρικο Βεσπούτσι
συνέβαλλαν αρκετά
στην χρήση και στην
ανάπτυξη των χαρτών.
Η πρόοδος στις άλλες
τεχνολογίες, όπως στην
πλοήγηση, τη ναυπηγική και
στα όργανα αστρονομίας,
αναβάθμισε τις
χαρτογραφικές γνώσεις και
ενθάρρυνε τις εξερευνήσεις
και τις ανακαλύψεις.
28.
Στον 16οαιώνα η Ιταλική Σχολή απέδειξε τη μεγάλη καλλιτεχνική υπεροχή των
Ιταλών καλλιτεχνών στην τεχνική της χαλκογραφίας.
Οι χάρτες διακρίνονται για τη λεπτότητα και αυστηρότητα των γραμμών τους.
Τα χαρτογραφικά κέντρα της Ιταλίας εκείνη την περίοδο είναι η Ρώμη και η
Βενετία.
Εκεί πρωτοεμφανίζονται οι άτλαντες Lafreri.
29.
Ξεκίνησε τοτελευταίο
τέταρτο του 16ου αιώνα και
έφθασε, ουσιαστικά χωρίς
διακοπή, μέχρι τις αρχές του
18ου αιώνα.
Ο σημαντικότερος
εκπρόσωπος της Ολλανδικής
Σχολής υπήρξε ο μαθηματικός
και γεωγράφος Γεράρδος
Μερκάτορ (15121594).
30.
Η σύγχρονηεποχή της
χαρτογραφίας αρχίζει από
τα μέσα του 18ου αιώνα.
Οι χαρτογραφικές
εργασίες γίνονται πλέον με
επιστημονικές μεθόδους
Οι χάρτες που
καταρτίζονται είναι
περισσότερο ακριβείς και
λεπτομερείς.
31.
Οι γαλλικοίχάρτες συνδυάζουν τη
μαθηματική ακρίβεια με την
καλλιτεχνική παρουσίαση.
Περίφημοι είναι οι 98 χάρτες του
Guillaume Delisle (1675-1726), μεταξύ
των οποίων και πολλοί χάρτες της
Ελλάδας, ιστορικοί και σύγχρονοι.
Αφετηρία των χαρτών θεωρείται ο
τοπογραφικός χάρτης της Γαλλίας, που
καταρτίστηκε το 1760 από τον Καίσαρα
Φραγκίσκο Cassini de Thury (17141784) κλίμακας 1:86.400, και ήταν ο
πρώτος τοπογραφικός χάρτης που
στηρίχτηκε σε τριγωνισμό ακριβείας.
32.
Στις αρχές του19ου αιώνα στον τομέα της
χαρτογραφίας ηγείται η Γερμανία με τους
Χούμπολτ Μπεργκχάους, Κίπερτ και Πέτερμαν.
Κατά τον 19ο αιώνα ιδρύονται επίσης διεθνείς
γεωγραφικές ενώσεις.
Στο Διεθνές Γεωγραφικό Συνέδριο στην
Αμβέρσα το 1871 αποφασίστηκε η καθιέρωση
του μεσημβρινού του Γκρήνουιτς ως βασικού
κοινού για όλα τα κράτη μεσημβρινού
Στο ίδιο Συνέδριο στη Βέρνη το 1891 προτάθηκε
η κατάρτιση ενός «Παγκόσμιου Χάρτη »
κλίμακας 1:1.000.000.
33.
Τα σκήπτραείχε η Γαλλία με τους
ονομαστούς χάρτες των Σράντερ,
Μπογκ, Βιβιέν ντε Σαιν-Μαρτέν και
άλλων.
Στο ίδιο Επίπεδο βρίσκονταν και οι
ιταλικοί χάρτες των γεωγραφικών
ινστιτούτων του Πέργκαμο και του
Ντε Αγκοστίνι.
Το 1922 ιδρύθηκε η Διεθνής
Γεωγραφική Ένωση.
34.
Μέχρι το1940 μόλις το 10%
του κόσμου είχε
χαρτογραφηθεί με επαρκή
λεπτομέρεια
Γερμανία: η ανάγκη για
σύνταξη χαρτών για
στρατιωτικούς σκοπούς πήρε
εθνικό χαρακτήρα
ΗΠΑ: μεγάλο πρόγραμμα
αεροφωτογράφισης και
επεξεργασίας των στοιχείων
35.
1961 :η ίδρυση της Διεθνούς
Οργάνωσης Χαρτογραφίας
εξασφάλισε τη συστηματική
μελέτη των προβλημάτων
της χαρτογραφίας.
Το Γραφείο Χαρτογραφίας
Ηνωμένων Εθνών
διοργανώνει χαρτογραφικά
συνέδρια κάθε τρία χρόνια.
τι είναιο χάρτης
Η γεωγραφική εικόνα του χάρτη
Τα δεδομένα του
σχήμα
σμίκρυνση
περιεχόμενο
οι πληροφορίες του χάρτη
φυσικά και τεχνικά χαρακτηριστικά
(π. χ: ανάγλυφο, υδρολογικό δίκτυο)
Τον τύπο:
o Γεωμετρικά
o Μη γεωμετρικά
Από τον χώρο της Φύσης
Από τον χώρο του Ανθρώπου
( θεματικά )
Την προέλευσή τους :
o Από παρατηρήσεις ή
καταγραφές
o Από νοητικές «κατασκευές»
του Ανθρώπου ( επινοήσεις )
45.
Τον τύπο:
o Γεωμετρικά
o Μη γεωμετρικά
Από τον χώρο της Φύσης
Από τον χώρο του Ανθρώπου
( θεματικά )
Την προέλευσή τους :
o Από παρατηρήσεις ή
καταγραφές
o Από νοητικές «κατασκευές»
του Ανθρώπου ( επινοήσεις )
46.
Τον τύπο:
o Γεωμετρικά
o Μη γεωμετρικά
Από τον χώρο της Φύσης
Από τον χώρο του Ανθρώπου
( θεματικά )
Την προέλευσή τους :
o Από παρατηρήσεις ή
καταγραφές
o Από νοητικές «κατασκευές»
του Ανθρώπου ( επινοήσεις )
Από τιεξαρτάται η παραγωγή ενός χάρτη;
το είδος του χάρτη (θέμα, περιεχόμενο)
τη χρήση για την οποία προορίζεται
το κόστος
τον χρόνο που απαιτείται για τη σύνταξή του
τη διαχρονική του ισχύ
Σε ένα χάρτη οφείλουμε να έχουμε ένα σύστημα
ενημέρωσης και αναθεώρησης.
53.
Καθοριστικό στοιχείογια την
παραγωγή ενός χάρτη είναι
Ο βαθμός λεπτομέρειας και
αξιοπιστίας
Σε άμεση σχέση με την
κλίμακά του.
Από αυτά τα δύο εξαρτάται
το είδος και το πλήθος των
δεδομένων που θα
συλλεχθούν.
54.
Καθοριστικό στοιχείογια την
παραγωγή ενός χάρτη είναι
Ο βαθμός λεπτομέρειας και
αξιοπιστίας
Σε άμεση σχέση με την
κλίμακά του.
Από αυτά τα δύο εξαρτάται
το είδος και το πλήθος των
δεδομένων που θα
συλλεχθούν.
55.
Η επιλογήκλίμακας ενός
χάρτη εξαρτάται από
Το χρονικό κόστος
Το οικονομικό κόστος
Το ποσό της πληροφορίας
που θα έχει.
Σύγχρονη χαρτογραφία
Το σύνολο των μελετών, τεχνικών, ακόμη
και καλλιτεχνικών εργασιών που
αφορούν την απεικόνιση της γης, υπό
κλίμακα, σε επίπεδο ή σφαιρική
επιφάνεια.
Αποτελεί κλάδο των Γεωεπιστημών
Η Αναλυτική (ή Μαθηματική)
Χαρτογραφία
Επίλυση του προβλήματος της
απεικόνισης της σφαιρικής γήινης
επιφάνειας στο επίπεδο με τη βοήθεια
μαθηματικών ή αναλυτικών τρόπων.
59.
Γεωδαισία
επιστήμη τηςΓεωγραφίας
προσδιορισμός του σχήματος
ολόκληρης της γήινης επιφάνειας ή
ορισμένων τμημάτων της και η
καταγραφή των μεταβολών της στο
χρόνο.
Τοπογραφία
Μέθοδοι της υπό κλίμακα απεικόνισης
της γήινης σφαίρας.
Τριγωνισμός - Τριγωνομετρικό δίκτυο
αντικείμενο της Γεωδαισίας
επιπεδομετρικός και υψομετρικός
προσδιορισμός χαρακτηριστικών
σημείων της επιφάνειας της Γης, με
μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας
60.
Oι τρόποι μεταφοράςτης γήινης
επιφάνειας σε ένα επίπεδο :
Ανάλογα με τον τρόπο κατασκευής τους,
οι προβολές διακρίνονται σε γνήσιες και
μη γνήσιες.
Ανάλογα με την επιφάνεια προβολής που
χρησιμοποιείται, διαιρούνται σε
Αζιμουθιακές, Κυλινδρικές και Κωνικές.
Ανάλογα με τη θέση της επιφάνειας
προβολής στο δίκτυο των παράλληλων
και μεσημβρινών της γήινης σφαίρας
διαιρούνται σε Κατακόρυφες ή Πολικές,
Ισημερινές ή Εγκάρσιες, και Πλάγιες
προβολές.
61.
Αζιμουθιακές προβολές
Χρησιμοποιούνται κυρίως για χαρτογράφηση πολικών
περιοχών, αλλά και για την κατασκευή χαρτών Ηπείρων και
Ωκεανών, και για την κατασκευή αστρονομικών, ναυτικών και
αεροπορικών χαρτών.
Πολική Αζιμουθιακή ίσης έκτασης προβολή
χρησιμοποιείται για την κατασκευή πολικών χαρτών ή χαρτών
του ενός ημισφαίριου
Ισημερινές Αζιμουθιακές προβολές
οι προβολές αυτές είναι καταλληλότερες για την χαρτογράφηση
τμημάτων της επιφάνειας της Γης, που βρίσκονται ανατολικά ή
δυτικά από τον κεντρικό μεσημβρινό.
62.
Ισημερινή κεντρικήπροβολή,
η προβολή αυτή χρησιμοποιείται για χάρτες που εξυπηρετούν
τη ναυσιπλοΐα και αεροπλοΐα.
Εγκάρσια Μερκατορική προβολή
Από το 1948 χρησιμοποιείται για τη σύνταξη των στρατιωτικών
χαρτών των κρατών μελών του NATO
Μερκατορική κυλινδρική προβολή
Η προβολή αυτή χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον
Μερκάτορα το 1570. Σήμερα χρησιμοποιείται στη ναυσιπλοΐα
και αεροπλοΐα και για χάρτες ανέμων και θαλάσσιων ρευμάτων
63.
Η απόστασηενός τόπου από τον
ισημερινό λέγεται γεωγραφικό
πλάτος
Η απόσταση ενός τόπου από
τον 1ο
μεσημβρινό λέγεται γεωγραφικό
μήκος.
Το γεωγραφικό μήκος και πλάτος
ενός τόπου αποτελούν τις
γεωγραφικές
συντεταγμένες του τόπου αυτού.
64.
Είναι στουςναυτικούς
χάρτες, τους
λεγόμενους μερκατορικούς, η
κλίμακα επί της οποίας
μετρώνται τα γεωγραφικά μήκη.
Χρησιμοποιείται μόνο για
αποτύπωση ή λήψη του
γεωγραφικού μήκους
ενός γεωγραφικού στίγματος
και ουδέποτε για μέτρηση
αποστάσεων
65.
Χρησιμοποιούνται γιατην
κατασκευή χαρτών μεγάλης
και μεσαίας κλίμακας
Η Γη θεωρείται ως
ελλειψοειδές
Χρησιμοποιούνται οι
ορθογώνιες επίπεδες
συντεταγμένες
• Τι ώθησετους ανθρώπους στην
ανάγκη
της χαρτογραφίας;
•Ποίοι ήταν οι πρώτοι χάρτες;
•Που βρέθηκε ο πρώτος χάρτης;
•Που γεννήθηκε η χαρτογραφία;
•Ποιος ήταν ο πρώτος άνθρωπος που
καθόρισε την πορεία της χαρτογραφίας;
Σε ποιεςάλλες δραστηριότητες
χρησιμοποιούνται οι χάρτες;
Ποια επαγγέλματα
απασχολούνται με χάρτες ή
έστω έχουν κάποια σχέση;
95.
Πως πρέπεινα είναι φτιαγμένος
ένας χάρτης ώστε να μπορεί ο κοινός
άνθρωπος να τον κατανοεί;
Είναι ανεξάρτητα τα εξωτερικά
από τα εσωτερικά χαρακτηριστικά;
-Συμπέρασμα-
Υπάρχει σχέσημεταξύ τέχνης
και χαρτογραφίας;
Από πότε ξεκίνησε η εξερεύνηση
χαρτογραφικών δυνατοτήτων;
Τι κοινό έχουν οι χάρτες με την
Τέχνη;
99.
Σε τιάλλο θα μπορούσε να
χρησιμεύσει ένας χάρτης πέραν
της τυπικής χρήσης;
106.
Οι Έλληνες:ανολοκλήρωτη σχέση με τον χώρο της
χαρτογραφίας.
Δυσκολίες:
1.
2.
3.
έλλειψη χαρτογραφικής εκπαίδευσης
ανάμειξη στρατού στη διαχείριση του χώρου
διαπάλη μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας
για εθνική γεωεποπτεία .
Οι πρώτες προσπάθειες
107.
• Τι προβλήματαπροκύπτουν
από την κακή διαχείριση του
χώρου- την έλλειψη
χαρτογραφίας στην Ελλάδα;
• Τι συνεπάγεται σε νομικό
επίπεδο ο χαρακτηρισμός μιας
έκτασης ως «δασικής» ;
• Πως έγιναν οι διάφοροι
αποχαρακτηρισμοί;
• Πως μπορούν να
διασφαλιστούν αυτές οι δασικές
εκτάσεις ;
108.
•Με ποιους χάρτεςέχουν
σχέση τα παιδιά;
•Είναι απαραίτητη η χρήση
χαρτών στο σχολείο;
•Πως βοηθούν τα μέσα
τεχνολογίας στην σχέση των
παιδιών με τους χάρτες;
109.
Τι είναιτο ΕΚΕΧΧΑΚ;
Με τι ασχολείται;
Ποια είναι τα μέσα για την
επίτευξη των σκοπών του;
Τι έχει θέσει ως θεμελιώδη
στόχο του;
110.
Κατά πόσοοι χάρτες είναι
αξιόπιστη πηγή Ιστορίας;
Υπάρχουν αντιφάσεις ανάμεσα
στους χάρτες και στην Ιστορία;
Ποιος είναι ο χάρτης Πίρι
Ρέις(Piri Reis);
Είναι οι χαρτογράφοι και οι
ερμηνευτές χαρτών υπαίτιοι για
την παραποίηση της Ιστορίας;