SlideShare a Scribd company logo
GÖZÜN ANATOMİSİ VE FİZYOLOJİSİ                   açılır. İnferior oftalmik venden kaynaklanan
                                                 damarlar bu fissür ile pterjoid venöz
                                                 pleksus ile birleşir, gene trigeminal sinirin
    Kemik Yapılar:                               maksiler dalı bu fissürden geçerek
    Orbital boşluklar, göz küresini, ilgili      infraorbital foramenden yüze çıkar.
kasları, sinirleri, ve bağ dokusunu içeren,          Lateral duvar: En güçlü duvardır, ön
kafatası        kemiklerinden oluşan ve          1/3'lük kısım zigoma arka 2/3'lük kısım
kafatasımızın üst 1/3 kısmında yer alan iki      sfenoid kemiğin büyük kanadı tarafından
adet kavitedir. Orbital kavite, sapı arkaya      oluşur. Önde lateral duvar ve tavan
doğru bakan bir armut şeklindedir, medial        birleşiktir ancak arkada superior orbital
duvarı sagital düzleme paralleldir, lateral      fissür ile ayrılırlar.
duvarı ise sagital düzlem ile yaklaşık 45            İç    duvar:     Önden   arkaya    doğru;
derece açı yapar. Orbita içerisinde kaslar,      maksillanın frontal prosesi, lakrimal kemik,
göz küresi, damarlar ve sinirler dışındaki       etmoidin orbital plağı, ve sfenoid kemik
boşluklar, üzeri bağ dokusu ile sarılı yağ       tarafından oluşturulur. Etmoid kemik,
dokusu tarafından doldurulur.                    medial duvarın en büyük kısmını oluşturur
    Orbita’nın hacmi yaklaşık 30 cm3’tür ve      ve etmoid sinüsleri orbital boşluktan ayırır.
toplam olarak 7 adet kemikten oluşur;            Etmoid kemik yer yer 0.2-0.4 mm
bunlar maksilla, frontal, zigomatik, palatin,    kalınlığındadır. Ön tarafta, lakrimal kese
sfenoid, etmoid ve lakrimal kemiklerdir.         fossası vardır. Lakrimal fossa, arkada
    Supraorbital kenar; frontal kemik            lakrimal kemik, önde ise maksiller kemiğin
tarafından oluşturulur, medial 1/3'lük           frontal prosesi tarafından oluşturulur.
kısımda supraorbital damar ve sinirin                Optik kanal: Sfenoidin küçük kanadı
geçtiği supraorbital çentik bulunur.             içerisindedir, 4-10 mm. uzunluğundadır,
    İnfraorbital kenar, lateralde zigomatik      içerisinden optik sinir, ve oftalmik arter
kemik, medialde ise maksiller kemik              geçer.
tarafından oluşturulur.                              Superior orbital fissür: Dört rektus kası
    Lateral kenar; altta zigomatik kemiğin       için insersiyo görevi gören tendinöz halkayı
frontal prosesi ve üstte frontal kemiğin         barındırır. Lateraldan mediale doğru
zigomatik prosesi tarafından oluşturulur.        içerisinden, lakrimal, frontal, troklear
    Medial kenar; yukarıdan frontal kemiğin      sinirler, -tendinöz halkanın içerisinden-
maksiller prosesi, alttan, maksiller kemiğin     okulomotor sinirin alt ve üst kısımları,
frontal prosesi üzerindeki lakrimal çıkıntı      nazosilier, abdüsens sinirleri geçer. Üstten
tarafından oluşturulur.                          superior oftalmik ven geçer.
    Orbital kavitenin iç duvarları periosteum        Inferior orbital fissür: Maksiller kemik
ile örtülüdür.                                   ve sfenoidin büyük kanadı arasında yer alır.
    Tavan: Frontal kemiğin orbital plağı ve      Normalde Müller kası ve periorbita dokusu
posteriorda sfenoid kemiğin küçük kanadı         ile kapalıdır, maksiller sinir içerisinden
tarafından oluşur. Anterolateral yerleşimli      geçer ve orbita içerisinde infraorbital sinir
bir fossa içerisinde lakrimal bezin orbital      olarak      adlandırılır.  Zigomatik    sinir,
kısmı yer alır. Supraorbital çentik              pterigopalatin ganglion dalları ve inferior
medialinde, orbital kenardan 4 mm. kadar         oftalmik ven geçer.
geride superior oblik kasının makarası olan          Orbitanın ve göz kapaklarının motor
troklea için bir fossa bulunur.                  sinirleri: Göz kapaklarının motor sinirleri,
    Taban: Maksiller kemiğin orbital plağı,      fasial (VII) sinirin, temporal ve zigomatik
zigoma ve palatin kemikler oluşturur.            dallarından köken alır. Orbitada yer alan
Anteriorda lateral duvarla birleşiktir,          ekstraoküler kaslar (EOM) okulomotor (III),
posteriorda ise infraorbital fissür vardır. Bu   troklear (IV) ve abdusens (VI) sinirleri ile
fissür öne doğru geldikçe bir kanala             innerve olur. Okulomotor sinir, orta
dönüşür ve yüze infraorbital foramen olarak      beyinden köken alır, kavernöz sinüsün


                                                                                                        1
                                                     http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
lateralinden geçtikten sonra intrakonal          posterior ve anterior etmoidal sinirleri verir
alana girmeden önce superior ve inferior         ve orbitayı infraorbital sinir olarak terk
olmak üzere iki dala bölünür. Üst dal            eder.
superior rektus (SR), ve levatör kasını              Orbitanın arterleri: İnternal       karotis
innerve eder. İnferior dal ise inferior rektus   arter sisteminden köken alan oftalmik arter
(İR), medial rektus (MR) ve inferior oblik       aracılığı iledir, yüzeysel fasiyal arterler
(İO) kaslarını innerve eder. İnferior dal        aracılığı ile eksternal karotis arter sistemi
içerisinde Edingher-Westphal nukleusundan        ile anastomoz yapar. Optik kanaldan
köken alan parasempatik lifler vardır,           orbitaya girer. Daha sonra kişisel farklılıklar
bunlar silier ganglionda sinaps yaptıktan        göstermekle birlikte dallanmalar gösterir,
sonra kısa silier sinirler olarak göz küresine   genellikle ilk dal santral retinal arterdir.
girer ve silier cisme ve pupillaya giderler.         Orbitanın venleri: Orbitanın venöz
Hasarlandıklarında akomodasyon ve miyozis        drenajı temelde superior ve inferior
bozulur.                                         oftalmik venler aracılığı ile olur. Superior
   Orbitanın ve göz kapaklarının duyusal         oftalmik ven superior oftalmik fissürden,
sinirleri: Göz kapaklarının duyusal sinirleri    inferior oftalmik ven ise inferior orbital
trigeminal sinirin (V), oftalmik ve maksiler     fissürden geçerek kavernöz sinüse drene
dallarından köken alırlar. Üst göz kapağını,     olurlar.
oftalmik daldan köken alan, supratroklear
sinir, supraorbital sinir ve lakrimal sinir         Orbita'nın komşulukları: Üstte frontal
innerve eder. İnfratrokklear sinir, hem alt      sinüsler ve bazen de etmoid sinüsler yer
hem de üst göz kapağı iç kısmından uyarı         alır. Altta maksiller sinüs ve infraorbital
alır. Maksiler sinirin zigomatikotemporal        kanal içerisinde infraorbital sinir ve ven
dalı, şakak ve üst göz kapağının lateral         yer alır. Lateral duvar, önde temporal fossa
kısmından uyarı alır.                            ve temporal kas arkada ise orta kranial
   Optik sinir aslında periferik bir sinir       fossadan ayırır. Medialde nazal kavite,
değildir, daha doğru bir tanımla santral         etmoidal sinüs ve sfenoid sinüs yer alır.
sinir sisteminin bir parçası, bir uzantısıdır.
Optik sinirin orbital kısmı göz küresinin             GÖZ KAPAKLARI
hareketlerine uymak için “S” şeklinde                Göz kapakları, gözü korur, prekorneal
kıvrımlıdır ve yaklaşık 3 cm uzunluğundadır.     göz yaşı tabakasına katkıda bulunur ve göz
Orbital apekste, oftalmik arter ve superior      yaşının gözün yüzeyine eşit bir şekilde
oftalmik ven optik sinir ile yakın komşuluk      dağılmasını sağlarlar.
içerisindedir. Oftalmik arter, göz küresine          Üst göz kapağı alt göz kapağına göre
yaklaşık 1 cm uzaklıkta iken optik sinirin       daha hareketlidir. Göz kapakları medialde
dura kılıfını deler ve optik sinirin içerisine   ve lateralde iç ve dış kantuste birleşirler.
girer bundan sonra artık, santral retinal        Palpebral fissür alt ve üst göz kapağı
arter olarak adlandırılır.                       arasındaki ve genç erişkinlerde dikey boyu
   Orbitanın        duyusal      innervasyonu,   10-11 mm’dir, yaşla birlikte daralır ve
trigeminal sinir (V) tarafından sağlanır.        dikey uzunluğu ve 8-10 mm’ye düşer.
Oftalmik daldan köken alan lakrimal dal              Her bir göz kapağının kenarı 3 mm
lakrimal bez ve çevresini innerve eder.          kalınlığında     ve 30 mm uzunluğundadır.
Oftalmik sinirden kaynaklanan, frontal dal,      Lateraldeki 6/5'lik kısım köşeli ve içteki 1/6
supraorbital ve supratroklear dalları verir.     ' lik kısım yuvarlaktır. Medialden yaklaşık .
Superior orbital fissürden orbitaya giren        5 mm dış kısımda papilla lakrimal is yer
oftalmik sinirin bir dalı olan, nazosilier       alır. her bir papillanın ucunda lakrimal
sinir,     nazosilier    ganglionda     sinaps   kanal olarak devam eden              punktum
yapmadan geçerek kısa posterior silier           lakrimale yar alır.
sinirleri ve daha sonra uzun posterior silier        Kirpikler üst göz kapağında daha fazla
sinirleri verir. Daha sonra ilerleyerek          sayıda ve daha kalındır. göz kapağı arka


                                                                                                         2
                                                      http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
kenarı ön tarafına doğru meibom bezleri              Konjonktiva forniksleri: Altta ve üstte
orifisleri yer alır,bu çizgi gri çizgi olarak     göz kapakları ile göz küresi arasındaki cep
adlandırılır ve konjonktiva ile cilt ayrım        şeklindeki boşluğa denir. Levator palpebra
yeridir.                                          ve rektus kaslarının fasiyasına gevşek bir
                                                  şekilde bağlıdır, bu sayede göz hareketleri
        Göz Kapaklarının Yapısı:                  ile uyum içerisinde hareket eder. Göz yaşı
   Göz kapakları dıştan içe                       bezinin kanalları üst lateral fornikse açılır.
   1.Cilt                                         Medial’de forniks yoktur burada plika
   2.Subkütanöz doku                              semilunaris ve karünkül olarak adlandırılan
   3.Orbikularis okulinin çizgili kas lifleri     yapılar vardır. Lakrimal karankül, birkaç
   4.Orbital septum ve tarsal plaklar             ince renksiz tüy ve yağ bezleri içeren
   5.Düz kas                                      modifiye olmuş epitelden oluşur.
   6.Konjonktivadan, oluşur                          Bulbar (Oküler) konjonktiva: Göz
   Kirpiklerin foliküllerine “Zeis” sebase        küresini örter epiteli kornea epiteli olarak
bezleri açılır, kirpik foliküllerinin arkasında   devam eder.
veya aralarında modifiye ter bezleri olan            Konjonktiva epiteli, stratifiye kolumnar
“Moll” bezleri bulunur.                           hücrelerden oluşur, ve gevşek bir bağ
                                                  dokusu üzerinde yer alır. limbusta (kornea
    Orbikülaris Okuli:                            kenarı) strafiye skuamöz ve non-keratinize
    Orbital kenarı çevreleyen eliptik ve yassı    bir yapıya bürünür . Bulbar kısmı saydamdır
bir kastır. İçte ve dışta kantal tendon           ve alttaki sklera, damarlar gibi yapılar
denilen ve kemiğe yapışan fibröz doku             izlenebilir.
sayesinde yerinde durur. Dış halkadan içe            Konjonktivada, küçük aksesuar göz yaşı
doğru     orbital,    palpebral   ve     silier   bezleri, Goblet hücreleri yer alır. Dış
kısımlardan oluşur. Orbital kısım, alnın,         kısımdaki      konjonktival     lenf  drenajı
şakağın ve yanağın üst kısmının derisini          superfisiel parotis lenf noduna, iç kısımdaki
kese ağzı gibi büzer, böylece gözler              ise submandibular lenf nodlarınadır. Plika
korunur, bu kısım istemli olarak kasılır          semilunaris, göz laterale hareket ettiğinde
ancak refleksif olarak kasılması da               konjonktivanın gerilmesini önler.
mümkündür.         Palpebral    kısım      göz       Lakrimal Bez:
kapaklarının kapanmasını sağlar hem                  Lakrimal bez, büyük bir orbital kısım ve
refleksif olarak hem de istemli olarak            daha küçük olan palbebral kısımdan oluşur.
kasılır.                                          Her iki kısım arasında levatör aponerözisi
    Göz kapaklarına şekil ve sertlik veren        (levator kası tendonu) yer alır ancak bezi
yapılar sert fibroz dokudan oluşan tarsal         tam olarak ikiye bölmez. Orbital kısım daha
plaklardır. Bunlar hilal şeklindedir, üst         büyüktür ve orbita üst lateralinde bir fossa
kapaktaki alt kapaktakinden büyüktür.             içerisine yer alır. Orbital kısım önde orbital
İçlerinde, kapak kenarına açılarak göz yaşı       septum ile arkada ise retrobulbar yağ
lipid bileşenine katkıda bulunan Meibom           dokusu ile sınırlıdır. Daha küçük olan
bezleri vardır. Bunlar tarsal plak içerisinde     palpebral kısmı, levatör kası tendonu
dikey olarak dizilmiştir.                         altında yer alır, alt yüzü superior forniks
    Lenfatik    drenaj:Alt   ve     üst    göz    konjonktivası ile komşudur.
kapaklarının dış 2/3’ü superfisiyel parotis          Yaklaşık olarak 12 tane olan lakrimal bez
lenf nodlarına, iç 1/3 submandibular              kanalı palbebral kısımdan geçtikten sonra
nodlara drene olur.                               üst forniks konjonktivasına açılır. Bu ana
                                                  bez yanında bir çok aksesuar göz yaşı bezi
   Konjonktiva:                                   konjonktivada özellikle fornikslerde daha
   Palpebral konjonktiva: Göz kapaklarının        fazla olmak üzere bulunur.
altındaki kısımdır, alttaki tarsal plakların         Lakrimal bez hem otonomik hem de
posterioruna sıkıca yapışıktır.                   duyusal      olarak   inervasyona    sahiptir.


                                                                                                         3
                                                      http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
Parasempatik lifler, fasiyal sinirin lakrimal    kısmı nazolakrimal keseden burundaki alt
nukleusundan köken alırlar, preganglionik        meaya gelir ve yutulur. Göz kapakları
lifler sfenopalatin gangliona         “nervus    kapanmaya lateralden başlar bu göz yaşını
intermedius” aracılığı ile gelirler, daha        mediale doğru toplar, punktumlardan göz
sonra postganglionik lifler halinde maksiler     yaşı kapiller atraksiyon ve emilme ile
sinir içerisine katılır ve zigomatikotemporal    lakrimal keseye gelir. Göz kapakları
dal aracılığı ile lakrimal sinir ve lakrimal     kapandığı sırada, orbikülaris oküli kasılır bu
beze ulaşırlar.                                  da ampullaların sıkışmasına yol açar,
    Sempatik postganglionik lifler, superior     lakrimal kese ise bu sırada genişler ve
servikal gangliondan çıktıktan sonra,            negatif bir basınç oluşur, gözler açıldığı
internal karotis arter etrafındaki pleksus ile   zaman ise oluşmuş negatif basınçla göz yaşı
kafa içine girerler, daha sonra, derin           ampullalar tarafından gözden emilir ve
petrozal sinir, pterjoid kanal, maksiller        kese küçülerek içeriğini boşaltır.
sinir, zigomatik sinir ve zigomatikotemporal
dal aracılığı ile lakrimal sinir ve lakrimal        GÖZ KÜRESİ:
beze ulaşırlar.                                     Göz küresinin, ön kısmını saydam ve
    Gözyaşı salgısı, emosyonel durumlar,         avasküler olan kornea oluşturur. Kornea
olfaktör sinir uyarıları ya da konjonktiva       limbus denilen bölgede biter ve gözün
ve/veya korneanın irritasyonu sonucu             beyaz kısmını oluşturan sklera olarak
gelişir.                                         devam eder. Kornea göz küresinin 1/6’sını
                                                 oluşturur. Korneanın yarıçapı 8 mm,
   Lakrimal sistem:                              skleranın oluşturduğu kürenin yarıçapı ise
   Punktumlar, Göz kapakları iç 1/5’lük          12 mm’dir. Göz küresinin önden arkaya
kısımda yer alırlar. Normalde hafif              çapı ortalama 24 mm’dir, göz küresi dikey
posteriora dönmüşlerdir ve göz küresi ile        eksende hafif basık olduğu için dikey eksen
temas        halindedirler.      Kanaliküller    23 mm, yatay eksen ise 23.5 mm
punktumdan sonra 2 mm boyunca dikey              boyutlarındadır. Anatomik eksen ön ve arka
olarak uzanırlar, bu bölge ampulla olarak        kutupları birleştiren bir çizgidir, görsel
adlandırılır, daha sonra mediale doğru           eksen ise fovea santralis ile bakılan objeyi
dönerler ve 8 mm sonra lakrimal keseye           birleştiren bir çizgidir. Fovea normalde
varırlar, insanların %90’ında alt ve üst         anatomik eksene göre hafif temporalde ve
kanaliküller tek bir kanalikül olarak            aşağıda olduğu için optik eksen anatomik
lakrimal kese ile birleşir. Lakrimal kese ve     eksen birbirleri ile çakışmaz.
kanalikül bileşkesinde mukozal bir flep
(Rosenmuller valvi) yer alır ve keseden             Gözün tabakaları:
kanaliküllere göz yaşı geri kaçmasını önler.        a-Fibröz tabaka
Lakrimal kese yaklaşık 10 mm boyundadır             b-Vasküler tabaka
ve anterior ve posterior lakrimal çıkıntılar        c-Nöral tabaka
arasında lakrimal fossada yer alır.
Nazolakrimal kanal 12 mm uzunluğundadır             a-Fibröz tabaka:
ve lakrimal kesenin uzantısıdır, burun              i-Sklera:
kavitesi içerisinde alt meatusda inferior           Sklera erişkinlerde beyaz, çocuklarda
konka lateralinde ve altında sonlanır.           hafif saydam olduğu için alttaki koroide
Nazolakrimal kanalın açıklığı Hasner valvi       bağlı olarak hafif mavi, yaşlılarda ise lipid
denilen     mukozal     bir    katlantı   ile    birikimine bağlı olarak sarımsı beyaz bir
örtülmüştür.                                     renktedir.
   Göz yaşının bir kısmı buharlaşma ile             Arka kutupta 1 mm kalınlığındadır,
kaybolur,     bu interpalpebral alan, göz        ekstraoküler kasların yapışma yerlerinde en
kırpma frekansı ve ortam nemi gibi               incedir ve burada yaklaşık 0.3 mm.
faktörlere bağlıdır. Göz yaşının büyük bir


                                                                                                        4
                                                     http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
Arka kutuptan yaklaşık 3 mm medial ve 1       eşik vardır, buna “sulcus sclerae” denir.
mm superiorda optik sinir giriş açıklığı          Kişiden     kişiye      şekil    değişiklikleri
(lamina kribrosa) vardır. Burada sklera           göstermekle      birlikte     genel    olarak,
optik sinirin dural ve araknoid kılıfları ile     korneanın yatay çapı, 11.7 mm, dikey çapı
kaynaşır. Optik sinir lifleri, buradan lamina     ise 10.6 mm’dir, yani kornea uzun ekseni
kribrosa denilen elek gibi delikli bir yapıdan    yatay düzlemde olan hafif bir ovalliğe
gözün içine girerler. Burada sklera optik         sahiptir. Kalınlığı merkezde 0.5-0.6 mm,
sinirin dural ve araknoid kılıfları ile           periferde ise yaklaşık 1.2 mm’dir.
kaynaşır.
    Sklerada optik sinir apertürü dışında,           Kornea katları:
önde ortada ve arkada da apertürler vardır.          1.Epitel
Ön kısımda ekstraoküler kaslar tarafından            2.Bowman membranı
taşınan anterior silier arterler, orta kısımda       3.Substansia propria
ise 4 adet vorteks veni, arka kısımda ise            4.Descemet (Desme) membranı
optik sinir çevresinde yer alan kısa ve uzun
silier sinir ve damarlar sklerayı delerek            1. Epitel:
gözün içerisine girerler.                            Çok katlıdır, 5 kat hücreden oluşur. En
    Sklera ön kısımda kornea olarak devam         yüzeydeki hücreler yassı nonkeratinize
eder. Burada sklera ve kornea birleşim            skuamöz hücrelerdir. En derindeki bazal
yerindeki korneoskleral kavşağa limbus            hücreler ise kolumnardır. Korneaskleral
denilir.                                          kavşakta (limbus) epitel yaklaşık 10 hücre
                                                  kalınlığındadır.
    i-Sklera yapısı:                                 En      üstteki     katman     2-3    hücre
    1. Episklera:                                 kalınlığındadır. Bu hücreler, dezmozomlar
    En dıştaki katmandır, gevşek bağ              ile birbirleri ile bağlantılıdırlar. En üstteki
dokusundan oluşur, gözün ve ekstraoküler          tabakanın hücre çekirdekleri yoktur, bu
kasları çevresini saran bağ dokusu kılıf olan     hücreler “microvilli, microplicae” içerir.
tenon kapsülü ile birleşir posteriora doğru       Bu mikrovilliler sayesinde göz yaşı kornea
gittikçe incelir.                                 üzerinde daha kolay tutunur.
    2. Skleral Stroma:                               Orta katmanda hücreler polihedraldir,
    Kollajen ve ince elastik fibriller içeren     ön yüzleri konveks arka yüzleri ise
yoğun fibröz bir tabakadır, gözün şeklini ve      konkavdır ve bu şekilleri nedeni ile kanat
yapısal desteğini, göz içi basıncı ile birlikte   hücreleri olarak da adlandırılırlar. Bu
sağlar. İçerisinde tek tük melanositler ve        hücreler da birbirlerine dezmozomlar
fibroblastlar vardır. Yapısındaki kollajen        aracılığı ile yapışırlar.
lifleri dağılımı düzenli olmadığı için saydam        En dipteki hücreler, kolumnar bazal
değildir.                                         hücrelerdir.      Bunlar    bazal     membran
    3. Lamina Fusca:                              üzerinde hemidezmozomlarla alttaki bazal
     Skleranın en iç tabakasıdır, içerdiği        membrana sıkıca yapışmış bir şekildedirler.
melanositler         nedeni     ile       hafif   Bazal membran ile de alttaki Bowman
kahverengimsidir. Koroid ile aradaki              tabakası arasında sıkı yapışıklık vardır.
boşluğa, perikoroidal ya da subkoroidal              2.Bowman tabakası
boşluk denir. Koroid ile arasında ince               8-10 µ kalınlığında ve intersellüler
kollajen lifler vardır bu sayede koroid ve        matriks içerisine örülmüş kollajen liflerden
sklera arasında bir çok güçlü olmayan bir         oluşan asellüler bir yapıdır. Limbusta
yapışıklık meydana gelir.                         sonlanır, derin kısmı ise alttaki stroma ile
                                                  kaynaşır.
   ii-Kornea                                         3.Stroma
   Korneanın eğimi skleradan daha fazla              Kornea kalınlığının %90’ını oluşturur.
olduğu için sklera ile arasında bir hafif bir     Saydam, fibröz ve sıkı bir yapıdır. Yüzeye


                                                                                                          5
                                                       http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
paralel kollajen lamellalardan oluşur.              miktar sıvı geçişi mevcuttur, endotel bu
Yaklaşık Her biri yaklaşık 2 µm kalınlığında        geçişi dengelediği sürece kornea normal
olan 200-250 lamella vardır, bunlar                 kalınlık ve saydamlığını %78 su oranı ile
birbirlerine lifler aracılığı ile tutunmuştur.      korur.
   İçerisinde      ince      uzantıları    olan        Endotel     hücreleri      arasında   sıkı
fibroblastlar, tek tük makrofaj lenfositler         bağlantılar ve “gap” bağlantıları bulunur.
ve granulositer hücreler izlenir.                   Bu sayede aköz hümördan sıvı ve
   4.Descemet (Desme) membranı                      moleküllerin geçişi kısıtlanmış olur. Kornea
   Endotelin bazal membranıdır, güçlü ve            endoteli bu nedenle sızıntı gösteren bir
10 µ kalınlığındadır. Stromadan kolaylıkla          bariyer olarak düşünülmelidir, ancak bu
ayrılır ve insize edildiğinde kendi üzerine         sayede kornea stroması ve aköz hümör
kıvrılır.    Hekzagonal         olarak    dizili,   arasında metabolik bir geçişim söz konusu
ekstrasellüler matriks içerisine gömülmüş           olabilmektedir. İntraoküler cerrahi sonrası
kollajen liflerinden oluşur. Korneoskleral          endotel hücreleri arasındaki bağlantılar
açıda aniden sonlanır ve trabeküler doku ile        açılmakta ve bu nedenle cerrahi sonrasında
kaynaşır, buradaki sonlanma çizgisine               korneal ödem görülebilmektedir. Kalsiyum
Schwalbe hattı denir.                               içermeyen bu bağlantıları açar bu nedenle
   5.Endotel                                        intraoküler cerrahi sırasında dengeli tuz
   Tek kat yassı, altıgen şekilli hücrelerden       solüsyonları kullanılmalıdır.
oluşur. Birbirlerine sıkı bağlantılar ile              Korneanın metabolik pompa fonksiyonu
tutunmuşlardır, yüzeylerinde tek tük                endotel hücreleri membranlarının yan
microvilli bulunur. Korneanın hidrasyonun           kenarlarında bulunan Na,K-ATPaz enzimi
korunmasından sorumludur.                           tarafından regüle edilmektedir. Her bir
                                                    endotel hücresi yaklaşık olarak 3 milyon
    Kornea Fonksiyonu:                              adet enzim içerebilmektedir. Bu enzim
    Kornea     avasküler       bir     yapıdır,     aköz hümör’e Na+ pompalayarak aköz
beslenmesini periferdeki damarlar ve aköz           hümör’de Na+ aktivitesini artırır. Kornea
hümör sağlar. Santral kornea epiteli O2’yi          stroması 134.4 mEq/L oranında, aköz
indirek olarak göz yaşı sıvısı içerisinden alır     hümör ise 142.9 mEq/L Na+ içermektedir.
perifer kısmı ise damarlarda diffüzyon yolu         Bu sayede aköz hümör endotelden su çeker.
ile alır. Bu nedenle uzun süreli O2
geçirgenliği düşük kontak lens takılması               Limbus:
sonucu kornea ödemi gelişir.                           Korneaskleral açıda; Scwhalbe hattı,
    Kornea, trigeminal sinir, oftalmik sinir        trabeküler ağ, skleral mahmuz, ve silier
ve uzun silier sinirler ile innerve olur. Bu        cisim yer alır.
sinirler, perikoroidal boşluktan limbusa               Trabeküler ağ; dallanan ve fenestrasyon
yakın bir yerde skleraya girerler ve burada         gösteren bağdokusu lamellerinin bir araya
halka şeklinde bir pleksus oluştururlar.            gelmesi ile oluşmuş süngerimsi bir yapıdır.
Daha sonra bu pleksustan radial tarzda              Arka kısmında Schlemm kanalı yer alır.
uzanan sinir lifleri kornea stromasına              Schlemm kanalı endotel ile kaplıdır ve
girerler,    burada      myelin       kılıflarını   limbusu çepeçevre sarar. İç duvarı
kaybederek, subepitelyal ve intraepitelyal          trabeküler ağ ile komşudur. Göz içi sıvısı –
iki adet pleksus oluştururlar.                      aköz hümör-, bu kanaldan köken alan 25-30
    Kornea endotelinin fonksiyonları, aköz          kollektör kanal ile derin skleral venöz
hümör için etkin bir bariyer olmak;                 pleksusa drene olur ve sistemik dolaşıma
metabolik pompa fonksiyonu görmek ve                katılır.
korneanın saydamlığını korumak olarak                  Derin    skleral   pleksus,    intraskeral
özetlenebilir. Endotel hücre yapısı ve sayısı       pleksus, episkleral pleksus ve anterior silier
yaş ve travma ile değişiklik gösterir.              venler. Birkaç kolektör kanal bu sistemi
Korneaya normalde aköz hümördan bir


                                                                                                           6
                                                        http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
atlayarak doğrudan konjonktival venlere               Normal insanların yaklaşık %25’inde hafif
drene olur, bunlara aköz venler denir.            bir anizokori olması normaldir.
    Aköz hümörün %90’ı trabeküler ağ,                 İris, lens ve kornea arasındaki boşluğu ön
Schlemm kanalı, kolektör kanallar ile drene       ve arka kamara olmak üzere iki ayrı boşluğa
edilir.                                           ayırır.
    Aköz hümör, trabeküler ağdan Schlemm              İrisin ön yüzeyinde epitel yoktur, bağ
kanalına, a. Dev sitoplazmik vakuoller, b.        dokusu tarafından oluşturulan radial
Az miktarda endotelyel hücreler arasından         kıvrımlar vardır. Pupilla kenarında arka
sızarak, c. Endotelyal hücreler aracılığı ile     yüzdeki pigmente epitelin bir kısmını
küçük pinositik veziküllerle aktif transport      izlemek olasıdır. Patolojik durumlarda
ile drene olur.                                   buradaki pigment epiteli öne doğru
                                                  çekilebilir –Ektropion uvea-.
   b-Vasküler Tabaka                                  Yapısı:
   Koroid:                                            Stroma: Kollajen lifler, fibroblastlar,
   Skleranın iç yüzeyini kaplayan, ince           melanositler ve intersellüler matriks içerir.
kahverengi       yumuşak      bir    dokudur.     Aynı zamanda damarlar, ve sinir lifleri de
Posteriorda 0.2 mm anteriorda ise 0.1 mm          mevcuttur.
kalınlığındadır.                                      Sfinkter kas; pupiller zonda yer alır, 1
   İç yüzeyi düzdür ve retina pigment             mm kalınlığında halka şeklindedir. Kasıldığı
epiteline sıkıca tutunmuştur, aralarında          zaman pupilla küçülür, innervasyonu
Bruch membranı vardır.                            okulomotor sinirden köken alan ve silier
   Koroidin skleraya yapışma yerleri optik        gangliondan          gelen        parasempatik
sinir ve vorteks venlerinin çıkış noktalarıdır.   postganglionik liflerdir.
   Optik sinirin pia ve araknoidi ile                 Dilatatör kas; iris kökünden sfinkter
kaynaşır.                                         kasına dek uzanan ince myoepitelyal bir
   Yapısı:                                        tabakadır. Apikal proseseleri pigment
   Damar tabakası: Gevşek bir bağ dokusu          hücrelerini bazal prosesler ise kas liflerini
içerisinde    büyük     ve     orta    çaptaki    oluştururlar. Kasıldığı zaman pupilla
damarlardan oluşur. Bol miktarda melanosit        genişler. İnnervasyonu uzun silier sinirler
içerir. Arterler kısa posterior silier            aracılığı ile sempatik liflerdir.
arterlerin dallarıdır venler ise vorteks              İrisin     arka     yüzeyindeki      epitel
venleri olarak gözü terk ederler. Yapısında       nöroektodermden köken alır. Apeksleri
bol miktarda melanosit vardır.                    karşılıklı gelecek şekilde iki tabakadır.
   Kapiller      tabakası:     Geniş      çaplı       Kanlanması         stromadaki        radial
kapillerlerdir, fenestrasyon gösterirler.         damarlardan sağlanır. Bu damarlar irisin
   Koroid retinanın dış katmanlarını besler,      major arteriyel halkasından köken alırlar.
gözün ön kısımlarına damarları ve sinirleri       Bu halka 7 anterior silier arter ve 2 uzun
taşır. Kan akımı ile ısı ve göz içi basıncı       silier arter tarafından oluşturulur. Venler
regülasyonuna katkıda bulunur. Yapısındaki        arterleri takip eder ve vorteks venlerine
pigment ile ışığı emerek geri yansımasını         açılırlar.
önler.
   İris:                                              Aköz Hümör –Göz İçi Sıvısı- Yapımı:
   İris santralinde bir açıklığı (pupilla)            İrisin arkasında silier prosesler yer alır.
bulunan ince kontraktil bir membrandır.           Silier prosesler, iris bitiminden başlayan ve
Kornea ve lens arasında yer alır.                 arkaya doğru giden pars plana denilen ve
   Lensin ön yüzü konvekstir, irise hafif         yaklaşık 2-3 mm uzunluğunda olan düz bir
bası yaparak irisin bir miktar öne doğru          alandan sonra olan pars plikata denilen
bombeleşmesine neden olur.                        bölgede yer alırlar. Yaklaşık 70-80 kadar
   Pupillanın çapı 1-8 mm arasında değişir.       silier proses vardır, aköz hümör silier
                                                  proseslerin üzerini örten nonpigmente


                                                                                                          7
                                                       http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
epitel tarafından salgılanır. Aköz hümör,
lens, kornea ve iridokorneal açı yapı
elemanlarına besin sağlar ve metabolik
atıkları uzaklaştırır. Aköz hümör aktif
sekresyon mekanizması ile oluşur, silier
proseslerden iyonlar, glikoz, aminoasitler
ve askorbat aköz hümöre geçer. Silier
proseslerdeki,         kapiller     damarlar
fenestrasyonludur bu nedenle albumin gibi
büyük moleküller bile silier proses
stromasına geçebilir, ancak silier cisim
epiteli sıkı bağlantıları sayesinde bu
moleküller aköz hümör’e geçemezler.
Burada temelde kornea endotelindeki gibi
NaK-ATPaz enzimi sayesinde aköz hümör
içerisinde daha yüksek bir Na+ aktivitesi
elde edilir ve silier prosesden aköz hümör’e
doğru bir su geçişi olur. Glikoz ve diğer
moleküller ise diffüzyon yolu ile aköz
hümör’e geçerler ancak bazı amino asitler
ve askorbik asit için başka aktif transport
mekanizmazları mevcuttur.




                                                                                                  8
                                               http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
SİNİR TABAKASI:                                   Rodlar karanlıkta görmemizi sağlarlar,
   Retina:                                        grinin tonlarında algılamamızı sağlarlar.
   Göz küresinin en iç katmanıdır, ince           Rodların sayısı yaklaşık 110-125 milyon,
şeffaf bir membrandır. Optik disk                 konilerin    sayısı  ise    6.3-6.6  milyon
yakınlarında 0.5 mm periferde ise 0.1 mm          arasındadır.
kalınlığındadır.                                     Foveada (sarı noktada) rodlar yoktur,
   Dış yüzeyi Bruch membranı iç yüzeyi ise        perifere doğru gidildikçe sayıları artar ve
vitreus ile temas halindedir. Retina dış          uç periferde gene sayıları azalır.
pigmente kısım ve iç nöral kısımdan oluşur.          Koniler ise foveada yoğundur, sayıları
   Retina Pigment Epiteli (RPE):                  perifere doğru azalır.
   Tek sıra altıgen hücrelerden oluşur.
Optik diskten ora serrataya kadar aynı               Rod Hücreleri:
karakterde uzanır, daha sonra silier cisim           İnce uzun hücrelerdir, boyları yaklaşık
üzerinde ve irisin arka yüzeyinde pigmente        100-120 µm’dir. Dış kısım ışık uyarımının
epitel olarak devam eder.                         alındığı bölgedir, burada fotosensitif bir
   Arka kutupta hücreler uzun ve incedir,         pigment olan rodopsin bulunur.
perifere doğru gittikçe hücreler yassılaşır.         Bir rod hücresinin dış kısmında yaklaşık
RPE Bruch membranı üzerinde yer alır.             600-1000 adet transvers yerleşimli disk
Bruch membranı, RPE hücrelerinin bazal            vardır. Rodopsin bu disklerin membranları
membranı, dış kollajen lifler, elastik lifler,    üzerinde yer alır.
iç kollajen lifler ve koriokapiller damarların       Birleştirici bir sap ile hücrenin iç kısmı
bazal membranlarından oluşur.                     ile iletişim sağlanır. İç kısım myoid ve
   RPE hücrelerinin apikal yüzeylerinde           elipsoid denilen kısımlardan oluşmuştur.
mikrovilliler vardır, bu hücreler rod ve koni
hücrelerinin dış segmentleri ile yakın temas         Koni Hücreleri:
halindedir.                                          Bunlar da uzun ince hücrelerdir, 65-75
   Bu hücrelerin bazal kısımlarında zonula        µm boyunda. Yapıları hemen hemen rod
adherens, apikal kısımlarında ise zonula          hücrelerine benzer, yalnız dış kısımları koni
occludens vardır. Bu sayede kan retina            şeklindedir.
bariyerine katkıda bulunur, ve retinaya              Rodlardan farklı olarak bu hücrelerin dış
toksik maddelerin ulaşmasını kısıtlar.            segmentleri    RPE     tarafından    fagosite
   RPE hücreleri rod hücrelerinin dış             edilmez.
segmentleri yenilenirken eski kısımların             Rodopsine     benzer     iodopsin   grubu
fagositozunda görev alırlar.                      fotosensitif moleküller içerirler.
   Fonksiyonları:
   Işığın absorpsiyonu, rod hücrelerinin dış         Bipolar Hücreler:
segmentlerinin yenilenmesi, Vitamin A                Bu hücreler, fotoreseptör terminali ile
üzerinden rodopsin ve iodopsin üretimi.           sinaps yaptıktan sonra tek bir aksonu ile
   Nöral retina ile arasında potansiyel bir       ganglion veya amakrin hücrelerle sinaps
boşluk vardır, buradan bir ayrılma olursa         yaparak, sinyal iletiminde rol oynarlar.
retina dekolmanı gelişir.
   Nöral Retina:                                     Ganglion Hücreleri:
   Dört ana grup hücreden oluşur. 1.                 Ganglion hücreleri, retinanı iç kısmında
Fotoreseptörler, 2. Bipolar hücreler,             yer alırlar. Retinanın büyük bir kısmında
3.Ganglion hücreleri, 4.Destek hücreleri          tek bir katman oluştururlar ancak optik
                                                  sinire yaklaşıldığında bu katmanların sayısı
   Fotoreseptörler:                               artar.
   Rod ve koni olmak         üzere    iki   tip      Ganglion       hücreleri   multipolardır,
fotoreseptör vardır.                              dendritleri bipolar ve amakrin hücrelerin
                                                  aksonları ile sinaps yapar.


                                                                                                         9
                                                      http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
Ganglion      hücrelerinin     nonmyelinize     hiperpolarizasyon         oluşur.       Bu
aksonları vardır, bu aksonlar retina               hiperpolarizasyonda hücre membranından
yüzeyine ulaşınca 90 derece açı yaparak            sinapsına, bipolar hücrelere ve dah yüksek
optik sinirde toplanır ve gözün içini terk         görme merkezlerine ulaşır.
ederler. Lamina kribrozadan geçtikten
sonra oligodendrisit hücreler tarafından              Makula Lutea ve Fovea Santralis:
myelin kılıfları oluşturulur, bu aksonlar             Makula Lutea, optik diskin 3 mm
lateral genikulat cisimde sonlanırlar.             lateralinde oval sarımsı renkli bir alandır.
   Horizontal hücreler:                            Sarı rengi içerdiği ksantofil pigmenti
   Rod ve koni hücrelerinin terminal               nedeniyledir.
şişkinliklerine     yakın     yerleşimlidirler.       Fovea      Santralis,    makula     lutea
Multipolar hücrelerdir ve görsel uyarımın          merkezinde hafif deprese bir alandır ve 1.5
integrasyonunda görev alırlar.                     mm çapındadır. Bu depresyonunu yamaçları
   Destek Hücreleri:                               clivus ve ortası da foveola olarak
   Müller hücresi, neredeyse tüm retinal           adlandırılır. Merkezde yalnızca fotoreseptör
kalınlığı kat eden uzantıları olan soluk           hücreleri yer alır, burada ganglion hücreleri
boyanan ince uzun hücrelerdir.                     ya da kan damarları yoktur. Koniler burada
   Müler hücreleri, retinada nöral hücreler        en yoğundur yaklaşık 147.000/mm2
tarafından       doldurulmayan        boşlukları
doldurur.                                             Optik Sinir:
   İç     ve    dış   sınırlayıcı    membranı         Makulanın 3 mm medialindedir, 1.5 mm
oluştururlar.                                      çapındadır ortası hafif depresedir, buradan
   Retinada      destek     hücreleri    olarak    santral retinal arter ve santral retinal ven
astrositler, perivasküler glial hücreler ve        göze girerler. Ganglion hücre aksonlarının
mikroglial hücreler de tariflenmiştir.             toplanarak gözü lamina kribrozadan terk
                                                   ettiği yerdir.
    Işığı nasıl algılarız:
    Retinamızda rodopsin denilen ve ışığa             Lens:
duyarlı fotopigment proteinler vardır. Bu             Lens Pupil ve irisin arkasında vitreusun
fotopigmentler, rod hücreleri üzerindeki           önünde yer alan bikonveks saydam bir
membranöz           disklerin   membranlarına      yapıdır.
gömülmüşlerdir. Ropodpsin içerisinde ışığa            Arka yüzünün konveksitesi ön yüzden
duyalı olan retinal isimli bir molekül yer         daha fazladır. Ön ve arka uç noktaları
alır. Bu disklerin dış membranlarında cGMP         kutuplar, periferi ise ekvator olarak
bağlantılı Na kanalları bulunur. Siklik GMP        adlandırılır.
bağlı haldeyken bu kanlar açıktır ve Na               Erişkin bir insanda lens yaklaşık 10 mm
membran içerisine girebilir ve hücre               çapında ve 4 mm kalınlığındadır.
membranını polarize eder. Rodopsine’e bir             Ekvatoru çevreleyen silier proseslerin
ışık fotonu çarptığı zaman, retinalın              pigment epitelinden uzanan 140 adet lif ile
konformasyonel değişikliği rodopsini aktive        gözün içerisindeki konumunu korur. Bu
eder. Aktif rodopsin ise transdusin isimli bir     zonüllerin lensin ekvator bölgesine önde ve
G proteini bağlar ve aktive eder, aktif            arkada olmak üzere iki ayrı zonda
transdusin ise membran bağlı başka bir             yapışırlar.
protein olan cGMP-fosfodiesteraz’ı aktive             Lensin dioptrik gücü yaklaşık 15 dpt’dir.
eder. cGMP-fosfodiesteraz siklik halde                Lens yaşam boyunca büyüyen bir
bulunan cGMP moleküllerini non siklik hali         organdır, yenidoğanda 6.5 mm çapındadır.
olan 5’-GMP haline dönüştürür. Böylece
ortamda cGMP azalır ve cGMP bağlantılı Na            Lensin Yapısı:
kanalları kapanır. Na hücreye artık                  Lens üç kısımdan yapılmıştır.
giremediği         için      membranda     bir       1.Elastik bir kapsül


                                                                                                          10
                                                       http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
2.Lens epiteli
  3.Lens lifleri

   Lens kapsülü, tüm lensi çevreleyen
elastik bir zardır. Arka ve ön yüzde ekvator
yakınlarında kalındır ve yaklaşık 20 µm
kalınlığındadır, arka kutupta ise en incedir
ve 3 µm kalınlığındadır.

    Lens epiteli, kuboidaldir ve kapsülün
altında yer alır, yalnızca ön yüzde vardır,
posteriorda lens epitel hücreleri bulunmaz.
Yassı olan hücreler ekvatorda uzayarak lens
liflerine dönüşürler. Ekvatorda mitotik
aktivite en fazladır.
    Lens lifleri, lensin ana kütlesini
oluştururlar. Lens epitel hücrelerinin
çoğalması ile oluşmuşlardır. Lens epitel
hücreleri,    lens    liflerine   dönüşürken
hücrelerini kaybederler. Bu işlem bütün
yaşam boyunca sürer bu nedenle lensin tam
ortasında embriyonik nukleusta lensimiz ilk
oluşurkenki lens liflerimiz vardır.
    Her bir lens lifi altıgen şeklindedir ve
birbirlerine parmaksı küçük girinti ve
çıkıntılarla tutunmuştur. Lens lifleri çok
uzundur 1 cm kadar, bu lifler ön kısımda
dik bir Y arka kısımda ise ters bir Y yapacak
şekildeki bir hatta birleşirler. Artan yaşla
birlikte bu Y patterni bozulur ve daha
kompleks bir hal alır. Yetişkin nukleusun
etrafında en genç lifler yani korteks vardır.




                                                                                                   11
                                                http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm

More Related Content

What's hot

4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-20154 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
Cagatay Barut
 
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar 71-
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar  71-Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar  71-
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar 71-
Buse Akyıldız
 
8 cerv-plexsus-dis-3-2015
8 cerv-plexsus-dis-3-20158 cerv-plexsus-dis-3-2015
8 cerv-plexsus-dis-3-2015
Cagatay Barut
 
Orbita anatomisi
Orbita anatomisiOrbita anatomisi
Orbita anatomisi
Sefa Yaşar
 
3 artroloji-shmyo
3 artroloji-shmyo3 artroloji-shmyo
3 artroloji-shmyo
Cagatay Barut
 
Kafatasi kemi̇kleri̇
Kafatasi kemi̇kleri̇Kafatasi kemi̇kleri̇
Kafatasi kemi̇kleri̇
ÖZAN DENTAL KLİNİK
 
9 boyunkoku-dis-3-2015
9 boyunkoku-dis-3-20159 boyunkoku-dis-3-2015
9 boyunkoku-dis-3-2015
Cagatay Barut
 
6 boyun-dis-3-2015
6 boyun-dis-3-20156 boyun-dis-3-2015
6 boyun-dis-3-2015
Cagatay Barut
 
6 solunum-shmyo
6 solunum-shmyo6 solunum-shmyo
6 solunum-shmyo
Cagatay Barut
 
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
www.tipfakultesi. org
 
7 sindirim-shmyo
7 sindirim-shmyo7 sindirim-shmyo
7 sindirim-shmyo
Cagatay Barut
 
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
Cagatay Barut
 
2 osteoloji-shmyo
2 osteoloji-shmyo2 osteoloji-shmyo
2 osteoloji-shmyo
Cagatay Barut
 
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
tyfngnc
 
Tme ve çi̇ğneme kaslari
Tme ve çi̇ğneme kaslariTme ve çi̇ğneme kaslari
Tme ve çi̇ğneme kaslari
ÖZAN DENTAL KLİNİK
 
Oral kavi̇te
Oral kavi̇teOral kavi̇te
Oral kavi̇te
ÖZAN DENTAL KLİNİK
 
El
ElEl
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
www.tipfakultesi. org
 
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslariKafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
ÖZAN DENTAL KLİNİK
 

What's hot (20)

4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-20154 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
4 dis hekimligi-3-yuz-kafaderisi-2015
 
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar 71-
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar  71-Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar  71-
Yan karıncıklar, beyin zarları ve dural sinus'lar 71-
 
8 cerv-plexsus-dis-3-2015
8 cerv-plexsus-dis-3-20158 cerv-plexsus-dis-3-2015
8 cerv-plexsus-dis-3-2015
 
Orbita anatomisi
Orbita anatomisiOrbita anatomisi
Orbita anatomisi
 
3 artroloji-shmyo
3 artroloji-shmyo3 artroloji-shmyo
3 artroloji-shmyo
 
Kafatasi kemi̇kleri̇
Kafatasi kemi̇kleri̇Kafatasi kemi̇kleri̇
Kafatasi kemi̇kleri̇
 
9 boyunkoku-dis-3-2015
9 boyunkoku-dis-3-20159 boyunkoku-dis-3-2015
9 boyunkoku-dis-3-2015
 
6 boyun-dis-3-2015
6 boyun-dis-3-20156 boyun-dis-3-2015
6 boyun-dis-3-2015
 
6 solunum-shmyo
6 solunum-shmyo6 solunum-shmyo
6 solunum-shmyo
 
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Yüz anatomisi (fazlası için www.tipfakultesi.org)
 
7 sindirim-shmyo
7 sindirim-shmyo7 sindirim-shmyo
7 sindirim-shmyo
 
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
1 kafaiskeletibutunu-2015 [uyumluluk modu]
 
2 osteoloji-shmyo
2 osteoloji-shmyo2 osteoloji-shmyo
2 osteoloji-shmyo
 
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
003 bülent özkurt artroplasti açisindan kalça anatomisi
 
Tme ve çi̇ğneme kaslari
Tme ve çi̇ğneme kaslariTme ve çi̇ğneme kaslari
Tme ve çi̇ğneme kaslari
 
Diencephalon i 149-
Diencephalon i  149-Diencephalon i  149-
Diencephalon i 149-
 
Oral kavi̇te
Oral kavi̇teOral kavi̇te
Oral kavi̇te
 
El
ElEl
El
 
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
Sırt kasları (fazlası için www.tipfakultesi.org)
 
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslariKafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
Kafa deri̇si̇ ve yüz mi̇mi̇k kaslari
 

Similar to Anatomy of eye

anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdfanatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
ASAS518858
 
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri TerimleriTıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
rgnksz
 
ANATOMİ duyu organları
ANATOMİ duyu organlarıANATOMİ duyu organları
ANATOMİ duyu organları
Semih Tan
 
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisiTemporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
0034muslim
 
Yüz travmalari semih sozen
Yüz travmalari semih sozenYüz travmalari semih sozen
Yüz travmalari semih sozen
Dr Mehmet Tatli
 
8-baş anatomisi.pptx
8-baş anatomisi.pptx8-baş anatomisi.pptx
8-baş anatomisi.pptx
MustafaArkMD
 
İşitme fizyolojisi
İşitme fizyolojisiİşitme fizyolojisi
İşitme fizyolojisi
Cumhuriyet Üniversitesi
 
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
ÖZAN DENTAL KLİNİK
 
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
enesulusoy
 
4-pelvis ve perineum.pptx
4-pelvis ve perineum.pptx4-pelvis ve perineum.pptx
4-pelvis ve perineum.pptx
MustafaArkMD
 
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
Semih Tan
 
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet SongurAnatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
Doktorlar Sitesi
 
5-sırt.pptx
5-sırt.pptx5-sırt.pptx
5-sırt.pptx
MustafaArkMD
 
Solunum anatomisi
Solunum anatomisiSolunum anatomisi
Solunum anatomisi
www.tipfakultesi. org
 
6-alt ekstremite.pptx
6-alt ekstremite.pptx6-alt ekstremite.pptx
6-alt ekstremite.pptx
MustafaArkMD
 
Sinir dokusu ve sinir sistemi
Sinir dokusu ve sinir sistemiSinir dokusu ve sinir sistemi
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
www.tipfakultesi. org
 
Sinir sistemi histolojisi
Sinir sistemi histolojisi Sinir sistemi histolojisi
Sinir sistemi histolojisi
Semih Tan
 

Similar to Anatomy of eye (20)

anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdfanatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
anatomi göz çalışma islem operasyonu.pdf
 
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri TerimleriTıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
Tıbbi Terminoloji 13 - Duyu Sistemi - Göz/Kulak/Deri Terimleri
 
ANATOMİ duyu organları
ANATOMİ duyu organlarıANATOMİ duyu organları
ANATOMİ duyu organları
 
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisiTemporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
Temporal kemik anatomiisi işitme ve denge fizyolojiisi
 
Yüz travmalari semih sozen
Yüz travmalari semih sozenYüz travmalari semih sozen
Yüz travmalari semih sozen
 
8-baş anatomisi.pptx
8-baş anatomisi.pptx8-baş anatomisi.pptx
8-baş anatomisi.pptx
 
İşitme fizyolojisi
İşitme fizyolojisiİşitme fizyolojisi
İşitme fizyolojisi
 
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
Di̇l, tükürük bezleri̇ ve boyun üçgenleri̇
 
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 5. Konu Duyu Organları
 
4-pelvis ve perineum.pptx
4-pelvis ve perineum.pptx4-pelvis ve perineum.pptx
4-pelvis ve perineum.pptx
 
Anatomi ozetnot
Anatomi ozetnotAnatomi ozetnot
Anatomi ozetnot
 
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
Solunum Sistemi Embriyolojisi, Nazal kavite, paranazal sinus, nazofarinks his...
 
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet SongurAnatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
Anatomi ders notu - üst ekstremite kemikleri / Prof. Dr. Ahmet Songur
 
5-sırt.pptx
5-sırt.pptx5-sırt.pptx
5-sırt.pptx
 
Solunum anatomisi
Solunum anatomisiSolunum anatomisi
Solunum anatomisi
 
6-alt ekstremite.pptx
6-alt ekstremite.pptx6-alt ekstremite.pptx
6-alt ekstremite.pptx
 
Sinir dokusu ve sinir sistemi
Sinir dokusu ve sinir sistemiSinir dokusu ve sinir sistemi
Sinir dokusu ve sinir sistemi
 
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina(fazlası için w...
 
Arthrologia and General Myologia (Prof. Dr. Ismail Hakki NUR)
 Arthrologia and General Myologia (Prof. Dr. Ismail Hakki NUR) Arthrologia and General Myologia (Prof. Dr. Ismail Hakki NUR)
Arthrologia and General Myologia (Prof. Dr. Ismail Hakki NUR)
 
Sinir sistemi histolojisi
Sinir sistemi histolojisi Sinir sistemi histolojisi
Sinir sistemi histolojisi
 

More from kebaplik

Orbital ct and mr
Orbital ct and mrOrbital ct and mr
Orbital ct and mr
kebaplik
 
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça ikiNutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
kebaplik
 
Retinoskopi ophso.net
Retinoskopi ophso.netRetinoskopi ophso.net
Retinoskopi ophso.net
kebaplik
 
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.netOp ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
kebaplik
 
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.netOp ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
kebaplik
 
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.netFonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
kebaplik
 
The basics of retinal oct ophso.net
The basics of retinal oct ophso.netThe basics of retinal oct ophso.net
The basics of retinal oct ophso.net
kebaplik
 
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
kebaplik
 
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
kebaplik
 
Usg ophso.net
Usg ophso.netUsg ophso.net
Usg ophso.net
kebaplik
 
Baş ağrısı ve göz
Baş ağrısı ve gözBaş ağrısı ve göz
Baş ağrısı ve göz
kebaplik
 
Ophso.net retinoskopi
Ophso.net retinoskopiOphso.net retinoskopi
Ophso.net retinoskopi
kebaplik
 
Ishihara test
Ishihara testIshihara test
Ishihara test
kebaplik
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
kebaplik
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
kebaplik
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
kebaplik
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
kebaplik
 
Fako fako cihazinin etki mekanizmasi
Fako fako cihazinin etki mekanizmasiFako fako cihazinin etki mekanizmasi
Fako fako cihazinin etki mekanizmasi
kebaplik
 
Oftalmoloji tarihi
Oftalmoloji tarihiOftalmoloji tarihi
Oftalmoloji tarihi
kebaplik
 
Pterjium anatomi-klinik
Pterjium anatomi-klinikPterjium anatomi-klinik
Pterjium anatomi-klinik
kebaplik
 

More from kebaplik (20)

Orbital ct and mr
Orbital ct and mrOrbital ct and mr
Orbital ct and mr
 
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça ikiNutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
Nutritional therapies for ocular disorders pa rça iki
 
Retinoskopi ophso.net
Retinoskopi ophso.netRetinoskopi ophso.net
Retinoskopi ophso.net
 
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.netOp ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
 
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.netOp ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
Op ti k_sinir_hastaliklari dr aykut aslan yıldız ophso.net
 
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.netFonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
Fonksiyonel (organik olmayan) görme kayıpları ophso.net
 
The basics of retinal oct ophso.net
The basics of retinal oct ophso.netThe basics of retinal oct ophso.net
The basics of retinal oct ophso.net
 
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
 
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4Optical coherence-tomography-120421562843883-4
Optical coherence-tomography-120421562843883-4
 
Usg ophso.net
Usg ophso.netUsg ophso.net
Usg ophso.net
 
Baş ağrısı ve göz
Baş ağrısı ve gözBaş ağrısı ve göz
Baş ağrısı ve göz
 
Ophso.net retinoskopi
Ophso.net retinoskopiOphso.net retinoskopi
Ophso.net retinoskopi
 
Ishihara test
Ishihara testIshihara test
Ishihara test
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
 
Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2Optik refraksiyon sorular 2
Optik refraksiyon sorular 2
 
Fako fako cihazinin etki mekanizmasi
Fako fako cihazinin etki mekanizmasiFako fako cihazinin etki mekanizmasi
Fako fako cihazinin etki mekanizmasi
 
Oftalmoloji tarihi
Oftalmoloji tarihiOftalmoloji tarihi
Oftalmoloji tarihi
 
Pterjium anatomi-klinik
Pterjium anatomi-klinikPterjium anatomi-klinik
Pterjium anatomi-klinik
 

Anatomy of eye

  • 1. GÖZÜN ANATOMİSİ VE FİZYOLOJİSİ açılır. İnferior oftalmik venden kaynaklanan damarlar bu fissür ile pterjoid venöz pleksus ile birleşir, gene trigeminal sinirin Kemik Yapılar: maksiler dalı bu fissürden geçerek Orbital boşluklar, göz küresini, ilgili infraorbital foramenden yüze çıkar. kasları, sinirleri, ve bağ dokusunu içeren, Lateral duvar: En güçlü duvardır, ön kafatası kemiklerinden oluşan ve 1/3'lük kısım zigoma arka 2/3'lük kısım kafatasımızın üst 1/3 kısmında yer alan iki sfenoid kemiğin büyük kanadı tarafından adet kavitedir. Orbital kavite, sapı arkaya oluşur. Önde lateral duvar ve tavan doğru bakan bir armut şeklindedir, medial birleşiktir ancak arkada superior orbital duvarı sagital düzleme paralleldir, lateral fissür ile ayrılırlar. duvarı ise sagital düzlem ile yaklaşık 45 İç duvar: Önden arkaya doğru; derece açı yapar. Orbita içerisinde kaslar, maksillanın frontal prosesi, lakrimal kemik, göz küresi, damarlar ve sinirler dışındaki etmoidin orbital plağı, ve sfenoid kemik boşluklar, üzeri bağ dokusu ile sarılı yağ tarafından oluşturulur. Etmoid kemik, dokusu tarafından doldurulur. medial duvarın en büyük kısmını oluşturur Orbita’nın hacmi yaklaşık 30 cm3’tür ve ve etmoid sinüsleri orbital boşluktan ayırır. toplam olarak 7 adet kemikten oluşur; Etmoid kemik yer yer 0.2-0.4 mm bunlar maksilla, frontal, zigomatik, palatin, kalınlığındadır. Ön tarafta, lakrimal kese sfenoid, etmoid ve lakrimal kemiklerdir. fossası vardır. Lakrimal fossa, arkada Supraorbital kenar; frontal kemik lakrimal kemik, önde ise maksiller kemiğin tarafından oluşturulur, medial 1/3'lük frontal prosesi tarafından oluşturulur. kısımda supraorbital damar ve sinirin Optik kanal: Sfenoidin küçük kanadı geçtiği supraorbital çentik bulunur. içerisindedir, 4-10 mm. uzunluğundadır, İnfraorbital kenar, lateralde zigomatik içerisinden optik sinir, ve oftalmik arter kemik, medialde ise maksiller kemik geçer. tarafından oluşturulur. Superior orbital fissür: Dört rektus kası Lateral kenar; altta zigomatik kemiğin için insersiyo görevi gören tendinöz halkayı frontal prosesi ve üstte frontal kemiğin barındırır. Lateraldan mediale doğru zigomatik prosesi tarafından oluşturulur. içerisinden, lakrimal, frontal, troklear Medial kenar; yukarıdan frontal kemiğin sinirler, -tendinöz halkanın içerisinden- maksiller prosesi, alttan, maksiller kemiğin okulomotor sinirin alt ve üst kısımları, frontal prosesi üzerindeki lakrimal çıkıntı nazosilier, abdüsens sinirleri geçer. Üstten tarafından oluşturulur. superior oftalmik ven geçer. Orbital kavitenin iç duvarları periosteum Inferior orbital fissür: Maksiller kemik ile örtülüdür. ve sfenoidin büyük kanadı arasında yer alır. Tavan: Frontal kemiğin orbital plağı ve Normalde Müller kası ve periorbita dokusu posteriorda sfenoid kemiğin küçük kanadı ile kapalıdır, maksiller sinir içerisinden tarafından oluşur. Anterolateral yerleşimli geçer ve orbita içerisinde infraorbital sinir bir fossa içerisinde lakrimal bezin orbital olarak adlandırılır. Zigomatik sinir, kısmı yer alır. Supraorbital çentik pterigopalatin ganglion dalları ve inferior medialinde, orbital kenardan 4 mm. kadar oftalmik ven geçer. geride superior oblik kasının makarası olan Orbitanın ve göz kapaklarının motor troklea için bir fossa bulunur. sinirleri: Göz kapaklarının motor sinirleri, Taban: Maksiller kemiğin orbital plağı, fasial (VII) sinirin, temporal ve zigomatik zigoma ve palatin kemikler oluşturur. dallarından köken alır. Orbitada yer alan Anteriorda lateral duvarla birleşiktir, ekstraoküler kaslar (EOM) okulomotor (III), posteriorda ise infraorbital fissür vardır. Bu troklear (IV) ve abdusens (VI) sinirleri ile fissür öne doğru geldikçe bir kanala innerve olur. Okulomotor sinir, orta dönüşür ve yüze infraorbital foramen olarak beyinden köken alır, kavernöz sinüsün 1 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 2. lateralinden geçtikten sonra intrakonal posterior ve anterior etmoidal sinirleri verir alana girmeden önce superior ve inferior ve orbitayı infraorbital sinir olarak terk olmak üzere iki dala bölünür. Üst dal eder. superior rektus (SR), ve levatör kasını Orbitanın arterleri: İnternal karotis innerve eder. İnferior dal ise inferior rektus arter sisteminden köken alan oftalmik arter (İR), medial rektus (MR) ve inferior oblik aracılığı iledir, yüzeysel fasiyal arterler (İO) kaslarını innerve eder. İnferior dal aracılığı ile eksternal karotis arter sistemi içerisinde Edingher-Westphal nukleusundan ile anastomoz yapar. Optik kanaldan köken alan parasempatik lifler vardır, orbitaya girer. Daha sonra kişisel farklılıklar bunlar silier ganglionda sinaps yaptıktan göstermekle birlikte dallanmalar gösterir, sonra kısa silier sinirler olarak göz küresine genellikle ilk dal santral retinal arterdir. girer ve silier cisme ve pupillaya giderler. Orbitanın venleri: Orbitanın venöz Hasarlandıklarında akomodasyon ve miyozis drenajı temelde superior ve inferior bozulur. oftalmik venler aracılığı ile olur. Superior Orbitanın ve göz kapaklarının duyusal oftalmik ven superior oftalmik fissürden, sinirleri: Göz kapaklarının duyusal sinirleri inferior oftalmik ven ise inferior orbital trigeminal sinirin (V), oftalmik ve maksiler fissürden geçerek kavernöz sinüse drene dallarından köken alırlar. Üst göz kapağını, olurlar. oftalmik daldan köken alan, supratroklear sinir, supraorbital sinir ve lakrimal sinir Orbita'nın komşulukları: Üstte frontal innerve eder. İnfratrokklear sinir, hem alt sinüsler ve bazen de etmoid sinüsler yer hem de üst göz kapağı iç kısmından uyarı alır. Altta maksiller sinüs ve infraorbital alır. Maksiler sinirin zigomatikotemporal kanal içerisinde infraorbital sinir ve ven dalı, şakak ve üst göz kapağının lateral yer alır. Lateral duvar, önde temporal fossa kısmından uyarı alır. ve temporal kas arkada ise orta kranial Optik sinir aslında periferik bir sinir fossadan ayırır. Medialde nazal kavite, değildir, daha doğru bir tanımla santral etmoidal sinüs ve sfenoid sinüs yer alır. sinir sisteminin bir parçası, bir uzantısıdır. Optik sinirin orbital kısmı göz küresinin GÖZ KAPAKLARI hareketlerine uymak için “S” şeklinde Göz kapakları, gözü korur, prekorneal kıvrımlıdır ve yaklaşık 3 cm uzunluğundadır. göz yaşı tabakasına katkıda bulunur ve göz Orbital apekste, oftalmik arter ve superior yaşının gözün yüzeyine eşit bir şekilde oftalmik ven optik sinir ile yakın komşuluk dağılmasını sağlarlar. içerisindedir. Oftalmik arter, göz küresine Üst göz kapağı alt göz kapağına göre yaklaşık 1 cm uzaklıkta iken optik sinirin daha hareketlidir. Göz kapakları medialde dura kılıfını deler ve optik sinirin içerisine ve lateralde iç ve dış kantuste birleşirler. girer bundan sonra artık, santral retinal Palpebral fissür alt ve üst göz kapağı arter olarak adlandırılır. arasındaki ve genç erişkinlerde dikey boyu Orbitanın duyusal innervasyonu, 10-11 mm’dir, yaşla birlikte daralır ve trigeminal sinir (V) tarafından sağlanır. dikey uzunluğu ve 8-10 mm’ye düşer. Oftalmik daldan köken alan lakrimal dal Her bir göz kapağının kenarı 3 mm lakrimal bez ve çevresini innerve eder. kalınlığında ve 30 mm uzunluğundadır. Oftalmik sinirden kaynaklanan, frontal dal, Lateraldeki 6/5'lik kısım köşeli ve içteki 1/6 supraorbital ve supratroklear dalları verir. ' lik kısım yuvarlaktır. Medialden yaklaşık . Superior orbital fissürden orbitaya giren 5 mm dış kısımda papilla lakrimal is yer oftalmik sinirin bir dalı olan, nazosilier alır. her bir papillanın ucunda lakrimal sinir, nazosilier ganglionda sinaps kanal olarak devam eden punktum yapmadan geçerek kısa posterior silier lakrimale yar alır. sinirleri ve daha sonra uzun posterior silier Kirpikler üst göz kapağında daha fazla sinirleri verir. Daha sonra ilerleyerek sayıda ve daha kalındır. göz kapağı arka 2 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 3. kenarı ön tarafına doğru meibom bezleri Konjonktiva forniksleri: Altta ve üstte orifisleri yer alır,bu çizgi gri çizgi olarak göz kapakları ile göz küresi arasındaki cep adlandırılır ve konjonktiva ile cilt ayrım şeklindeki boşluğa denir. Levator palpebra yeridir. ve rektus kaslarının fasiyasına gevşek bir şekilde bağlıdır, bu sayede göz hareketleri Göz Kapaklarının Yapısı: ile uyum içerisinde hareket eder. Göz yaşı Göz kapakları dıştan içe bezinin kanalları üst lateral fornikse açılır. 1.Cilt Medial’de forniks yoktur burada plika 2.Subkütanöz doku semilunaris ve karünkül olarak adlandırılan 3.Orbikularis okulinin çizgili kas lifleri yapılar vardır. Lakrimal karankül, birkaç 4.Orbital septum ve tarsal plaklar ince renksiz tüy ve yağ bezleri içeren 5.Düz kas modifiye olmuş epitelden oluşur. 6.Konjonktivadan, oluşur Bulbar (Oküler) konjonktiva: Göz Kirpiklerin foliküllerine “Zeis” sebase küresini örter epiteli kornea epiteli olarak bezleri açılır, kirpik foliküllerinin arkasında devam eder. veya aralarında modifiye ter bezleri olan Konjonktiva epiteli, stratifiye kolumnar “Moll” bezleri bulunur. hücrelerden oluşur, ve gevşek bir bağ dokusu üzerinde yer alır. limbusta (kornea Orbikülaris Okuli: kenarı) strafiye skuamöz ve non-keratinize Orbital kenarı çevreleyen eliptik ve yassı bir yapıya bürünür . Bulbar kısmı saydamdır bir kastır. İçte ve dışta kantal tendon ve alttaki sklera, damarlar gibi yapılar denilen ve kemiğe yapışan fibröz doku izlenebilir. sayesinde yerinde durur. Dış halkadan içe Konjonktivada, küçük aksesuar göz yaşı doğru orbital, palpebral ve silier bezleri, Goblet hücreleri yer alır. Dış kısımlardan oluşur. Orbital kısım, alnın, kısımdaki konjonktival lenf drenajı şakağın ve yanağın üst kısmının derisini superfisiel parotis lenf noduna, iç kısımdaki kese ağzı gibi büzer, böylece gözler ise submandibular lenf nodlarınadır. Plika korunur, bu kısım istemli olarak kasılır semilunaris, göz laterale hareket ettiğinde ancak refleksif olarak kasılması da konjonktivanın gerilmesini önler. mümkündür. Palpebral kısım göz Lakrimal Bez: kapaklarının kapanmasını sağlar hem Lakrimal bez, büyük bir orbital kısım ve refleksif olarak hem de istemli olarak daha küçük olan palbebral kısımdan oluşur. kasılır. Her iki kısım arasında levatör aponerözisi Göz kapaklarına şekil ve sertlik veren (levator kası tendonu) yer alır ancak bezi yapılar sert fibroz dokudan oluşan tarsal tam olarak ikiye bölmez. Orbital kısım daha plaklardır. Bunlar hilal şeklindedir, üst büyüktür ve orbita üst lateralinde bir fossa kapaktaki alt kapaktakinden büyüktür. içerisine yer alır. Orbital kısım önde orbital İçlerinde, kapak kenarına açılarak göz yaşı septum ile arkada ise retrobulbar yağ lipid bileşenine katkıda bulunan Meibom dokusu ile sınırlıdır. Daha küçük olan bezleri vardır. Bunlar tarsal plak içerisinde palpebral kısmı, levatör kası tendonu dikey olarak dizilmiştir. altında yer alır, alt yüzü superior forniks Lenfatik drenaj:Alt ve üst göz konjonktivası ile komşudur. kapaklarının dış 2/3’ü superfisiyel parotis Yaklaşık olarak 12 tane olan lakrimal bez lenf nodlarına, iç 1/3 submandibular kanalı palbebral kısımdan geçtikten sonra nodlara drene olur. üst forniks konjonktivasına açılır. Bu ana bez yanında bir çok aksesuar göz yaşı bezi Konjonktiva: konjonktivada özellikle fornikslerde daha Palpebral konjonktiva: Göz kapaklarının fazla olmak üzere bulunur. altındaki kısımdır, alttaki tarsal plakların Lakrimal bez hem otonomik hem de posterioruna sıkıca yapışıktır. duyusal olarak inervasyona sahiptir. 3 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 4. Parasempatik lifler, fasiyal sinirin lakrimal kısmı nazolakrimal keseden burundaki alt nukleusundan köken alırlar, preganglionik meaya gelir ve yutulur. Göz kapakları lifler sfenopalatin gangliona “nervus kapanmaya lateralden başlar bu göz yaşını intermedius” aracılığı ile gelirler, daha mediale doğru toplar, punktumlardan göz sonra postganglionik lifler halinde maksiler yaşı kapiller atraksiyon ve emilme ile sinir içerisine katılır ve zigomatikotemporal lakrimal keseye gelir. Göz kapakları dal aracılığı ile lakrimal sinir ve lakrimal kapandığı sırada, orbikülaris oküli kasılır bu beze ulaşırlar. da ampullaların sıkışmasına yol açar, Sempatik postganglionik lifler, superior lakrimal kese ise bu sırada genişler ve servikal gangliondan çıktıktan sonra, negatif bir basınç oluşur, gözler açıldığı internal karotis arter etrafındaki pleksus ile zaman ise oluşmuş negatif basınçla göz yaşı kafa içine girerler, daha sonra, derin ampullalar tarafından gözden emilir ve petrozal sinir, pterjoid kanal, maksiller kese küçülerek içeriğini boşaltır. sinir, zigomatik sinir ve zigomatikotemporal dal aracılığı ile lakrimal sinir ve lakrimal GÖZ KÜRESİ: beze ulaşırlar. Göz küresinin, ön kısmını saydam ve Gözyaşı salgısı, emosyonel durumlar, avasküler olan kornea oluşturur. Kornea olfaktör sinir uyarıları ya da konjonktiva limbus denilen bölgede biter ve gözün ve/veya korneanın irritasyonu sonucu beyaz kısmını oluşturan sklera olarak gelişir. devam eder. Kornea göz küresinin 1/6’sını oluşturur. Korneanın yarıçapı 8 mm, Lakrimal sistem: skleranın oluşturduğu kürenin yarıçapı ise Punktumlar, Göz kapakları iç 1/5’lük 12 mm’dir. Göz küresinin önden arkaya kısımda yer alırlar. Normalde hafif çapı ortalama 24 mm’dir, göz küresi dikey posteriora dönmüşlerdir ve göz küresi ile eksende hafif basık olduğu için dikey eksen temas halindedirler. Kanaliküller 23 mm, yatay eksen ise 23.5 mm punktumdan sonra 2 mm boyunca dikey boyutlarındadır. Anatomik eksen ön ve arka olarak uzanırlar, bu bölge ampulla olarak kutupları birleştiren bir çizgidir, görsel adlandırılır, daha sonra mediale doğru eksen ise fovea santralis ile bakılan objeyi dönerler ve 8 mm sonra lakrimal keseye birleştiren bir çizgidir. Fovea normalde varırlar, insanların %90’ında alt ve üst anatomik eksene göre hafif temporalde ve kanaliküller tek bir kanalikül olarak aşağıda olduğu için optik eksen anatomik lakrimal kese ile birleşir. Lakrimal kese ve eksen birbirleri ile çakışmaz. kanalikül bileşkesinde mukozal bir flep (Rosenmuller valvi) yer alır ve keseden Gözün tabakaları: kanaliküllere göz yaşı geri kaçmasını önler. a-Fibröz tabaka Lakrimal kese yaklaşık 10 mm boyundadır b-Vasküler tabaka ve anterior ve posterior lakrimal çıkıntılar c-Nöral tabaka arasında lakrimal fossada yer alır. Nazolakrimal kanal 12 mm uzunluğundadır a-Fibröz tabaka: ve lakrimal kesenin uzantısıdır, burun i-Sklera: kavitesi içerisinde alt meatusda inferior Sklera erişkinlerde beyaz, çocuklarda konka lateralinde ve altında sonlanır. hafif saydam olduğu için alttaki koroide Nazolakrimal kanalın açıklığı Hasner valvi bağlı olarak hafif mavi, yaşlılarda ise lipid denilen mukozal bir katlantı ile birikimine bağlı olarak sarımsı beyaz bir örtülmüştür. renktedir. Göz yaşının bir kısmı buharlaşma ile Arka kutupta 1 mm kalınlığındadır, kaybolur, bu interpalpebral alan, göz ekstraoküler kasların yapışma yerlerinde en kırpma frekansı ve ortam nemi gibi incedir ve burada yaklaşık 0.3 mm. faktörlere bağlıdır. Göz yaşının büyük bir 4 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 5. Arka kutuptan yaklaşık 3 mm medial ve 1 eşik vardır, buna “sulcus sclerae” denir. mm superiorda optik sinir giriş açıklığı Kişiden kişiye şekil değişiklikleri (lamina kribrosa) vardır. Burada sklera göstermekle birlikte genel olarak, optik sinirin dural ve araknoid kılıfları ile korneanın yatay çapı, 11.7 mm, dikey çapı kaynaşır. Optik sinir lifleri, buradan lamina ise 10.6 mm’dir, yani kornea uzun ekseni kribrosa denilen elek gibi delikli bir yapıdan yatay düzlemde olan hafif bir ovalliğe gözün içine girerler. Burada sklera optik sahiptir. Kalınlığı merkezde 0.5-0.6 mm, sinirin dural ve araknoid kılıfları ile periferde ise yaklaşık 1.2 mm’dir. kaynaşır. Sklerada optik sinir apertürü dışında, Kornea katları: önde ortada ve arkada da apertürler vardır. 1.Epitel Ön kısımda ekstraoküler kaslar tarafından 2.Bowman membranı taşınan anterior silier arterler, orta kısımda 3.Substansia propria ise 4 adet vorteks veni, arka kısımda ise 4.Descemet (Desme) membranı optik sinir çevresinde yer alan kısa ve uzun silier sinir ve damarlar sklerayı delerek 1. Epitel: gözün içerisine girerler. Çok katlıdır, 5 kat hücreden oluşur. En Sklera ön kısımda kornea olarak devam yüzeydeki hücreler yassı nonkeratinize eder. Burada sklera ve kornea birleşim skuamöz hücrelerdir. En derindeki bazal yerindeki korneoskleral kavşağa limbus hücreler ise kolumnardır. Korneaskleral denilir. kavşakta (limbus) epitel yaklaşık 10 hücre kalınlığındadır. i-Sklera yapısı: En üstteki katman 2-3 hücre 1. Episklera: kalınlığındadır. Bu hücreler, dezmozomlar En dıştaki katmandır, gevşek bağ ile birbirleri ile bağlantılıdırlar. En üstteki dokusundan oluşur, gözün ve ekstraoküler tabakanın hücre çekirdekleri yoktur, bu kasları çevresini saran bağ dokusu kılıf olan hücreler “microvilli, microplicae” içerir. tenon kapsülü ile birleşir posteriora doğru Bu mikrovilliler sayesinde göz yaşı kornea gittikçe incelir. üzerinde daha kolay tutunur. 2. Skleral Stroma: Orta katmanda hücreler polihedraldir, Kollajen ve ince elastik fibriller içeren ön yüzleri konveks arka yüzleri ise yoğun fibröz bir tabakadır, gözün şeklini ve konkavdır ve bu şekilleri nedeni ile kanat yapısal desteğini, göz içi basıncı ile birlikte hücreleri olarak da adlandırılırlar. Bu sağlar. İçerisinde tek tük melanositler ve hücreler da birbirlerine dezmozomlar fibroblastlar vardır. Yapısındaki kollajen aracılığı ile yapışırlar. lifleri dağılımı düzenli olmadığı için saydam En dipteki hücreler, kolumnar bazal değildir. hücrelerdir. Bunlar bazal membran 3. Lamina Fusca: üzerinde hemidezmozomlarla alttaki bazal Skleranın en iç tabakasıdır, içerdiği membrana sıkıca yapışmış bir şekildedirler. melanositler nedeni ile hafif Bazal membran ile de alttaki Bowman kahverengimsidir. Koroid ile aradaki tabakası arasında sıkı yapışıklık vardır. boşluğa, perikoroidal ya da subkoroidal 2.Bowman tabakası boşluk denir. Koroid ile arasında ince 8-10 µ kalınlığında ve intersellüler kollajen lifler vardır bu sayede koroid ve matriks içerisine örülmüş kollajen liflerden sklera arasında bir çok güçlü olmayan bir oluşan asellüler bir yapıdır. Limbusta yapışıklık meydana gelir. sonlanır, derin kısmı ise alttaki stroma ile kaynaşır. ii-Kornea 3.Stroma Korneanın eğimi skleradan daha fazla Kornea kalınlığının %90’ını oluşturur. olduğu için sklera ile arasında bir hafif bir Saydam, fibröz ve sıkı bir yapıdır. Yüzeye 5 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 6. paralel kollajen lamellalardan oluşur. miktar sıvı geçişi mevcuttur, endotel bu Yaklaşık Her biri yaklaşık 2 µm kalınlığında geçişi dengelediği sürece kornea normal olan 200-250 lamella vardır, bunlar kalınlık ve saydamlığını %78 su oranı ile birbirlerine lifler aracılığı ile tutunmuştur. korur. İçerisinde ince uzantıları olan Endotel hücreleri arasında sıkı fibroblastlar, tek tük makrofaj lenfositler bağlantılar ve “gap” bağlantıları bulunur. ve granulositer hücreler izlenir. Bu sayede aköz hümördan sıvı ve 4.Descemet (Desme) membranı moleküllerin geçişi kısıtlanmış olur. Kornea Endotelin bazal membranıdır, güçlü ve endoteli bu nedenle sızıntı gösteren bir 10 µ kalınlığındadır. Stromadan kolaylıkla bariyer olarak düşünülmelidir, ancak bu ayrılır ve insize edildiğinde kendi üzerine sayede kornea stroması ve aköz hümör kıvrılır. Hekzagonal olarak dizili, arasında metabolik bir geçişim söz konusu ekstrasellüler matriks içerisine gömülmüş olabilmektedir. İntraoküler cerrahi sonrası kollajen liflerinden oluşur. Korneoskleral endotel hücreleri arasındaki bağlantılar açıda aniden sonlanır ve trabeküler doku ile açılmakta ve bu nedenle cerrahi sonrasında kaynaşır, buradaki sonlanma çizgisine korneal ödem görülebilmektedir. Kalsiyum Schwalbe hattı denir. içermeyen bu bağlantıları açar bu nedenle 5.Endotel intraoküler cerrahi sırasında dengeli tuz Tek kat yassı, altıgen şekilli hücrelerden solüsyonları kullanılmalıdır. oluşur. Birbirlerine sıkı bağlantılar ile Korneanın metabolik pompa fonksiyonu tutunmuşlardır, yüzeylerinde tek tük endotel hücreleri membranlarının yan microvilli bulunur. Korneanın hidrasyonun kenarlarında bulunan Na,K-ATPaz enzimi korunmasından sorumludur. tarafından regüle edilmektedir. Her bir endotel hücresi yaklaşık olarak 3 milyon Kornea Fonksiyonu: adet enzim içerebilmektedir. Bu enzim Kornea avasküler bir yapıdır, aköz hümör’e Na+ pompalayarak aköz beslenmesini periferdeki damarlar ve aköz hümör’de Na+ aktivitesini artırır. Kornea hümör sağlar. Santral kornea epiteli O2’yi stroması 134.4 mEq/L oranında, aköz indirek olarak göz yaşı sıvısı içerisinden alır hümör ise 142.9 mEq/L Na+ içermektedir. perifer kısmı ise damarlarda diffüzyon yolu Bu sayede aköz hümör endotelden su çeker. ile alır. Bu nedenle uzun süreli O2 geçirgenliği düşük kontak lens takılması Limbus: sonucu kornea ödemi gelişir. Korneaskleral açıda; Scwhalbe hattı, Kornea, trigeminal sinir, oftalmik sinir trabeküler ağ, skleral mahmuz, ve silier ve uzun silier sinirler ile innerve olur. Bu cisim yer alır. sinirler, perikoroidal boşluktan limbusa Trabeküler ağ; dallanan ve fenestrasyon yakın bir yerde skleraya girerler ve burada gösteren bağdokusu lamellerinin bir araya halka şeklinde bir pleksus oluştururlar. gelmesi ile oluşmuş süngerimsi bir yapıdır. Daha sonra bu pleksustan radial tarzda Arka kısmında Schlemm kanalı yer alır. uzanan sinir lifleri kornea stromasına Schlemm kanalı endotel ile kaplıdır ve girerler, burada myelin kılıflarını limbusu çepeçevre sarar. İç duvarı kaybederek, subepitelyal ve intraepitelyal trabeküler ağ ile komşudur. Göz içi sıvısı – iki adet pleksus oluştururlar. aköz hümör-, bu kanaldan köken alan 25-30 Kornea endotelinin fonksiyonları, aköz kollektör kanal ile derin skleral venöz hümör için etkin bir bariyer olmak; pleksusa drene olur ve sistemik dolaşıma metabolik pompa fonksiyonu görmek ve katılır. korneanın saydamlığını korumak olarak Derin skleral pleksus, intraskeral özetlenebilir. Endotel hücre yapısı ve sayısı pleksus, episkleral pleksus ve anterior silier yaş ve travma ile değişiklik gösterir. venler. Birkaç kolektör kanal bu sistemi Korneaya normalde aköz hümördan bir 6 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 7. atlayarak doğrudan konjonktival venlere Normal insanların yaklaşık %25’inde hafif drene olur, bunlara aköz venler denir. bir anizokori olması normaldir. Aköz hümörün %90’ı trabeküler ağ, İris, lens ve kornea arasındaki boşluğu ön Schlemm kanalı, kolektör kanallar ile drene ve arka kamara olmak üzere iki ayrı boşluğa edilir. ayırır. Aköz hümör, trabeküler ağdan Schlemm İrisin ön yüzeyinde epitel yoktur, bağ kanalına, a. Dev sitoplazmik vakuoller, b. dokusu tarafından oluşturulan radial Az miktarda endotelyel hücreler arasından kıvrımlar vardır. Pupilla kenarında arka sızarak, c. Endotelyal hücreler aracılığı ile yüzdeki pigmente epitelin bir kısmını küçük pinositik veziküllerle aktif transport izlemek olasıdır. Patolojik durumlarda ile drene olur. buradaki pigment epiteli öne doğru çekilebilir –Ektropion uvea-. b-Vasküler Tabaka Yapısı: Koroid: Stroma: Kollajen lifler, fibroblastlar, Skleranın iç yüzeyini kaplayan, ince melanositler ve intersellüler matriks içerir. kahverengi yumuşak bir dokudur. Aynı zamanda damarlar, ve sinir lifleri de Posteriorda 0.2 mm anteriorda ise 0.1 mm mevcuttur. kalınlığındadır. Sfinkter kas; pupiller zonda yer alır, 1 İç yüzeyi düzdür ve retina pigment mm kalınlığında halka şeklindedir. Kasıldığı epiteline sıkıca tutunmuştur, aralarında zaman pupilla küçülür, innervasyonu Bruch membranı vardır. okulomotor sinirden köken alan ve silier Koroidin skleraya yapışma yerleri optik gangliondan gelen parasempatik sinir ve vorteks venlerinin çıkış noktalarıdır. postganglionik liflerdir. Optik sinirin pia ve araknoidi ile Dilatatör kas; iris kökünden sfinkter kaynaşır. kasına dek uzanan ince myoepitelyal bir Yapısı: tabakadır. Apikal proseseleri pigment Damar tabakası: Gevşek bir bağ dokusu hücrelerini bazal prosesler ise kas liflerini içerisinde büyük ve orta çaptaki oluştururlar. Kasıldığı zaman pupilla damarlardan oluşur. Bol miktarda melanosit genişler. İnnervasyonu uzun silier sinirler içerir. Arterler kısa posterior silier aracılığı ile sempatik liflerdir. arterlerin dallarıdır venler ise vorteks İrisin arka yüzeyindeki epitel venleri olarak gözü terk ederler. Yapısında nöroektodermden köken alır. Apeksleri bol miktarda melanosit vardır. karşılıklı gelecek şekilde iki tabakadır. Kapiller tabakası: Geniş çaplı Kanlanması stromadaki radial kapillerlerdir, fenestrasyon gösterirler. damarlardan sağlanır. Bu damarlar irisin Koroid retinanın dış katmanlarını besler, major arteriyel halkasından köken alırlar. gözün ön kısımlarına damarları ve sinirleri Bu halka 7 anterior silier arter ve 2 uzun taşır. Kan akımı ile ısı ve göz içi basıncı silier arter tarafından oluşturulur. Venler regülasyonuna katkıda bulunur. Yapısındaki arterleri takip eder ve vorteks venlerine pigment ile ışığı emerek geri yansımasını açılırlar. önler. İris: Aköz Hümör –Göz İçi Sıvısı- Yapımı: İris santralinde bir açıklığı (pupilla) İrisin arkasında silier prosesler yer alır. bulunan ince kontraktil bir membrandır. Silier prosesler, iris bitiminden başlayan ve Kornea ve lens arasında yer alır. arkaya doğru giden pars plana denilen ve Lensin ön yüzü konvekstir, irise hafif yaklaşık 2-3 mm uzunluğunda olan düz bir bası yaparak irisin bir miktar öne doğru alandan sonra olan pars plikata denilen bombeleşmesine neden olur. bölgede yer alırlar. Yaklaşık 70-80 kadar Pupillanın çapı 1-8 mm arasında değişir. silier proses vardır, aköz hümör silier proseslerin üzerini örten nonpigmente 7 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 8. epitel tarafından salgılanır. Aköz hümör, lens, kornea ve iridokorneal açı yapı elemanlarına besin sağlar ve metabolik atıkları uzaklaştırır. Aköz hümör aktif sekresyon mekanizması ile oluşur, silier proseslerden iyonlar, glikoz, aminoasitler ve askorbat aköz hümöre geçer. Silier proseslerdeki, kapiller damarlar fenestrasyonludur bu nedenle albumin gibi büyük moleküller bile silier proses stromasına geçebilir, ancak silier cisim epiteli sıkı bağlantıları sayesinde bu moleküller aköz hümör’e geçemezler. Burada temelde kornea endotelindeki gibi NaK-ATPaz enzimi sayesinde aköz hümör içerisinde daha yüksek bir Na+ aktivitesi elde edilir ve silier prosesden aköz hümör’e doğru bir su geçişi olur. Glikoz ve diğer moleküller ise diffüzyon yolu ile aköz hümör’e geçerler ancak bazı amino asitler ve askorbik asit için başka aktif transport mekanizmazları mevcuttur. 8 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 9. SİNİR TABAKASI: Rodlar karanlıkta görmemizi sağlarlar, Retina: grinin tonlarında algılamamızı sağlarlar. Göz küresinin en iç katmanıdır, ince Rodların sayısı yaklaşık 110-125 milyon, şeffaf bir membrandır. Optik disk konilerin sayısı ise 6.3-6.6 milyon yakınlarında 0.5 mm periferde ise 0.1 mm arasındadır. kalınlığındadır. Foveada (sarı noktada) rodlar yoktur, Dış yüzeyi Bruch membranı iç yüzeyi ise perifere doğru gidildikçe sayıları artar ve vitreus ile temas halindedir. Retina dış uç periferde gene sayıları azalır. pigmente kısım ve iç nöral kısımdan oluşur. Koniler ise foveada yoğundur, sayıları Retina Pigment Epiteli (RPE): perifere doğru azalır. Tek sıra altıgen hücrelerden oluşur. Optik diskten ora serrataya kadar aynı Rod Hücreleri: karakterde uzanır, daha sonra silier cisim İnce uzun hücrelerdir, boyları yaklaşık üzerinde ve irisin arka yüzeyinde pigmente 100-120 µm’dir. Dış kısım ışık uyarımının epitel olarak devam eder. alındığı bölgedir, burada fotosensitif bir Arka kutupta hücreler uzun ve incedir, pigment olan rodopsin bulunur. perifere doğru gittikçe hücreler yassılaşır. Bir rod hücresinin dış kısmında yaklaşık RPE Bruch membranı üzerinde yer alır. 600-1000 adet transvers yerleşimli disk Bruch membranı, RPE hücrelerinin bazal vardır. Rodopsin bu disklerin membranları membranı, dış kollajen lifler, elastik lifler, üzerinde yer alır. iç kollajen lifler ve koriokapiller damarların Birleştirici bir sap ile hücrenin iç kısmı bazal membranlarından oluşur. ile iletişim sağlanır. İç kısım myoid ve RPE hücrelerinin apikal yüzeylerinde elipsoid denilen kısımlardan oluşmuştur. mikrovilliler vardır, bu hücreler rod ve koni hücrelerinin dış segmentleri ile yakın temas Koni Hücreleri: halindedir. Bunlar da uzun ince hücrelerdir, 65-75 Bu hücrelerin bazal kısımlarında zonula µm boyunda. Yapıları hemen hemen rod adherens, apikal kısımlarında ise zonula hücrelerine benzer, yalnız dış kısımları koni occludens vardır. Bu sayede kan retina şeklindedir. bariyerine katkıda bulunur, ve retinaya Rodlardan farklı olarak bu hücrelerin dış toksik maddelerin ulaşmasını kısıtlar. segmentleri RPE tarafından fagosite RPE hücreleri rod hücrelerinin dış edilmez. segmentleri yenilenirken eski kısımların Rodopsine benzer iodopsin grubu fagositozunda görev alırlar. fotosensitif moleküller içerirler. Fonksiyonları: Işığın absorpsiyonu, rod hücrelerinin dış Bipolar Hücreler: segmentlerinin yenilenmesi, Vitamin A Bu hücreler, fotoreseptör terminali ile üzerinden rodopsin ve iodopsin üretimi. sinaps yaptıktan sonra tek bir aksonu ile Nöral retina ile arasında potansiyel bir ganglion veya amakrin hücrelerle sinaps boşluk vardır, buradan bir ayrılma olursa yaparak, sinyal iletiminde rol oynarlar. retina dekolmanı gelişir. Nöral Retina: Ganglion Hücreleri: Dört ana grup hücreden oluşur. 1. Ganglion hücreleri, retinanı iç kısmında Fotoreseptörler, 2. Bipolar hücreler, yer alırlar. Retinanın büyük bir kısmında 3.Ganglion hücreleri, 4.Destek hücreleri tek bir katman oluştururlar ancak optik sinire yaklaşıldığında bu katmanların sayısı Fotoreseptörler: artar. Rod ve koni olmak üzere iki tip Ganglion hücreleri multipolardır, fotoreseptör vardır. dendritleri bipolar ve amakrin hücrelerin aksonları ile sinaps yapar. 9 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 10. Ganglion hücrelerinin nonmyelinize hiperpolarizasyon oluşur. Bu aksonları vardır, bu aksonlar retina hiperpolarizasyonda hücre membranından yüzeyine ulaşınca 90 derece açı yaparak sinapsına, bipolar hücrelere ve dah yüksek optik sinirde toplanır ve gözün içini terk görme merkezlerine ulaşır. ederler. Lamina kribrozadan geçtikten sonra oligodendrisit hücreler tarafından Makula Lutea ve Fovea Santralis: myelin kılıfları oluşturulur, bu aksonlar Makula Lutea, optik diskin 3 mm lateral genikulat cisimde sonlanırlar. lateralinde oval sarımsı renkli bir alandır. Horizontal hücreler: Sarı rengi içerdiği ksantofil pigmenti Rod ve koni hücrelerinin terminal nedeniyledir. şişkinliklerine yakın yerleşimlidirler. Fovea Santralis, makula lutea Multipolar hücrelerdir ve görsel uyarımın merkezinde hafif deprese bir alandır ve 1.5 integrasyonunda görev alırlar. mm çapındadır. Bu depresyonunu yamaçları Destek Hücreleri: clivus ve ortası da foveola olarak Müller hücresi, neredeyse tüm retinal adlandırılır. Merkezde yalnızca fotoreseptör kalınlığı kat eden uzantıları olan soluk hücreleri yer alır, burada ganglion hücreleri boyanan ince uzun hücrelerdir. ya da kan damarları yoktur. Koniler burada Müler hücreleri, retinada nöral hücreler en yoğundur yaklaşık 147.000/mm2 tarafından doldurulmayan boşlukları doldurur. Optik Sinir: İç ve dış sınırlayıcı membranı Makulanın 3 mm medialindedir, 1.5 mm oluştururlar. çapındadır ortası hafif depresedir, buradan Retinada destek hücreleri olarak santral retinal arter ve santral retinal ven astrositler, perivasküler glial hücreler ve göze girerler. Ganglion hücre aksonlarının mikroglial hücreler de tariflenmiştir. toplanarak gözü lamina kribrozadan terk ettiği yerdir. Işığı nasıl algılarız: Retinamızda rodopsin denilen ve ışığa Lens: duyarlı fotopigment proteinler vardır. Bu Lens Pupil ve irisin arkasında vitreusun fotopigmentler, rod hücreleri üzerindeki önünde yer alan bikonveks saydam bir membranöz disklerin membranlarına yapıdır. gömülmüşlerdir. Ropodpsin içerisinde ışığa Arka yüzünün konveksitesi ön yüzden duyalı olan retinal isimli bir molekül yer daha fazladır. Ön ve arka uç noktaları alır. Bu disklerin dış membranlarında cGMP kutuplar, periferi ise ekvator olarak bağlantılı Na kanalları bulunur. Siklik GMP adlandırılır. bağlı haldeyken bu kanlar açıktır ve Na Erişkin bir insanda lens yaklaşık 10 mm membran içerisine girebilir ve hücre çapında ve 4 mm kalınlığındadır. membranını polarize eder. Rodopsine’e bir Ekvatoru çevreleyen silier proseslerin ışık fotonu çarptığı zaman, retinalın pigment epitelinden uzanan 140 adet lif ile konformasyonel değişikliği rodopsini aktive gözün içerisindeki konumunu korur. Bu eder. Aktif rodopsin ise transdusin isimli bir zonüllerin lensin ekvator bölgesine önde ve G proteini bağlar ve aktive eder, aktif arkada olmak üzere iki ayrı zonda transdusin ise membran bağlı başka bir yapışırlar. protein olan cGMP-fosfodiesteraz’ı aktive Lensin dioptrik gücü yaklaşık 15 dpt’dir. eder. cGMP-fosfodiesteraz siklik halde Lens yaşam boyunca büyüyen bir bulunan cGMP moleküllerini non siklik hali organdır, yenidoğanda 6.5 mm çapındadır. olan 5’-GMP haline dönüştürür. Böylece ortamda cGMP azalır ve cGMP bağlantılı Na Lensin Yapısı: kanalları kapanır. Na hücreye artık Lens üç kısımdan yapılmıştır. giremediği için membranda bir 1.Elastik bir kapsül 10 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm
  • 11. 2.Lens epiteli 3.Lens lifleri Lens kapsülü, tüm lensi çevreleyen elastik bir zardır. Arka ve ön yüzde ekvator yakınlarında kalındır ve yaklaşık 20 µm kalınlığındadır, arka kutupta ise en incedir ve 3 µm kalınlığındadır. Lens epiteli, kuboidaldir ve kapsülün altında yer alır, yalnızca ön yüzde vardır, posteriorda lens epitel hücreleri bulunmaz. Yassı olan hücreler ekvatorda uzayarak lens liflerine dönüşürler. Ekvatorda mitotik aktivite en fazladır. Lens lifleri, lensin ana kütlesini oluştururlar. Lens epitel hücrelerinin çoğalması ile oluşmuşlardır. Lens epitel hücreleri, lens liflerine dönüşürken hücrelerini kaybederler. Bu işlem bütün yaşam boyunca sürer bu nedenle lensin tam ortasında embriyonik nukleusta lensimiz ilk oluşurkenki lens liflerimiz vardır. Her bir lens lifi altıgen şeklindedir ve birbirlerine parmaksı küçük girinti ve çıkıntılarla tutunmuştur. Lens lifleri çok uzundur 1 cm kadar, bu lifler ön kısımda dik bir Y arka kısımda ise ters bir Y yapacak şekildeki bir hatta birleşirler. Artan yaşla birlikte bu Y patterni bozulur ve daha kompleks bir hal alır. Yetişkin nukleusun etrafında en genç lifler yani korteks vardır. 11 http//:www2.bayar.edu.tr/baristoprak.dersler.htm